(X996) 20Δεκεμβρίου, 1996 [ΑΡΤΕΜΙΔΗΣ, ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ, ΚΑΛΛΗΣ, Δ/στές] ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΗΡΑΚΛΕΟΥΣ, Εφεσείων- Εναγόμενος, ν. ΣΤΕΛΙΟΥ ΧΗΡΑ ΚΑΙ ΑΛΛΟΥ, Εφεσίβλητων- Εναγόντων. (ΠολιτικήΈφεσηΑρ. 9229) Αμέλεια — Συντρέχουσα αμέλεια—Παρουσία μηφωτισμένουοχήματος στοδρόμοκατάτηδιάρκεια τηςνύκτας, συνιστά κίνδυνογια τηντρο χαία καιαποτελείεκπρώτης όψεο)ςαπόδειξηαμέλειας—Βάρος από δειξης συντρέχουσας αμέλειας, βρίσκεται στον εναγόμενο εκτός αν μαρτυρία τουενάγοντα εγείρει τέτοιοζήτημα, οπότεμετατίθεται. 5 Αυτοκινητικό ατύχημα — Σύγκρουση αυτοκινήτου και ποδηλάτων με αντανακλαστικές ταινίες κατάτηνύκτα— Απόρριψητηςυπεράσπι σης ότι δεν υπήρξε καθόλου φωτισμός στα ποδήλατα καιαπόδοση ολόκληρης της ευθύνηςγια τοατύχημαστον οδηγό του αυτοκινήτου, \0 επικυρώθηκεκατ'έφεση. Ο εφεσείων- εναγόμενος,κτύπησεμετοαυτοκίνητο τουτους εφε σίβλητους -ενάγοντες ενώποδηλατούσαν ο έναςπίσωαπότον άλλο κατά μήκοςτουδρόμου Κλήρου-Αρεδιού προς τηνκατεύθυνσηΑρε- 15 διούτοβράδυτης16.9.1990. Τοπρωτόδικο Δικαστήριοαπέδωσεόλητηνευθύνη γιατοατύχη μα στον εφεσείοντα -εναγόμενο καιαπόρριψετην εισήγηση τουγια συντρέχουσα αμέλεια των εφεσίβλητων -εναγόντων. ΤοΔικαστήριο 20 κατέληξεστοεύρημαότι σταποδήλατατωνεφεσίβλητων -εναγόντων υπήρχαναντανακλαστικέςταινίεςπουτουςκαθιστούσανορατούςκαι ότιοι ίδιοιφορούσανανοικτόχρωμεςφανελλες. Επεσήμανεότιηυπε ράσπισηπεριοριζόταν στον ισχυρισμό ότιταποδήλαταδενείχανού τε φώταούτε αντανακλαστικά δηλαδήαφορούσε υπόθεση μηφωτι- 25 σμένου αντικειμένουήοχήματοςκαιαποφάσισεότι δενήταν επιτρε πτόνααποδοθείευθύνη στουςεφεσίβλητους -ενάγοντες. 1374 1Α.Α.Δ. Ηρακλέουςν.Χήοακ.ά. Ο εφεσείων -εναγόμενος εφεσίβαλε την κατάληξητου Δικαστηρί ουμετηνοποία OLεφεσίβλητοι- ενάγοντες απαλλάγηκαναπό συντρέ χουσα αμέλεια γιατοατύχημα. 5 Αποφασίστηκεότι:
(1)Η παρουσίαενόςμηφωτισμένου οχήματος στο δρόμοκατάτη διάρκειατηςνύκταςσυνιστά κίνδυνογιατηντροχαίακαιαπο τελείεκπρώτης όψεωςαπόδειξη αμέλειας. 10
(2)Τοβάροςαπόδειξηςσυντρέχουσας αμέλειαςβαρύνειτονεναγό μενο,εκτός ανη μαρτυρίατουενάγονταεγείρειζήτημα συντρέ χουσας αμέλειας οπότετοβάροςτηςαπόδειξης μετατίθεται. 15 20
(3)Ηαμέλειατου εφεσείοντα - εναγομένου είχεαποδειχθεί (οςεκ της ύπαρξης αντανακλαστικών ταινιών σταποδήλατακαι δεν υπήρξε μαρτυρία εκ μέρους των εφεσίβλητων - εναγόντων η οποίαναέτεινενααποδείξεισυντρέχουσα αμέλεια,συνεπώς το βάροςτηςαπόδειξηςτηςπαρέμεινε στον εφεσείοντα - εναγόμε νο,ο οποίος δεν το απέσεισε. Ηέφεσηαπορρίφθηκεμεέξοδα. Αναφερόμενες υποθέσεις: 25 Κάτσιον ν.Σιακαλλή
(1969)1 ΑΛΑ. 346, Παύλου ν. Ααζάρου
(1982)1 ΑΛΛ. 850, 30 Caswell v.PowellDulfrynAssociatedCollieriesLtd[1940]A.C. 172, Wakelin v.L &S.W. Ry.[1886] 12App. Cas. 41. Έφεση. 35 40 Έφεσηαπότον εναγόμενο κατάτηςαπόφασηςτου Επαρχιακού Δικαστηρίου Λευκωσίας (Οικονόμου, ΕΛ.) που δόθηκε στις 23.5.94 (Αρ. Αγωγής 1213/91 και 1214/91) με την οποία επιδικά σθηκαν εναντίον του εναγόμενου τα ακόλουθα ποσά: στην 1213/91 το ποσό των £2.817 με τόκο 6% και στην 1214/91 το ποσό των £2.857 με τόκο 6% ως αποζημιώσεις. Ντ. Παπαδόπουλος για Παπαφιλίππον, για τον Εφεσείοντα. 1375 Ηρακλέουςν. Χήρα κ.ά.
(1996)Στ. Ερωτοκρίτον,γιατους Εφεσίβλητους. Cur. adv. vult. ΑΡΤΕΜΙΔΗΣ,Δ.: ΤηνομόφωνηαπόφασητουΔικαστηρίου θα 5 δώσει οΔικαστήςΠ. Καλλής. ΚΑΛΛΗΣ, Δ.: Το βράδυ της 16.9.90στοδρόμοΚλήρου-Αρεδιού αυτοκίνητο που οδηγείτο απότον εφεσείοντα-εναγόμενο προς την κατεύθυνση του Αρεδιού συγκρούστηκε με τα ποδήλαταπου 10 οδηγούσαν οι ενάγοντες-εφεσίβλητοι προςτηνίδιακατεύθυνση. Στηναγωγήπουήγειρανοιενάγοντεςγιααποζημιώσειςτοπρω τόδικοδικαστήριο έκρινε ότι οεφεσείων ήτανεξολοκλήρουυπεύ θυνοςγιατησύγκρουση. Οι λόγοιγιατηνπιοπάνωκατάληξη τουπρωτόδικουδικαστη ρίου,όπωςσυνοψίζονται στηναπόφασητου,ήτανοιπιοκάτω: Ο εφεσείων οδηγούσε σε σκοτεινό δρόμο,σε ώρα νύκτας,και 20 ενώ δενείχεεμπόδιοναβλέπει μέχριταόριαορατότηταςπουεπέ τρεπανταφώτατου,εντούτοις δενείχεσελειτουργία ταψηλά(ρώ τα του οχήματοςτου. Πρόσθεταενώ σε ελάχιστα μέτραθαεισερ χόταν στο όριο ταχύτηταςτων 50 χιλ./ώρα και στην κατοικημένη περιοχή διατήρησε την ταχύτηταπου είχε, μεγαλύτερη απότα 50 25 χιλ./ώρα,σύμφωνα μετονδικότουισχυρισμό 75 - 80χιλΥώρα. Μπροστά του και σε απόστασηενός ποδιούαπότην αριστερή άκρητουδρόμουπλάτους5.40 μ.βρίσκοντανοιδύοποδηλάτεςφο ρώνταςάσπρεςφανέλλες,πιο μπροστάτρίτοςποδηλάτηςμεανοι- 30 κτόχρωμηφανέλλα,καισταποδήλατα,πλάτους 1/2 μέτρου, υπήρ χαν ταινίες που αντανακλούσαντοφωςτυλιγμένες γύρω απότις σωλήνες στις οποίες στηρίζονταν οι σέλλες,ύψους 30 - 45 εκατο στών καιδιαμέτρου 1/2 - 3/4 της ίντζας. Παράταύταδεν είδεκα θόλουτουςενάγοντεςκαικατάσυνέπειαδενέλαβεκανένααποτρε- 35 πτικό μέτρο. Υπό τέτοιες περιστάσειςήτανφανερό-συνεχίζει τοπρωτόδικο δικαστήριο -"ότι ο εφεσείων δεν οδηγούσε μετρόποώστεναέχει επαρκή έλεγχο μπροστάτου,σε συνάρτηση με τις συνθήκες φωτι- 40 σμού του δρόμου, φώτων του οχήματος του, ώρας και τόπου". Ήταν ως εκτωνανωτέρωαμελής. Σεσχέσημετο ζήτηματηςσυντρέχουσας αμέλειαςτοπρωτόδι1376 15 1 Α.Α.Δ. 5 Ηρακλέους ν.Χήρα κ.ά. Καλλής, Δ. κο δικαστήριο δεν δέχθηκε τον ισχυρισμό του εφεσείοντα ότι οι εφεσίβλητοι ποδηλατούσανδίπλα ο ένας απότον άλλο καικάτω απόσυνθήκες παντελούςέλλειψηςφωτισμού. Όπως έχειήδη ανα φερθεί, το πρωτόδικο δικαστήριο διαπίστωσε ότι σταποδήλατα υπήρχανταινίεςπουαντανακλούσαντοφωςτυλυγμένες γύρωαπό τις σωλήνεςστιςοποίεςστηρίζοντανοισέλλες. Τοπρωτόδικοδικαστήριοδενεξέτασεκατάπόσοεπρόκειτογια υπόθεση ανεπαρκούς φωτισμού επειδή τέτοια υπόθεση ήταν έξω 10 απόταπλαίσια της υπεράσπισης. Όπως υπέδειξε, στις λεπτομέ ρειεςτηςυπεράσπισης αναφέρετοότι ταποδήλαταδεν είχαν ούτε φώταούτεαντανακλαστικά. Ηυπεράσπισηαφορούσεσευπόθεση μηφωτισμένου αντικειμένουήοχήματος. 15 20 Τελικήκατάληξητου πρωτόδικουδικαστηρίου σε σχέσημε το ζήτηματηςσυντρέχουσας αμέλειας ήτανότι οεφεσείων δενέπεισε το δικαστήριοδιατηνπαντελήέλλειψη φωτισμού. Συνεπώςούτε ωςπροςτοθέματουφωτισμούήτανεπιτρεπτόνααποδοθεί ευθύ νηστους ενάγοντες. Ούτεδεωςπροςτοθέματουρουχισμούτους εφόσον φορούσανάσπρες φανέλλες. Ηπαρούσαέφεσηστρέφεται εναντίον τηςκατάληξηςτουπρω τόδικουδικαστηρίουμετηνοποίαοι εφεσίβλητοι είχαναπαλλαγεί οποιασδήποτεευθύνηςγιατηνεπίδικησύγκρουση. 25 Ο ευπαίδευτοςσυνήγορος τουεφεσείοντα υποστήριξε ότιη πα ρουσίατων ποδηλάτωνστοδρόμο,ταοποίαδεν έφερανφωτισμό, συνιστά κίνδυνο για την τροχαίακαι αποτελεί εκ πρώτης όψεως απόδειξηαμέλειας. Υποστήριξε,περαιτέρω,ότι εναπόκειτοστους 30 εφεσίβλητους να αποδείξουν ότι οι φωσφορούχες ταινίες αποτε λούσαν επαρκή,υπότιςπεριστάσεις,φωτισμόκαιτέτοιααπόδειξη δενείχεπροσαχθεί. Από την άλληη ευπαίδευτησυνήγορος των εφεσίβλητων υπο35 στήριξε ότι το τεκμήριο αμέλειας είχεανατραπείεπειδή οι εφεσί βλητοι είχανκαταστήσει τον εαυτότους ορατό με τιςφωσφορού χες ταινίεςκαιταανοικτόχρωμαρούχα. Εναπόκειτοδεστον εφε σείοντα να αποδείξει την ανεπάρκειατου φωτισμού και ο τελευ ταίοςδεντηνέχειαποδείξει. 40 Πράγματιείναι δεκτό απότηννομολογία ότι ηπαρουσίαενός μηφωτισμένου οχήματοςστο δρόμο κατάτηδιάρκειατηςνύκτας συνιστά κίνδυνο για την τροχαίακαι αποτελεί εκ πρώτης όψεως απόδειξηαμέλειας (Βλ. Κάτσιονν. Σιαχαλλή
(1969)1 Α.ΑΑ 346, 1377 Καλλής,Δ. Ηρακλέους ν. Χήρα κ.ά.
(1996)352καιΠαύλου ν. Λαζάρου
(1982)1 Α.ΑΑ 850,853). Ωστόσο το πραγματικό βάθροπάνω στο οποίο επιχειρείται ηθεμελίωση της σχετικής εισήγησης είναι ανύπαρκτο. Στηνκρινόμενη περίπτωση δεν πρόκειται για μη φωτισμένο όχημα. Όπως έχει διαπιστωθεί απότο πρωτόδικοδικαστήριοταποδήλαταέφερανφωσφορούχες 5 ταινίες στο πίσω μέρος. Μάλιστα ο αστυφύλακαςο οποίος είχε διερευνήσει το δυστύχημαείχε διαπιστώσειότι οι ταινίεςαντανα κλούσαντο φωςαπόκάποιααπόσταση. Εναπόκειτολοιπόν στον εφεσείοντανααποδείξειότιταποδήλαταδενήτανεπαρκώςφωτι σμένα.Η απουσίαφωτισμούσυνιστάλόγογιαδιαπίστωσησυντρέ- 10 χουσαςαμέλειας. Ωστόσο τοβάροςαπόδειξηςσυντρέχουσαςαμέ λειας βαρύνει τον εναγόμενο εκτός αν η μαρτυρίατουενάγοντα εγείρει ζήτημασυντρέχουσας αμέλειας οπότετο βάρος απόδειξης μετατίθεται (Βλ. Charlesworth & Percy on Negligence, 8ηέκδοση, παραγ. 3-14, Clerk & Lindseil onTorts, 16ηέκδοση,παραγ. 1-156, 15 Phipson on Evidence, 12η έκδοση, παραγ. 94, Caswellv. Powell DulfrynAssociatedCollieriesLtd [1940] A.C. 172*και Wakelin v.L.&S.W.Ry. [1886]12App. Cas. 41,47**). Στηνκρινόμενηυπόθεση,μεβάση τοενώπιονμαςυλικό,η αμέ- 20 λείατουεφεσείοντα έχει αναντίλεκτααποδειχθεί(Βλ. Caswell(πιο πάνω))καιδενυπήρχεμαρτυρία εκμέρουςτωνεναγόντωνηοποία έτεινενααποδείξεισυντρέχουσααμέλεια(βλ.Wakelin(πιοπάνω)). Ακολουθεί πωςτοβάροςαπόδειξηςσυντρέχουσαςαμέλειαςπα- 25 ρέμεινε επίτωνώμωντουεφεσείονταοοποίοςαπέτυχενατοαποσείσει. Δεν έχουμε εντοπίσει οποιοδήποτεσφάλμαστην προσέγγι σητουπρωτόδικουδικαστηρίου. Ησύγκρουσηοφείλετοστηναπο κλειστική αμέλειατου εφεσείονταγιατουςλόγους πουέχουνεπι σημανθεί απότοπρωτόδικοδικαστήριο(βλ.σελ.2πιοπάνω). 30 Ηέφεσηαπορρίπτεται μεέξοδα. Η έ(ρεσηαπορρίπτεται μεέξοδα. * "If the defendant's negligence or breach of duty is established as causing the [damage], the onus is on the defendants to establish that the plaintiff's contributory negligencewas a substantial or material co-operating cause." ** "I am of opinion that the onus of proving affirmatively that there was contributory negligence on the pan of the person injured rests, in the first instance, upon thedefendants, andthatin theabsence of evidence tending to that conclusion, the plaintiff is not bound to prove the negative in order to entitle her toa verdict in her favour." 1378