clr/1996/1996_1_997.pdf

(1996)Αποφασίστηκε ότι:

(1)Ηαδικαιολόγητηκαθυστέρηση τουεφεσείοντα -εναγόμενου να ζητήσει τονπαραμερισμότηςερήμην τουαπόφασηκαι η αδιαφορία τουνα εμφανιστεί καιυπερασπισθεί στην αγωγή, 5 αποτελούν κατάφωρηπεριφρόνηση τηςδικαστικής διαδικα­ σίαςκαιτωνδικαιωμάτωντου αντιδίκου. i

(2)Επανάνοιγματης υπόθεσης λαμβανομένης υπόψη τηςκαθυστέρησης στηνκαταχοορισητηςαιτήσεως καιτηςόληςδιάγω- 10 γης τουεφεσείοντα -εναγόμενου, θααποτελούσε μέτρουπο­ νόμευσηςτης απονομήςτηςδικαιοσύνης και τηςανάγκης για ταχείαδιεκπεραίωσητωνδικαστικώνυποθέσεων,θαπαραβία­ ζετο συνταγματικόδικαίωμα τουαντιδίκουγιαεκδίκαση της υπόθεσηςτουσεεύλογοχρόνο,θαέθετεσεκίνδυνοτηναποτε- 15 λεσματικότητα καιαξιοπιστίατων θεσμών τηςαπονομής της δικαιοσύνηςκαιθατουςεξέθετεσεχλευασμό. Ηέφεσηαπορρίφθηκεμεέξοδα. 20 Αναφερόμενες υποθέσεις: Φυλακτού κ.ά. ν.Μιχαήλ

(1982)1 Α.Α.Δ. 204, Καυκαρής ν.Δημοκρατίας

(1990)2ΑΛΛ. 203, 25 Αγαπίου ν.Παναγιώτου

(1988)1 ΑΛΛ. 257, Μαγκάκης

(1990)1 ΑΛΛ. 1068, 30 /7απανίκολάου

(1991)1 ΑΛΛ. 152, Αρέστη ν. Ηλία

(1991)1 ΑΛΛ. 984, Stogmuiler v. Austria,SeriesA, Publications of EuropeanCourtof 35 Human Rights, 1969,40, H. v.France, Series A, 162-A, Publications of the European Court of HumanRights, para. 58

(1989), 40 Union Alimentaria Sanders SA v.Spain, Series A, 157, Publications of theEuropean Courtof HumanRights,para. 35

(1989). 998 1 Α.Α.Δ. Μούγης ν.Σπανούδη Έφεση. Έφεσηαπότον εναγόμενο κατά της απόφασηςτου Επαρχια­ κού Δικαστηρίου Λευκωσίας (Σούπασιης, Ε.Δ.) ημερομηνίας 5 24.1.91 (Αρ. Αγ. 5763/87)μετην οποίααπορρίφθηκεαίτηση του γιαπαραμερισμότηςεναντίον τουερήμηνεκδοθείσαςαπόφασης. Γ.Δ. Γεωργίου, γιατον Εφεσείοντα -Εναγόμενο. 10 Ντ.Παπαδόπουλος για Λ. Παπαφιλίππου, γιατον Εφεσίβλητο -Ενάγοντα. Cur.adv. vult. 15 20 ΑΡΤΕΜΙΔΗΣ,Δ.: ΤηναπόφασητουΔικαστηρίου θαδώσει ο Δικαστής Π. Καλλής. ΚΑΛΛΗΣ, Δ.: Η παρούσαέφεση στρέφεταικατά τηςαποφά­ σεως Δικαστή του ΕπαρχιακούΔικαστηρίου Λευκωσίας, με την οποίαείχεαπορριφθείηαίτησητουεφεσείοντα γιαακύρωσητης ερήμην απόφασηςηοποίαείχεεκδοθεί εναντίον του. Ταπραγματικά περιστατικάταοποίαπεριβάλλουν την έφεση έχουν ως πιοκάτω: 25 Ηαγωγήκαταχωρήθηκεστις 17.6.87καιτοκλητήριο ένταλμα επιδόθηκε στον εφεσείοντα στις 29.6.

1. Σανημερομηνία εμφά­ νισης τουεφεσείοντα όριζετις 11.9.
2. Ο εφεσείων δενεμφανί­ σθηκε και ο εφεσίβλητος προχώρησε σε απόδειξη της υπόθεσης 30 του στις 12.11.
3. Στη συνέχεια, την 1.12.87,εκδόθηκε ένταλμα κινητών το οποίο επεστράφηανεκτέλεστο διότι ο εφεσείων στερείτο κινητής περιουσίας. Ακολούθησε δεύτερη απόπειραεκτέ­ λεσης του εντάλματος η οποίααπέτυχε για τον ίδιο λόγο. Στις 31.5.88 καταχωρήθηκε αίτηση μηνιαίων δόσεων, εναντίον του 35 εφεσείοντα ηοποίαεπιδόθηκεστον ίδιο. Οεφεσείων παρουσιά­ σθηκε ενώπιον του δικαστηρίου δια τους σκοπούς της αίτησης την 1.7.88 καιτοδικαστήριο τηνόρισεγιαακρόασηστις 13.9.88 με οδηγίες νακαταχωρηθεί ένσταση εντός 35 ημερών. Ο εφεσείuw παρέλειψε να εμφανισθεί στις 13.9.88και εκδόθηκε ένταλμα 40 σύλληψης του. Μετάτηνεκτέλεσητουεντάλματοςσυλλήψεως ο εφεσείων εμφανίσθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου στις 22,10.88 και δέχθηκε να εξοφλήσει το εξ αποφάσεως χρέος με μηνιαίες δόσεις £15.-. Ο εφεσείων κατέβαλε τις δόσεις των μηνών Νοεμ­ βρίουκαι Δεκεμβρίου
4. Στησυνέχεια παρέλειψε ναπληρώ999 Καλλής, Δ. Μούγηςν.Σπανούδη

(1996)σει οποιαδήποτε άλλη δόση και από τις 21.2.89 μέχρι 23.11.89 καταχωρήθηκαν 4 αιτήσεις για έκδοση εντάλματος φυλάκισης του. Σαν αποτέλεσμα των 4 εκείνων αιτήσεων εκδόθηκαν 4 εντάλματα φυλακίσεως του, στις 13.4.89, 1.7.89, 17.11.89 και 5.4.

1. Αξίζεινασημειωθεί ότικατάτηνέκδοση τουεντάλματος 5 φυλακίσεως στηντρίτηαίτηση- ημερ. 1.9.89- ο εφεσείωνεκπροσωπείτο απόδικηγόρο ο οποίος δήλωσε ότι ο εφεσείων δέχεται τα γεγονότα όπωςφαίνονταιστην αίτησηκαιζήτησε νατουδο­ θεί χρόνος ναπληρώσει το εξ αποφάσεως χρέος. 10 Η αίτησηγιαακύρωσητηςερήμην αποφάσεωςκαταχωρήθη­ κε στις24.1.
2. Προςυποστήριξητηςκαταχωρήθηκανδιαδοχι­ κά 3 ένορκες δηλώσεις. Ωστόσο στις ένορκες δηλώσεις δεν δί­ δεται οποιαδήποτεεξήγηση για την καθυστέρηση του εφεσείο­ ντα νααποταθεί για ακύρωσητηςαπόφασης. Γίνεται αναφορά 15 σε γεγονότα που σχετίζονται με την υπεράσπιση του εφεσείο­ ντα. Δίνονται, επίσης, οι λόγοι για την μη εμφάνιση του εφε­ σείοντα στηδιαδικασίατηςαγωγής. Αποτελούνται απότηδια­ βεβαίωση του συνεναγόμενου του ότι θαδιευθετούσε την υπό­ θεση. 20 Το πρωτόδικο δικαστήριο δεν αποδέχθηκε τη δικαιολογία που είχεπροβάλει ο εφεσείων γιατην μηεμφάνισηστηδιαδικα­ σία τηςαπόφασης καιγενικάστηδιαδικασία στην αγωγή. Θεώ­ ρησε OTLδεν υπήρχε δικαιολογίαγια την παράλειψητου να εμ- 25 φανισθεί και υπερασπισθεί στην αγωγή. Παρόλο ότι βρήκε ότι ο εφεσείων είχεκάποια ανταπαίτηση,ηοποίαθαοδηγούσε στην ακύρωσητης απόφασης,τοπρωτόδικοδικαστήριοαπέρριψετην αίτηση. 30 Κύριος λόγος απόρριψης της αίτησης ήταν η συμπεριφορά του εφεσείοντα και η καθυστέρηση στην καταχώρηση της αίτη­ σης. Βάθρογιατηναπόφασητουπρωτόδικουδικαστηρίουαπο­ τέλεσεηαπόφασηστη Φυλακτού χ.α. ν.Μιχαήλ

(1982)1 Α.Α.Δ. 204. Αγορεύοντας ενώπιον μαςο ευπαίδευτοςσυνήγορος τουεφε­ σείοντα υποστήριξε ότι υπήρχανλόγοι πουδικαιολογούσαντην καθυστέρηση. Ανάγονται στην απώλειατουφακέλουτου δικα­ στηρίου. Εφόσοτοπρωτόδικοδικαστήριοβρήκεότι θαπαραμέ- 40 ριζετηναπόφασηανδενείχεμεσολαβήσει ηκαθυστέρησηθαπρέ­ πει να επιτραπείηέφεσηγιαναδοθείστον εφεσείοντα το δικαί­ ωμαν' ακουσθεί καιναπαρουσιάσειτηνυπόθεσητου. 1000 35 1 Α.Α.Δ. Μούγης ν.Σπανούδη Καλλής, Δ. Για τους λόγους που φαίνονταιπιοκάτωπροχωρήσαμε αμέ­ σως στην απόρριψητης έφεσης χωρίς ναακούσουμε επιχειρημα­ τολογία εκμέρους του εφεσίβλητου. 5 Ηακύρωση απόφασηςπου εκδίδεται στην απουσίαδιαδίκου αποτελεί ζήτημα το οποίο εμπίπτει εντός της διακριτικής ευχέ­ ρειαςτουπρωτόδικουδικαστηρίου. Οι αρχές μεβάσει τις οποί­ ες ασκείταιη σχετική διακριτικήευχέρεια συνοψίσθηκαν ως πιο κάτω από τον Δικαστή Πική -όπως ήταν τότε -στηΦνλακτον 10 (πιο πάνω),στη σελ. 210: 15 20 25 30 35 40 "Κατά την άσκησητηςδιακριτικήςτου ευχέρειας τοδικαστή­ ριο πρέπει να προσπαθεί να ισοζυγίζει δυο παράγοντες οι οποίοι είναι θεμελιώδεις για την απονομή της δικαιοσύνης. Την ανάγκηαποτελεσματικής διασφαλίσεως απότη μια,του δικαιώματος ακροάσεως του διαδίκου και την ανάγκη δια­ σφαλίσεως ταχείας διεκπεραιώσεως των δικαστικών υποθέσεα)ν, απότηνάλλη. Η ταχείαδιεκπεραύοσηδικαστικώνυπο­ θέσεων δεν αποτελεί απλώςζήτημαευχέρειας αλλά ένακαθ' όλα αποφασιστικό παράγονταγια την αποτελεσματική διεκ­ δίκησητωνδικαιωμάτωντωνπολιτών.Αυτήηαρχήείναιστε­ νάσυνδεδεμένη μεέναάλλο παράγονταοοποίος είναι εξίσου σημαντικός για την απονομή της δικαιοσύνης, δηλαδή την ανάγκηναυποστηριχθεί ητελεσιδικία. Εάνεπιτραπείσε ένα διάδικο εύκολα να επανανοίγει την υπόθεση του η σφραγίδα της τελεσιδικίας μεόλεςτις συνέπειες που επιφέρει,καιη βε­ βαιότηταπουενέχειστηνδιαχείρησητωνανθρώπινωνυποθέ­ σεων, θα εξαφανισθούν με σοβαρές συνέπειες στην απονομή της δικαιοσύνης (Βλ. παρατηρήσεις του Λόρδου Δικαστή Megaw στην Lambert v. Mainland Market [1977]2 All E.R. 826, 833). To αποτέλεσμα της νομολογίας είναι ότι το δικαστήριο δεν πρέπει να εφευρίσκει τρόπους αφαίρεσης από τους διαδίκους του δικαιώματος τους να ακουστούν στην υπόθεση τους εφόσον αποκαλύπτουν υπεράσπιση. Ωστόσο το δικα­ στήριο, μπορεί, οπουδήποτε,νααρνηθεί ναεπανανοίξει μια υπόθεση εάν ησυμπεριφορά ενός διαδίκουείναι τέτοια που πλήττει ταθεμέλια της απονομήςτης δικαιοσύνης. Οσάκιςη διαγωγή του διαδίκουο οποίος αιτείταιπαραμερισμό από­ φασηςδεν δύναταινασυγχωρεθεί λόγωεμφανούς καταφρονήσεως της δικαστικής διαδικασίαςήτων δικαιωμάτων του αντιδίκου το δικαστήριο μπορεί κατά την άσκηση της δια­ κριτικής του ευχέρειας να αρνηθεί ακύρωση της απόφα1001 Καλλής,Δ. Μούγης ν.Σπανούδη

(1996)σης.*" Ο παράγοντας της ταχείαςαπονομήςτης δικαιοσύνης που μνημονεύεται στη Φνλακτον(πιοπάνω)πηγάζει και από ρητή συνταγματικήεπιταγή.ΤοΑρθρο30.2του Συντάγματοςτοοποίο ορίζει ότι "έκαστος,κατά τηνδιάγνωσιν τωναστικώναυτού δι­ καιωμάτων καιυποχρεώσεων...δικαιούται ανεπηρέαστουδημο­ σίαςακροαματικήςδιαδικασίαςεντόςευλόγουχρόνου..." Έχειδε νομολογηθείότιτοκαθήκονγιατηνεξασφάλισητουδικαιώματος πουκατοχυρώνεταιαπότοΆρθρο30.2βαρύνειτιςδικαστικέςαρ­ χές (Kavxagtfeν.Δημοκρατίας

(1990)2Α.Α.Δ. 203,222,Αγαπίου ν.Παναγιώτον(\98&) 1 Α.Α.Δ.257,ReMavxaxng,

(1990)1 Α.Α.Δ. 1068,Re Παπανικολάον

(1991)1 Α.Α.Δ.152). Τοδικαίωμα τουεφεσείονταναακουσθεί- τοοποίο επικαλεί­ ται - διασφαλίζεται από το Άρθρο 30.3 (β) και(γ)τουΣυντάγμα­ τος. Ωστόσοαυτότοδικαίωμαπρέπεινασυμβαδίζειμετο δικαί­ ωματηςακρόασης μέσασεεύλογοχρόνο. Έχειδενομολογηθεί η απονομή της δικαιοσύνηςμέσα σε εύλογο χρόνο,η οποία δια­ σφαλίζεται απότο Αρθρο 30.2 του Συντάγματος, συνιστάθεμε­ λιώδες δικαίωματου ανθρώπου και συγχρόνως εχέγγυο γιατη διασφάλιση της λειτουργικότητας τηςδικαστικής εξουσίας (Αρε­ στή ν, Ηλία

(1991)1 Α.Α.Δ.984, 988). * "In exercising its discretion, the Court must strive to balance two considerations fundamental for theadministration of justice: Theneed to upholdeffectively, on the one hand,the right of a party to be heard in his cause, and the need to ensure the expeditious transaction of judicial business, on the other. The speedy determination of judicial causes is not merely a matter of convenience but an all important factor for the effective vindication of the rights of the citizen. This principle is closely associated with another consideration likewise important for the administration of justice, that is, the need to upholdfinalityof judgments. If a party is lightly allowed to re-open a case, the imprint of finality, attaching to ajudgment, with all thatgoes with it, and the certainty it imports in the management of human affairs, will disappear with grave consequences to the administration of justice. (See, Observations of Megaw LJ. in Lambert v. Mainland Market [1977]2AH E.R.826, at p.833(c-d)). The effect of the case law is that theCourt must not be astute to unseat a party from his right to be heard in his cause, so long as he discloses merits. But the Court may, nevertheless, decline to re-open the case if his conduct is such as to strike at the root of the administration of justice. Where theconduct of the party applying to set aside judgment is inexcusable, contumelious to theextent of gross disregard for the judicial process or the rights of his adversary, theCourt may,in its discretion, refuse to set aside judgment." 1002 1 Α.Α.Δ. 5 Μούγης ν. Σπανούδη Καλλής, Δ. Στον τομέα αυτόη νομολογία μας είναι ταυτόσημη με εκείνη του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων η οποία έχει διαμορφωθεί κατά την ερμηνεία του Αρθρου 6

(1)της ΕυρωπαϊκήςΣύμβασηςΑνθρωπίνων Δικαιωμάτωντοοποίοαντιστοιχεί μετοΑρθρο30.2 του Συντάγματος. Σύμφωναλοιπόν μετηννομολογία τουΕυρωπαϊκούΔικαστη­ ρίουΑνθρωπίνων Δικαιωμάτωνοσκοπόςτηςσχετικήςδιασφάλι­ σης είναιναπροστατεύσει τουςδιαδίκουςαπόυπερβολικέςδιαδι10 καστικές καθυστερήσεις (Stogmuiler v. Austria, Series A, Publicationsof theEuropean CourtofHumanRights,1969,σελ.40). Η διασφάλιση υπογραμμίζει την σπουδαιότητααπονομήςτηςδι­ καιοσύνης χωρίς καθυστερήσεις οιοποίες Θέτουν σε κίνδυνο την αποτελεσματικότητα και αξιοπιστίατης (Η,v.France, SeriesA, 15 162-A,PublicationsoftheEuropean CourtofHumanRights,παραγ. 58

(1989)). Παρόλο ότιμπορεί να λεχθεί ότιυπεύθυνοι για την πρόοδο της πολιτικής διαδικασίας είναι οι διάδικοι αυτόδεν απαλλάσσει ταδικαστήριααπότηνευθύνηναδιασφαλίσουνσυμ­ μόρφωση μετο Αρθρο6τηςΕυρωπαϊκήςΣύμβασης Ανθρωπίνί,ον 20 Δικαιωμάτων(UnionAlimentariaSandersSA v.Spain,SeriesA, 157,Publications of the European Court of Human Rights,παραγ. 35

(1989)). 25 Επιστρέφοντας σταγεγονότα τηςκρινόμενης υπόθεσης τα κυρίαρχα ζητήματαείναιτρία:

(1)Η αίτησηγια παραμερισμό της ερήμην απόφασης καταχω­ ρήθηκε 38 μήνες μετάτην έκδοσητης. 30

(2)Πριντηνκαταχώρησητηςαίτησης είχανμεσολαβήσει 7δια­ βήματαγιατην είσπραξητουεξαποφάσεωςχρέους -2από­ πειρες εκτέλεσης εντάλματος κινητών, 1αίτηση μηνιαίων δόσεων και4 αιτήσεις φυλακίσεως. 35

(3)Ο εφεσείων είχε πριν την καταχώρησητης αίτησης πληρώ­ σει τοποσότων£30.-έναντιτουεξαποφάσεωςχρέους.Και στη διάρκειατης ακρόασηςτης τρίτης αίτησης φυλακίσεως δέχθηκεταγεγονότα όπωςαναφέροντοστηναίτηση. 40 Περαιτέρω,οεφεσείων δεν έχει εξηγήσει μεοποιοδήποτετρό­ πο τηνκαθυστέρηση τουκαιτηναδράνειατου,παράταδιαβήμα­ τα πουείχε λάβει οεφεσίβλητος γιατην είσπραξη τουεξαποφά­ σεωςχρέους. Θεωρούμε ότι ηδιαγωγήτου εφεσείοντα, λεπτομέ­ ρειες της οποίας φαίνονταιπιο πάνω, αποτελεί κατάφωρηπερι1003 Καλλής,Δ. Μούγης ν.Σπανούδη

(1996)φρόνηση της δικαστικής διαδικασίαςκαι των δικαιωμάτων του αντιδίκου. Επανάνοιγματης υπόθεσης λαμβανομένης υπόψητης καθυστέρησης στην καταχώρηση της αιτήσεως και της όλης δια­ γωγής του εφεσείοντα, θα αποτελούσε μέτρο υπονόμευσης της απονομής τηςδικαιοσύνηςκαιτηςανάγκηςγιαταχείαδιεκπεραί- 5 ωσητωνδικαστικώνυποθέσεων. Περαιτέρω,θαπαραβίαζετοσυ­ νταγματικό δικαίωμα του αντιδίκου για εκδίκαση της υπόθεσης του μέσα σε εύλογο χρόνο,θαέθετε σεκίνδυνο τηναποτελεσματι­ κότητακαιαξιοπιστίατωνθεσμώντηςαπονομήςτηςδικαιοσύνης και θατους εξέθετε σε χλευασμό. Δεν έχουμε εντοπίσει οποιοδή- 10 ποτέ σφάλμα στον τρόπο άσκησης της διακριτικής ευχέρειας του πρωτόδικουδικαστηρίουκαιη έφεσηπρέπεινααπορριφθεί. Η έφεσηαπορρίπτεταιμεέξοδα. 15 Η έφεσηαπορρίπτεται μεέξοδα. 1004