(1996)20Ιουνίου,1996 ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΟΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ [ΧΑΤΖΗΤΣΑΓΤΑΡΗΣ, ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΗΣ,ΝΙΚΗΤΑΣ,Δ/στές] ΠΑΝΟΣΣΙΜΟΥ ΚΟΥΠΠΑΡΗΣ, Εφεσείων- Καθ' ον ηαίτηση, ν. ΚΥΡΙΑΚΟΥΛΛΑΣ ΚΟΥΠΠΑΡΗ, Εφεσίβλητης- Αιτήτριας. (ΈφεσηΑρ. 58) ΟικογενειακάΔικαστήρια — Δικαιοδοσία αναγνώρισης και εγγραφής αλλοδαπήςαπόφασηςδιαζυγίου—Δικαιοδοσία προ τηςθεσμοθέτη σης τουπερί ΟικογενειακώνΔικαστηρίων (Τροποποιητικού)Νόμου του 1994(Ν. 88(0/94)— Τροποποιήσειςστηδικαιοδοσίαμετά τηθε σμοθέτησητου. 5 Οι διάδικοι, μόνιμοι κάτοικοι Λονδίνου, τέλεσαν πολιτικό γάμο εκεί. Η σύζυγος, εφεσίβλητη - αιτήτρια,ήταν και πολίτης της Κυ πριακήςΔημοκρατίας. Το Οικογενειακό Δικαστήριο Λευκωσίας, με τά από αίτηση της, αναγνώρισε τη λύσητου πολιτικού τους γάμου ίο που αποφασίστηκεστις 24.3.1992απότοΑγγλικόΔικαστήριο High CourtofJustice, Family Divisionκαιδιέταξεεγγραφήτης. Οιδιάδικοι τέλεσανκαιθρησκευτικόγάμοστηνεκκλησίατουΑγίουΛαζάρουστη Λάρνακα. 15 Ο εφεσείων -καθ'ουηαίτηση, εφεσίβαλε τηναπόφασητουΟικο γενειακούΔικαστηρίουΛευκωσίας, μεταξύάλλων,γιαέλλειψηδικαι οδοσίας επειδή ο ίδιος δεν ήτανπολίτης της ΚυπριακήςΔημοκρα τίας. 20 Αποφασίστηκε ότι:
(1)ΗεφαρμογήτωνπρονοιώντουΑρθρου 111του Συντάγματος ποιν από τη θεσμοθέτηση του περί Οικογενειακών Δικαστη ρίωνΝόμουτου 1994 (Ν. 88
(1)/94)δενπεριορίζεταιστουςπο- 25 670 1 Α.Α.Δ. 5 10 15 20 Κουππάοηςν. Κουππάφη λίτες της ΚυπριακήςΔημοκρατίαςπουανήκουνστην Ελληνι κήΟρθόδοξη Εκκλησία τηςΚύπρου,είτεσεθρησκευτικήομά δα, αλλά επεκτείνεται σε κάθε μέλος των εκκλησιών αυτών ανεξάρτητααπότηνυπηκοότητατουδεδομένου όμως ότικαι οι δύο σύζυγοι είναι μόνιμα εγκατεστημένοι (domiciled) στην Κύπρο.
(2)Με τη θεσμοθέτηση του περί Οικογενειακών Δικαστηρίων (Τροποποιητικού) Νόμου του 1994, (Ν.88
(1)/94),τα ΟικογενειακάΔικαστήρια αποκτούναρμοδιότηταναεκδικάζουνκαι υποθέσεις που εμπίπτουν στην καθ* ύλη δικαιοδοσία τους, όταν ένας απότους διαδίκους είναι πολίτης της Κυπριακής Δημοκρατίας, είναι μέλος της Ορθόδοξης Χριστιανικής Εκ κλησίας και ο γάμος ιερολογήθηχε σύμφωνα με αυτή, αλλά ο νόμος δενέχειαναδρομική εφαρμογή.
(3)Ο Ν.88(Ι)/94 αφήνει ανεπηρέαστη την παρούσα υπόθεση.Το Οικογενειακό Δικαστήριο Λευκωσίας, δεν είχε αρμοδιότητα ναεπιληφθεί τηςυπόθεσης,τηνλύσηπολιτικούγάμουαπόαλλοδαπό Δικαστήριο- θα είχε δικαιοδοσία να επιληφθεί μόνο εάν και οι δύο διάδικοι ανήκαν στην Ελληνική Κοινότητα, πράγμαπουδενσυνέβαινε διότιοεφεσείων - καθ*ουηαίτηση δενήτανΚύπριος πολίτης. 25
(4)Αλλοδαπές αποφάσειςστις κατάλληλες περιπτώσεις μπορούν να αναγνωριστούν απότααρμόδιαημεδαπά Δικαστήρια, όχι όμως καιναεγγραφούν όπως διέταξετοπρωτόδικοΔικαστή ριο. 30 Ηέφεσηέγινεδεκτήμεέξοδα. Αναφερόμενεςυποθέσεις: Τύλλιρον ν. Τύλλιρου
(1962)2ΑΛ.ΣΛ. 21, 35 Αυτοκέφαλος Αγιωτάτη Ορθόδοξος και Αποστολική Εκκλησία της Κύπρου ν. Βουλήςτων Αντιπροσώπων,ΥπόθεσηΑρ. 515/89, ημερ. 24.1.90, 40 Hadjijovani v.Hadpjovani
(1969)1C.LR.207, Papasawas v.Johnstone
(1984)1C.L.R. 38, Tooley v. Tooley
(1984)1C.LR. 279. 671 Κουππάφηςν. Κουππά^τ)
(1996)Έφεση. Έφεση απότον καθ'ου ηαίτηση κατάτης απόφασηςτου Οι κογενειακού Δικαστηρίου Λευκωσίας (Σεργίδης,Δ.) που δόθηκε στις 4.5.1995 (Αρ. Αιτ. 13/93)με την οποία αναγνωρίστηκε μετά 5 από αίτησητης αιτήτριαςηλύση τουπολιτικούγάμουτωνδιαδί κων,που αποφασίστηκεστις 24.3.1992απότο ΑγγλικόΔικαστή ριο,High Court of Justice,Family Division. Π.Σπανός,γιατον Εφεσείοντα, 10 Κ. Αδαμίόης,γιατην Εφεσίβλητη. ΧΑΤΖΗΤΣΑΓΤΑΡΗΣ, Δ.: Την ομόφωνη απόφασητου Δικα στηρίου θαδώσει οΔικαστής Χρυσοστομής. 15 ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΗΣ,Δ.: Μετηνπαρούσαέφεσηοεφεσείωνπρο σβάλλει την απόφαση Δικαστή του Οικογενειακού Δικαστηρίου Λευκωσίαςημερ.4.5.95,μετηνοποίααναγνωρίστηκεμετάαπόαί τηση της εφεσίβλητης, ηλύσητουπολιτικού γάμουτωνδιαδίκων 20 που αποφασίστηκεστις24.3.92απότοΑγγλικόΔικαστήριο,High Court of Justice,Family Division. Έναςαπότουςλόγους τηςέφεσηςαναφέρεταιστηνέλλειψηδικαιοδοσίαςτου Οικογενειακού Δικαστηρίου να εκδικάσει την αί- 25 τηση της εφεσίβλητης επειδήο εφεσείων δεν είναι κατ' ισχυρισμό πολίτης της ΚυπριακήςΔημοκρατίαςκαιηυπόθεσηδενκαλύπτε ται από τον περί Οικογενειακών Δικαστηρίων (Τροποποιητικό) Νόμο του 1994 (Ν.88
(1)/94),γιατί ο Νόμος αυτός δεν έχει ανα δρομικήισχύ. 30 Ο δικηγόρος της εφεσίβλητης υποστήριξε την απόφαση του πρωτόδικου Δικαστηρίου και τηθέσηότι το Οικογενειακό Δικα στήριο είχεδικαιοδοσίανααναγνωρίσει τηναλλοδαπήαπόφαση. 35 Για να γίνει αντιληπτός ο λόγος αυτός και να απαντηθεί, θα πρέπει στο στάδιο αυτόνααναφερθούμεσυνοπτικά,σταγεγονό τα τηςυπόθεσης. Οι διάδικοι είναι πολίτες του Ηνωμένου Βασιλείου, η εφεσί- 40 βλητη όμως είναι καιπολίτης της ΚυπριακήςΔημοκρατίας. Και οι δυοείναι μέλη της Ελληνικής Ορθόδοξης Εκκλησίας. Στην αί τηση της εφεσίβλητης για αναγνώριση της αλλοδαπής οϋΐόφασης καιοιδύοδιάδικοιπεριγράφονταιωςΚύπριοιπολίτεςκαιοισχυ672 1 ΑΛΛ. 5 Κσυππάβηςν. Κουππάρη Xtfυσοστομής, Δ. ρισμός αυτός γίνεται παραδεκτόςαπότον εφεσείοντα στην υπε ράσπιση του. Όμως σε μεταγενέστερο στάδιο και συγκεκριμένα σταπρακτικάτηςυπόθεσης της24.6.94,σταπαραδεκτάγεγονότα και μεταγενέστερα στις αγορεύσεις τωνδικηγόρων τωνδιαδίκων, έγινεκαθαρόότι οεφεσείων δενείναιπολίτηςτης ΚυπριακήςΔη μοκρατίας. Ηεφεσφλτιτηγεννη^τρ(εσττινΑμ4ΐόχωστοτο 1959από Κύπριουςγονείς καιαπότο 1965 μέχρι καιτην21.8.83ζούσεμό νιμαστηνΑγγλία Οεφεσείων γεννήθηκετοΛονδίνοαπόΚύπρι ουςγονείς καιζούσε εκεί μέχρι την21.8.
- 10 Οιδιάδικοιστις28.1.78 τέλεσαν πολιτικό γάμοστο προαστειο Greenwich του Λονδίνου καιστις 15.8.78 θρησκευτικό γάμοστην Εκκλησία Αγίου Λαζάρου στη Λάρνακα Στις 22.8.83 εγκατέλει ψαν το Λονδίνοκαι εγκαταστάθηκαν στην Κύπρο. Το Μά'ίοτου 15 1987 οι διάδικοιπήγανστο Λονδίνογιαδιακοπέςόπουκαι συνε λήφθησαν. Εναντίον τους προσήφθησαν κατηγορίες, που δεν προσδιορίζονται στα γεγονότα, και η εφεσίβλητη απαλλάχθηκε απότις κατηγορίες αυτές στις 27.4.89,ενώ ο εφεσείων καταδικά στηκε,καιτουεπιβλήθηκεποινή,τηνοποίαεξέτησεκαιέκτοτεεξα20 κολουθεί ναδιαμένει στο Λονδίνο. Η εφεσίβλητη επέστρεψε στην Κύπροστις5.1.
- Ενώ η εφεσίβλητη βρισκόταν στην Αγγλία και συγκεκριμένα στις 20.11.89,καταχώρησεαίτησηστοπροαναφερθένΑγγλικόΔι25 καστήριο για λύση του πολιτικού γάμου των διαδίκων και στις 24.3.92ογάμοςαυτόςδιαλύθηκε μετην προαναφερθείσα απόφα σητουΑγγλικούΔικαστηρίου. Είναιγι' αυτήτηναπόφασηπουη εφεσίβλητη ζήτησε αναγνώρισηαπό το Οικογενειακό Δικαστήριο. Οθρησκευτικός γάμοςτων διαδίκωνλύθηκε με απόφασητης Αρ30 χιεπισκοπήςθυατείρωνκαι ΜεγάληςΒρεττανίαςστις 16.7.92,κα τόπιν αίτησης της εφεσίβλητης πουκαταχωρήθηκεπερί το Μάϊο του
- Με βάση το πραγματικό αυτό υπόβαθρο,αλλά λαμβάνοντας 35 υπόψηότικαιοιδύοδιάδικοιήσανπολίτεςτης ΚυπριακήςΔημο κρατίας,τοπρωτόδικοΔικαστήριοκατάληξεστοσυμπέρασμα ότι είχε δικαιοδοσία να εκδικάσει την αίτηση της εφεσίβλητης και ακολούθωςπροέβηστηναναγνώρισητηςαλλοδαπήςαπόφασης. 40 Το άρθρο 111.1 του Συντάγματοςπριν απότην τροποποίηση τουπρονοούσε ταακόλουθα: "111.
- Τηρουμένων των διατάξεων του Συντάγματοςπαν ζήτημα των ανηκόντων εις την ελληνικήν ορθόδοξον Εκκλη673 Χρυσοστομής,Δ. Κουππάρηςν.Κουππάοη
(1996)σίαν ήειςθρησκευτικήν ομάδα,δι'ηνισχύουσιν αι διατάξεις της τρίτης παραγράφου του Αρθρου2,σχέσιν έχον προς τον αρραβώνα,τον γάμον,το διαζύγιον, το κύρος τουγάμου,τον χωρισμόν απόκοίτηςκαιτραπέζηςήτηνσυνοίκησαντωνσυζύ γων ήτας οικογενειακός σχέσεις, εξαιρουμένης τηςδιάδικά- 5 στικής αποφάσεως, νομιμοποιήσεως ήτης υιοθεσίας,διέπεται από της ημερομηνίας της ενάρξεως της ισχύος του Συντάγμα τος υπό του εκκλησιαστικού νόμου της ελληνικής ορθοδόξου Εκκλησίας ήυπότου εκκλησιαστικού νόμουεκάστηςθρησκευ τικής ομάδος, αναλόγωςτηςπεριπτώσεως,καιδιαγιγνώσκεται 10 υπό του εκκλησιαστικού δικαστηρίου εκάστης εκκλησίας,εκατέραδε Κοινοτική Συνέλευσις στερείται τηςαρμοδιότητος, να αποφασίσηαντιθέτως προςταςδιατάξειςτου εκκλησιαστικού νόμου." 15 Τοάρθρο 111 σκοπόείχεναδιατηρήσεικαιόχιναεπεκτείνει τη δικαιοδοσίατων ΕκκλησιαστικώνΔικαστηρίων,όπωςαυτήασκείτοκατάτοχρόνο πουτέθηκεσε ισχύτοΣύνταγματηςΚυπριακής Δημοκρατίας(βλ. Τνλλιρον ν.Τνλλιρον
(1962)2Α.Α.ΣΛ. 21,Αυ τοκέφαλος Αγιότατη Ορθόδοξος και Αποστολική Εκκλησία της 20 Κύπρου ν. ΒουλήςτωνΑντιπροσώπων, Υπ. Αρ. 515/89, ημερ. 24.1.90). Μετηντροποποίηση τουΑρθρου 111 με τον περί τηςπρώτης τροποποίησης του Συντάγματος Νόμο του 1989 (Ν.95/89), οι 25 εξουσίες που είχαν ταΕκκλησιαστικά Δικαστήριααφαιρέθηκαν από αυτά καιδόθηκανστα Οικογενειακά Δικαστήρια. Η δικαιο δοσία των Οικογενειακών Δικαστηρίων γιατους ανήκοντες στην Ελληνική Ορθόδοξη Εκκλησία, καθορίζεται από το άρθρο2(A) τουΑρθρου 111,όπωςτροποποιήθηκεκαιέχειως ακολούθως: 30 <4 2.-Α. Πανζήτηματων ανηκόντων ειςτην ελληνικήνορθόδοξον Εκκλησίαν, σχέσιν έχον προς τοδιαζύγιον, τον χωρι σμόν απόκοίτηςκαιτραπέζηςήτηνσυνοίκησιν τωνσυζύγωνή τας οικογενειακός σχέσειςδιαγιγνώσκεται υπό οικογενειακών 35 δικαστηρίων έκαστον των οποίων σύγκειται: (α) Ειςτηνπερίδιαζυγίουδίκηνεκτριώνδικαστών,οειςτων οποίων είναιαξιωματούχοςκληρικός,νομομαθήςδιοριζό μενος υπότης ελληνικήςορθοδόξου Εκκλησίας καιπροε- 40 δρεύει τούτου,οιδεέτεροι δύο επιλέγονται μεταξύνομο μαθών ανωτάτου επαγγελματικού και ηθικού επιπέδου ανηκόντων εις τηνελληνικήν ορθόδοξον Εκκλησίαν, και διορίζονταιυπότου Ανωτάτου Δικαστηρίου. Εις ηνπερί674 1 ΑΛΛ. Κουππάσηςν. Κουππάρη Χρυσοστομής,Δ. πτωσιν δενδιορίζεται αξιωματούχοςκληρικός ωςανωτέ ρω,το Ανώτατον Δικαστήριον δωρίζει καιτον πρόεδρον τουΔικαστηρίου. 5 (β) Εις πάσανάλλην δίκην εξ* ενός δικαστού ως νόμος θέλει ορίσει. Β. Τοδιαζύγιονχωρεί μόνο- 10 15 20 25 (α) Δια τους εις το καταστατικόν της Αγιωτάτης Εκκλησίας της Κύπρου λόγους ως ούτοι ισχύουν κατάτηνημερομηνίαν ψηφίσεως υπό της Βουλής των Αντιπροσώπων του περίτηςΠρώτηςΤροποποιήσεως τουΣυντάγματοςΝόμου του 1989, εφ'όσον ούτοι δεν αντίκεινται προς τοΣύνταγμα· (β) όταναιμεταξύτωνσυζύγωνσχέσειςέχουνκλονισθή τόσον ισχυρώς απόλόγον οοποίοςαφοράτοπρόσωποντουενα γομένου ή και των δύο συζύγων, ώστε βασίμως ηεξακολούθησις της εγγάμουσχέσεωςνα είναι αφόρητοςδιατον ενάγοντα· και (γ) δι' οιονδήποτε έτερον λόγον ως νόμος θέλειορίσει,αφού ακουσθώσιν αι απόψεις της ελληνικής ορθοδόξου εκκλησίαςτηςΚύπρου. Ητροποποίηση αυτήτου Αρθρου 111 αναφέρεταικαι στη δη μιουργία Οικογενειακού Δικαστηρίου γιατους ανήκοντες σε θρη30 σκευτικήομάδαγιατηνοποίαισχύουν οιδιατάξειςτηςτρίτηςπα ραγράφουτουΑρθρου 2τουΣυντάγματος,αλλάτοθέμααυτόδεν μας αφορά στηνυπόκρίσηυπόθεση. 35 40 Ακολούθησε ο περί Οικογενειακών Δικαστηρίων Νόμος του 1990 (Ν.23/90)πουκαι αυτόςκαθορίζει τηδικαιοδοσίατων Οι κογενειακώνΔικαστηρίωνγιατουςΕλληνοκύπριους μέλητηςΟρ θόδοξηςΧριστιανικής Εκκλησίας. Ηδικαιοδοσίααυτήείναι εκεί νηπουτουςανατίθεταιαπότοάρθρο 111 του Συντάγματος. Ακόμα,σύμφωναμετοΑρθρο 6τουΝ.23/90,ταΟικογενειακά Δικαστήρια ασκούν, τηρουμένων των αναλογιών, όλες τις εξου σίες πουδιαλαμβάνονταιστο Τέταρτο Μέρος των περί Δικαστη ρίων Νόμων,καθώςεπίσηςκαιόλεςτις εξουσίες πουπαρέχονται στα Επαρχιακά Δικαστήρια δυνάμει τουπερί Πολιτικής Δικονο- 675 Χρυσοστομής, Δ. Κουπηάρηςν.Κουππάοη
(1996)μίαςΝόμου. Σύμφωνα μετηHadjijovani γ.Hadjijovani
(1969)1 C.LR. 207, τοάρθρο 111του Συντάγματος πριν από την τροποποίηση του εφαρμοζότανστις περιπτώσεις εκείνεςπουκαιοιδύο διάδι- 5 κοι ήσαν Κύπριοι πολίτες καιανήκανείτεστην Ελληνική Ορθό δοξη Εκκλησία είτεσεθρησκευτική ομάδα για την οποία ισχύουν οι διατάξειςτηςτρίτηςπαραγράφουτουΑρθρου2τουΣυντάγμα τος. Αρμόδια γιατους Ελληνορθόδοξους πολίτες της Δημοκρα τίας ήταντα Εκκλησιαστικά Δικαστήρια και τώρα μετά την τρο- 10 ποποίηση τουΑρθρου 111, ταΟικογενειακά Δικαστήρια. Μετά την Hadjijovaniv.Hadjijovani(ανωτέρω),ακολούθησανοι απο φάσεις σας υποθέσεις Papasavvas v. Yiannoulia Johnstone
(1984)1C.L.R. 38 καιMarinaCris Anthimos Tooley v. Ctis Antimos Tooley
(1984)1 C.L.R. 279, στις οποίες τοΑνώτατο Δι- 15 καστήριοαποφάνθηκεότιη εφαρμογήτωνπρονοιώντου Αρθρου 111,δεν περιορίζεται στους πολίτες της ΚυπριακήςΔημοκρατίας πουανήκουνστην ΕλληνικήΟρθόδοξη Εκκλησία της Κύπρου, εί τεσεθρησκευτική ομάδα,αλλάεπεκτείνεται σεκάθεμέλοςτωνεκ κλησιών αυτών ανεξάρτητααπό την υπηκοότητατου,δεδομένου 20 όμως ότι και οι δύο σύζυγοι είναι μόνιμα εγκατεστημένοι (domiciled) στην Κύπρο. Συμφωνούμε μετημεταγενέστερη προ σέγγισηπου έγινε στις υποθέσεις Papasavvasκαι Tooley(ανωτέ ρω)καιτις υιοθετούμε. 25 Η τροποποίηση του Αρθρου 111δενεπηρέασε την πιο πάνω αναγκαιότητακαιέτσιταΟικογενειακάΔικαστήριαγιατουςανή κοντες στην ΕλληνικήΟρθόδοξηΧριστιανική Εκκλησία,πριναπό τον περί Οικογενειακών Δικαστηρίων (Τροποποιητικό)Νόμοτου 1994 (Ν.88
(1)/94), γιαναασκήσουν τηδικαιοδοσίατους θαέπρε- 30 πεκαι OLδύοδιάδικοιναήσανμέλητηςΕλληνικής ΟρθόδοξηςΕκ κλησίας της Κύπρουήναανήκουνσεθρησκευτικήομάδα,σύμφω να μετις διατάξειςτηςτρίτης παραγράφουτουΑρθρου 2τουΣυ ντάγματος καιναείναι μόνιμα εγκατεστημένοι (domiciled) στην Κύπ^ο. Επίσηςείναιχρήσιμοναλεχθείπωςμετονπερί Οικογενειακών Δικαστηρίων Νόμοτου 1990 (Ν.23/90), ταΟικογενειακάΔικαστή ρια για τους ανήκοντες στην ΕλληνικήΟρθόδοξηΕκκλησία,απέ κτησαν δικαιοδοσία,σεδίκηδιαζυγίου,ναλύουν γάμοπου ιερό- 40 λογήθηκε σύμφωνα με τους κανόνες τηςΕλληνικής Ορθόδοξης Εκκλησίας, είτε πολιτικό γάμο μεταξύ προσώπων που ανήκουν στην Ελληνικήκοινότητα(βλ. άρθρο2
(2)τουΝόμου23/90). Μετη νομοθετικήαυτήπρόνοιαηδικαιοδοσίατους επεκτείνεται καιδεν 676 35 1 ΑΛΛ. Κουππάοηςν. Κουππάρη Χουσοσιομής,Δ. περιορίζεται μόνο σε λύσηθρησκευτικού:γάμου, όπως συνέβαινε προγενέστερα μεταΕκκλησιαστικάΔικαστήρια,αλλάκαισελύση πολιτικούγάμου,πληνόμωςπεριορίζεταισεΕλληνοκύπριους της Ελληνικής κοινότητας. 5 Στιςπεριπτώσεις εκείνεςπουοιπρόνοιες τουΑρθρου 111 του Συντάγματος δεν είχαν εφαρμογή,ζητήματαπουαφορούσανγαμικέςδιαφορέςκαιάλλαθέματαπουκαθορίζονταιστονόμο,εξαι ρουμένηςγαμικήςδιαφοράςεκδικαστέαςδυνάμειτουΑρθρου111, 10 εκδικάζοντανπριν απότο 1984 απότο Ανώτατο Δικαστήριοδυ νάμειτουΑρθρου 19(β)τουΝόμου14/60,πριναπότηντροποποί ησητου. Το 1984 μετο Ν.51/84 όλες οι εξουσίεςτου Ανωτάτου Δικαστηρίου σχετικά μετιςγαμικέςδιαφορέςμεταβιβάστηκανστα αρμόδια ΕπαρχιακάΔικαστήρια. 15 Το 1994 με το Ν.88
(1)/94,τα Οικογενειακά Δικαστήρια απο κτούν αρμοδιότητανα εκδικάζουνκαι υποθέσεις που εμπίπτουν στηνκαθ*ύληδικαιοδοσίατουςότανέναςαπότουςδύοδιάδικους είναιπολίτης της ΚυπριακήςΔημοκρατίας,είναιμέλοςτηςΟρθό20 δόξης Χριστιανικής Εκκλησίαςκαιογάμοςιερολογήθηκε σύμφω να μεαυτή. 25 Στην υπόκρίση υπόθεσηκαι παρά τις δηλώσεις καιτιςθέσεις τωνδικηγόρων των διαδίκωνόπως προαναφέρθηκαν,ότι οεφεσείων δεν ήταν Κύπριος πολίτης, το πρωτόδικο Δικαστήριο εσφαλμέναθεώρησε,προφανώςμεβάσητηνπαραδοχήστις έγγρα φεςπροτάσεις,ότι και οι δύοδιάδικοιήσαν Κύπριοι πολίτες και· κατάληξε στο συμπέρασμα ότι είχεδικαιοδοσία να εκδικάσει την αίτησητης εφεσίβλητης. 30 Η προσέγγιση αυτήδενείναιορθή. Ανεξάρτητα μετοανοεφε σείωνείναιήόχι Κύπριοςπολίτης,πουδενείναι,εκείνοπουέχει σημασία είναι η μόνιμη εγκατάσταση (domicil), αμφοτέρων των διαδίκωνκατάτοχρόνοπουσυνήψαντονπολιτικόγάμοστην Αγ35 γλία. Απόταπαραδεκτάγεγονόταπροκύπτειπωςκαιοιδύοήσαν μόνιμα εγκατεστημένοι εκεί και συνεπώς το Αρθρο 111 του Συ ντάγματοςδενείχεεφαρμογήστηνυπόκρίσηυπόθεση.Επομένως, ο πολιτικός γάμος που τελέστηκε εκεί σύμφωνα με τον lex loci celebrationis,ήτανέναςέγκυρος γάμος,ο οποίοςάλλαξε τηνυπό40 στάση(status)τωνδιαδίκων.Από ταπαραδεκτάγεγονόταδενπρο κύπτει ότι οι διάδικοιάλλαξαντημόνιμη τους εγκατάστασηστην Αγγλία (domicil)με αυτήτης Κύπρου και"ούτετο πρωτόδικο Δι καστήριο προβαίνει σε ευρήματαεπί τουπροκειμένου. Συνεπώς, θεωρούμε ότι οι διάδικοικατάπάντα ουσιώδη χρόνοδιατήρησαν 677 Χρυσοστομής,Δ. Κουππάρηςν. Κουππάρη
(1996)τηναγγλική μόνιμηεγκατάσταση (domicil). Επίσης,θέματαπουαφορούναυτότογάμο,όπως είναι καιτο θέμα της αναγνώρισης της αλλοδαπής απόφασης λύσης του, δεν εμπίπτουν υπό τις περιστάσεις, στη δικαιοδοσία των ΟικογένειακώνΔικαστηρίων, αλλάσύμφωνα μετονπερίΔικαστηρίων Νόμο, Ν.14/60, όπωςτροποποιήθηκεαπότοΝ.51/84,αρμόδιαγιατέτοια αναγνωριστική απόφασηείναι ταΕπαρχιακά Δικαστήρια. 5 Ο Ν. 88
(1)/94 αφήνει ανεπηρέαστη την υπόθεση αυτή γιατί η 10 εφεσίβλητηεπεδίωξε αναγνώριση της λύσηςτουπολιτικού γάμου και όχι του γάμου που ιερολογήθηκε σύμφωνα με την Ορθόδοξη Χριστιανική Εκκλησία. Τηνλύσηπολιτικού γάμουκαικατ' επέ κτασητην αναγνώριση λύσηςπολιτικού γάμουαπόαλλοδαπόδι καστήριο, έχουν δικαιοδοσίαναεπιληφθούν ταΟικογενειακά Δι- 15 καστήρια μόνο όταν και οι δύο διάδικοι ανήκουν στην Ελληνική Κοινότητα, πράγμαπουδεσυμβαίνει στην υπόθεση αυτή. Πέραν αυτών ο Ν.88
(1)/94 δεν έχει αναδρομική ισχύ όπως λανθασμένα αποφάνθηκετοπρωτόδικοΔικαστήριο. Απότοκείμενοτου νόμου αυτού δεν προκύπτει τέτοια πρόθεση του νομοθέτη, ούτε και 20 υπάρχει οποιαδήποτε πρόνοια που να καλύπτει αναδρομικά τις εκκρεμούσεςυποθέσεις, όπωςήταντότεηαίτησητης εφεσίβλητης πουκαταχωρήθηκε στις 13.7.93. Μετηνκατάληξηαυτήδενκρίνουμε σκόπιμο νααναφερθούμε 25 στους υπόλοιπους λόγους της έφεσης. Περιοριζόμαστε μόνο να παρατηρήσουμεπωςοιαλλοδαπέςαποφάσειςστιςκατάλληλεςπε ριπτώσεις δύνανται να αναγνωρισθούν απότααρμόδια ημεδαπά δικαστήρια,όχι όμως καιναεγγραφούν,όπως διέταξε τοπρωτό δικοΔικαστήριο στην παρούσαυπόθεση. 30 Γιατουςπιο πάνωλόγους,ηέφεση επιτυγχάνει καιη πρωτόδι κηαπόφασηακυρώνεται με έξοδα εις βάροςτης εφεσίβλητης. Τα έξοδαναυπολογιστούν απότονΠρωτοκολλητή καινα εγκριθούν απότο Δικαστήριο. Η έφεσηεπιτυγχάνειμεέξοδα. 678 35