(1996)11Ιουνίου,1996 [ΠΙΚΗΣ, Π.,ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ,ΧΡΥΣΟΓΓΟΜΗΣ, Δ/στές] ΑΝΔΡΙΑΝΗ ΤΙΜΟΘΕΟΥ ΑΡΕΣΤΗ, Εφεσείονσα - Εναγόμενη, ν. ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΙΩΑΝΝΟΥ ΛΑΔΟΚΟΝΟΥ, Εφεσίβλητης - Ενάγουσας. (Πολιτική ΈφεσηΑρ.8870) Δικαίωμα διόδου — Γένεσηδικαιώματοςδιόδου — Συντελείται εφό σον συντρέχουν οι προϋποθέσεις του Άρθρου 11Α του περί Ακι νήτου Ιδιοκτησίας (Διακατοχή, Εγγραφή και Εκτίμηση) Νόμου Κεφ. 224 και ανεξάρτητα από τις υπόλοιπες διατάξεις του. 5 Έξοδα — Αποτέλεσμα της δίκης— Έξοδα, ακολουθούν κατά κανόνα το αποτέλεσμα της δίκης,εκτός αν συντρέχουν γεγονότα που δι καιολογούν απόκλιση από τον κανόνα. Με αγωγή της στο ΕπαρχιακόΔικαστήριο η εφεσίβλητη -ενά- 10 γουσαπέτυχε διαταγήεγγραφήςδικαιώματοςδιαβάσεωςδιαμέσου του κτήματος της εφεσείουσας -εναγόμενης δυνάμει αδιάλειπτης χρήσης κατ'Αρθρο 10τουπερί Ακινήτου Ιδιοκτησίας(Διακατοχή Εγγραφήκαι Εκτίμηση) Νόμου Κεφ. 224. 15 ΤοΔικαστήριο απέρριψετημαρτυρίατης εφεσείουσας - εναγό μενης ότι στη βόρεια πλευρά του κτήματος υπήρχε "χωριάτικη πόρτα" η ύπαρξη της οποίας ήταν ασυμβίβαστη με τη διέλευση οποιουδήποτεαπότην επίμαχηδίοδοκαιαποδέκτηκετη μαρτυρία δύοκτηματολογικών υπαλλήλων οι οποίοι απέκλεισαν το ενδεχό- 20 μενο ύπαρξηςτης. Ηεφεσείουσα -εναγόμενη,εφεσίβαλε τηναπόφασηκαι εισηγή θηκεότι το Δικαστήριο αξιολόγησε λανθασμένατημαρτυρία. Με ειδοποίηση της,που δόθηκε βάσει της Δ.35 θ.10 των Θεσμών της 25 Πολιτικής Δικονομίας ηεφεσίβλητη -ενάγουσαεπεδίωξεαναθεώ ρησητης απόφασηςως προςταέξοδα. 646 1ΑΑ.Δ. Ανέστην.Λαδόκονου Αποφασίστηκεότι: 5
(1)Το πρωτόδικο Δικαστήριο αποδέκτηκεμαρτυρίαμετά από προσεκτική εξέταση των διισταμένων εκδοχών, η οποία οδηγούσε άμεσα στα πρωτογενή ευρήματαεπί γεγονότων. Ως εκ τούτου δικαιολογημένα κρίθηκε ότι θεμελίωναν το διεκδικούμενοαπότηνεφεσίβλητη-ενάγουσαδικαίωμακαι συνεπώς δενπαρεχότανπεδίοεπέμβασης. 10
(2)Η απόφαση τουΔικαστηρίου ναμη ακολουθήσει τονκανό να ότιταέξοδαακολουθούντοαποτέλεσμα καινα μη επι δικάσει έξοδαστην εφεσίβλητη - ενάγουσα,ήταν εσφαλμένη διότιδενυπήρχελόγοςαπόκλισης απότονκανόνα. 15 Ηέφεσηαπορρίφθηκε με έξοδα. Η αντέφεσηέγινεδεκτή. Αναφερόμενεςυποθέσεις: 20 Θρασυβούλουv.ArtoEstatesLimited
(1993)1ΑΛΛ. 12, ΧάσιχοςκαιΆλλοι ν.Χαραλαμπίδη
(1990)1ΑΛΛ. 389, Glykys v. Ioannides24 C.L.R.220. 25 Έφεση. Έφεσηαπότην εναγόμενηκατάτηςαπόφασηςτουΕπαρχία-.. κούΔικαστηρίου Λεμεσού(Κ.Παμπαλλής,Ε.Δ.) πουδόθηκε 16 30 Δεκεμβρίου 1992 (Αρ. Αγωγής 5401/86)μετην οποία αποφασί στηκε ότι η εφεσίβλητη είχε κεκτημένο δικαίωμα διαβάσεως προς το δημόσιο δρόμο, αφούτον χρησιμοποιούσε για περισ σότεροαπότριάνταχρόνιαχωρίς οποιονδήποτεπρόβλημα. 35 Α. Γεωργίου, για την Εφεσείουσα. Αιμ. Θεοδούλου,γιατην Εφεσίβλητη. Cur. adv.vult. 40 ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ: Την απόφαση του Δικαστηρίου θα δώσει ο Γ.Μ. Πικής, Π. ΠΙΚΗΣ,Π.:ΤοΕπαρχιακόΔικαστήριο αποφάσισεότι η εφε647 Πικής, Π. Ανέστην.Ααδόκονου
(1996)σίβλητη(ενάγουσα)απέδειξειην ύπαρξηδικαιώματοςδιαβάσε ως υπέρτουκτήματος της (κυρίουκτήματος), μέσωτουκτήμα τος της εφεσείουσας (δουλεύοντος κτήματος),καιεξέδωσε δια ταγήγια"την εγγραφήτου. Αφού αξιολόγησε την προσαχθείσα αντικρουόμενη μαρτυρία,τοΔικαστήριο έκρινεότι ηεφεσίβλη- 5 τη και οι προκάτοχοι της χρησιμοποιούσαν τη διάβαση αδια λείπτως από το 1931, ώστενα συντελεστεί ηγένεσητουδικαι ώματος διαβάσεως, μετά την πάροδο της προβλεπόμενης από τονόμο τριακονταετούςπεριόδου- (βλ.Αρθρο 10τουπερίΑκι νήτουΙδιοκτησίας (Διακατοχή,ΕγγραφήκαιΕκτίμησις)Νόμου, 10 ΚΕΦ. 224). Το γεγονός ότι, πριν τη δικαστική αναγνώριση τουδικαιώ ματος, η εφεσίβλητη είχε αποταθεί στις κτηματολογικές αρχές για την απόκτηση του ιδίου δικαιώματος, βάσει του Αρθρου 15 1ΙΑ του ΚΕΦ.224, αίτηματοοποίοαπορρίφθηκεγιατί τοκτή μα δεν ήτανπερίκλειστο, κρίθηκε ότι δεν παρενέβαλεοποιοδή ποτεκώλυμα στην προβολή τωνδιεκδικήσεων της στην προκεί μενηυπόθεση. 20 Τα ευρήματα του πρωτόδικου Δικαστηρίου ως προς την αξιοπιστίατων μαρτύρωνδενπροσβάλλονται ευθέως. Ό,τιαμ φισβητείται είναι η προσέγγιση του Δικαστηρίου στην αξιολό γησημαρτυρίας,αναφορικάμεένααπό τααμφισβητούμεναγε γονότα,εκείνο που αφορούσε τον ισχυρισμό της εφεσείουσας - 25 ότι υφίστατο στο παρελθόν, στη βόρεια πλευρά του κτήματος, "χωριάτικηπόρτα",ηύπαρξητηςοποίαςδεν μπορούσε νασυμ βιβαστεί μετηδιέλευσηκανενός απότηνεπίμαχηδίοδο. Το πα ράπονο είναι ότι το Δικαστήριο αποδέχτηκε μαρτυρία,ηοποία μόνο συμπερασματικά έτεινενακαταδείξει ότι δεν υφίστατο η 30 θύρα, προερχόμενη από δύο κτηματολογικούς υπαλλήλους, οι οποίοι είχαν επισκεφθεί το ακίνητο. Καιοι δύοαπέκλεισαν το ενδεχόμενο ύπαρξης της "χωριάτικης πόρτας",λόγω των δια πιστώσεων τους κατά την επιτόπια εξέταση και της απουσίας οποιασδήποτεένδειξης γιατηνύπαρξητης. Παράλληλα,τοΔι- 35 καστήριο απέρριψε άμεση μαρτυρία περί του αντιθέτου, η οποία κατατέθηκε από την εφεσείουσα και η οποία έτεινε να αποδείξει την ύπαρξητης. Το θέμα ανάγεται στην αξιοπιστία των μαρτύρων και δεν 40 παρέχεται πεδίο επέμβασης με την κρίση του Δικαστηρίου. Η απόρριψητης σχετικής μαρτυρίαςπουκατατέθηκεαπότηνεφε σείουσα αποστέρησε τους ισχυρισμούς της κάθε αποδεικτικής αξίας, ενώ ηαποδοχήτης μαρτυρίαςτων δύο κτηματολογικών 648 1 ΑΛ.Δ. 5 Αρέσιη ν.Λαδόκονου Πιχής,Π. υπαλλήλων έτεινε,βάσιμα,ναυποστηρίξει την εκδοχή της εφε σίβλητης περί του αντιθέτου. Η μαρτυρία,ηοποία έγινε απο δεκτή,μετάαπόπροσεκτικήεξέτασητωνδιισταμένων εκδοχών, οδηγούσε άμεσα στα πρωτογενή ευρήματα γεγονότων στα οποία προέβη το Δικαστήριο, τα οποία δικαιολογημένα κρίθη κε ότι θεμελίωναν το διεκδικούμενο απότην εφεσίβλητη δικαί ωμα. Ως προςτοπρογενέστερο διάβηματης εφεσίβλητης στιςκτη10 ματολογικές αρχές,βάσειτου Αρθρου 1ΙΑ του ΚΕΦ.224, ηθέ ση της εφεσείουσας είναι ότι ηπροβολή του δημιουργεί ερωτη ματικά για το βάσιμο της υπόθεσης της εφεσίβλητης. Ενυπάρ χει, όπως προκύπτει απότην αγόρευση του δικηγόρου της εφε σείουσας, κάποιο στοιχείο αντινομίας στη διαδοχική διεκδίκη15 σητου ιδίουδικαιώματος. 20 Κατ' αρχήν, ηυποβολήαίτησης,γιατην εξασφάλισηδικαιώ ματοςδιαβάσεωςβάσειτουΆρθρου 1ΙΑ,δεδημιουργεί κώλυμα στη διεκδίκηση οποιουδήποτε άλλου δικαιώματος το οποίο στοιχειοθετείται ή αναγνωρίζεται απότις διατάξεις του ΚΕΦ. 224. Αυτόπροκύπτει απότο ίδιο το κείμενο του Αρθρου 1ΙΑ, οι εισαγωγικές πρόνοιες του οποίου διασαφηνίζουν ότι το δι καίωμα το οποίο παρέχεται είναι ανεξάρτητο από τις υπόλοι πες διατάξειςτου ΚΕΦ. 224. 25 Παρόλο που δε θα αναμενόταν η υποβολή αιτήματος βάσει του Αρθρου 11Α, σε σχέση με δίοδο για την οποία είχε κτηθεί δικαίωμαδιαβάσεως λόγωμακράςχρήσης,αυτότούτο το γεγο νός δε δημιουργεί εμπόδιο στις αξιώσεις της εφεσίβλητης. Εν 30 πάσηπεριπτώσει, τογεγονός τέθηκευπόψητουπρωτόδικου Δι καστηρίου, χωρίς να αφήσει αμφιβολίες για το βάσιμο των ισχυρισμών της εφεσίβλητης και,τελικά,τηνύπαρξητουδικαι ώματος. Τα ευρήματα του πρωτόδικου Δικαστηρίου δεν αφή νουν περιθώριο για επέμβαση στην κατάληξητου. 35 Τοάλλο θέμα,τοοποίοτέθηκεκαιπρέπει ναεξετάσουμε, εί ναι εκείνο το οποίο εγείρεται με την Ειδοποίηση της εφεσίβλη της, που δόθηκε βάσει της Δ.35, θ.10, των Θεσμών Πολιτικής Δικονομίας. Επιδιώκεται η αναθεώρηση της πρωτόδικηςαπο40 φάσης, με στόχο τον παραμερισμό της διαταγήςπου εκδόθηκε ως προς ταέξοδα. Παρά το αποτέλεσμα της αγωγής,το Δικαστήριο δεν προέβη σε καμιάδιαταγήγια τα έξοδα. Το δικαιολογητικό γι' αυτό το 649 Πικής, Π. Αρεστήν.Λαδόκονον
(1996)μέρος της απόφασηςείναι το ακόλουθο:"Η φύσητης διαφοράς,η μακράδιάρκειατης δίκηςκαιη κατάληξητης μεέχουνπροβληματίσει καιαισθάνομαιότι εί ναι προς το συμφέρον της δικαιοσύνης να μη επιδικασθούν 5 έξοδα." Μας απασχόλησε κατάπόσο μπορεί να επιληφθούμε τουθέ ματος της Ειδοποίησης εν είδη αντέφεσης, ενόψει των προνοι ών της Δ.35, θ.20, η οποία προβλέπει ότι δεν επιτρέπεται η 10 άσκηση έφεσης εναντίον του μέρους της απόφασηςπου αφορά τα έξοδα,χωρίς την προγενέστερη άδειατου Εφετείου,ήΔικα στήτου Ανωτάτου Δικαστηρίου. Η απάντηση στο ερώτημα είναι ότι δεν υφίσταται εμπόδιο 15 στην άσκησηαντέφεσης βάσειτηςΔ.35, θ.10, σεσχέσημετα έξο δα,χωρίς προηγούμενη άδεια,όπουμετην έφεσηπροσβάλλεται ηαπόφασητου πρωτόδικουδικαστηρίου στην ολότητα της. Η διαταγή ως προς τα έξοδα αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα της απόφασης του δικαστηρίου. Ητύχη της εξαρτάται άμεσα από 20 την έκβαση της έφεσης. Εφόσον η διαταγήως προς τα έξοδα αποτελεί παρεπόμενο τουαντικειμένου τηςέφεσης,τοθέμαδεν εισάγεται με την ειδοποίηση βάσει της Δ.35, θ.10,και, επομέ νως,δεν είναι αναγκαία ηπαροχήάδειαςγιατην έγερση του. 25 Η απόφασητου Δικαστηρίου σε σχέσημε τα έξοδα κρίνεται εσφαλμένη. Ηδιακριτικήευχέρεια τουδικαστηρίου ωςπροςτα έξοδα πρέπει, όπως είναι θεμελιωμένο, ναασκείταιδικαστικά. Γνώμονα για την άσκηση της διακριτικής αυτής εξουσίας του δικαστηρίου αποτελούν ταγεγονότα της υπόθεσης, κυρίως το 30 αποτέλεσμα. Ηδικαίωση τουδιαδίκου επιμαρτυρεί τοδικαιο λογημένο των εξόδων, στην απουσία αποχρώντων λόγων περί του αντιθέτου. Είναι γι' αυτό το λόγο που τα έξοδα ακολου θούν,κατά κανόνα,το αποτέλεσμα τηςαπόφασης. Όπως υποδεικνύεται στη Θρασυβούλου v. Arto Estates Limited
(1993)1 Α.Α.Δ. 12, απόκλιση από τον κανόνα αυτό "δικαιολογείται μόνο εφόσο συντρέχουν ικανοί λόγοιπουανά γονται στη γενεσιουργό αιτία της πρόκλησης των εξόδων της δίκης ή μέρους τους". (Βλ., επίσης, Χάσικοςκαι Άλλοι ν.Χα- 40 ραλαμπίδη
(1990)1Α.Α.Δ.389. Στη Georghios Κ Glykys v. Ioanois Stylianou ioannides 24 C.L.R.220, το Εφετείο επεσήμανε ότι ηεπίδειξη καλήςπρο650 35 1 Α.Α.Α. Αρεστήv. Λαδόχονου Πικής, Π. αίρεσης (kindness) από το δικαστήριο προς τον αποτυχόντα διάδικο, προς μετριασμό των οποιωνδήποτε αισθημάτων πι κρίας, δε συνιστά κριτήριο για την άσκηση της διακριτικής ευ χέρειας του δικαστηρίου για τημηεπιδίκαση εξόδων. 5 Στην προκείμενη περίπτωση, δε διαπιστώθηκε η ύπαρξη οποιωνδήποτε γεγονότων ταοποία ναδικαιολογούν απόκλιση από τον κανόνα - ότι τα έξοδα ακολουθούν το αποτέλεσμα. Επομένως, ηδιαταγήτου ΕπαρχιακούΔικαστηρίου ως προςτα 10 έξοδα κρίνεται εσφαλμένη, θα παραμεριστεί και θαυποκατα σταθεί μεδιαταγή,βάσει της οποίαςηεφεσείουσα θαδιατάσσε ται ναυποστεί ταέξοδα της εφεσίβλητης. Η έφεσηαπορρίπτεται με έξοδα. 15 Ηαντέφεση επιτρέπεται. Ηδιαταγήως προς έξοδαπαραμερίζεταικαιυποκαθίσταται με διαταγήως ανωτέρω. 20 Η έφεση απορρίπτεται με έξοδα. Η αντέφεση επιτρέπεται. 651