2 Α.ΑΛ. 27 Μαρτίου, 1996 [ΝΙΚΗΤΑΣ,ΑΡΤΕΜΗΣ, ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ, Δ/στές] ΓΕΝΙΚΟΣ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑΣ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, Εφεσείων, ν. ΣΑΒΒΑ ΝΙΚΗΦΟΡΟΥ ΗΛΙΑ, Εφεσίβλητου. (Ποινική ΈφεσηΑρ. 6055). Δικαίωμα έφεσης εκ μέρους του Γενικού Εισαγγελέα — Κατά πόσο υπάρχει τέτοιο δικαίωμαεναντίον απορριπτικής απόφασης Επαρ χιακού Δικαστηρίου για έκδοση ενταλμάτων σύλληψης και έρευνας — Εφαρμοστέες αρχές. 5 Συνταγματικό Δίκαιο — Σύνταγμα, Άρθρο 11 — Κατοχυρώνει το απαραβίαστο του δικαιώματος τηςπροσωπικής ελευθερίας — Κα τά πόσο το πιο πάνω άρθρο καθιερώνει δικαίωμαέφεσης. 10 Λέξεις και Φράσεις — "Πάσα κατά τα ανωτέρω απόφασις τον δικα στού υπόκειται εις έφεσιν", στο Άρθρο 11.6 του Συντάγματος. Έφεση— Η θεσμοθέτησηδικαιώματοςέφεσης, ανάγεται στη Νομοθε τική Εξουσία. 15 20 25 Ηέκδοσηεντάλματοςσύλληψης καιέρευναςτηςοικίαςτουεφε σίβλητου ζητήθηκε μέσα στα πλαίσια διερεύνησης υπόθεσηςκακό βουληςζημίαςπουπροκλήθηκεσεπεριουσία στα ΚάτωΠολεμίδια. Το πρωτόδικοΔικαστήριο απέρριψετην αίτησηλόγωανεπάρκειας της μαρτυρίαςστην ένορκη δήλωση πουτη συνόδευε. Εφεσιβάλλοντας την απόφασητου πρωτόδικουΔικαστηρίου,ο Εισαγγελέας της Δημοκρατίας, εισηγήθηκε ότι υπάρχει δικαίωμα έφεσης εκμέρουςτου Γενικού Εισαγγελέαότανοι σχετικές πρόνοιες της ΠοινικήςΔικονομίας δενπεριέχουν ρητήαπαγόρευσητέτοι ουδικαιώματος. Προςτεκμηρίωση της εισήγησης τουεπικαλέσθη κε απόφασηστην οποία*το Εφετείο αποφάνθηκεότι τοδιάταγμα 79 Γεν.Εισαγγελέαςν.Ηλία
(1996)για παράτασηκράτησης αυτοκινήτων ήταν εφέσιμο γιατί το θέμα συσχετίστηκε καπαραλληλίστηκε μεδιάταγμαπροσωποκράτησηςΚαιότιγιατέτοιο διάταγμα,τοΑρθρο 11
(6)τουΣυντάγματοςπρο βλέπει δικαίωμαέφεσης. 5 Ο δικηγόρος του εφεσίβλητου επικαλέστηκε τα Αρθρα 131
(1)και 137
(1)του Κεφ. 155,συνταγματικές πρόνοιες καιδιεθνείς συμ βάσειςκαιυπέβαλεότι,σύμφωνα μετηνομολογία, εκδηλώθηκετά σηγιαπεριορισμό καισυρρίκνωση τουδικαιώματοςέφεσης. 10 Το Εφετείο απέρριψε τηνέφεσηκαι αποφάνθηκε ότι:
- Η απόφασηπου επικαλέσθηκε ο εφεσίβλητος έχει χαρακτήρα obiter dictumκαικατάσυνέπειαδενείναιδεσμευτικήεπίτουθέ ματοςπου εγείρεται. 15
- Το Αρθρο 11
(2)(γ) του Συντάγματος δεν καθιέρωσε δικαίωμα έφεσης. Εξαίρεση αποτελεί η παράγραφος 6 του ιδίουάρθρου που αφορά τις διάφορεςφάσειςπροφυλάκισηςχωρίς ναθεσπί σει δικαίωμαέφεσης γιαάλλες περιπτώσεις. 20 3. Το Αρθρο 131
(1)του Κεφ. 155 προβλέπει ότι δεν επιτρέπεται έφεση από απόφαση ή διάταγμα ποινικού δικαστηρίου εκτός στις περιπτώσεις που ορίζει ρητά ο νόμος. Η πρόνοια του Αρθρου 25
(2)του περί Δικαστηρίων Νόμου,ότι κάθεαπόφαση Δικαστηρίου που ασκεί ποινικήδικαιοδοσίαυπόκειται σε έφε ση, τελεί υπό την αίρεση του Κεφ. 155. Το Αρθρο 137
(1)του Κεφ. 155 καθορίζει εξαντλητικά πότε και ποίες πρωτοβάθμιες αποφάσεις μπορεί ναεφεσιβάλει ο Γενικός Εισαγγελέας. Τοδι καίωμα του αυτό,δεν καλύπτει τηνπαρούσααπόφαση. 25 30 Η έφεση απορρίπτεται λόγω έλλει ψηςδικαιοδοσίας. 35 Υποθέσεις που αναφέρθηκαν: ΡοδοσθένουςκαιΆλλος ν.ΚυπριακήςΔημοκρατίας
(1961)ΑΛΛ. 48, Concrete Mix Ltd ν.Αστυνομίας
(1991)2ΑΛΛ. 360, 40 Γενιχος Εισαγγελέας τηςΔημοκρατίαςν. ΛαζαρίδηκαιΆλλον
(1992)2 ΑΛΛ. 8, Healeyv. Ministryof Health[1954] 3All E.R. 449, SO 2Α Α.Δ. Γεν. Εισαγγελέαςν. Ηλία Χριστοδούλουκαι Άλλοςν. Αστυνομίας
(1993)2ΑΛΛ. 443, ΓιωρκάτζηςκαιΆλλοςν.ΚυπριακήςΔημοκρατίας
(1971)2ΑΛΛ.229. 5 10 Έφεση. Έφεσηαπότο Γενικό Εισαγγελέα της Δημοκρατίας κατά της απόφασης του ΕπαρχιακούΔικαστηρίου Λεμεσού που δόθηκε στις 21 Σεπτεμβρίου, 1995 (Αρ. 653/95) με την οποία απορρίφθηκεαίτησητουγιαέκδοση ενταλμάτων έρευναςκαι σύλληψης του εφεσίβλητου. Α. Μ Αγγελίδης,Εισαγγελέας της Δημοκρατίας,γιατον Εφεσείοντα. 15 Α. Ευτυχίου, γιατον Εφεσίβλητο. Cur.adv.vult. 20 25 30 ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ: Την ομόφωνη απόφαση του δικαστηρίουθα δώσει ο δικαστής Σ. Νικήτας. ΝΙΚΗΤΑΣ, Δ.: Αστυνομικός του Τμήματος Ανίχνευσης Εγκλημάτων της Αστυνομίας Λεμεσούζήτησε την έκδοση εντάλματοςσύλληψης τουεφεσίβλητου* επίσηςκαιεντάλματοςέρευνας τηςκατοικίαςτουσταΚάτωΠολεμίδια. Μεσκοπότηδιευκόλυν σητηςδιερεύνησης υπόθεσηςκακόβουληςζημίαςπουπροκλήθηκε σεπεριουσίαστοχωριό. ΗδικαστήςτουΕπαρχιακούΔικαστηρί ουΛεμεσού,που επιλήφθηκε τηςαίτησης,την απέρριψε. Έκρινε τημαρτυρία,πουεκτέθηκε στην ένορκηδήλωση τουαστυνομικού οργάνουκαισυνόδευε τηναίτηση,ανεπαρκή. ΟΓενικός Εισαγγε λέας εφεσίβαλε την απόφαση για ένα μόνο λόγο: ότι ενόψει της μαρτυρίας πουδόθηκε,τοπρωτόδικο δικαστήριο άσκησε τηδια κριτική εξουσία πουέχειστο προκείμενο λανθασμένα. 35 40 Τοθεμελιακό θέμαγύρω απότο οποίοπεριστράφηκε η συζή τηση ήταν προδικαστικό και αφορούσε τη δικαιοδοσία του δι καστηρίου αυτού. Μαςτο έθεσεευθύς εξ αρχής ο κ. Ευτυχίου. Ήτανηθέση του,πουεπιχείρησε ναθεμελιώσει μέσααπό τανομοθετικάκείμενα, ιδιαίτεραταάρθρα 131
(1)και 137
(1)τουπε ρί Ποινικής Δικονομίας Νόμου,Κεφ. 155 και τηνομολογία ότι ο Γενικός Εισαγγελέας δεν έχει, σε περιπτώσεις σαν και αυτή που εξετάζουμε, δικαίωμανα ασκήσει έφεση. Ηανάπτυξητου κάλυψε καιτις σχετικές συνταγματικές πρόνοιες- και επεκτάθη81 Νικήτας, Δ. Γεν. Εισαγγελέαςν. Ηλία
(1996)κεσεδιεθνείς συνθήκες πουενσωματώθηκαν στο εσωτερικό μας ιΐίκαιο μετον οικείο κυρωτικόνόμο:ν.39/62γιατηνΕυρωπαϊ κήΣύμβασητηςΡώμης γιατηνπροάσπισητων Ανθρωπίνων Δι καιωμάτων και ν. 14/69 γιατοΔιεθνές Σύμφωνο περί Αστικών και Πολιτικών Δικαιωμάτων των Ηνωμένων Εθνών (ημερ. 16/12/66). Ητάση,υπέβαλεοδικηγόρος του εφεσίβλητου, όπως εκδηλώθηκε στηνομολογία, είναι ναπεριορισθεί και συρρικνω θεί τοδικαίωμαέφεσης. Μεεξαίρεση τιςπεριπτώσεις πουονό μος δίνει ρητά στο Γενικό Εισαγγελέα αυτό το δικαίωμα στις οποίες οριστικά δε συγκαταλέγεται ηπαρούσα. 5 10 Ο κ. Αγγελίδης συμφώνησε πως απόκαμιάδιάταξηδενπρο κύπτει άμεσα πως ο Γενικός Εισαγγελέας μπορεί να εφεσιβάλει απορριπτικήαπόφασηΕπαρχιακούΔικαστηρίουγιατην έκδοση ενταλμάτων σύλληψης καιέρευνας. Ωστόσοπρότεινε ότι, από 15 τηνομολογία που παρέθεσε, μπορεί να συναχθεί ευρύτερος κα νόνας ότι η θέσηαυτήείναισωστήμόνογιατις περιπτώσεις που οι σχετικές πρόνοιες τηςΠοινικής Δικονομίας (άρθρο 137
(1)) ρητάαποκλείουν τηχρήσητουένδικου μέσουτης έφεσης απότο Γενικό Εισαγγελέα. Όταν δενπεριέχουν ρητήαπαγόρευσηείναι 20 δυνατήηαναγνώριση τηςύπαρξηςδικαιώματος. Και παραλλή λισετην παρούσαμετις περιπτώσεις απόλυσης κρατουμένουμε εγγύηση γιατί ούτε σεαυτέςονόμος δίνει ρητάαυτΟτο δικαίω μα. Μολοντούτο τοδικαίωμαυφίσταταικαι ασκείται από την εποχή που αποφασίστηκε η Λ.Ροδοσθένονςκαι Άλλος ν. Λημο- 25 κοατίας
(1961)Α.Α.Δ.σελ.48,παρά τηναπουσία σχετικήςσυ νταγματικής ήνομοθετικής πρόνοιας. Γιαναστηρίξει την άποψη τουοδικηγόρος τηςΔημοκρατίας μας ανέφερεκαιτηνυπόθεση ConcreteMixLtd. ν.Αστυνομίας 30
(1991)2 Α.Α.Δ. 360. Αφορά το άρθρο 32
(1)του Κεφ. 155,το οποίο προβλέπει γιατηδιάθεση αντικειμένων πουκατασχέθη καν από τηνΑστυνομία με ένταλμα έρευνας. Στοδικαστήριο παρέχεται διακριτική εξουσία να αποφασίζειγια την τύχη τους μέχρι τηνπεράτωση τηςποινικής διαδικασίας. Τοδιάταγμαγια 35 παράταση της κράτησης 7αυτοκινήτων εφεσιβλήθηκε. Το Εφε τείο αποφάνθηκεπαρεμπιπτόντωςότιτοδιάταγμαήταν εφέσιμο γιατί το θέμα συσχετίστηκε καιπαραλληλίστηκε μετο διά ταγμα προσωποκράτησης. Και γιατέτοιο διάταγματο ίδιοτο Σύνταγμα προβλέπει δικαίωμαέφεσης: άρθρο 11.6. 40 Παραθέτουμεπαρακάτωτησκέψητουδικαστηρίουπου, επα ναλαμβάνουμε, είχε το χαρακτήραobiter dictum. Δεν ήτανμε άλλα λόγια μέρος της αιτίας της απόφασης (ratio decidendi) 82 2 ΑΛ.Δ. Γεν. Εισαγγελέαςν.Ηλία Νικήτας, Δ. όπως είναι φανερόαπότηνανάγνωση των σχετινών παρατηρή σεων στη σελ. 366: 5 10 15 20 25 30 35 40 "Είμαστε της γνώμης, χωρίς να αποφασίζουμε οριστικά το θέμα εφόσο δεν εγείρεται προς απόφαση,ότι διάταγμα που εκδίδεται βάσει του άρθρου 32
(1)μπορεί να εφεσιβληθεί για τους ίδιους λόγους που χωρεί έφεση εναντίον διατάγματος προσωποκράτησης. Και όπως κάθε άλλη δικαστικήδιαταγή, μπορεί επίσης να αναθεωρηθεί βάσει των προνομιακών ενταλμάτων αν συντρέχουν οι αναγκαίες προϋποθέσεις." Η πραγμάτευση του θέματος μπορεί να έχει ως αφετηρία το άρθρο 11τουΣυντάγματος. Η προσωπική ελευθερία είναι απα ραβίαστη. Κανένας δεν μπορεί να τη στερηθεί εκτός των περιπτώσεων και μετον τρόπο πουορίζει ονόμος: άρθρο 11
(2). Η σύλληψη ήκράτηση ατόμου είναι συνταγματικά θεμιτή για την προσαγωγή του "ενώπιον της κατά νόμον αρχής" και εφόσον στοιχειοθετείται εύλογη υπόνοια ότι διέπραξε αδίκημα:άρθρο 11
(2)(γ). Όμωςη πρόνοιααυτή δενκαθιέρωσε δικαίωμα έφεσης. Μόνη εξαίρεση αποτελεί ηπαράγραφος 6 του ιδίου άρθρουπου αφοράτιςδιάφορεςφάσειςπροφυλάκισης. Η καταληκτικήπρό ταση της παραγράφου6παρέχει το δικαίωμα ρητά:"πάσα κατά τα ανωτέρω απόφασις του δικαστού υπόκειται εις έφεσιν". Η φράση "κατάταανωτέρω" δεν αφήνει περιθώρια γιαπαρερμηνεία. Αναφέρεται στις διάφορες πτυχές της προφυλάκισης χω ρίς να βγαίνει από τα όρια της παραγράφου αυτής για να θε σπίσει δικαίωμα έφεσης για τις άλλες περιπτώσεις. Στηνυπόθεση ΓενικόςΕισαγγελέαςτηςΔημοκρατίαςν.Χρι· στάκης Μιχαήλ Ααζαρίδη και Άλλον
(1992)2 Α.Α.Δ. 8, τονί στηκε ότι " ηθεσμοθέτηση δικαιώματος έφεσης ανάγεται στη Νομοθετική Εξουσία". Οδικαστής Λόρδος Parker στη Healey v. Ministry of Health[1954]3All E.R. 449 εξήγησε ότι η άσκη σητέτοιου δικαιώματος είναι "δημιούργημα τουνόμου" (A right of appeal is a creature of statute). Βλ. επίσης Χριστοδούλου και Άλλοςν. Αστυνομίας
(1993)2 Α.Α.Δ.443. Ηβασική νομοθετική αρχήεστιάζεται στις διατάξεις τουάρ θρου 131
(1). Προβλέπει ότι δεν επιτρέπεται έφεση απόαπόφαση ή διάταγμα ποινικού δικαστηρίου εκτός στις περιπτώσεις που ορίζει ρητάο νόμος. Ας σημειωθεί πως ηπρόνοια τουάρ θρου25
(2)τουπερί Δικαστηρίων Νόμου,ότι κάθεαπόφασηδι καστηρίου που ασκεί ποινική δικαιοδοσία υπόκειται σε έφεση, τελεί υπό την αίρεση του Κεφ. 155. Το άρθρο 137
(1)καθορίζει 83 Νικήτας,Δ. Γεν.Εισαγγελέας ν.Ηλία
(1996)εξαντλητικάπότεκαιποίεςπρωτοβάθμιεςαποφάσεις μπορείνα εφεσιβάλει ο Γενικός Εισαγγελέας. Αυτό συμπληρώνει τοπλέγ μα των διατάξεωνπουδιέπουν και συνέχουν το σύστημα υπο βολής εφέσεων απότηνεισαγγελική αρχή. 5 Ο συλλογισμός τουκ.Αγγελίδη έχει ως έρεισμα τηνυπόθεση Γιωρκάτζης και Άλλος ν. Δημοκρατίας
(1971)2 Α.Α.Δ. 229. Προβλήθηκε το ίδιο επιχείρημααλλάδεν επικράτησε. Δεσυνά γεται απότην απόφασηεκείνηηαρχήδικαίουπουεισηγείται ο κ. Αγγελίδης. Τοθέματέθηκεως εξής: 10 "Counsel for the Appellants submitted that we possessed jurisdiction to entertain these appeals even in the absence of any specific statutory provision tothateffect. Hecontentedin this respect that though no provision for an appeal against a 15 decision refusing bail exists in the relevant part -Part V -of Cap. 155 yet such an appeal was entertained, after the coming into force of Law 14/60, in the case of Rodosthenous and Another v. The Police
(1961)C.L.R. 50." 20 Ηκατάληξητουσκεπτικούτηςαπόφασης, αντίθεταμετηνεισή γησηπουέγινε,δείχνειπωςτοδικαίωμαέφεσηςαπόαπόφαση που αφοράτηναπόλυσημεεγγύησηέχει έγκυρονομοθετικόέρεισμα: "So, it cannot be saidthat intheRodosthenous case (supra) an 25 appeal against a refusal of bail was entertained without statutory provision existingfor thepurpose, as required under section 131
(1)of Cap. 155." Όλα αυτάμαςπείθουνότι,υπότις συνθήκεςπουπεριγράψαμε, 30 δεν παρέχεται δικαίωμαέφεσηςστο Γενικό ΕισαγγελέατηςΔημο κρατίας. Συνεπώςηέφεσηαπορρίπτεταιγιαέλλειψηδικαιοδοσίας. Η έφεση απορρίπτεται. 84