(1996)19Ιουνίου, 1996. ΙΠΙΚΗΣ, Π., ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ,ΑΡΤΕΜΗΣ, ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ, ΚΑΛΛΗΣ, Δ/σχές] ΕΠΑΡΧΟΣ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΩΣΠΡΟΕΔΡΟΣΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΒΕΛΤΙΩΣΕΩΣ ΚΑΚΟΠΕΤΡΙΑΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΣ, Εφεσείοντες-Καθ'ωνηαίτηση, ν. ΣΠΑΡΣΗΜΟΔΕΣΤΟΥ ΥΠΟΤΗΝΙΔΙΟΤΗΤΑΤΟΥ ΩΣΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΕΙΟΥ ΤΑΜΕΙΟΥ ΕΥΗΜΕΡΙΑΣ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΑΡΧΗΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝΚΥΠΡΟΥ ΚΑΙ ΑΛΛΟΥ, Εφεσφλήτων-Αιτητών. (Αναθεωρητική ΈφεσηΑρ. 1451). Οδοί και Οικοδομές — Εξουσίες της αρμόδιας αρχής για επιβολή όρωνκατά τηχορήγηση άδειας οικοδομής— Όροςγια εγγραφή ως δημοσίου δρόμου, δρόμου εντός του οικοπέδου των αιτητών — Ο περί Ρυθμίσεως Οδώνκαι Οικοδομών, Νόμος, Κεφ. 96(όπωςτρο ποποιήθηκε), Άρθρο 9
(1)(β)(ΧΙΙΙ)— Η απόφαση Χριστοδονλον και'Αλλην.Δημοκρατίαςείναικαθοδηγητικήωςπρος τηνερμηνεία και την εμβέλεια τουπιο πάνω άρθρου τον Κεφ.96. Οι αιτητές-εφεσίβλητοι, απόκτησαν άδεια οικοδομής για ανέ γερση συμπλέγματος κατοικιώνστο Τρόοδος,γιαχρήσηως εξοχι κέςκατοικίες,από τα μέλητουπροσωπικούτης Αρχής Τηλεπικοι νωνιών. Τέθηκανδεκαπέντεόροι στην άδειαοικοδομής,τρειςαπό τουςοποίους έγιναν αντικείμενο προσφυγήςκαιακυρώθηκαν,λό γω του ότι λήφθηκανκαθ' υπέρβασητων εξουσιών που παρέχει ο νόμος στους εφεσείοντες, τηναρμόδια αρχή,γιατηχορήγηση άδει ας οικοδομής. Το πρωτόδικο Δικαστήριο απέρριψε την εισήγηση των εφεσειόντων ότι οι ενστάσι.μοι όροι συνιστούσαν προϋπόθεση για τηχρήσηήυλοποίησητηςάδειαςοικοδομής. Ηεπιχειρηματολογίαπροςυποστήριξητηςέφεσης, περιορίστη κε στην ουσίαστον όρογια εγγραφή τουδρόμουεντός τουοικοπέ δου,ως δημοσίουδρόμου. ΗέφεσηαπορρίφθηκεαπότηνΟλομέλεια τουΑνωτάτουΔικα- 256 3ΑΛΛ. ΈπαρχοςΛευκωσίας κ.ά,ν.Μόδεστουχ.ά. στηρίου ηοποίααποφάνθηκεότι: 5 10 Ορθά εγκαταλείφθηκε ηέφεση ως προς τους άλλους δύο όρους που ήταν η ενοποίηση των δύο τίτλων ιδιοκτησίας των τεμαχίων καιηπαραχώρησημέρους τουοικοπέδουγιατηδημιουργία χώρου πρασίνου,γιατίτο Αρθρο 9
(1)του Κεφ.96δενπαρέχει εξουσία για την επιβολή οποιουδήποτε απόαυτούς. Είναι ορθή η διαπίστωση του πρωτόδικου Δικαστηρίου ότι η άδεια οικοδομής δεν τελούσε υπό την αίρεση των τριών όρων ή οποιουδήποτε απόαυτούς. Οι όροι ήταν αυτοτελείς και η διαγρα φήτους άφηνεάθικτοτον κορμό της άδειας. Γι' αυτόκαιμπορού σαν να αναθεωρηθούν και εφόσον κρίνονταν έκνομοι να απαληφθούνχωρίς να εκθεμελιώνεται η άδεια. 15 20 25 Στη Χριστοδουλουκαι Άλλη ν. Δημοκρατίας κρίθηκε, ότι το Αρθρο 9
(1)(β)(ΧΙΙΙ) δενπαρέχει,ενπάσηπεριπτώσει, εξουσία στην αρμόδιααρχήναζητήσει απότον αιτούμενο την έκδοση άδειαςοι κοδομής, την παραχώρηση μεγάλου τμήματος του οικοπέδου του για τη διεύρυνση ή επέκταση του οδικού δικτύου της περιοχής. Η παράγραφος (XIII) του Αρθρου 9(β)παρέχει τηδυνατότηταεπιβο λής όρων συνεπαγομένων αλλαγές,στασύνορα οικοπέδου περιορι σμένης έκτασης. Τα γεγονότα της κάθε υπόθεσης διαδραματίζουν σημαίνοντα ρόλο στην άσκηση των εξουσιών της αρμόδιας αρχής για επιβολή όρων κατάτηχορήγηση τηςάδειας οικοδομής. Η έφεσηαπορρίπτεται μεέξοδα. Υποθέσειςπου αναφέρθηκαν: 30 FyskoContracting Ltd ν. Δήμου Λάρνακος, Υποθ.Αρ. 562/91, ημερ. 13.7.1993, 35 Χριστοδουλου και Άλλη ν. Κυπριακής Δημοκρατίας, Α.Ε. 516, ημερ. 30.3.1990, LordosHotels ν. Συμβουλίου ΒελτιώσεωςΓερμασόγειας
(1993)3 Α.Α.Δ. 81, 40 Μαυρομμάτη ν. Κυπριακής Δημοκρατίας,Υποθ. Αρ. 55/93, ημερ. 18.3.1994, Simonis and Another v. Improvement Board of Latsia
(1984)3 C.L.R. 109, 257 ΈπαρχοςΛευκωσίαςκ,ά.ν. Μόδεστουκ,ά.
(1996)Δημητριάδη και Αλλοι ν. ΥπουργικούΣυμβουλίου καιΆλλων
(1996)3ΑΛΛ. 85. Έφεση. 5 Έφεσηεναντίον τηςαπόφασηςΔικαστή τουΑνωτάτου Δικα στηρίου (Παπαδόπουλου, Δ.) που δόθηκε στις 25 Οκτα)βρίου, 1991 (Προσφυγή αρ. 938/89), με την οποία έγινε δεκτή ηπρο σφυγήτων εφεσίβλητων γιατηνακύρωσητριών απότουςδεκα πέντε όρους πουτέθηκανστην άδειαοικοδομής. 10 Αιμ. Λεμονάρης,για τους Εφεσείοντες. Κ. Χατζηϊωάννου, για τους Εφεσίβλητους. 15 Cur.adv. wit. ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ: Την ομόφωνη απόφασητου Δικαστηρίου θα δώσει ο Γ. Μ.ΠΙΚΗΣ,Π. ΠΙΚΗΣ,Π.: Ηέφεσηστρέφεται κατάαπόφασηςΔικαστή του Ανωτάτου Δικαστηρίου με την οποία έγινε δεχτή η προσφυγή των εφεσίβλητων για την ακύρωση τριών από τους δεκαπέντε όρους που τέθηκανστην άδειαοικοδομής πουτους χορηγήθηκε για την ανέγερση συμπλέγματος κατοικιών σε ορεινή περιοχή του Τροόδους, προοριζόμενες για χρήση ως εξοχικές κατοικίες από ταμέλη του προσωπικού της Αρχής Τηλεπικοινωνιών. 20 25 Τοοικόπεδοπεριήλθε στηνκατοχήτων εφεσίβλητων μετάτην εξασφάλιση ενοικίασης μακράςδιάρκειαςαπότους ιδιοκτήτες, (Αρχιεπισκοπή Κύπρου),οι οποίοι σεσυνεννόησημετους αιτη- 30 τές (εφεσίβλητους) υπέβαλαντην αίτηση η οποία οδήγησε στην έκδοση τηςάδειαςοικοδομής. Οι όροι τηςάδειαςπουακυρώθηκαναφορούσαντην: 35 (α)ενοποίηση των δύο τίτλων ιδιοκτησίας των τεμαχίων στα οποία θαανεγείρονταν οι κατοικίες, (β)εγγραφήωςδημοσίουδρόμουτουπροβλεπόμενου απότααρ χιτεκτονικά σχέδια, δρόμου, εντός του οικοπέδου μέσω του οποίου θα διακινούνταν πεζοί και τροχοφόρα προς τιςκα τοικίες,και (γ)παραχώρησημέρους τουοικοπέδουγιατηδημιουργίαχώρου 258 40 3ΑΛΛ. ΈπαρχοςΛευκωσίαςχ.ά. ν.Μόδεστου χ.ά. Πιχής,Π. πρασίνου. 5 10 15 Τοπρωτόδικοδικαστήριοέκρινε ότιοι προαναφερθέντες όροι τέθηκανκαθ*υπέρβασητων εξουσιών πουπαρέχει ονόμος στους εφεσείοντες, την αρμόδιαγιατηχορήγηση άδειαςοικοδομής,αρ χή.Οιεξουσίεςτηςαρμόδιαςαρχήςγιατηνεπιβολήόρωνκατάτη χορήγηση άδειαςοικοδομής προσδιορίζονται στο άρθρο9
(1),του περί Ρυθμίσεως Οδών και Οικοδομών, Νόμου, ΚΕΦ. 96 (όπως τροποποιήθηκε). Εξέταση τουκειμένου του αποκαλύπτει ότι δεν παρέχεται οποιαδήποτε εξουσία στην αρμόδιααρχήγια την επι βολήόρων είτεσε σχέσημε την ενοποίηση των τίτλων του οικο πέδουήτην παροχήστο δημόσιο χώρου για τηδημιουργία πρα σίνου. Παράτογεγονός ότιηέφεση στρέφεται κατάτουσυνόλου τηςπρωτόδικης απόφασης,η επιχειρηματολογία ηοποίαπροβλήθηκε προς υποστήριξη της έφεσης περιορίστηκε στην ουσία στο μέρος πουαφοράτην εγγραφήτου εσωτερικού δρόμου ωςδημο σίουδρόμου.Κρίνουμε ότιορθάεγκαταλείφθηκεηέφεσηωςπρος τουςάλλους δύοόρους,γιατίτοάρθρο9
(1)του ΚΕΦ.96,δενπα ρέχει εξουσία για την επιβολή οποιουδήποτε από αυτούς. 20 25 ->0 35 40 Το δικαστήριο,πρέπει νασημειώσουμε, ότι απέρριψε την ει σήγηση των εφεσειόντων, ότι οι ενστάσιμοι όροι συνιστούσαν προϋπόθεση γιατηχρήσηήυλοποίηση τηςάδειαςοικοδομής. Η άδεια κρίθηκε από το πρωτόδικο δικαστήριο ότι δεν τελούσε υπό την αίρεση των τριών όρων ή οποιουδήποτε από αυτούς. Μετηδιαπίστωση αυτήσυμφωνούμε. Βλέπε μεταξύάλλων "Δί καιον των Διοικητικών Πράξεων", Στασινόπουλου, σελ.
- Δαγτόγλου, ΓενικόΔιοικητικό Δίκαιο, Γ1Έκδοση,σελ. 258-
- ΠορίσματαΝομολογίας του Συμβουλίου της Επικρατείας 19291959, σελ.
- Fysko ContractingLimited ν.ΔήμονΛάρνακος, (Υποθ. Αρ. 562/91-13/7/93). Οι όροι συνιστούσαν μέρος των ρυθμίσεων για την εκτέλεση τουέργουτοοποίοεγκρίθηκε μετηνάδειακαιόχιπροϋπόθεσηγια ^ ΧΡή01! 'ϊΊζάδειας.Επρόκειτο για αυτοτελείς όρους, η διαγρα φήτωνοποίωνάφηνεάθικτοτονκορμότηςάδειας. IV αυτό μπο ρούσαν νααναθεωρηθούνκαιεφόσον κρίνονταν έκνομοι νααπαληφθούν χωρίς ναεκθεμελιώνεται η άδεια. Ως προςτην ερμηνεία και την εμβέλεια του άρθρου 9
(1)(β)(ΧΠΙ) του ΚΕΦ.96, καθοδηΥΠΐΐκή είναι η απόφασητης ολομέλειας στην Χριστοδουλου κα* Άλλην.Δημοκρατίας(Α.Ε.516 -30/3/90). Υποδεικνύεται πρώτον ότι, εξουσίες οι οποίες παρέχονται απότο άρθρο 9
(1)διαφέρουν από εκείνες πουπροβλέπονται απόταάρθρα8 και 12 τουΚΕΦ. 96. Οι διατάξειςτουάρθρου9
(1)(β)(ΧΙΙΙ) δεναποτελούνυπαλλα259 Πιχής,Π. 'Επαρχος Λευκωσίαςκ.ά. ν.Μόδεστουκ.ά.
(1996)κτικό μέσοείτεγια τη ρυμοτόμηση της περιοχής (άρθρο 12), ήτη διάρθρωση (εισηγήσεις) για τη μορφοποίηση σχεδίου υποδιαίρε σης γης σε οικόπεδα σύμφωνα με τις πολεοδομικές ανάγκες(άρ θρο8).Κρίθηκε ότιτοάρθρο9
(1)(β)(ΧΙΙΙ) δενπαρέχει, ενπάσηπε ριπτώσει, εξουσία στην αρμόδια αρχήνα ζητήσει απότον αϊτούμενο τηνέκδοση άδειαςοικοδομής,τηνπαραχώρησημεγάλουτμή ματοςτου οικοπέδου τουγια τη διεύρυνση ή επέκταση τουοδικού δικτύου της περιοχής. Ηαπόφασηστην Lordos Hotels ν.Συμβ. Βελτ. Γερμασόγειας(\993) 3Α.Α.Δ.81,δεθέτει υπό αμφισβήτηση τις αρχές τηςΧριστοδουλου (ανωτέρω).Ολόγος τηςπεριορίζεται στηδυνατότηταπουπαρέχεταιστηναρμόδιααρχήναζητήσειαπό το δέκτη άδειαςοικοδομής να ασφαλτοστρώσει το μέρος του οι κοπέδου το οποίο επηρεάζεταιαπότη ρυμοτομία. 5 10 Οπωςυποδεικνύεται στην Μανρομμάτη ν.Δημοκρατίας,υπό- 15 θέση55/93,-18/3/94,στην οποίααναλύεταιηΧριστοδουλου (ανω τέρω) ηπαράγραφος(XIII) τουάρθρου9(β),παρέχει τη δυνατό τητα επιβολής όρων συνεπαγομένων αλλαγές στα σύνορα του οι κοπέδουπεριορισμένης έκτασης. Στηνίδιααπόφαση επισημαίνε ται ότι στηΧριστοδουλου (ανωτέρω) έγινεαναφοράστη Simonis 20 and Another v. Improvement Board Latsia
(1984)3 C.L.R. 109, στο πλαίσιο της επεξήγησης ότι τα γεγονότα της κάθε υπόθεσης διαδραματίζουν σημαίνοντα ρόλο στην άσκησητων εξουσιών της αρμόδιας αρχής. Ο λόγος της Simonis (ανωτέρω), συναρτάται όπως υποδεικνύεται στη Μανρομμάτη,μετις εξουσίες της αρμό- 25 διας αρχήςκάτωαπότοάρθρο8του ΚΕΦ.96. ΗSimonis και οι προεκτάσεις της επιβεβαιώθηκαν και πρόσφατα στην απόφαση της ολομέλειας, Ανθή Δημητριάδη και Άλλοι ν. Υπουργικού Συμ βουλίου και Άλλων, (Υποθ. Αρ. 1029/85, κ.Α. -13/3/96). 30 Δεν μαςζητήθηκε να αποστούμε απότο λόγο της Χριστοδου λου (ανωτέρω),ούτε εξετάστηκε τέτοιο ζήτημα. Επίσης δενπαρα γνωρίζεται ότι ο επίμαχος όρος τέθηκε στην απουσίαοποιουδή ποτε σχεδίου ή μελέτης για αναμόρφωση του οδικού δικτύου της περιοχής. Απουσίαζε στην προκείμενη περίπτωση τόσο πράγματικό όσο καινομικό έρεισμα γιατην επιβολήτου επίμαχουόρου. 35 Καταλήγουμε ότι δενέχεικαταδειχθείβάσιμος λόγος,οοποί ος να δικαιολογεί την ανατροπήτης πρωτόδικηςαπόφασης. 40 Η έφεση απορρίπτεται με έξοδα. Η έφεση απορρίπτεται μεέξοδα. 260