(1996)20Μαΐου,1996 [ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ, ΧΑΤΖΗΤΣΑΓΓΑΡΗΣ, ΝΙΚΟΛΑΟΥ,Δ/οτές] ΣΩΚΡΑΤΗΣ ΝΕΟΦΥΤΟΥ, Εψεσείων, ν. ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΥ ΑΝΤΩΝΙΑΔΗ, Εφεσίβλητου. (Πολιτική ΈφεσηΑρ. 8798) Δικαστική απόφαση — Αιτιολογία — Παράλειψη τον πρωτόδικου Δι καστηρίου ναδιατυπώσει ευρήματαπου να καλύπτουν ολόκληροτο φάσμα της αντιδικίας — Κενά στην πρωτόδικη απόφαση ως προς αναγκαία ευρήματα— Εφετείο, διέταξεεπανεκδίκαση. 5 Οιδιάδικοιείχανεμπλακείσεαυτοκινητικόατύχημα. Οεφεσείων -ενάγων, μοτοσυκλετπστής εισήλθε απόδευτερεύοντασεκύριο δρό μο. Ο εφεσίβλητος -εναγόμενος οδηγούσε το αυτοκίνητοτου κατά μήκοςτουκυρίουδρόμου. Οδευτερεύωνδρόμοςήταναριστερά του. Συγκρούστηκαν μέσα στηδιασταύρωσημεαποτέλεσμανατραυματι- ίο στεί καιυποστεί ζημιέςο εφεσείων- ενάγων. ΤοπρωτόδικοΔικαστήριοαποφάσισεότιτούψος τωναποζημιώ σεωνήτανΛΚ 28.333,αλλάαπέδωσεολόκληρητηνευθύνηγιατοατύ χημαστον εφεσείοντα- ενάγοντα. 15 Ηεκδοχήτουεφεσείοντα- ενάγοντα,ήτανότιοεφεσίβλητος - ενα γόμενοςκατάτηστιγμήτουατυχήματοςπροσπερνούσεαυτοκίνητοβαν πουέστριβεστονδευτερεύονταδρόμοαριστεράτουέτσιώστεδενήταν ορατός. Οεφεσίβλητος - εναγόμενος,ανέφερεότιοδηγούσεστηναρι- 20 στερήπλευράτουδρόμου,ότιδενπροσπερνούσεαυτοκίνητοκαιότιο εφεσείων -ενάγωνμοτοσυκλεττιστής εισήλθε στηΛεωφόρο κατάτρό ποπουδεν μπορούσενατονδειήνααντιδράσει. Τοσημείοσυγκρού σεωςήταν 14.5πόδια απότηνοητήγραμμήτηςσυμβολήςτωνδρόμων καιπερίπουκάθετααπότοσημείοπουείχεεκκινήσειοεφεσείων. 25 ΤοπρωτόδικοΔικαστήριοαποδέχτηκε τη μαρτυρίατουεφεσίβλη516 1 ΑΛΛ. Νεοφύτουν.Αντωνιάδη του- εναγόμενου καιαπέρριψεεκείνητουεφεσείοντα - ενάγοντα. 5 Ο εφεσείων - ενάγων,εφεσίβαλε την απόφαση. Εισηγήθηκε ότι το πρωτόδικο Δικαστήριο παράλειψε να διατυπώσει ευρήματα ώστενα καλύψει ολόκληροτοφάσματηςαντιδικίας. Αποφασίστηκεότι: 10 15 20 25
(1)ΤοπρωτόδικοΔικαστήριο,παρέλειψενασχολιάσειτηδιάσταση στη μαρτυρίατουεφεσίβλητου - εναγόμενου μεταξύτηςπορεί ας του όπως την περιέγραψε, πλησίον της αριστερής πλευράς της λεωφόρου και του αδιαμφισβήτητου σημείου σύγκρουσης πολύ δεξιότερα που έδειχνε ότι κρατούσε μερικώς τη δεξιά πλευρά ούτε αξιολόγησετην αξιοπιστία του σε συνάρτηση με αυτήτηδιάσταση.
(2)ΗπαράλειψητουπρωτόδικουΔικαστηρίου νακατευθύνει την προσοχήτουκαιστημαρτυρίατουεφεσείοντα - ενάγονταανα φορικά με την ύπαρξη προπορευόμενου οχήματος το οποίο έστριψε αριστερά, σε συσχετισμό με τη θέσητου αυτοκινήτου του εφεσίβλητου - εναγόμενου, γιαναδιαγνώσει αδυναμία του εφεσείοντα -ενάγονταναεντοπίσει έγκαιρατηνπαρουσίατου καιναεκφέρεικρίσηκατάπόσοήόχικαιοεφεσίβλητος -εναγό μενοςήτανσε κάποιοβαθμόυπεύθυνος για το ατύχημα,δημι ουργούσεκενό στηνπρωτόδικηαπόφασηπουεπέβαλλεεπανεκδίκαση. Η απόφασηπαραμερίστηκε. Διατά χθηκεεπανεκδίκαση. . 30 Αναφερόμενεςυποθέσεις: Χριστοδούλονν. Γρηγορίου
(1989)1(E)ΑΛΛ. 178, 35 Donington v.GriffFender[1953] 1Μ E.R. 1177. Έφεση. 40 Έφεση από τον ενάγοντα κατά της απόφασης του Επαρχιακού Δικαστηρίου Πάφου (Αναστασίου, ILEA)πουδόθηκεστις8 Ιουλί ου, 1992 (Αρ. Αγωγής 223/87) με την οποία απορρίφθηκε η αγωγή του με το αιτιολογικό ότι την ευθύνη για την πρόκληση τουατυχή ματος έφερε αποκλειστικά ο ίδιος. 517 Νεοφύτου ν.Αντωνιάδη
(1996)Α. Κακογιάννης, γιατον Εφεσείοντα. Ε.Κοοακίδης,γιατον Εφεσίβλητο. Cur.adv.vult. 5 ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ,Δ.: ΤηναπόφασητουΔικαστηρίου θαδώ σει ο Νικολάου,Δ. ΝΙΚΟΛΑΟΥ,Δ.: Οεφεσείων κίνησεαγωγήεναντίον τουεφεσί- 10 βλητου αξιώνοντας αποζημιώσεις για σωματικές βλάβες, απώλεια και ζημία που υπέστη ως αποτέλεσμα τροχαίου ατυχήματος στο οποίο μοτοσυκλέτα πουοδηγούσε ο ίδιος συγκρούστηκε μεαυτοκί νητο που οδηγούσε ο άλλος. Το δικαστήριο έκρινε ότι την ευθύνη για την πρόκληση του ατυχήματος την έφερε αποκλειστικά ο εφε- 15 σείωνκαι απέρριψε τηναγωγή. Ηαποζημίωση,στην οποίαΘα εδικαιούτο ο εφεσείων σε περίπτωση πλήρους ευθύνης του εφεσίβλη του,καθορίστηκε σεποσό £28.333,-. Η έφεσηαπευθύνεται, κατάπρώτο, προς ό,τι θα μπορούσε να 20 χαρακτηριστεί ως παράλειψητουπρωτόδικου δικαστηρίου ναδια τυπώσει ευρήματα ταοποίανακάλυπταν ολόκληρο το φάσματης αντιδικίας,όσο καιαντελικάταπεριορισμένα ευρήματασταοποία προέβηδεναποκλείουν την εκδοχήτουεφεσίβλητου. Έπειτα,μεβά σηταόσααναδύονταιαπότηναπόφαση, προσβάλλεται μετην έφε- 25 ση το πρωτόδικο συμπέρασμα ότι καμιά ευθύνη δεν μπορούσε να αποδοθεί στον εφεσίβλητο. Τοατύχημα συνέβηκε ενωρίς τοαπόγευμα της20 Αυγούστου 1986 στη διασταύρωση της λεωφόρου ΑποστόλουΠαύλου με τηλεωφό- 30 ροΤάφοιτων Βασιλέων καιτηνοδόΔαιδάλουστην Πάφο. Η λεω φόροςΑποστόλουΠαύλουπλάτους30.5 ποδών,ηοποίαενώνειτην Κάτω Πάφοστανότια μετην Πάφοσταβόρεια,ήτανμείζονος ση μασίας έναντι των δύο άλλων παρέχοντας δικαίωμαπροτεραιότη ταςσταοχήματαπουήλαυνανσεαυτή. Ηλεωφόρος Τάφοιτων Βα- 35 σιλέων,πλατιά πάροδος στα αριστερά σε σχέση με βόρεια κατεύ θυνση επί της λεωφόρου ΑποστόλουΠαύλου,είχεστην ένωσητης μετηδεύτερη ευρύτατοστόμιο μεδιαχωριστικήνησίδαστημέση. Η είσοδος στη λεωφόρο Αποστόλου Παύλου ελεγχόταν από σήματα "αλτ" πρώτα με πινακίδακαι μετά,λίγοπριν από τησυμβολή, με 40 άσπρηγραμμή. Περίπου απέναντι βρίσκεται η οδός Δαιδάλου. Η διασταύρωση δεν ελεγχόταν τότε μεφώτατροχαίας. Ο εφεσίβλητος οδηγούσε το αυτοκίνητο τουστηλεωφόρο Αποστό- 518 1 A.A.A. Νεοφύτου ν.Αντωνιάδη Νικολάου, Δ. λου Παύλου με βόρεια κατεύθυνση και πλησίαζε τηδιασταύρωση. Ο εφεσείων, έχοντας φθάσει στο τέρμα της λεωφόρου Τάφοι των Βασιλέων, είχεσταματήσει στηγραμμήτου"αλτ" αναμένονταςευ καιρία για να εισέλθειστη λεωφόρο Αποστόλου Παύλου μεπροο5 πτικήναστρίψει δεξιά.Καιενώβρισκότανεκείσυνομίλησεμετους επιβαίνοντες διπλανού σταματημένου αυτοκινήτου, το πρώτο σε μια σειρά, που επίσης ανέμενε για να εισέλθει στη λεωφόρο Απο στόλου Παύλου. Τελικά ο εφεσείων βγήκε ενόσω ο εφεσίβλητος προχωρούσε στηδιασταύρωσηκαιταοχήματατους στ^ίρουστηκαν 10 κάπουστο μέσοτης,εντός τηςλεωφόρου Αποστόλου Παύλου. Το ακριβές σημείο, όπως το διέγνωσε το δικαστήριο, είχε απόσταση 14.5 πόδιααπότηνοητήγραμμήτης συμβολής της μιας λεωφόρου μετηνάλληκαιπερίπουκάθεταμετο μέρος από όπουείχεεκκινή σει ο εφεσίβλητος. Σημαντικάσυναρτημένο μετοσημείο συγκρου15 σηςήτανκαιτοότιτομέροςτουαυτοκινήτουπουήρθεσεεπαφή με τημοτοσυκλέτα ήτανηαριστερήμπροστινήγωνίατου,γεγονός που τοποθετεί το αυτοκίνητο κατάτην κρίσιμη στιγμή μερικώς στηδε ξιάπλευράτης λεωφόρου σεσχέση μετηνπορείατου. 20 Αυτά αποτελούσαν τα αδρά εξωτερικά γνωρίσματα της σύγκρου σης. Υπήρχαν όμως και άλλες πτυχές που φώτιζαν την επέλευση τουσυμβάντος. Αρχίζουμε μετην εξήγηση τηνοποίαέδωσε οεφε σείων αναφορικά με την είσοδο του στη διασταύρωση. Έχοντας σταματήσει στο "αλτ" είδε πως από τααριστερά του η λεωφόρος 25 Αποστόλου Παύλουήτανελεύθερη, ενώαπό ταδεξιάπλησίαζε ένα αυτοκίνητοτύπουβαντοοποίοπροχωρώντας έδειξε μετοσηματο δότητουότι θαέστριβε αριστεράγιαναεισέλθειστηλεωφόροαπό όπουαυτόςθαέβγαινεκαιταυτόχροναμείωσεταχύτηταεπιβεβαιώ νοντας έτσιτηνπρόθεση τηνοποίαμετέδιδε το σήμα. Λίγα μέτρα 30 προτούτοβανεισέλθειστηνπάροδο,καιμηβλέπονταςάλλο όχημα πίσω,ο εφεσείων εισήλθεστη λεωφόρο εφόσον, κατά τις ενδείξεις που είχε, δεν εμπόδιζε τηδιέλευση οποιουδήποτε οχήματος. Όταν όμως έφθασε στο κέντρο της διασταύρωσης αντιλήφθηκε τηνπα ρουσίατουαυτοκινήτουτουεφεσίβλητου,ηθέσηκαιηταχύτητατου 35 οποίου έδειχναν ότι βρισκόταν ενωρίτερα δεξιότερα τουβανσεεγ χείρημα προσπεράσματος. Και αυτό εξηγούσε γιατί δεν είχε γίνει αντιληπτόέγκαιρα. 40 Εκθέτουμε τώρα,το ίδιο συνοπτικά,τη μαρτυρίατου εφεσίβλητου αναφορικάμεό,τι περιέβαλλε τη οτίγκρουση. Τηρούσε,καθώςείπε, την αριστερήπλευράπερίπουδύοπόδιααπότηνάκρη καιπροχω ρούσε "πάραπολύσιγά". Στηνπραγματικότητα,καθώςοίδιοςεξει δίκευσε,ηταχύτητατουανερχότανσε50χ.α,ω. πουσε κατοικημένη περιοχήαποτελούσε τοανώτατοεπιτρεπόμενο όριο.Δεν ενθυμόταν 519 Νικολάου,Δ. Νεοφύτουν.Αντωνιάδη
(1996)στασίγουραανυπήρχεπροπορευόμενοόχημα.Πιθανολόγησεόμως αναφέροντας ότι ίσωςνα μηνυπήρχε εφόσον ο ίδιος είχε ανεμπό διστη ορατότητα και μπορούσε από μεγάλη απόσταση να δει τα σταματημέναοχήματαστηλεωφόροΤάφοιτωνΒασιλέων,αλλάκαι ότιπάλι ίσωςναυπήρχετέτοιο όχημαεφόσον αλλιώς δενθαείχαν 5 λόγοεκείναταοχήματαναμηνπροχωρήσουνδεδομένης τηςδικής τουαπόστασης. Κατέληξε ότι ανπάντωςυπήρχε προπορευόμενο βανδενμπορείναήτανσεκοντινήαπόστασηκαιναμηντοενθυμόταν. Εν πάσηπεριπτώσει, συνάγεται απόόσαανέφερε ότι καιαν ακόμα υπήρχετο βαν,ο ίδιοςδεν επιχείρησε νατοπροσπεράσει ή 10 έστωναοδηγήσει δεξιότεραεξαιτίαςτου. Τηνπορείατουμέχρι τη στιγμήτηςσύγκρουσης οεφεσίβλητος τηνεμφάνισεωςσταθεράτην ιδία. Αυτόπροκύπτειαπόσωρείααπαντήσεωντουσεσχετικέςερω τήσειςπαρότισεμιαάφησεναεννοηθεί ότιπροέβησεελιγμότέσσε ρα μέτρα πριν απότο σημείοσύγκρουσης. Πάντως, τοπρωτόδικο 15 δικαστήριο,συνοψίζοντας τημαρτυρίατου,ανέφερεότι"ηεξήγηση πουέδωσεγιατί σεκάποιοστάδιοπήγεδεξιάείναιότιπροσπάθησε να αποφύγειτον ενάγοντα ο οποίος είχεπέσει απότο καπόστην άσφαλτο". Ηθέσηλοιπόν τουεφεσίβλητου όπωςτηναντιλήφθηκε τοπρωτόδικοδικαστήριο ήτανότιημοτοσυκλέτα εισήλθεστηδια- 20 σταύρωση όταντο αυτοκίνητοτουβρισκόταν τόσο κοντάώστενα μηνπρολάβειο ίδιοςνααντιδράσεικαθόλουπληνκάποιου φρενα ρίσματος κατά την τελευταία στιγμή. Αλλαγήπορείας επιχείρησε μόνο μετά τη σύγκρουση, στρίβοντας πρώταστα δεξιάπροφανώς γιαναμειώσειτις επιπτώσεις καιέπειταστααριστεράγιανααπο- 25 φύγειταεξαντιθέτουελαΰνονταοχήματα. Στηνπρωτόδικηαπόφαση,κατόπινσύνοψηςτηςμαρτυρίαςεκτί θενταιταεξήςως αξιολόγηση: 30 "Στοθέμααυτόδέχομαιτη μαρτυρίατουΜ.Ε.1 Αστυφύλακα ΝίκουΣταυρινούπουεξέτασετηνυπόθεση,τοσχεδιάγραμμαως επίσης καιτημαρτυρίατουεναγόμενου ότιταγεγονόταέλαβαν χώραόπωςαυτόςταεξέθεσεότιδηλαδή ενώςαυτόςπήγαινεστη ΛεωφόροΑπ.ΠαύλουπουείναιοκύριοςδρόμοςμεταξύΠάφου 35 και Κ. Πάφουπαρά τηδιασταύρωση τούτου με την οδόΤάφοι των Βασιλέωνπουείναιπάροδοςο ενάγωνβγήκεαπόαυτήτην πάροδο κατάτέτοιο τρόπο, απέκοψετο δρόμο του εναγόμενου καιπροκάλεσε τουπόεξέτασηδυστύχημα". 40 Καταλήγει,ύστερααπόαναφοράσεδιάφορεςαποφάσειςσχετικάμε τηνευθύνηοδηγούσεκύριοδρόμοκαιοδηγούπουεισέρχεταιαπό πάροδο,ότι: 520 1 Α.Α.Δ. 5 Νεοφύτου ν.Αντωνιάδη Νικολάου,Δ. " ο ενάγων ευθύνεται εξολοκλήρου για τοπαρόνδυστύχημα διότι ηαπόστασηπουαυτόςβρισκόταναπότοαυτοκίνητοτου εναγόμενου όταν μπήκεστον κύριο δρόμο ήτο τόσο μικρήπου δενάφηνεστον εναγόμενοπεριθώριαελιγμούήάλλης ενέργειας πέρανεκείνων πουέλαβεστην προσπάθειατουνααποφύγει το δυστύχημα." Τηδιάστασηστημαρτυρίατουεφεσίβλητουμεταξύτηςπορείαςτου, όπωςτην περιέγραψε,πλησίον τηςάκρηςτης αριστερής τουπλευ10 ράςκαιτουαδιαμφισβήτητου σημείου σύγκρουσης πολύδεξιότερα τοοποίο έδειχνε ότιοεφεσίβλητος κρατούσε μερικώς τηδεξιάτου πλευρά-κι αυτό,σύμφωναμετηνεκδοχήτουαπόκάποιααπόστα ση- τοδικαστήριοδεντησχολίασε. Αυτήη διάστασηενέχεισημα σία η οποία συναρτάται μετημαρτυρία τουεφεσείοντα για την 15 ύπαρξηπροπορευόμενουβαντοοποίοοεφεσίβλητος φέρεταιναεί χε επιχειρήσει ναπροσπεράσει. Ενώ καμιά αναφοράδενγίνεται στην αξιολόγηση γιααυτή τηνεκδοχήή γενικότερα γιατηναξιοπι στίατου εφεσείοντα. 20 Τοότι βέβαιαοεφεσίβλητος οδηγούσε στη μέσητης λεωφόρου, καταλαμβάνονταςκαι μέρος τηςάλλης πλευράς,δεν αποτελείαπό μόνο τουένδειξη αμέλειας προςοχήματαεξερχόμενα απόπάροδο: $λ.Χριστοδονλονν.Γρήγορων
(1989)1(E)Α.ΑΑ 178στησελ.
- Ωστόσο, όταν ητέτοια θέσηεπίτου δρόμου είναι τοαποτέλεσμα 25 προσπεράσματοςήπροσπάθειαςγιαπροσπέρασματοοποίογιατον έναή τονάλλο λόγοδενολοκληρώθηκε,η εικόνααλλάζει εξαιτίας τηςπαρουσίαςτουάλλου οχήματος. Ελλοχεύουν δύοκίνδυνοι.Ο ένας,οσυνηθέστερος,είναιναστρίψειτοπροπορευόμενοόχημαδε ξιά όσοκαι αν τοπράττει αυτό λανθασμένα,μεαποτέλεσμα να
- αποκόψειτηνπορείατουπροσπερνόντος οχήματος. Οάλλος είναι ναμηγίνειαντιληπτήη παρουσίατουπροοπερνόντος οχήματοςσε εξερχόμενον από αριστερή πάροδο: βλ. για παράδειγματην Dorringtonv.GriffFender[1953] 1 All E.R.
- Επισημαίνου μεσχετικάκαιτονΚαν.58
(1)(ιε)τωνπερί ΜηχανοκινήτωνΟχημά35 τωνκαιΤροχαίας Κινήσεως Κανονισμών του 1984 που απαγορεύ ειτοπροσπέρασμασεδιασταυρώσεις. 40 Στην προκείμενη περίπτωση,τοπρωτόδικο δικαστήριο όφειλε κατά την άποψημαςνακατευθύνει τηνπροσοχή τουκαι στημαρτυρία τουεφεσείοντα αναφορικάμετηνύπαρξη,προηγουμένως, προπορευόμενου οχήματοςτοοποίοέστριψεαριστεράκαιαυτό σε συσχετισμόμετηθέσηπουτηρούσετοαυτοκίνητοτουεφεσίβλητου. Για ναδιαγνωστεί πρωτόδικα ανπράγματι δημιουργήθηκε κατά σταση που μείωνε τη δυνατότητα του εφεσείοντα να εντοπίσει 521 Νικολάου,Δ. Νεοφύτου ν.Αντωνιάδη
(1996)έγκαιρατηνπαρουσίατουεφεσίβλητου. Οπότε,ανσυνέβηκε αυτό, τοδικαστήριο θαέπρεπεναεκφέρεικρίσηως προςτοκατάπόσοή όχικαιοεφεσίβλητος ήτανσεκάποιοβαθμόυπεύθυνοςγιατηνπρό κληση τουατυχήματος. 5 Διαπιστώνουμε,ωςεκτούτου,κενόστηνπρωτόδικηαπόφασητο οποίο επιβάλλει την επανεκδίκαση. Π' αυτό παραμερίζουμε την πρωτόδικη απόφασηκαιδιατάσσουμε επανεκδίκαση απόάλλο δι καστή,μεπρόνοιαόπωςταέξοδατηςέφεσηςακολουθήσουν τοαπο τέλεσμα τηςνέαςδίκης. Η έφεση επιτυγχάνει. Διατάσσεται επανεκδίκαση. 522 10