1Α.Α.Δ. 21 Μαρτίου.1996 [ΠΙΚΗΣ,Π.,ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ,ΚΟΥΡΡΗΣ,Δ/στές] ΧΡΙΣΤΑΚΗΣ ΘΡΑΣΥΒΟΥΛΟΥ, Εφεσείων, ν. ΝΙΚΟΥ ΚΟΥΛΕΡΜΟΥ ΚΑΙ ΑΛΛΩΝ, Εφεσίβλητων. (ΠολιτικήΈφεσηΑρ. 8658) 5 Αντοκινητικό ατύχημα — Έξοδοςαντοκινήτοναπό ιδιωτικόδρόμο — Σύγκρουση τουμε άλλο ερχόμενο από αριστερά τον 20πόδια από τη συμβολήτωνδρόμων—Αμέλειαεπιμερίστηκε80%στονοδηγότοναν τοκινήτοναπό τον ιδιωτικόδρόμοκαι20%στονοδηγό τοναιποκινήτον επί τον κνρίονδρόμου. Μαρτυρία— Πραγματικήμαρτυρία—Σημασία τηςανάλογα με τοβαθμό πον διαφωτίζειταγεγονότα—-Μπορεί νααποτελέσειγνώμονακρίσης τον αξιόπιστουκαιτηςορθότηταςτηςπροφορικήςμαρτυρίας. 10 15 20 25 Ενώ ο εφεσίβλητος προσπερνούσε αυτοκίνητο που εκινείτο προς την ίδιανκατεύθυνσημεαυτόν,οεφεσείων εξήλθε απόιδιωτικόδρόμο δεξιάτου,με αποτέλεσμα ταδύοαυτοκίνητανασυγκρουστούν τέσσε ραπόδιααπότηνάκρητηςασφάλτουστηδεξιόπλευράκατάμήκοςτης πορείαςτουεφεσίβλητου καισεαπόστασηείκοσι ποδίάναπότονιδιω τικόδρόμο. Ο εφεσείων ισχυρίστηκε ότι είδε το αυτοκίνητο του εφεσίβλητου απόαπόσταση 100μέτρωνκαιέκρινεότιμπορούσεναμπειστονκύριο δρόμοχωρίςκίνδυνο,αλλάότανμπήκεσταμάτησε σχεδόν αμέσωςγια ναδιευκολύνει τηδιέλευση επερχομένουαυτοκινήτου. Οεφεσίβλητος, είπεότιοεφεσείων εξήλθε απότον ιδιωτικόδρόμο όταν ο ίδιος ήταντόσο πλησίον στην συμβολή, ώστε ησύγκρουση να ήταναναπόφευκτη. ΤοπρωτόδικοΔικαστήριο, αποφάσισεότι ηπραγματική μαρτυρία 293 Θρασυβούλου ν.Κουλέομου χ.ά.
(1996)έτεινεναενισχύσειτηνεκδοχήτουεφεσίβλητουτηνοποίαδέχθηκεκαι επιμέρισετηνευθύνη80%στονεφεσείοντακαι20%στονεφεσίβλητο. Ο εφεσείωνεφεσίβαλετηναπόφασηκαιεισηγήθηκεότι τα ευρήμα τα του Δικαστηρίου ήτανανυπόστατα υπότο φως της πραγματικής 5 μαρτυρίας. Αποφασίστηκεότι:
(1)Η πραγματικήμαρτυρία μπορείνααποτελέσειγνώμονακρίσης 10 του αξιόπιστου καιτηςορθότηταςτης προφορικήςμαςτυρίας γιατις συνθήκεςτουδυστυχήματος, αλλάησημασίατηςποικί λειανάλογαμετοβαθμόστονοποίοδιαποτίζει<οςπροςταου σιώδηγεγονότα. 15
(2)Το σημείο σύγκρουσης έτεινε να καταδείξει ότι το όχημα του εφεσείονταέφραξετηνπορείατουεφεσίβλητουκαινακαταρρί ψει την εκδοχήτουότι σταμάτησε γιανααποφύγει σύγκρο\κτη μεεπερχόμενοόχημαήότιτουπαρεχότανηάνεσηναπράξεικά τι τέτοιο. 20
(3)Ηαπόστασηπου χώριζε τα δύο οχήματαότανο εφεσείων ει σήλθε στον κύριο δρόμο και ηθέσητου αυτοκινήτου του δεν άφηνανουσιαστικάπεριθώριααποφυγήςτηςσύγκρουσης. 25 Ηέφεσηαπορρίφθηκεμεέξοδα. Αναφερόμελ'εςνποθέσεις: Ioannides v.Kyriakou
(1988)1 CL.R.639, 30 Haloumias v.Police
(1970)2 C.LR. 154, Meshiou v.Eleftheriou
(1982)1 C.LR. 486, 35 AdamisandAnotherv. Eracleous
(1982)1 C.LR. 746, CharalambousandAnotherv. Kaifas
(1986)1 C.L.R.278, TeklimaLtdv. A. P.Lanitis
(1987)1 C.LR.614, Knellv. Αστυνομίας
(1994)2Α.ΑΛ. 51, Νικολαΐδηςκ.ά.ν,Κλεοβούλου
(1992)Ι Α.ΑΛ. 422, 294 40 1 Α.Α.Δ. Θρασυβούλου ν. Κουλέρμουχ.ά. Vamakkides v.Police
(1969)2 C.LR. I Έφεση. 5 Έφεση απότον εναγόμενο κατάτηςαπόφασηςτουΕπαρχιαχού Δικαστηρίου Λευκωσίας (Αρεστής, Ε.Δ.)πουδόθηκεστις31 Ιανου αρίου 1992 (Αρ.Αγωγής9482/90),μετηνοποίααποφασίσθηκεοκα ταμερισμός τηςευθύνης80%ειςβάροςτουγιααυτοκινητιστικόδυ στύχημακαι20%εναντίοντουεφεσίβλητου. 10 Γ.Κορφιώτης,γιατον Εφεσείοντα. Α. Χάσικος,γιατους Εφεσίβλητους. 15 Cur.adv. vult. ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ: ΤηναπόφασητουΔικαστηρίουθαδώσειοΓ.Μ. Πικής,Π. 20 ΠΙΚΗΣ, Π.: Ηέφεσηστρέφεταικατάτων ευρημάτωντουπρω τόδικου Δικαστηρίου αναφορικάμε την ευθύνη και, παρεπόμενα, τηνκατανομήτηςμεταξύτων οδηγώντωνδύοοχημάτων,τουεφε σείοντα και του εφεσίβλητου, ταοποίαενεπλάκησαν σε οδικό δυ στύχημαστηΛεωφόρο ΤσερίουστοΣτρόβολο. Ησύγκρουση έγινε 25 σε σημείο τηςΛεωφόρου, κοντάστησυμβολή της με ιδιωτικόδρό μο, απότονοποίοοεφεσείων εξήλθεστηΛεωφόρο,κατάμήκοςτης οποίας όδευε ο εφεσίβλητος. Ενώ ο εφεσίβλητος προσπερνούσε προπορευόμενοαυτοκίνητο,κινούμενος προςτηνκατεύθυνσηΤσε ρίου,τοόχηματουεφεσείοντα εισήλθεστηΛεωφόρο καιπαρενέβη 30 στην πορείατου, ότανπολύ μικρήαπόστασηχώριζε τοόχηματου απότηνπάροδο. Ησύγκρουση έγινεσεσημείο τουδρόμου,τέσσε ραπόδιααπό την άκρητηςασφάλτου,στηδεξιάπλευρά, κατά μή κοςτηςπορείαςτουεφεσίβλητουκαισεαπόστασηείκοσι,περίπου, ποδώναπότον ιδιωτικόδρόμο. 35 Οι διάδικοιπρόβαλανδιισταμένες εκδοχές ως προς τιςσυνθή κες τουδυστυχήματος. 40 Ο εφεσείων ισχυρίστηκε ότι, πριν εισέλθει στον κύριο δρόμο, έλεγξετην κίνηση στηΛεωφόρο και,παρόλοπουπρόσεξε τηνπα ρουσία του επερχόμενου αυτοκινήτου, εισχώρησε στη Λεωφόρο, κρίνονταςότιμπορούσενατοπράξειμεασφάλεια,ενόψει τηςαπό στασηςπουτονχώριζεαπότοόχηματουεφεσίβλητου, 100περίπου μέτρα Τογεγονός ότι,όπωςο ίδιοςο εφεσείων ισχυρίστηκε, στα295 Πικής, Π. Θρασυβούλου ν.Κουλέρμου χ.ά.
(1996)μάτησε σχεδόν αμέσως μετάτηνείσοδο τουστηΛεωφόρο, ώστενα διευκολύνει τη διέλευση του επερχόμενου αυτοκινήτου,αποτελεί, αφ' εαυτού,ένδειξητουκινδύνουπου εγκυμονούσε ηπράξητου και τοαλόγιστο των ενεργειών του. Ηείσοδος τουστον κύριοδρόμο παρενέβαλε εμπόδιο στην πορεία του εφεσίβλητου, όπως ευχερώς 5 μπορούσεναπροβλεφθείπριντηνέξοδοτου. Πριντηνπαρεμβολή του αυτοκινήτου του εφεσείοντα, ηπορεία του εφεσίβλητου ήταν ελεύθερηκαιμπορούσεναπροσπεράσειτοπροελαύνοναυτοκίνητο χωρίς κανένακίνδυνο. 10 Ο εφεσίβλητος υποστήριξε ότι, ενώ προσπερνούσε προπορευό μενο όχημα,ο εφεσείων εξήλθεαπότον ιδιωτικόδρόμο,χωρίςνα σταματήσει στη συμβολή τουμετηΛεωφόρο, καιεισήλθεστη Λεω φόρο όταν ηαπόστασηπουχώριζε ταδύοοχήματαήτανπολύμι κρή. Ηαπόφραξητηςπορείαςτουπροοιώνιζε τησύγκρουση, εφό- 15 σο δεν του αφηνόταν περιθώριο για οποιαδήποτε αποτρεπτική ενέργεια. Στην απόφαση τουΔικαστηρίου γίνεται αναφοράστις εκδοχές TOJVδιαδίκωνκαι τηνπραγματικήμαρτυρία. ΤοΔικαστήριο έκρινε 20 ότι ηπραγματικήμαρτυρίαέτεινεναενισχύσειτηνεκδοχήτουεφε σίβλητου,ηοποίαέγινε δεκτή. Τα ευρήματατουΔικαστηρίου προσβάλλονται ως ανυπόστατα, υπό τοφωςτηςπραγματικήςμαρτυρίας.Οεφεσείωνυποστήριξεότι 25 ηπραγματικήμαρτυρίαδενπαρείχεασφαλείςενδείξεις ωςπρος τα διαδραματισθέντα,ώστεναπαρέχεταιηδυνατότηταενίσχυσης της εκδοχής του εφεσίβλητου. Ότι η πραγματική μαρτυρίαμπορείνααποτελέσει οδηγόγια την 30 κρίση της αξιοπιστίας και ακρίβειας της μαρτυρίας ως προς τις συνθήκες του δυστυχήματος,δεναμφισβητείται. Νοουμένου ότι η πραγματική μαρτυρία είναι αποκαλυπτική των γεγονότων που προηγήθηκαντηςσύγκρουσηςκαιοδήγησανσ*αυτή,μπορείνααπο τελέσειγνώμονα για την κρίση τουαξιόπιστου και της ορθότητας 35 της προφορικής μαρτυρίας για τις συνθήκες του δυστυχήματος [βλ., μεταξύ άλλων, ioannides v. Kyriacou
(1988)1 C.L.R. 639GeorghiosProkopiouHaloumias v. ThePolice
(1970)2C.LR. 154 Meshiou v.Eleftheriou
(1982)1 C.LR. 486* Adamis and Another v. Eradeous
(1982)1C.L.R. 746- Charalambous and Another v. 40 Kaiias
(1986)1C.LR. 278- TeklimaLtd. v.A.P. Lanitis
(1987)1 C.LR. 614· καιDerekKnell v.ΤηςΑστυνομίας
(1994)2Α.Α.Δ.51. Είναιαυτονόητοότιησημασίατηςπραγματικήςμαρτυρίαςποι296 1 A.A.A. Θρασυβούλου ν. Κουλέρμου κ.ά. Πικής, Π. κίλλειανάλογα μετοβαθμόστον οποίοδιαφωτίζειωςπροςτα ου σιώδηγεγονότα. Στην προκείμενη περίπτωση, η πραγματική μαρτυρία είναι, όντως,διαφωτιστικήγια τις συνθήκες τουδυστυχήματος.Επιμαρτυρεί ότι ησύγκρουση έγινεσεπολύ μικρή απόστασηαπότην έξο δοτουοχήματοςτουεφεσείοντα στονκύριοδρόμο,γεγονός πουτεί νει να ενισχύσει την εκδοχή του εφεσίβλητου ότι ελάχιστη ήταν η απόστασηπουχώριζε ταδύοοχήματαόταντο όχηματου εφεσείο10 νταεισήλθεστηΛεωφόρο. Τοσημείο τηςσύγκρουσης τείνει να κα ταδείξειότιτοόχηματουεφεσείοντα απέφραξετηνπορείατουεφε σίβλητου, γεγονός που προοιώνιζε τη σύγκρουση. Το σημείο στο οποίο έγινεησύγκρουση τείνει νακαταρρίψει την εκδοχήτουεφε σείοντα - ότισταμάτησεγιανααποφύγειτησύγκρουση καιότι του 15 παρεχότανηάνεσηναπράξει τούτο. Αν είχεαυτήτη δυνατότητα, αναμφιβόλωςτο αυτοκίνητο τουδεθαβρισκόταν στο σημείο όπου έγινεησύγκρουση. 5 20 25 Ορθάέκρινε τοπρωτόδικοΔικαστήριο ότιηπραγματική μαρτυρία έτεινενα ενισχύσει την εκδοχή του εφεσίβλητου. Αλλωστε οι δύοεκδοχές δεδιαφέρουν μεταξύτουςουσιωδώς. Κάτωαπόοποι οδήποτεπρίσμακαιανκριθεί η διακίνησητου εφεσείοντα στοδρό μο,τοαναπόδραστοσυμπέρασμαείναιότιεισήλθεστονκύριοδρό μο, ότανη απόστασηπουτονχώριζεαπότοαυτοκίνητοτου εφεσίβλητουήτανπολύμικρή. Αυτό,σεσυνδυασμό μετογεγονός ότιπα ρενέβη στην πορείατου επερχόμενου αυτοκινήτου,φράσσοντας το δρόμοτου, κατέστησε τησύγκρουσηαναπόφευκτη. ΤοΔικαστήριο έκρινε τον εφεσίβλητο ένοχο συντρέχουσας αμέ30 λείας,γιατο λόγο ότιείχετηδυνατότηταναπροσέξει τηδιακίνηση του οχήματος του εφεσείοντα στον ιδιωτικό δρόμο, γεγονός που έπρεπε να τον καταστήσει ενήμερο του πιθανούκινδύνου, καινα τον οδηγήσει στη λήψηαποτρεπτικών μέτρων πριν το όχημα του εφεσείοντα εισέλθει στον κύριο δρόμο. Γι' αυτήτου τη συνδρομή 35 στο δυστύχημα του καταλόγισε ευθύνη 20%. Το θέμα τέθηκε ως ακ.ο?,ρύί)ω^; στην πρωτόδικηαπόφαση:- 40 "Έχω δετηγνώμη ότι εάντον είχεαντιληφθεί Θα μπορούσε να είχεσυμπεριφερθεί κατάτρόποδιαφορετικό ώστεη σύγκρουση ναείχεαποφευχθεί. Βρίσκω επομένως ότιευθύνηγιατοδυστύ χημαφέρεικαιοΕνάγοντας." Είναιπρόδηλο ότι το Δικαστήριο επεξέτεινε τοκαθήκον επιμέ λειαςοδηγούαυτοκινήτουοοποίος διακινείταισεκύριοδρόμοκαι 297 Πικής,Π. Θρασυβούλου ν.Κουλέρμου χ.ά.
(1996)έναντι κινδύνων που μπορεί ναπροκύψουν απότηναμέλειαοδη γών πριντηνύπαρξηορατώνσημείων εκδήλωσης τους στονκύριο δρόμο,θέσηηοποίαδενμπορείνασυμβιβαστείμετιςαρχέςπουκα θιέρωσεηνομολογία. 5 Όπως υποδεικνύεταιστηΝιχολαΐδηςχ.α. ν.Κλεοβούλου
(1992)1Α.Α.Δ.422,στησελ.428:'Το καθήκον για επιμελή οδήγηση δεν επεκτείνεται στη λήψη προληπτικών μέτρων έναντι της πιθανότητας εκδήλωσης αμέ- 10 λείας εκμέρους άλλωνοδηγών. Ονουνεχής οδηγόςμπορείεύ λογα ναυποθέσει ότι όπωςο ίδιοςέτσικαιάλλοι οδηγοί θα εκ πληρώσουν το καθήκονεπιμέλειας έναντι του ιδίουκαι άλλων οδηγών." 15 (Βλ., επίσης, Varnavas Κ. Varnakkides v. The Police
(1969)2 C.L.R. 1.) Γίνεται αναφοράστους λόγους που στοιχειοθετούν το εύρημα του Δικαστηρίου για την απόδοση ευθύνης για το δυστύχημα και 20 στον εφεσίβλητο, όχι γιανααναθεωρήσουμετηνορθότητατου ευ ρήματος, αλλά για να καταδειχθεί ηαπουσίαοποιουδήποτε περι θωρίουγιατηνεπέμβασημεταευρήματατουΔικαστηρίουωςπρος τηνκατανομήτηςευθύνης. 25 Τογεγονός ότι δεγίνεται αναφοράστην απόφασηστηνταχύτη ταμετηνοποίαόδευεο εφεσίβλητος ενώπροσπερνούσε τοπροπο ρευόμενο όχημα-40-50μίλιατηνώρααντί 30πουήταντοεπιτρε πτόόριο -δεστοιχειοθετεί παράλειψησυνεκτίμησης στηνκρίσητου Δικαστηρίου ουσιώδους γεγονότος. 30 Ηαπόσταση πουχώριζε ταδύοοχήματαότανοεφεσείωνεισήλ θε στον κύριο δρόμο και ηθέσηπουκατέλαβε το αυτοκίνητοτου, δεν άφηνανουσιαστικά περιθώριαγια την αποφυγήτης σύγκρου σης. Ενπάσηπεριπτώσει,τοποσοστόευθύνηςπουαποδόθηκεστον 35 εφεσίβλητο,20%,καθκττάτοπαράπονοτουεφεσείοντα γιαεσφαλ μένη κατανομήτηςεντελώς ανεδαφικό. Ηέφεσηαπορρίπτεταιμεέξοδα. 40 Η έφεσηαπορρίπτεταιμεέξοδα. 298