(1996)14Ιουνίου,1996 [ΑΡΤΕΜΙΔΗΣ,ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ, ΚΑΛΛΗΣ,Δ/στές] GRINDLAYS BANK P.L.C.ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ, Εφεσείοντες, ν. ΣΤΕΛΙΟΣΤΡΥΦΩΝΚΑΙ ΥΙΟΙ ΛΤΔ., Εφεσίβλητων. (Πολιτική ΈφεσηΑρ. 8844) Πληγέντεςοφειλέτες—Εμπορευόμενος—Οφειλέτης μεκύριαεπιχειρη ματική δραστηριότητα το εμπόριο — Κήρυξη του σαν "πληγέντα οφειλέτη"— Μεγαλύτερησημασίαδίδεταιστηναπώλεια τηςδυνατό τητας κέρδουςαπό το εμπόριο σεσύγκρισημε τηβαρύτητα που πρέ πει να δίδεταιστην απώλεια κεφαλαίουεκτηςτουρκικήςεισβολής. 5 Πληγέντεςοφειλέτες—Κήρυξη οφειλέτησανπληγέντα—Η οικονομική του κατάσταση εξετάζεται από τοΔικαστήριοαπό πλατιά σκοπιάμε κριτήριο κατά πόσο είναιλογικά σε θέσηνα ανταποκριθεί προς τις υποχρεώσειςτου. 10 Οι εφεσίβλητοι, οι οποίοι ήσαν έμποροι, κηρύχθηκαν από το ΕπαρχιακόΔικαστήριοΛευκωσίας πληγέντες οφειλέτες.Τοπρωτόδι κοΔικαστήριοδέχτηκεότι γιαμιαπερίοδο ενός περίπουέτους μετά την τουρκική εισβολή, δεν μπορούσαν να εισπράξουν το ποσό των 15 ΛΚ133.673 από τρεις θυγατρικές τους εταιρείες και επιπλέον ότι επήλθε απότομημετατροπή τουμειχτού κέρδους τωνΛΚ199τηςπε ριόδου 1.1.1973-30.4.1974 στημεγάλη ζημιύτων ΛΚ47/735τηςπε ριόδου 1.5.1974-30.4.1975. 20 ΗαπόφασητουΔικαστηρίου,εφεσιβλήθηκε απότους εφεσείοντες ως εσφαλμένη. Εισηγήθηκαν,ότι ηδιαπίστωσητου πρωτόδικουΔι καστηρίου"ότι οι εφεσίβλητοι δενήτανσεθέσηκατάτοναμέσωςμε τά την τουρκική εισβολήχρόνο να ανταποκριθούνστις συμβατικές τους υποχρεώσεις και ειδικότερα στο χρέος των ΛΚ46.000περίπου 25 ήτανλανθασμένοήΛ*αι αυθαίρετο ήΛίαιακροσφαλές. 662 1Α.Α.Δ. Grindlays Bank P.L.C. κ.ά. v.Στ.ΤρύφωνκαιΥιοί Λτ6 Αποφασίστηκεότι: 5 10
(1)Γιατην κήρυξηοφειλέτη του οποίου ηκύρια επιχειρηματική δραστηριότητα είναιτο εμπόριο ως πληγέντα πρέπειναδίδεται μεγαλύτερη βαρύτηταστην απώλειατης δυνατότηταςτου να κερδίζει εισόδημασε σύγκριση μετηβαρύτηταπουπρέπει ναδίδεταιστηναπώλειακεφαλαίου.
(2)Οασήμαντοςεπηρεασμόςτωνεφεσίβλητων νακερδίζουνεισόδημααπότηνκυρίωςεπιχειρηματικήτουςδραστηριότητα, δη λαδήτοεμπόριο,σεσυνάρτησημετονετήσιοκύκλο εργασιών τουςπουυπερέβαινετο μισό εκατομμύριο λίρες δεν επέτρεπε τον χαρακτηρισμό τους σαν πληγέντες οφειλέτες ένεκα της απώλειαςκεφαλαίουωςεκτηςτουρκικής εισβολής. 15 Ηέφεσηέγινε δεκτήμεέξοδα. Αναφερόμενες υποθέσεις: 20 Τρύφωνος και Άλλος v. Famagusta Shipping Co.
(1957)Ltd
(1981)1 Α.ΑΛ. 137, Συνεργατική Πιστωτική Εταιρεία Μόρφου ν. Σκαπούλη
(1990)1 ΑΛΛ. 831, 25 Ευαγγέλουκαι Άλλος ν.Αμπίζα καιΆλλου
(1982)1 ΑΛΛ.
- Έφεση. 30 Έφεση από τους καθ' ών η αίτηση κατά της απόφασης του Επαρχιακού Δικαστηρίου Λευκαχϊίας (Μ. Φωτίου, Α.Ε.Δ.) που δόθηκε στις 17Δεκεμβρίου 1992 (Αρ. Αίτησης 22/89)μετην οποία οι εφεσίβλητοι κηρύχθηκαν πληγέντες οφειλέτες σύμφατνα με τις διατάξεις του περί Ανακουφίσεως Οφειλετών Νόμου,
- 35 Ν.Παπαενσταθίον, για τους Εφεσείοντες. Γ. Κολοχασίδης, για τους Εφεσίβλητους. 40 Cur. adv. vult ΑΡΤΕΜΙΔΗΣ, Δ.: Την απόφασητου δικαστηρίου θα δώσει ο Π. Καλλής,Δ. 663 Grindlays Bank PX.C.κ.ά. v. Στ. ΤρύφωνκαιΥιοί Λτδ
(1996)ΚΑΛΛΗΣ, Δ.: Ηπαρούσαέφεσηστρέφεται κατάτηςαποφά σεως Δικαστή τουΕπαρχιακού Δικαστηρίου Λευκωσίας με την οποία οι εφεσίβλητοι κηρύχθηκαν^πληγέντες οφειλέτες σύμφωνα μετιςδιατάξεις τουπερί Ανακουφίσεως Οφειλετών Νόμου, 1979 (24/79)("ο Νόμος"). 5 Τοπραγματικόυπόβαθροπουπεριβάλλει την έφεση,όπως το έχειδιαπιστώσει το πρωτόδικοδικαστήριο,έχειωςπιοκάτω: Οι εφεσίβλητοι άρχισανεργασίες απότο
- Ηκυρίωςέργα- 10 σία τους ήτανηεισαγωγή καιδιανομήτροφίμων. Είχαν,επίσης, επενδυτικές δραστηριότητες. Δημιούργησαν αριθμό εταιρειών στις οποίες κατείχαντομεγαλύτερο ποσοστό μετοχών. Κατά την περίοδο 1.1.1973-30.4.74(16 μήνες)οιεφεσίβλητοι 15 έκαμαν πωλήσεις της τάξεως των £723,411και είχανκέρδη£
- Κατά δε την περίοδο 1.5.1974-30.4.75(12μήνες) έκαμανπωλή σειςτηςτάξεωςτων£512,744καιείχανζημιά£47,
- Ηζημιάαυ τή είχε προκύψει από επισφαλείς χρεώστες -ποσό £38,824 - και απόεμπορεύματαπουχάθηκανστηνΑμμόχωστο -£5,861.Σταπο- 20 σά αυτά της ζημιάς-σύμφωνα με τοπρωτόδικο δικαστήριο - θα μπορούσε λογικά ναπροστεθεί καιτοποσότων£49,180χρέοςτης εταιρείας ΚΕΜπρος τους εφεσίβλητους τοοποίο,επίσης,δεν είσπραξαν λόγω τηςτουρκικής εισβολής. 25 Πέραντων πιοπάνωοιεφεσίβλητοι είχανπροβείκαι σεεπεν δύσεις στις τρεις θυγατρικές τους εταιρείες της τάξεως των £230,000,οιοποίες επενδύσεις λόγωτηςτουρκικήςεισβολής(ανε ξάρτητατουανυπάρχουνκαιάλλοι λόγοι)δενέχουν επιτύχει. Οι επενδύσεις αποτελούντο απόαγορά μετοχών των θυγατρικών 30 εταιρειών και από δάνεια τα οποία τους είχαν παραχωρήσειοι εφεσίβλητοι. OLθυγατρικέςεταιρείες όφειλανστους εφεσίβλητους ταπιοκάτωποσά: L&ATryfon Limited Tryfon Industries Limited VelosTrucksCompany Limited £60,711 £ 13,803 £59,159 Σύνολο £133,673 ΗεταιρείαL&ATryfon Limited ιδρύθηκεπερίπουτο 1970και είναι ιδιοκτήτρια μιας μεγάλης πολυκατοικίας στην Πλατεία Ελευθερίας πουείναιγνωστή σαν"ΜέγαροΤρύφωνος".Οι εφεσί664 35 40 1 ΑΛ.Δ. Grindlays Bank P.L.C κ.ά.v.Στ.Τρύφωνκαι Υιοί Λτ& Καλλής, Δ βλητοι ήταν ιδιοκτήτες του 98% του μετοχικού κεφαλαίουτης, Η L&ATryfon Limitedδεναπώλεσεπεριουσιακάστοιχεία. Κύρια εργασία της ήτανη ενοικίαση γραφείωνκαι καταστημάτων στην πιο πάνω πολυκατοικία. Είχε μείωσηστα ενοίκια της κατά25% 5 καικατάτονχρόνο αμέσωςπριντηντουρκικήεισβολή"πρέπεινα υπήρχεκαιμείωσητηςαξίαςτουακινήτου'ΜέγαροΤρύφωνος"', για να χρησιμοποιήσουμε το λεκτικό της πρωτόδικηςαπόφασης. Γενικά η ζημιά της από£10,954 πριν την εισβολήαυξήθηκε στις £17,323μετάτην εισβολή. 10 Οι εφεσίβλητοι κατείχανεπίσης το98%των μετοχών τηςεται ρείαςTryfon Industries Limited.Όληηπαραγωγική δραστηριότη τα τηςτελευταίας βρίσκετο στη βιομηχανική περιοχή της Μιας Μηλιάς που τώρα είναι υπό τουρκική κατοχή. Απώλεσεμηχανή15 ματααξίας£8,900καιαποθέματααξίας£21,
- Όσον αφοράτην εταιρεία Velos Trucks Company Limitedοι εφεσίβλητοι κατείχαντο98%των μετοχών της.Ασχολείτοκυρίως μεμεταφορέςεμπορευμάτων μεταξύΑμμοχώστουκαιΛευκωσίας 20 καιεπιπρόσθεταμετη μεταφοράεμπορευμάτων σεολόκληρη την Κύπρο. Σαναποτέλεσμα της τουρκικής εισβολήςαπώλεσε το 1/3 των οχημάτων της αξίας£27,428και το90% των εργασιών της. Πωλήθηκε το 1977 "για£50,000-£60,000σε κάποιαεταιρείατου εξωτερικού". 25 Μεβάσηταπιοπάνωγεγονότατοπρωτόδικοδικαστήριοθεώ ρησεότιηαπότομημετατροπήαπότο μικρόκέρδοςτων£199 της περιόδου 1.1.73-30.4.74 στη μεγάλη ζημιάτης περιόδου 1.5.74 30.4.75 "αποτελούσε ουσιώδη οικονομικό επηρεασμό τηςαιτή30 τριαςεταιρείαςαπότηντουρκική εισβολή". Τοπρωτόδικοδικαστήριοδέχθηκεότι οι τρεις πιοπάνωθυγα τρικές εταιρείες έχουν καιοιίδιες επηρεασθεί δυσμενώς απότην τουρκικήεισβολή. Αφούδεέλαβευπόψη ταγεγονόταπουίσχυαν 35 τότε,δηλαδήγιαμιαπερίοδοενόςπερίπουέτουςμετάτηντουρκι κήεισβολή,έκαμεαποδεκτήτηθέσητωνεφεσίβλητων ότιδενμπο ρούσαν να εισπράξουν τοπιο πάνω ποσό των £133,673από τις τρειςθυγατρικές εταιρείες. 40 Τελικήκατάληξητουπρωτόδικουδικαστηρίουήτανότιοιεφε σίβλητοι δενήταν"σε θέση κατάτοχρόνο αμέσως μετάτηντουρ κική εισβολήνα ανταποκριθούνστο χρέος των £46,000περίπου πουόφειλαν"στις εφεσείουσεςτράπεζεςκατάτις 14.8.
- 665 Καλλής,Δ. GrindJays Bank P.L.C.κ.ά. ν. Στ. Τρύφωνκαι Υιοί At6
(1996)Οι εφεσείουσες τράπεζες έχουν προσβάλει την απόφασητου πρωτόδικουδικαστηρίουπάνωσε8διαφορετικούςλόγους εφέσε ως. Το κύριο παράπονοτους επικεντρώνεται σε ένα μόνο λόγο εφέσεως. Ότιηδιαπίστωσητουπρωτόδικουδικαστηρίου"ότι οι εφεσίβλητοι δεν ήτανσε θέσηκατάτοναμέσως μετάτηντουρκική 5 εισβολή χρόνο ναανταποκριθούνστις συμβατικές τουςυποχρεώ σεις και ειδικότερα στο χρέος των £46,000περίπου είναιλανθα σμένο ή/καιαυθαίρετοήΛίαιακροσφαλές". ΣύμφωναμετοΆρθρο2τουΝόμουοόρος"πληγείς οφειλέτης" 10 σημαίνει: "Πάντα οφειλέτην του οποίου η εργασία ή επιχείρησις, λόγω της έκρυθμου καταστάσεως, επηρεάσθη εις τοιούτον βαθμον ούτως ώστε να μη ηδύνατοούτοςκατάτονχρόνον αμέσως με- 15 τάτην 14ην Αυγούστου 1974 ναανταποκριθήπροςταςσυμβα τικόςαυτούυποχρεώσεις εξωνπροέκυψεηοφειλήήοφειλέτην του οποίουαγνοείταιητύχησυνεπεία τηςΤουρκικής εισβολής και περιλαμβάνει συνοφειλέτην και εγγυητήν παντός τοιούτου οφειλέτου." 20 Προκύπτει απότον πιο πάνωορισμό ότι εκείνο που τοΔικα στήριο έχεινααποφασίσεισεμιααίτησηόπωςηπαρούσαείναιτα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις των διαδίκωνσε σχέσημε τησυ γκεκριμένηοφειλήπουαποτελεί αντικείμενο τηςαίτησης. (Αώρης 25 Τρύφωνος και Άλλος v. Famagusta Shipping Co.
(1957)Ltd
(1981)1 Α.Α.Δ. 137).Έπεταιότι το μέγεθος τηςοφειλής αυτήςεί ναι ένας απότους σχετικούς παράγοντεςπουθαληφθούνυπόψη για να διαπιστωθεί ηδυνατότηταήη αδυναμίατου οφειλέτη να ανταποκριθεί σ' αυτή. (Συνεργατική Πιστωτική Εταιρεία Μόρ· 30 φον ν.ΣκαπούΧη
(1990)1Α.Α.Δ.831). Όπωςδε έχει λεχθεί στην υπόθεση Ευαγγέλου και 'Αλλος ν. Σταύρου Αμπίζα και Αλλου
(1982)1Α.ΑΛ. 41,το Δικαστήρια προβαίνει σε εκτίμηση τουμε γέθους της απώλειας που ο οφειλέτης έχει υποστεί σαν αποτέλε σματηςΤουρκικής εισβολής καιτηςοικονομικής τουκατάστασης 35 όπως έχειδιαμορφωθείαπό ταγεγονότα του 1974, σε συσχετισμό πάντοτε προς την συγκεκριμένη συμβατική του υποχρέωση, και ακολούθως αποφασίζεικατάπόσο ο οφειλέτης είναι σε θέσηνα ανταποκριθεί σ' αυτή. 40 Η"οικονομική κατάστασητουχρεώστη πρέπειναεξετάζεται από μιαπλατειάσκοπιά. Τοκριτήριο είναικατάπόσο είναι λο γικάσεθέσηναανταποκριθείπροςτιςυποχρεώσεις του.Τοβά ρος βρίσκεται πάνωστον χρεώστη να ικανοποιήσει τοδικαστή666 1 Α.Α.Δ. Grlndlays Bank P.L.C.χ.ά.v. Στ. Τρίφων και Υιοί Λτδ Καλλής, Δ. ριο ότι δικαιούταισεθεραπεία"(βλ.Ευαγγέλου, πιοπάνω, σελ. 55). 5 Έχουμε την άποψηπως όταν εξετάζεται κατάπόσο ηεργασία ή επιχείρηση ενός χρεώστη έχει επηρεασθεί πρέπει να λαμ βάνεται υπόψη το σύνολο των επιχειρηματικών δραστηριοτή των του. Όπως έχει διαπιστωθεί απότο πρωτόδικο δικαστήριο η κύ10 ρια πηγή εισοδήματος των εφεσίβλητων ήταν το εμπόριο. Ωστόσο ένα άλλο μέρος της επιχειρηματικής δραστηριότητας των εφεσίβλητων αποτελείτο απότις πιοπάνωεπενδύσεις τους στις τρεις θυγατρικές εταιρείες. Θεωρούμε πως ητυχόν απώ λειατων πιοπάνωεπενδύσεων ήηαπώλειαοποιασδήποτεαπό 15 αυτές ήη τυχόν απώλεια μερισμάτων ήκερδών πουπηγάζουν από τις πιο πάνω επενδύσεις είναι παράγοντεςπου πρέπει να λαμβάνονταιυπόψηότανεξετάζεταικατάπόσο ένας οφειλέτης είναι "πληγείς οφειλέτης" μέσα στην έννοια τουσχετικού όρου. Και τούτο γιατί ο επηρεασμός μπορεί να προκύψει είτε από 20 απώλειακεφαλαίου,ήεισοδήματος ήκαιαπόαπώλειακαιτων δύο (βλ. Ευαγγέλου, πιο πάνω). 25 30 Από τις πιο πάνωδιαπιστώσεις τουπρωτόδικουδικαστηρί ου προκύπτει ότι ο κύκλος των εμπορικών εργασιών των εφεσιβλητων, οι οποίες αποτελούσαν και την κύρια πηγή εισοδή ματοςτους,δενέχει μειωθεί σημαντικά.Σεπραγματικούς αριθ μούς η μείωση ήταν της τάξης του 6%. Επίσης απότη μαρτυ ρία που έχει προσαχθεί από τους ίδιους τους εφεσίβλητους προκύπτουν τα πιο κάτω σε σχέση με τις επενδυτικές δραστηριότητες των εφεσίβλητων στις θυγατρικές εταιρείες:
(1)Οι εφεσίβλητοι δεν είχαν εισπράξει μέρισμα από οποια δήποτεαπότις τρεις πιο πάνωεταιρείες πριν τηντουρ κική εισβολή. 35 40
(2)Ηεταιρεία L& A Tryfon Limited ήταν ιδιοκτήτριαακι νήτων αξίας £312,817 κατά την 30.4.1974 και αξίας £310,508 κατά την 30.4.1975. Κατάτο οικονομικό έτος που έληξε την 30.4.1974 είχε ζημιές της τάξεως των £10,954 και κατά το οικονομικό έτος που έληξε την 30.4.1975 ζημιές της τάξεως των £17,323 (Βλ. Τεκ. 10). Δεν είχε απωλέσει οποιαδήποτεακίνητηήάλλη περιου σίαλόγω της τουρκικής εισβολής. 667 ι Καλλής, Δ. Grind]aysBankP.L.G «.ά. v.Στ. Τρύφων καιΥιοίΛτδ
(1996)
(3)Η Velos Trucks Company Limited είχε εγγραφεί την 5.3.1974. Στηδιάρκειατηςπεριόδου5.3.1974-30.4.1975 είχε εισπράξει ποσότης τάξεως των £76,065.Συνεπεία της τουρκικής εισβολής έχει απωλέσει μηχανήματα αξίας£27,428 ενώη αγοραίααξίατωνμηχανημάτωντης 5 ήταν£114,319.
(4)Οι εφεσίβλητοι είχαν επενδύσει πολλά χρήματαμετην "ελπίδαναέχουνεισόδημαστομέλλον σε5-6 ή 10 χρό νια αλλάόχι στομικρόδιάστημαμέχριτο 1974". 10 Σύμφωνα με το πρωτόδικο δικαστήριο ο χρόνος κατά τον οποίο θα πρέπει να εξεταστεί η οικονομική κατάσταση ενός χρεώστη είναι "μιαπερίοδοςενός έτουςαπότις 15.7.1974". Μεβάσητην ίδιατηνμαρτυρία τους (βλ.πάρα. 1-5 πιοπά νω) οι εφεσίβλητοι δεν είχανοποιαδήποτε προοπτική είσπρα ξηςμερίσματοςήκέρδουςαπότιςπιοπάνωτρειςεταιρείεςκα τάτηνπερίοδοενόςέτουςμετάτις 15.8.74. Επιπλέονη ακίνη τη περιουσίατηςL&ATryfon Limitedπαρέμεινεάθικτη.Επο- 20 μένωςη αδυναμίαείσπραξηςοποιουδήποτεμερίσματοςαπότις πιοπάνωεπενδύσεις δενμπορείνααποδοθείστηντουρκική ει σβολή. Το τι μπορεί νααποδοθείστηντουρκικήεισβολή είναι ηαπώλεια μέρους του κεφαλαίουπουέχει επενδυθεί στις πιο πάνω εταιρείες γιααγοράμετοχών και μετην μορφήδανείου, 25 όπωςαναφέρεται πιοπάνω. Λαμβάνουμε υπόψηότι η κύριαπηγήεισοδήματοςτωνεφε σίβλητων ήταντο εμπόριοκαιότι οκύκλος εργασιών τουςσε σχέση με το εμπόριο είχε επηρεαστεί μόνο σε ποσοστό 6%. 30 Έπεταιπωςηδυνατότητατουςνακερδίζουνεισόδημαέχειεπη ρεασθεί σε πολύ μικρό βαθμό λόγω της τουρκικής εισβολής. Όπως είχε λεχθεί στην Ευαγγέλου (πιοπάνω)ο επηρεασμός μπορείναεπέλθει απότηναπώλειαείτεκεφαλαίουείτε εισοδή ματοςήκαιτωνδύο.Αφούελάβαμευπόψητολεκτικότουορι- 35 σμούτης φράσεως"πληγείς οφειλέτης" έχουμε τηνάποψη πως στην περίπτωση οφειλέτη τουοποίουηκύριαεπιχειρηματική δραστηριότητα είναι το εμπόριοπρέπειναδίνεται μεγαλύτερη βαρύτηταστηναπώλειατηςδυνατότηταςτουνακερδίζειεισό δημασε σύγκριση μετηνβαρύτηταπου πρέπειναδίνεταιστην 40 απώλειακεφαλαίου. Έχουμελάβειυπόψηόλαταπιοπάνω. Έχουμεεξετάσειτην οικονομικήκατάστασητων εφεσίβλητων απόμιαπλατειά σκο668 15 1ΑΛΛ, Grindlays BankP.L.C. κ.ά.v.Στ.Τρύφων καιΥιοίΛτδ Καλλής, Δ. 5 πιά. Έχονταςυπόψη τον ασήμαντο επηρεασμό τηςδυνατότη τας τωνεφεσίβλητων νακερδίζουν εισόδημα από τηνκυρίως επιχειρηματικήτουςδραστηριότητα-τοεμπόριο - σεσυνάρτη ση με τον ετήσιο κύκλο εργασιών τους,πουυπερβαίνει τομισό εκατομμύριο λίρες, κρίνουμε πως η απώλεια κεφαλαίου η οποία έχει προκύψει λόγω τηςτουρκικής εισβολής δεν είναι ικανήνα καταστήσει τους εφεσίβλητους ως "πληγέντες οφειλέ τες". Ακολουθεί πως τοσχετικό συμπέρασμα του πρωτόδικου δικαστηρίου ήταν λανθασμένο. 10 Ηέφεση επιτυγχάνει. Η πρωτόδικηαπόφασηπαραμερίζεται με έξοδα εις βάροςτων εφεσίβλητων. Η έφεσηεπιτυγχάνει μεέξοδα. 669