1 Α.Α.Δ. 5Απριλίου, 1996 [ΝΙΚΗΤΑΣ, ΑΡΤΕΜΗΣ,ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ,Δ/στές] ΗΛΙΑΣ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΥΣ ΚΑΙΑΛΛΗ, Εφεσείοντες - Εναγόμενοι, ν. ΑΝΝΙΝΟΥ ΙΩΑΝΝΟΥ, Εφεσίβλητου- Ενάγοντα. (Πολιτική ΈφεσηΑρ. 8677) ΕνρήματαΔικαστηρίου— Προϋποθέσειςεπέμβασηςαπότο Εφετείο. Μαρτυρία — Αξιολόγησημαρτυρίαςαπό τοπρωτόδικο Δικαστήριο — Προϋποθέσειςανατροπής τηςαπότο Εφετείο. 5 10 15 20 25 Έξοδα—Αποστέρηση εξόδωνοπό επιτυχόνταδιάδικο—Παράλειψητον Δικαστηρίουνα επιδικάσει έξοδασεεπιτυχόντα εναγόμενο επειδήη υπεράσπιση ήτανκοινήμεσυνεναγόμενο — Ανατράπηκε κατ' έφεση, επιδικάστηκετο 1/3 τωνεξόδωνκαιταέξοδατηςδιαδικασίαςτηςέφεσης. Ενώοεφεσίβλητος - ενάγωνοδηγούσετοαυτοκίνητοτουκατά μή κοςκύριου δρόμουστηδεξιό πλευρά,ο εφεσείων Ι-εναγόμενος, ει σήλθε στον κύριο δρόμο απόπάροδο δεξιάωςπροςτηνπορεία του εφεσίβλητου- ενάγονταμεαποτέλεσμανασυγκρουστούν 1$ μέτραπέ ραντηςνοητήςγραμμήςτηςεισόδουτηςπαρόδου. Η εκδοχήτουεφεσίβλητου-ενάγονταήτανonστηναριστερήπλευ ράτουδρόμουυπήρχανσταθμευμένααυτοκίνηταπουτονανάγκαζαν ναοδηγείστηδεξιάπλευράκαιότιοεφεσείων 1 - εναγόμενοςεισήλθε απότομαστονκύριοδρόμοκατάτρόποπουδεντουέδιδετηνευκαιρία να αντιδράσει. Ο εφεσείων 1-εναγόμενος είχε αντίθετη εκδοχή. Είπε,ότιδεν υπήρχαν σταθμευμένααυτοκίνηταστοκύριοδρόμοεκτός έναστα δε ξιάτηςπαρόδουστονκύριοδρόμοκαιότιλόγωπεριορισμένηςορατό τητας εισήρχετο στον κύριοδρόμομεπολύχαμηλήταχύτητα. Η σύ383 Χαραλάμπουςκ.ά.ν. Ιωάννου
(1996)γκρουση, ανέφερε,έγινε μόλις είδε το αυτοκίνητο του εφεσίβλητου ενάγοντα. ΤοπρίοτόδικοΔικαστήριο,δέχτηκετημαρτυρίατουεφεσίβλητου ενάγοντακαι απέρριψε εκείνη του εφεσείοντα 1 - εναγομένου. Ο εφεσείων-εναγόμενος 1 εφεσίβαλετηναπόφασηκαικάλεσετοΕφετείονα ανατρέψει τα ευρήματα του πρωτόδικου Δικαστηρίου ως προς την αξιοπιστίατωνμαρτύρωνκαιεπιπλέονυπέβαλε,ότι έστωκαιμεβάση ταευρήματααυτάθαέπρεπεκαιπάλιννααποδοθείμέροςτηςευθύνης στον εφεσίβλητο - ενάγοντα. 5 10 Ηέφεσητηςεφεσείουσας 2- εναγόμενης,αφορούσεταέξοδα Αποφασίστηκεότι: 15
(1)Το Εφετείοδενεπεμβαίνει σταευρήματατουπρωτόδικουΔικα στηρίου, εκτός ανοεφεσείωντο ικανοποιήσει ότιηαιτιολογία είναι ανεπαρκήςήότιταευρήματαδεδικαιολογούνται απότη μαρτυρία, θεωρούμενης στοσύνολοτης. 20
(2)ΤοπρωτόδικοΔικαστήριο, δεναξιολόγησετις μαρτυρίες μόνο μεβάσητις κατ' ισχυρισμόναντιφάσειςήδιαφορέςστημαρτυ ρία των διαδίκων,αλλά έλαβε υπόψητου τηγενική εντύπωση πουτουέκαμανως μάρτυρεςκαθώςκαιάλλαστοιχείατηςενώ πιοντουμαρτυρίαςέτσιώστεναμηδικαιολογείται επέμβαση. 25
(3)Η απόφασητουπρωτόδικουΔικαστηρίουναμηεπιδικάσειέξο δαστην επιτυχούσα εφεσείουσα 2 - εναγομένη,επειδήηυπερά σπισηήτανκοινή,ήτανλανθασμένη. 30 Ηέφεσητουεφεσείοντα1 απορρίφθηκε με έξοδα.Η έφεση της εφεσείουσας 2 έγινεδεκτήωςπροςταέξοδα. Επιδικά σθηκανυπέρτηςτο 1/3τωνεξόδωντης πρωτόδικηςδιαδικασίας,ωςεπίσηςκαι 35 ταέξοδα τηςέφεσης. Αναφερόμενεςυποθέσεις: Καθητζιώτηςv. ManocasTransportCo. Ltd
(1993)1 AAA. 954, Νικολάουκ.ά. v.Γεωργίου
(1993)1 AAA.
- 384 40 1 Α.Α.Δ. Χαραλάμπουςχ.ά. ν. Ιωάννου Έφεση. 5 Έφεση απότουςεναγόμενουςκατάτηςαπόφασηςτουΕπαρχια κού Δικαστηρίου Λεμεσού (Παναγή,ΕΑ) που δόθηκε στις 31Ιανουαριου, 1992 (Αρ. Αγωγής 1812/90)μετηνοποία αποφασίσθηκε όπως ο εφεσείων 1 πληρώσει στον εφεσίβλητο το ποσό των Λ.Κ£1.074σανειδικέςαποζημιώσειςκαι£500σανγενικέςκαιειδι κέςαποζημιώσειςγιασωματικέςβλάβεςτιςοποίεςυπέστηλόγωτης αμελούςοδήγησηςτουεφεσείοντα
- 10 Χρ. Μελίδηςγια τονΓ. Σαββίδη,γιατους Εφεσείοντες. Κ.Μελάς,γιατον Εφεσίβλητο. 15 Cur. adv. vult. ΝΙΚΗΤΑΣ,Δ.: ΤηνομόφωνηαπόφασητουΔικαστηρίουθαδώ σειοΠ.Αρτεμης,Δ. 20 ΑΡΤΕΜΗΣ,Δ.: Ηπαρούσααγωγήαφοράσύγκρουσηοχημάτων πουσυνέβηκε στην Λεμεσόστησυμβολή των οδώνΣτρατηγού Μα κρυγιάννηκαιΧρύσανθου. ΚύριοςδρόμοςείναιηοδόςΣτρατηγού Μακρυγιάννη. 25 Οεφεσίβλητος οδηγούσετοαυτοκίνητοτουκατάμήκοςτηςοδού ΣτρατηγούΜακρυγιάννηκαισυγκρούστηκε μετοόχημαπουοδηγείτοαπότονεφεσείοντα 1,πουεισήλθεστονκύριοδρόμοαπότηνπά ροδοπουβρισκότανσταδεξιάτουεφεσίβλητου,έχονταςυπόψητην κατεύθυνσητου.Όπωςπροκύπτειαπότοσχέδιο τηςΑστυνομίας, ο 30 εφεσίβλητος κατάτη στιγμήτηςσύγκρουσης οδηγούσε τοόχηματου εντόςτηςδεξιάςπλευράςτουδρόμουκαιησύγκρουση συνέβηκεπε ρίπου 1,5 μέτροπέραντηςνοητήςγραμμήςτηςεισόδουτηςπαρόδου. 35 Ήτανηεκδοχήτουεφεσίβλητουότιολόγοςπουοδηγούσετοαυτοκίνητότουπροςτηδεξιάπλευράτουδρόμουήτανηύπαρξησταθ μευμένων οχημάτωνστααριστεράτου. Ότανπλησίασετηνπάροδο καιότανήτανπλέοναργάνακάμειοτιδήποτε,αντιλήφθηκετοόχη ματουεφεσείοντα 1 ναεισέρχεται στονκύριοδρόμοχωρίς ναστα ματήσει,μεαποτέλεσμανασυμβεί ησύγκρουση τωνδύοοχημάτων. 40 Ημαρτυρίατουεφεσείοντα 1 ήταναντίθετη. Αυτόςανέφερεότι λόγωτηςμηύπαρξηςορατότηταςστηγωνιάτηςσυμβολής τωνδύο δρόμων,αφούπρώτασταμάτησε,ακολούθωςσυνέχισεναπροχωρεί πολύσιγάγιαναμπορέσει ναέχειορατότηταεντόςτουκύριουδρο385 Αρτεμης, Δ. Χαραλάμπους κ.ά.ν. Ιωάννου
(1996)μου. Μόλιςδεέπραξετούτο,αστραπιαία επεσυνέβη ησύγκρουσηείδεδετοαυτοκίνητοτουεφεσίβλητουτηστιγμήπουσυγκρούστηκε με τοδικό του. Ήταν επίσης ημαρτυρίατου εφεσείοντα 1 ότι δεν υπήρχανοχήματασταθμευμέναστηναριστερήπλευράτουεφεσίβλη του,αλλάμόνοένααυτοκίνητοσταθμευμένο σταδεξιάτηςπαρόδου 5 στονκύριοδρόμο. ΤοπρωτόδικοΔικαστήριο,αφούανάλυσετη μαρ τυρία, δέχθηκε εκείνη τουεφεσίβλητου αποδεχόμενο τηνύπαρξη σταθμευμένων οχημάτων. Επίσηςαπέρριψετη μαρτυρίατουεφεσεί οντα 1 ότισταμάτησεστηνείσοδοτηςπαρόδουπροτούεισέλθειμερι κώςστονκύριοδρόμοκαικατέληξεστοσυμπέρασμαότιαποκλειοτι- 10 κάυπεύθυνοςγιατησύγκρουσηήτανοεφεσείοντας1. Οσυνήγορος τουεφεσείοντα 1 μαςκάλεσεναανατρέψουμεταευ ρήματα τουπρωτόδικουΔικαστή όσον αφοράτηναξιοπιστίατων μαρτύρωνκαιναδεχθούμετηνδικήτουεκδοχή.Υπέβαλεόμως επι- 15 πρόσθεταστοΔικαστήριοότιέστωκαιμεβάσηταευρήματααυτάθα έπρεπεκαιπάλιννααποδοθείμέροςτηςευθύνηςστονεφεσίβλητο. OL αρχές βάσει τωνοποίων τοΔικαστήριο επεμβαίνει σε ευρή ματααξιοπιστίας μαρτύρωνείναισταθεράνομολογημένες. Θααρ- 20 κεστούμενααναφερθούμεστην υπόθεσηΚαθητζιώτηζv. Manocas TransportCo. Lfrf
(1993)1 Α.Α.Δ. 954,όπουστησελ.959 αναφέρ θηκανταακόλουθα: "Αναφορικά με ταευρήματατουπρωτόδικου Δικαστή που 25 βασίζονταιστην αξιοπιστίαμαρτύρων,είναικαθιερωμένηαρχή ότιηαξιολόγησηενόςμάρτυραανείναιαξιόπιστοςήόχι,είναι καθαράθέματουπρωτόδικουΔικαστηρίουκαικατάκανόνατο Εφετείο σπάνιαεπεμβαίνει στο νααποφασίσειπερί τηςαξιοπι στίαςενός μάρτυρα(βλέπεμεταξύάλλων,ΜόδεστοςΠίτσιλλος 30 ν.ΔημητράκηΕυγενίου
(1989)1(E)Α.Α.Δ. 691,Papadopoulosν. Stavrou
(1982)1C.L.R. 321,Fournidesv.Republic
(1986)2 C.L.R. 73,PsarasandAnotherv.Republic
(1987)2C.L.R. 132." Περαιτέρω,όσοναφοράγενικάταευρήματατουπρωτόδικουAL- 35 καστηρίου αναφέρθηκανταακόλουθαστηνυπόθεσηΝικολάουκ.ά ν. Γεωργίου
(1993)1 Α.Α.Δ.938στιςσελ. 942,943. 'Το ΑνώτατοΔικαστήριοδενεπεμβαίνεισταευρήματατουπρω τόδικουΔικαστηρίου,εκτόςεάνοεφεσείων ικανοποιήσει τοΔι- 40 καοτήριοότιηαιτιολογίαείναιανεπαρκήςήότιταευρήματαδε δικαιολογούνταιαπότημαρτυρία,θεωρούμενης στοσύνολοτης. Μεαπροθυμίαεπεμβαίνει σταευρήματαγεγονότων, εκτόςστις περιπτώσεις όπου ηδικαιοσύνητοαπαιτεί,όταν τα ευρήματα 386 1 Α.Α.Δ. 5 10 Χαραλάμπους κ.ά. ν. Ιωάννου Αρτεμης,Δ. αυτάδενείναι εύλογα επιτρεπτάμεβάση ταπρωτογενήγεγονό τα. Οεφεσείων έχειτηνευθύνηναπείσει τοΔικαστήριο ότιτα ευρήματα του πρωτόδικου Δικαστηρίου είναι λανθασμένα (βλ. μεταξύ άλλων, SofoclisMamasv. TheFirm 'ARMA' Tyres
(1966)1C.L.R. 158;MarikkouNearchouv.Maria Demetri Papaefstathiou
(1970)1 CX.R. 109;Polykarpouv.Poiykarpou
(1982)1 CX.R. \S2,Roussouv.Aristodemou(\9S9) 1 C.L.R. 12, Φοίβος Μανρίδης v.RimaJ. Dharaghji καιΑλλων
(1990)1 Α.ΑΛ. 1013,Simon CarlBullowsv.ΑνδρούλλαςΝεοφύτουκαι Άλλης, ΠολιτικήΈφεσηΑρ. 8761. Απόφασηδόθηκεστις28Ια νουαρίου, 1994,δεδημοσιεύθηκεακόμα)" Ο συνήγορος του εφεσείοντα 1 υποστήριξε ότιτογεγονός ότι στην κύρια εξέταση τουοπελάτης του δεν ανεφέρθηστην ύπαρξη 15 σταθμευμένου αυτοκινήτουπρος τα δεξιά του και ανέφερε τούτο μόνοστηναντεξέταση,δεναποτελούσεσοβαρήαντίφασηπουναδι καιολογεί το πρωτόδικοΔικαστήριο βασιζόμενο σ' αυτήνααπορ ρίψει την εκδοχήτου. Αντίθετα, υποστήριξε ότιτογεγονός ότι ο εφεσίβλητος δεν ανέφερε αρχικώς την ύπαρξησταθμευμένων οχή20 ματωνστααριστεράτουκαιούτευπήρχαντέτοιαοχήματασημειω μέναστο σχέδιο,αποτελούσε λόγογιααπόρριψητηςεκδοχήςτου. Κρίνουμε ότι, έχοντας υπόψη την κατάστασητου εφεσίβλητου μετάτην σύγκρουση στην οποίααναφέρθηκεκαιτοπρωτόδικο Δι25 καστήριο,ημηαναφοράτουκατάτηνώραεκείνησεσταθμευμένα οχήματα μπορούσε να δικαιολογηθεί, όπως τη δικαιολόγησε το πρωτόδικοΔικαστήριοκαιδεναποτελεί στοιχείο πουμοιραία επη ρεάζειτο εύρημααξιοπιστίαςτουπρωτόδικουΔικαστηρίου. Γενι κά, θα θέλαμε ναπαρατηρήσουμε πως τοπρωτόδικο Δικαστήριο 30 δεναξιολόγησε τιςμαρτυρίεςμόνομεβάσητιςπιοπάνωκατ' ισχυ ρισμό αντιφάσεις ήδιαφορές στη μαρτυρία τωνδιαδίκων, αλλά έλαβευπόψητουτηγενικήεντύπωσηπουτουέκαμανωςμάρτυρες, καθώς επίσης και άλλα στοιχεία της μαρτυρίαςπουτέθηκανενώ πιοντου. 35 Μεβάσητιςπαρατηρήσειςμαςαυτέςκαιτιςγενικές αρχέςεπέμ βασης,στις οποίεςαναφερθήκαμεπιοπάνω,δεθεωρούμε ότι είναι περίπτωση όπου μπορούμε ήπρέπει ναεπέμβουμε στα ευρήματα αξιοπιστίαςτουπρωτόδικουΔικαστηρίουκαιναανατρέψουμεκαι 40 ταευρήματατουεπίτων γεγονότων. ΤοπρωτόδικοΔικαστήριο,επιπρόσθετα,κατέληξεστοσυμπέρα σμαότι κατά τη στιγμήτης σύγκρουσης τοαυτοκίνητο τουεφεσί βλητου οδηγείτο με πολύ χαμηλή ταχύτητα, ο λόγος δε της σύ387 Αρτεμης, Δ. Χαραλάμπουςκ.ά.ν.Ιωάννου
(1996)γκρουσης ήτανηέξοδοςτουεφεσείοντα 1 εντόςτουκύριουδρόμου, γεγονός πουδενεπέτρεπεκάτωαπότιςσυνθήκεςοποιαδήποτεαντί δρασηεκμέρους του εφεσίβλητου. Γιατουςπιοπάνωλόγους βρίσκουμε ότιηέφεσητουεφεσείοντα 1πρέπει νααπορριφθείκαιαπορρίπτεταιμεέξοδαειςβάρος του. 5 Αναφορικά μετην έφεση της εφεσείουσας 2,πουαφοράταέξο δα, κρίνουμε ότι αυτή πρέπειναγίνειαποδεκτή. Τοπρωτόδικο Δι καστήριο δεν επεδίκασε έξοδαυπέρτηςεπιτυχούσας εφεσείουσας- 10 εναγομένης 2, εναντίον της οποίας δεν απεδείχθη ευθύνη εκπροστήσεωςως ιδιοκτήτριας τουοχήματος μετοδικαιολογητικό ότι η υπεράσπιση των δύοεναγομένων στηνπρωτόδικηδιαδικασία ήταν κοινή. Είμαστε τηςγνώμης ότι,παρόλοντούτο,κάποιομέρος των εξόδωντηςεπιτυχούσαςεναγομένης θαέπρεπεναεπιδικασθείυπέρ 15 της και ανατρέπουμε την απόφασητου πρωτόδικου Δικαστηρίου στο σημείοαυτόεπιδικάζονταςτο 1/3 των εξόδων τηςπρωτόδικης διαδικασίαςυπέρτης. Επίσης επιδικάζονταιυπέρτηςκαιταέξοδα της έφεσης. 20 . _ Η έφεσητον εφεσείοντα 1 απορρί πτεται με έξοδα εις βάρος του. Η έφεσητηςεφεσείουσας2ως*προςτα έξοδα επιτυγχάνει.Επιδικάζονται, υπέρ της το 1/3των εξόδου της 25 πρωτόδικηςδιαδικασίας ωςεπίσης και ταέξοδα τηςέφεσης. 388