clr/1996/1996_3_323.pdf

(1996)σουνστον τρόποάσκησης της διακριτικήςεξουσίας τουΔικαστηρίου δενείναιδυνατόννακαθοριστούνεξαντλητικά— Ηδιατύπωσηενδεί­ ξεωνωςπρος τουςπαράγοντεςαυτούςδεσυνιστούνκανόναδικαίου. Η εξέταση και αποσαφήνιση των θεμάτων που εγείρονται στις έξι αιτήσεις σε ισάριθμες αναθεωρητικές εφέσεις καισε άλλες υπο­ θέσειςπουεκκρεμούν τόσο αναθεωρητικέςόσοκαιπολιτικές,αφού όλες διέπονται από τη Δ.35 θ.4, κατέστησε αναγκαίατη σύγκληση της Ολομέλειας του Ανωτάτου Δικαστηρίου. 5 10 Η απόφαση επί των θεμάτων που συζητήθηκαν λήφθηκε κατά πλειοψηφία. Ηαπόφασητης πλειοψηφίας έχειδύο σκέλη. Τοπρώτοσκέλος (Α) εκδόθηκε από τον Πική,Π.και το δεύτερο (Β) από τον Κων15 σταντινίδη, Δ. Α. Υπό Πική Π.συμφωνούντων και των Δημητριάδη Δ., Παπαδό­ πουλου Δ., Χ'Τσαγγάρη Δ.,ΧρυσοστομήΔ., ΝικήταΔ.,Αρτεμη Δ., Κωνσταντινίδη Δ., Νικολάου Δ., Καλλή Δ. και Κρονίδη Δ.: 20 Οι δικονομικοί κανόνες διαδραματίζουν τεράστιο ρόλο ανα­ φορικά με την εύρυθμη απονομή της δικαιοσύνης. Η Δ. 35 θ.4, προσδιορίζει τους κανόνες ως προς τον προσδιορισμό των επι­ δίκωνθεμάτωνστις αναθεωρητικέςκαιπολιτικές εφέσεις.Οι επι25 πτώσεις μησυμμόρφωσης προς τηΔ.35 θ.4 διαγράφηκανσεσει­ ράαποφάσεωντουΕφετείου.Όπουοιλόγοιέφεσης είναιάκυροι, ηέφεση στην ολότητα τηςκαθίσταται άκυρη. Ακυροήανυπόστατοδικονομικό μέτρο δεναπορρίπτεταιαυτόματα εκτός αν υπάρχει διαφορετική πρόνοια στους θεσμούς. Εφέσειςοι οποίεςδεναποκαλύπτουνβάσιμουςλόγους έφεσηςδεν καταπίπτουναυτοδικαίως,εφόσοαυτόδενπροβλέπεται απότους θεσμούς, αλλά υπόκεινται σεαπόρριψηαπότο Δικαστήριο. 30 35 Η διάκριση μεταξύ άκυρουκαι αντικανονικού δικονομικού μέτρου καταργείται με τον περί Πολιτικής Δικονομίας (Τροπο­ ποιητικό) Διαδικαστικό Κανονισμό του 1995, Δ.

1. Κάθε μορ­ φήπαρέκκλισης απότους θεσμούς εξισώνεται μεαντικανονικότητα που μπορεί να θεραπευθεί. Εξυπακούεται η αναδρομική εφαρμογή της νέας Δ.
2. Διαφορετικά θαήταν αδύνατηητρο­ ποποίηση άκυρης έφεσης κατάτο χρόνο καταχώρησης της. Ηαναδρομικότητατηςεφαρμογήςτουδιαδικαστικούκανόνα 324 40 3AAA. 5 10 P.Georghiou (Catering) Ltdv.Δημοκρατίαςχ-ά. του 1995,μετονοποίοαντικαταστάθηκεηΔ.64,συνάδει μετηγε­ νική αρχή του δικονομικού δικαίου,σύμφωνα με την οποία οι τροποποιήσεις των θεσμών έχουν αναδρομικήισχύ. Η καταλλη­ λότηταδικονομικών μέτρωνέχειδιαχρονικόχαρακτήρακαιεπενεργεί στο παρόνκαιστο παρελθόν. Ηαναδρομικότητα τροπο­ ποιήσεων των θεσμών επιφέρει μεταξύάλλων καιτηναναβίωση δικαστικών μέτρωνταοποίαέχουνατονίσει ή εκπνεύσει. Η τροποποίηση της Δ.64 δεν καθιστά αυτόματα παραδεκτή την τροποποίηση αντικανονικής έφεσης. Ηπαροχή θεραπείας ανάγεται στη διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου. Καθυστέ­ ρησηστην υποβολήαίτησηςγιατηθεραπεία παρεκκλίσεωναπό τους θεσμούς πρέπεινα αιτιολογείται. 15 Οι πρόνοιες της Δ.35, θ.4 των Θεσμών Πολιτικής Δικονομίας εφαρμόζονται,τηρουμένωντωναναλογιών, σεαναθεωρητικέςεφέ­ σεις, δυνάμειτουπερίΕφέσεων(ΑναθεωρητικήΔικαιοδοσία)Δια­ δικαστικούΚανονισμούτουΑνωτάτουΔικαστηρίουτου
3. 20 ΟσυσχετισμόςτηςΔ.64 τωνΘεσμώνΠολιτικήςΔικονομίας με τηΔ.35,δεναντιμετωπίσθηκεευθέωςσεκαμιάπροηγούμενηαπό­ φασητου Ανωτάτου Δικαστηρίου. ΗΔ.64 έχει καθολικό χαρα­ κτήρα,αποβλέπειστονπροσδιορισμό των συνεπειών που προκύ­ πτουν απόπαρεκκλίσεις του συνόλου των θεσμικών διατάξεων περιλαμβανομένης καιτηςΔ.
4. Η Δ.35 αποτελεί μέρος τωνΘε­ σμώντης ΠολιτικήςΔικονομίας. Δεσυνιστά αυτοτελήδικονομι­ κήδιάταξηκαιδενμπορείνααποσπαστείαπότιςυπόλοιπεςπρό­ νοιεςτων θεσμών καιναεφαρμοσθεί ανεξάρτητααπότοδικονο­ μικόπλαίσιοστοοποίοεντάσσεται. 25 30 Γιαόλουςτους πιοπάνωλόγουςυπάρχειηδυνατότητατρο­ ποποίησηςτων λόγων των εφέσεων. Οι αιτήσεις εγκρίνονται. 35 Β. Υπό ΚωνσταντινίδηΔ.,συμφωνούντων καιτουΠική,Π.,καιτων ΔημητριάδηΔ., Παπαδόπουλου Δ., Χ'Τσαγγάρη Δ.,Χρυσοστομή Δ.,ΝικήταΔ.,ΑρτεμηΔ.,ΝικολάουΔ., ΚαλλήΔ.,καιΚρονίδηΔ.: 40 Μεαναγνωρισμένητηδυνατότητατροποποίησηςνιατους λό­ γουςπουεξηγούνταιστηναπόφασητουΠροέδρουτουΔικαστηρί­ ου,οτρόποςάσκησηςτηςδιακριτικήςευχέρειαςτουΔικαστηρίου, εξαρτάται απότη σημασία που προσλαμβάνει ο χρόνος που πα­ ρέρχεται απότην καταχώρησητης ειδοποίησης έφεσης μέχρι την 325 P. Georghiou (Catering) Ltdv.Δημοκρατίαςκ.ά.

(1996)υποβολήαίτησης γιατροποποίηση,σεσυνάρτηση προςτηνεξήγη­ σηπουδίδεταικαιτηφύσητηςτροποποίησης. Ημηυποβολήέν­ στασης σε αίτησηγιατροποποίηση των λόγων έφεσης, είναι στοι­ χείο πουεπίσης λαμβάνεταιυπ'όψιν. Κατάτοδικονομικό σύστη­ μα που εφαρμόζεται ως τώρα, τηρουμένων των Κανονισμών, ο χρόνοςπουμεσολαβεί απότηνάσκησηέφεσης ωςτηνημέραακρό­ ασηςείναι νεκρός. Όλες οι αιτήσεις για τροποποίηση καταχωρήθηκανκατάτη διάρκεια αυτού του νεκρού χρόνου και μετά από την πάροδο μακρού χρονικού διαστήματος από την καταχώρηση των ειδο­ ποιήσεων των εφέσεων. 5 10 Οι αιτητέςστις ένορκες τουςδηλώσεις αναφέρθηκανστογεγο­ νός της τροποποίησης της Δ.64 και στο ότι ηανάγκηγιατρόπο15 ποίηση της έφεσης διαπιστώθηκε μετάαπόπρόσφατημελέτη των υποθέσεων. OL εφεσίβλητοι ήραντις όποιες ενστάσεις τουςκαισυγκατα­ τέθηκαν στην έγκριση των αιτήσεων. 20 Η αργοπορία στην υποβολή των αιτήσεων για τροποποίηση, δεν αποτέλεσε αιτίακαθυστέρησης στην πορεία τηςδιαδικασίας, ούτεεπέφερε άλλες συνέπειες. Δεν έχειμεσολαβήσει οτιδήποτεού­ τεκαιηδιαδικασίαήοποιαδήποτεπτυχήτηςθαείχανδιαφορετι- 25 κήεξέλιξη ήηθέσητων εφεσίβλητων θαήτανάλληανοι αιτήσεις υποβάλλονταν νωρίτερα. Οχρόνος πουπαρήλθε,σε συνάρτηση προς την επάρκειατης αιτιολόγησης της καθυστέρησης, δενμπο­ ρείνααποσυνδεθεί απότοσύνολοτωνπεριστατικώνκυρίωςαπό τις επιπτώσεις στην εξέλιξητης διαδικασίας ή στους εφεσίβλη30 τους. Αιτήσεις για τροποποίηση, που υποβλήθηκαν την ημέρα ακρόασηςτης έφεσης μεαναφοράκαισεαδικαιολόγητηκαθυστέ­ ρηση,απορρίφθηκαν. Είναιμεμεγάληφειδώπουεγκρίνονται τέ­ τοιες αιτήσεις σ' εκείνο τοστάδιοτηςδιαδικασίας. 35 Η ανάγκηγια υποβολή αίτησης μέσα σε εύλογο χρόνο, σύμ­ φωνα με τηΔ. 64

(2), αναφέρεταισε αίτησηγιαπαραμερισμό λό­ γωπαρατυπίαςκαιόχι σεαίτημαγιαθεραπείαπαρατυπίας. ΣύμφωναμετηΔ.35 θ.4,οποιαδήποτεειδοποίησηέφεσης μπορεί να τροποποιηθεί καθ' οιονδήποτε χρόνο,πουκατάτην κρίση του Εφετείουθεωρείται πρέπον,μετάαπόσυνεκτίμηση όλων των περιστατικών της υπόθεσης. Οι παράγοντες που θαμπορούσαν ναεπιδράσουνστοντρόποάσκησηςτηςδιακριτικήςευχέρειαςτου 326 40 3AAA 5 P.Georghiou (Catering)Ltdv.Δημοκρατίαςκ,ά, Δικαστηρίου ουδέποτεκαθορίστηκαν,ούτεκαιθαμπορούσαννα καθοριστούν εξαντλητικά.ΔέσμευσητουΔικαστηρίου από προη­ γούμενηαπόφασηπάνωστοντρόποάσκησηςτηςδιακριτικήςτου εξουσίας,θααπέληγε στην ουσία σε κατάργησητης. Δενδικαιολογείται μεγαλύτερη αυστηρότητα σε αίτηση για τροποποίηση υπαρκτήςειδοποίησηςέφεσηςπουστόχοέχειτηνπαροχήτηςανα­ γκαίαςαιτιολογίας στους λόγους της έφεσης.Αρνηση τηςτροπο­ ποίησης σετέτοια,περίπτωση,θαείχεσαναποτέλεσμα τηνπλήρη αχρήστευσηεμπρόθεσμης έφεσης. 10 Οι αιτήσεις εγκρίνονται. Υπό ΑρτεμίδηΔ.: 15 20 25 30 35 40 Κανονισμοίπουπροβλέπουνγιατηναυτοδίκαιααπόρριψηεν­ δίκουμέσουχωρίς δικαστικήπαρέμβαση,δεσυνάδουνμετις δια­ τάξειςτων Αρθρων 135και 163τουΣυντάγματος. Τοίδιοισχύει και στην παρούσαυπόθεση στην οποία εξετάζονται οιδιατάξεις δικονομικώνκανόνωνπουαπολήγουνστηναπόρριψηέφεσης,λόγωαπουσίαςλόγων ή αιτιολογίαςστηνειδοποίησηέφεσης,χωρίς ναέχειτοΔικαστήριοτηνευχέρειαπαροχής θεραπείας. Ηανωμαλίαπουπροκλήθηκεστηναπονομήτηςδικαιοσύνης από την υπόθεση Τνμβιος, επέβαλλε τη συμμετοχή της Ολομέλείας του Ανωτάτου Δικαστηρίου για να δώσει, στο μέτρο του δυνατού,λύσηστανομικάζητήματα που εγείρονται. Στηνυπόθεση Τνμβιος,τοΔικαστήριογιαπρώτηφορά,έκρι­ νε την έφεση "ανύπαρκτη" και δε θεώρησε υπό τις περιστάσεις ορθόναδώσει οποιαδήποτε άλληθεραπεία. Ηίδια προσέγγιση ακολουθήθηκεκαισε μερικές άλλες περιπτώσεις στις οποίεςεκ­ φράστηκαν καιδιισταμένες απόψεις. Στην υπόθεση Τύμβιος, έγινε αναφορά και σε δύοπροηγούμενεςαποφάσεις,στις οποίες παρόλοότι κρίθηκεότι δεν υπήρ­ χαν λόγοι έφεσης στην ειδοποίηση έφεσης, το Δικαστήριο απο­ φάσισε να θεωρήσει την αίτησηγιατροποποίησηως αίτησηγια παράταση χρόνου μέσα στον οποίο να καταχωρηθεί έφεση. Η νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου, όπως κατέληξε στην υπόθεση Τνμβιος, είναι εσφαλμένη καιπρέπειναανατραπεί. Ηπρόβλεψηδικαιώματοςέφεσης απότο νόμοδενπρέπεινα αποτελείαπαραίτητηπροϋπόθεσηγιατηνάσκησηέφεσης. Σετέ­ τοια περίπτωσητο αποτέλεσμα θαήτανο περιορισμός τωναρ- 327 P.Georghiou (Catering)Ltdv.ΔημοκοατίαςχΜ.

(1996)μοδιοτήτων του Ανωτάτου Δικαστηρίου, με συνέπεια νακαθί­ σταται ανενεργό καιανύπαρκτο. Οιδιαδικαστικοίκανονισμοί έχουναναδρομική ισχύεκτόςαν μερητήδιάταξηπρονοείταιμελλοντικός χρόνος εφαρμογήςτους. Η τροποποίηση της Δ.35, που διαλαμβί'νει πως θα ίσχυα από 1.4.95 δεν μπορεί να ισχύει αναδρομικά.Ο Κανονισμός ορίζει πωςκαιηνέαΔ.64θαισχύειαπότηδημοσίευσητου Κανονισμού δηλ. στις 14.2.

1. Αυτό ισοδυναμεί μερητήπρόνοιαμη αναδρο­ μικότηταςτης ισχύος του Κανονισμού. 5 10 Η διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου στις αιτήσεις για τροποποίηση των λόγων έφεσης,δεν πρέπει να ασκείται με βά­ σημετρήσιμα κριτήρια. Κάθεπερίπτωσηπρέπεινααντιμετωπί­ ζεται αναλόγως. 15 Η θέσπιση ξεχωριστών δικονομικών κανονισμώναναφορικά μετις δύοαρμοδιότητεςτουΑνωτάτου Δικαστηρίου σαν Ανώτα­ τοΣυνταγματικόΔικαστήριοκαιΑνώτατοΔικαστήριο,είναιανα­ γκαίαμέσαστοπνεύμακαιτογράμματουΣυντάγματος. Παρόλο 20 ότιοιδικηγόροι,στηνπροσπάθειατουςναεισάξουν μεβεβαιότη­ ταόλα ταθέματαπουήθελαννα εξεταστούν στην έφεση, επεκτά­ θηκανπέραντουαναγκαίου,μεενδεχόμενοναπεριπλέκεταιηδια­ δικασία περισσότερο απόότι ήτανπριν τηδημιουργίατουπρο­ βλήματος,οιπροτεινόμενες τροποποιήσειςγίνονται αποδεκτές. 25 ΥπόΝικολαΐδηΔ.: Οι δικονομικοί κανόνες έχουν αναδρομική ισχύ εκτός αν υπάρχει καλός λόγος περί του αντιθέτου. Ηαναφοράσε ημερομηνίαέναρξης της ισχύος τηςΔ.64, είναιδυνατόναθεωρηθεί ότισυνιστά ακριβώςένατέτοιοκαλόλόγομηαναδρομικότητας. Ηνέα Δ.64 δεν μπορεί νααναβιώσει εφέσεις ήοποιοδήποτε άλλο άκυροήανύπαρκτο δικαστικόδιάβημα. Η αναδρομικότητα ισχύει σε εκκρεμείς αλλά έγκυρες, υφιστάμενεςδιαδικασίες. Ειδοποίηση έφεσης χωρίς αιτιολογία είναι, σύμφωνα με την υπόθεση Τνμβιος, ανύπαρκτοδικονομικόδιάβημακαικατάσυ­ νέπειαη Δ.64 δενέχειαναδρομικήισχύ σετέτοιαπερίπτωση. Η γραμμήπου ακολουθήθηκε στην υπόθεση Τνμβιοςείναι λανθασμένηκαιχρήζει μεταβολής γιατους ακόλουθους λόγους: ΗΔ.35 θ.4, είναι συγγενής με τηνπαλιάΑγγλικήΔ.58 Θ.1,η οποία δεν περιείχε πρόβλεψη για περίληψη των λόγων και της 328 30 35 40 3AAA 5 10 15 20 25 30 35 40 P.Georghiou (Catering) Ltdv.Δημοκρατίαςκ.ά. αιτιολογίας της έφεσης, όπως προβλέπεται στη Δ.35 θ.
2. Όμως δενυπάρχειτίποτεπουναοδηγεί στοσυμπέρασμα ότιπαράλει­ ψησυμμόρφωσης μετιςπροϋποθέσεις πουτίθενται απότηΔ.35 θ.4, καθιστά την έφεση ανύπαρκτη. Στην υπόθεση Kyriakides, πάνωστην οποίαστηρίχθηκε ηυπόθεση Τνμβιος,τοδικαστήριο, μετηνπαροχήδιατάγματοςγιαπαράτασηχρόνουκαταχώρησης των λόγων έφεσης,σεειδοποίηση έφεσης απότηνοποίαέλειπαν παντελώς τόσο οι λόγοι έφεσης όσο και ηαιτιολογία,προσπά­ θησε να διορθώσει την κατάσταση,χρησιμοποιώντας ένα μαλλον ανορθόδοξο τρόπο. Ηίδια πορεία ακολουθήθηκε και στην υπόθεση Courtis v. lasonides. Τοσυμπέρασμα πουεξάγεται εν όψειόλων όσων αναφέρθτκ καν πιο πάνω, είναι ότι η έλλειψηαιτιολογίας δεν ισούται με ανύπαρκτη ειδοποίηση έφεσης ή ακυρότητα της όλης διαδικα­ σίας και συνεπώς η υπόθεση Τνμβιος δεν πρέπει να θεωρηθεί;. ότι αποτελεί την ορθήνομική θέση. Η έφεση στην υπόθεση Ύνμβιος, δεν απορρίφθηκε γιατί ήταν ανύπαρκτη.Όμωςανεξάρτητααπότοπόσοατελήςήτανηειδοποί­ ησηέφεσης,η έφεσηθαέπρεπενααπορριφθείμεδικαστικήπράξη, μεσχετικό πρακτικότουδικαστηρίουγιατολόγοότικανένανομι­ κόδιάβημαδεναποβιώνειαυτόματαχωρίς δικαστικήπράξη. Εν όψει της διαπίστωσης ότι, αφούδεν ισχύει αναδρομικά η νέα Δ.64 και αφούη έλλειψηαιτιολογίας δεν καθιστά την έφεση ανύπαρκτη,θαπρέπειναεπιτρέπεται ητροποποίησητης ειδοποί­ ησης της έφεσης, ούτως ώστενα μπορεί ηυπόθεση να εκδικαστεί κανονικά. Ενόψειτηςαρχήςτηςδιαχρονικότηταςτων δικονομικώνκανόνων,οχρόνος καταχώρησης τηςαίτησης σε σχέσημετο χρόνο πουτέθηκε σε ισχύ ηΔ.64, δεν πρέπει να ληφθεί υπ' όψιν. Επιβάλλεται η εξέταση κάθε υπόθεσης χωριστά, με γνώμοναπά­ ντοτε την αποφυγήαδικίαςστην άλληπλευρά και το έγκαιροτης καταχώρησης της αίτησης σε σχέσημόνο με την ίδιατην υπόθεση και μεπρόθεσηνααποφεύγεταιηκαθυστέρηση της εκδίκασης. Η εισαγωγή νέων λόγων έφεσης δενείναιεπιτρεπτή. Ηεξέτασητων Αναθεωρητικών Εφέσεων απότοΔικαστήριο εί­ ναιηίδιαμεαυτήτωνΠολιτικών Εφέσεωνκαιπεριορίζεταισταεπίτ δικάθέματαόπως τίθενται ενώπιον του Δικαστηρίου, με εξαίρεση περιπτώσειςπουάπτονταιδημοσίουσυμφέροντοςήδημόσιαςτάξης. Οι αιτήσεις εγκρίνονται. 329 P. Georghiou(Catering)Ltdv.Δημοκρατίαςxiu

(1996)Υποθέσεις που αναφέρθηκαν: Georgiou andOthers v. TheRepublic

(1987)3 C.L.R. 980, 5 Attorney-General v.Georghiou

(1984)2 C.L.R. 251, Republic v. Vassiliades

(1967)3C.L.R. 82, BrancoSalvage Ltdv.Republic

(1967)3C.L.R. 213, 10 Κυπριακή Δημοκρατία v. Βιολάρη καιΆλλης

(1991)3Α.Α.Δ. 456, Ορφανίδης καίΆλλοι ν.Δημοκρατίας

(1992)3Α.Α.Δ. 44, Inre Efthymiou

(1987)1C.L.R.329, 15 Perella

(1995)1 ΑΛΛ. 356, Μαυρογένης ν. Βουλής τωνΑντιπροσώπων, ΕκλογικήΑίτηση 1/95, ημερ.22.1.1996, 20 Georghiades

(1972)3C.L.R. 594, G.A.P. Estates Ltdν.Δημοκρατίας

(1991)3ΑΛΛ. 449, 25 Kyriakides v.Kyriakides

(1969)1C.L.R. 373, Courtis andAnother v.Iasonides (No.l)

(1972)1C.L.R. 56, Τύμβιος καιΆλλοι v.Αιβέρα

(1991)1 ΑΛΛ. 615, 30 "Αλήθεια" ν.Κύρρη

(1992)1 ΑΛΛ. 130, Δημοκρατία ν.Κόμματος Φιλελευθέρων

(1993)3ΑΛΛ. 585, 35 Χατζηκυριάκου ν.Δημοκρατίας

(1994)3ΑΛΛ. 301, Empsonv.Smith[1966] 1Q.B.D. 426, IntroProperties Ltdv.Sauvel[1983]2All E.R.495, Σωματείο Μεταφ. ΣΕΚ κ.ά. ν.Δημοκρατίας

(1992)3ΑΛΛ. 1, Θαλασσινός ν.Κυπριακής Δημοκρατίας

(1995)3ΑΛΛ. 255, 330 40 3AAA P.Georghiou(Catering)Ltdv.Δημοκρατίαςχ.ά. Γιάννη v. Αναπληρωτή Εφόρου Μηχανοκινήτων Οχημάτωνκαι Άλλων

(1995)3ΑΛΛ. 334, 5 Κυπριακή Δημοκρατία v. Lion Insurance Agency Ltd.

(1995)3 ΑΛΛ. 338, Kassab GoldSolarFrance Ltdv.YiacoumisBros(Construction) Co. Ltd.

(1990)1 ΑΛΛ. 510, 10 Αοΐζου v.Χαραλάμπους καιΆλλων,Π.Ε. 8946, ημερ. 15.2.1996, Gardnerv.Lucas[1878] 3AppealCases582, Quilterv.Mapleson [1882]9Q.B.D. 672, C.A., 15 Attorney-General v. Vernazza[1960]A.D. 965(HL), Καλιά καιΆλλη v. Κυπριακής Δημοκρατίας και Άλλου

(1996)3 ΑΛΛ. 149, 20 Φιλίππου ν.Κυπριακής Δημοκρατίας

(1996)3ΑΛΛ. 178, Χατζηχριστοφόρου ν.Αταλιανή

(1992)1 ΑΛΛ. 1008, 25 Αθανασιάδη ν.Αλεξάνδρου

(1991)1 ΑΛΛ. 945, Μακρίδον ν.Κυπριακής Δημοκρατίας

(1994)3ΑΛΛ. 345, 3ρυωνίόηςκσιΆλλοςν.ΚλεάνθουςΛτδ καιΆλλου

(1990)1ΑΛΛ. 540, 30 Papadopoulou v.Polykarpou

(1968)1C.L.R. 352, 1 S.O.R.E.L. Ltdv. Servos

(1968)1C.L.R. 123, 35 Electrofabric Co. v. Nicolaidou

(1978)1C.L.R. 421, Cosmo-PlastLtdv.ChemicLinzAg.

(1984)1C.L.R. 712, Κωνσταντίνου v.Σταύρου (Αρ. 1)

(1995)1ΑΛΛ. 157, 40 Evansv.Bartlam [1937]2All E.R. 646, Fellas andAnother v. BotsiandAnother

(1975)1C.L.R. 130, 331 P.Georghiou(Catering)Ltdv.Δημοκρατίαςκ.ά.

(1996)Καμένοςv. ΚυπριακήςΔημοκρατίας

(1996)3ΑΛΛ. 24, Σαββίδηςν. ΚυπριακήςΔημοκρατίας

(1993)3ΑΛΛ. 249, 5 Imperial TobaccoLtdv. A.G. [1979]Q.B. 555, R.v. Southampton Income Tax Commissioners[1916]2K.B. 249, Kimbrayv. Draper[1868]L.R. 3Q.B. 160, 10 Welbyv. Parker[1916]2 Ch.1, Reg. v. Madan [1961]2 Q.B.I. Ελεύθερον Εργατικόν Σωματείον Μεταφορών καιΓεωργίας ΣΕΚ ΛεμεσούκαιΆλλοιν. Δημοκρατίας

(1992)3ΑΛΛ.

1. 15 Αιτήσεις. Αιτήσεις σεΑναθεωρητικές Εφέσεις μετις οποίες οι αιτητές ζητούνάδειανατροποποιήσουντουςλόγουςτων εφέσεωντους. 20 Γ. Τριανταφυλλίδης, γιατον ΑιτητήστηνΑ.Ε.
2. Χρ. Χριστοφίδης, για τονΑιτητήστηνΑ.Ε.
3. 25 Α. Σ. Αγγελίδης,γιατουςΑιτητέςστιςΑ.Ε.1550,1576,1621 και
4. 77.Κληρίδης, ΑνώτεροςΔικηγόροςτηςΔημοκρατίας,γιατους Καθ' ωνηαίτησηστιςΑ.Ε. 1516,1539,1550και
5. 30 Λ. Δημητρίου (χα) για Γ. Κακογιάννη,για την Καθ' ης ηαί­ τησηστην Α.Ε.
6. Κ. Χ'Ίωάννου, για την Καθ' ηςηαίτησηστηνΑ.Ε.
7. Cur. adv. vult. ΠΙΚΗΣ,Π.:Ηαπόφασητηνοποίαθαεκδώσωαποτελείτοπρώ- 40 τοσκέλοςτηςαπόφασηςτηςπλειοψηφίας.Τοδεύτεροέχειετοιμα­ στείαπότον Κωνσταντινίδη,Δ.Οιαποφάσειςαυτέςαντανακλούν, εκτόςαπότηδικήμουκαιτουΔικαστήΚωνσταντινίδη,καιτιςθέ­ σειςτωνδικαστών, Δημητριάδη, Παπαδόπουλου,Χατζητοχτγγάρη, 332 35 3A A A P.Georghiou (Catering)Ltd v.Δημοκρατίας κ,ά. Πιχής,Π. Χρυσοστομή, Νικήτα,Αρτεμη,Νικολάου,ΚαλλήκαιΚρονίδη. 5 10 Η σπουδαιότητα των θεμάτων που εξετάζονται καιοι συνέ­ πειες τους στην απονομήτης δικαιοσύνης επέβαλαν (α)το επανάνοιγμακαι (β)τη διεύρυνση της Ολομέλειας που επιλήφθηκε των υποθέσεων. Ορισμένα ζητήματαταοποίαάπτονταιτωνθε­ μάτων πουεγείρουν οι αιτήσεις δε θίγηκαν ευθέως κατάτην ακρόαση. Ηεξέταση τους κρίθηκε απαραίτητη για τη σφαιρική αντιμετώπιση όλων των θεμάτων που τίθενται μετιςαιτήσεις. Η διερεύνηση τους αποτέλεσε πρόσθετο λόγο για τοεπανάνοιγματηςακρόασηςτωναιτήσεωνγιατροποποίηση. Ταθέματααυ­ τά όπως προσδιορίστηκαν στην ειδοποίηση για τοεπανάνοιγμα των υποθέσεων είναι ταακόλουθατρία: 15 "(α) Ηδυνατότητα αναβίωσης άκυρου διαδικαστικού μέτρου, βάσει τηςΔ. 64, ηοποίαθεσμοθετήθηκε με τον περί Πολι­ τικήςΔικονομίας (Τροποποιητικό)Διαδικαστικό Κανονι­ σμό του 1995 (24/2/1995). 20 (β) Η δυνατότητααναδρομικήςεφαρμογήςτουπροαναφερθέ­ ντος Διαδικαστικού Κανονισμού, και (γ) ΚατάπόσοτυγχάνειεφαρμογήςοΔιαδικαστικός Κανονισμός της24ηςΦεβρουαρίου, 1995,σεαναθεωρητικές εφέσεις." 25 30 35 40 Στην απόφασηπου ακολουθεί θα διαπραγματευθούμε κατά κύριο λόγο τα ζητήματα πουτίθενται με τατρία ερωτήματα. Πριν ταεξετάσουμε θεωρούμε επωφελές όπως προβούμε σεσύ­ ντομη αναφοράστοπλαίσιο μέσα στοοποίο πρέπει ναεξεταστούν και ιδιαίτερα στους δικονομικούς κανόνες που διέπουν την άσκηση της δευτεροβάθμιας αναθεωρητικής δικαιοδοσίας του Ανωτάτου Δικαστηρίου (βλέπε άρθρο 11του Ν.33/64). Εφόσον η αναθεωρητική δικαιοδοσία τουΑνωτάτου Δικαστηρίου δεν ασκείται απότην Ολομέλεια - Georghiou and Others v. Republic

(1987)3C.L.R. 980, - οιαποφάσειςπουεκ­ δίδονται σε αυτό το πεδίο δικαιοδοσίας υπόκεινται σε έφεση ενώπιον της Ολομέλειας. Ούτε το Σύνταγμα - AttorneyGeneralv.Georghiou

(1984)2 C.L.R. 251 -ούτε ηΕυρωπαϊκή Συνθήκη Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (Ν. 39/62). Digest of StrasbourgCaseLaw, p.338 etseq. Fawcett - "The Applicationof The European Convention onHuman Rights", p. 132etseq, κα­ τοχυρώνουν δικαίωμαέφεσης. Δικαίωμα έφεσης παρέχεται από τονόμο. (Βλ. επίσης Άρθρο 14

(5)τουΔιεθνούς Συμφώνουπερί 333 Πιχής, Π. P.Georghiou (Catering) Ltd ν.Δημοκρατίαςκ,ά.

(1996)Αστικών και Πολιτικών Δικαιωμάτων - Κυρωτικός Νόμος 14/69.) Η δευτεροβάθμια αναθεωρητική δικαιοδοσία και το πλαίσιο άσκησης της είναι σταθερά καθορισμένα απότη νομο­ λογία και δεν θα μας απασχολήσουν. -Republic v. Vassiliades

(1967)3 C.L.R. 82. Branco Salvage Ltd v. Republic

(1967)3 5 C.L.R.213. Δημοκρατία v. Βιολάρη και Άλλης

(1991)3Α.Α.Δ. 456. Ορφανίδης κ,Ά, ν.Δημοκρατίας

(1992)3Α.Α.Δ.44. ΗάσκησητωνδικαιοδοσιώνπουπαρέχονταιαπότοΣύνταγμα στοΑνώτατο Δικαστήριοσεόλαταπεδίατηςλειτουργίας τουρυθ- 10 μίζεται από το Ανώτατο Δικαστήριο. (Βλέπε Αρθρα 135 και 163 τουΣυντάγματοςκαιτοάρθρο 17τουΝ.33/64.) Ηδικαστικήεξου­ σία είναι σε μοναδικήθέσηνακαθορίσει τοπλαίσιο άσκησης των δικαιοδοσιών που της παρέχονται. Οπως έχουμε επισημάνει η αποτελεσματικότητατηςδικαστικήςδιαδικασίαςσυνιστάθεμελιώ- 15 δησκοπότουΣυντάγματος.Όπουθεμελιώδηδικαιώματαείναισυ­ νυφασμένα με την αποτελεσματικότητα της δικαστικής διαδικα­ σίαςαυτάερμηνεύονταικαιεφαρμόζονταιώστεναεναρμονίζονται οι παράλληλοι συνταγματικοί στόχοι. (Βλέπε μεταξύάλλων In re Efthymiou

(1987)1 C.L.R. 329. Αίτηση GennaroPerella, Π.Ε. 20 9169 (Ολομέλεια) -14.4.1995.) Η σπουδαιότητα των δικονομικών κανόνων για την εύρυθμη απονομήτηςδικαιοσύνηςείναιδύσκολοναυπερτονιστεί. Ησημα­ σίατουςκατοπτρίζεταιστοακόλουθοαπόσπασμααπότηναπόφαση της Ολομέλειας στην Μαυρογένης ν. ΒουλήςτωνΑντυτροσώττων,ΕκλογικήΑίτηση 1/95 -22.1.1996(απόφασηπλειοψηφίας):"Οι διαδικαστικοίκανονισμοί σ' αυτή,όπωςκαισ*όλεςτις διαδικασίες,θεσμοθετούν τουςκανόνεςγιατην άσκησητηςδικαστικής εξουσίας. Στηναπουσίατους,δεθαυπήρχε σταθερό πλαίσιο άσκησης τηςδικαστικήςλειτουργίας, ηάσκησητηςθα επαφιότανστηβούλησητωνδικαστώνπουεπιλαμβάνονταιτης κάθε υπόθεσης, με αντίκτυπο την αβεβαιότητα στην πορεία απονομής της δικαιοσύνης. Ητήρηση των δικονομικών κανόνων ενέχει μεγάλη σημασία για την απρόσκοπτηαπονομήτης δικαιοσύνης." 25 30 35 Η ειδοποίηση έφεσης προσδιορίζει τα επίδικαθέματατης έφε­ σης. Οπροσδιορισμός τουςρυθμίζεταιυπότηναίοεσητων ιδιαιτε- 40 ροτήτων τηςαναθεωρητικήςδικαιοδοσίας. Οι ίδιοικανόνες ισχύ­ ουν ωςπροςτον προσδιορισμό των επιδίκωνθεμάτωνστιςαναθε­ ωρητικές όπως και στις πολιτικές εφέσεις. (Βλέπε μεταξύ άλλων Lefkos Georghiades

(1972)3C.LR.594καιG.A P.Estatesψ.Αη334 3ΑΛΛ 5 10 15 20 25 P.Georghiou(Catering) Ltd v.ΔημοκρατίαςχΑ. Πιχής,Π. μοκρατίας

(1991)3 ΑΛΛ. 449.) Ο προσδιορισμός τους διέπεται απότηΔ.35 θ.4. Λόγος έφεσης συντίθεται από(α)τον προσδιορι­ σμό τουσφάλματοςπουκαθιστάτηνπρωτόδικηαπόφασηή μέρος της,εσφαλμένηκαι(β)τουςλόγους πουστοιχειοθετούν τοσφάλμα. Χωρίς το ένα ήτο άλλο σκέλος,ο λόγος έφεσης είναι ατελής.Το επίδικο θέματης έφεσης είναι τοβάσιμο τουσφάλματοςπου προ­ βάλλεται απότονεφεσείοντακρινόμενο υπότοπρίσματων λόγων πουπροσδιορίζονταιπροςθεμελίωσητου. Σειρά αποφάσεων του Εφετείου και της Ολομέλειαςδιαγρά­ φουντιςεπιπτώσειςπουσυνεπάγεταιηπαρέκκλισηαπότιςδιατά­ ξειςτηςΔ.35 θ.4,(πριντηντροποποίηση)στηστοιχειοθέτηση λόγου έφεσης. Ολόγοςείναιάκυρος. Όπουτοσύνολοτωνλόγων έφεσης οιοποίοιτίθενται είναιάκυροιη έφεσηστηνολότητατηςκαθίσταταιάκυρη. (Βλέπεμεταξύάλλων Kyriakides v.Kyriakides

(1969)1 C.L.R. 373. Omiros Courtisand Another(No.1) v.Panos K. Iasonides

(1972)1 C.L.R.56,ΤνμβιοςκαιΆλλοιv.Αιβέρα

(1991)1 ΑΛΛ.

1. (4Αληβεια"ν. Κνρρη(\992) 1 ΑΛΛ.
2. Δημοκρατία ν.ΚόμμαΦιλελευθέρων

(1993)3ΑΛΛ. 585, Χ'Κνριάκον ν. άημοχρατίας(\994)3ΑΛΛ.

1. Τοπρώτοερώτημαπουθέσαμε-η δυνατότητααναβίωσηςάκυ­ ρουδικαστικού μέτρουβάσειτουδιαδικαστικούκανόνατου 1995 -επιβάλλειναεξετάσουμε κατάπόσοηακυρότητατηςέφεσηςεπάγεται την αυτόματηέκπτωση της. Οι θεσμοί δεν προβλέπουν την αυτόματηαπόρριψητης. Όπουδικονομικό μέτροτίθεταιεκποδών ως αποτέλεσμα παρέκκλισης απότα θέσμια,αυτό ορίζεται ρητά στους δικονομικούς κανόνες με τη χρήση όρων όπως "stands dismissed"ή ανάλογης ορολογίας. .30 35 40 Ακυροήανυπόστατοδικονομικό μέτροδενεκπίπτεικαιδεδια­ γράφεται αυτοδικαίωςεκτός εάν τούτο προβλέπεται απότους θε­ σμούς. Ηαπόρριψηήδιαγραφή του ανάγεταιστο δικαστήριο. Σε όλεςτιςυποθέσειςόπουηέφεσηκρίθηκεάκυρη,αυτήαπορρίφθηκε ή διατάχθηκεηδιαγραφήτηςαπότοΔικαστήριο. Ηθέσηαυτήυπο­ στηρίζεται και από την απόφαση του Αγγλικού Εφετείου στην Empson v.Smith [1966]1 Q.B.D.
2. Κρίθηκεότιηάκυρηαγωγή υφίστατο μέχρι τη διαγραφή της από το Δικαστή "... the action subsisteduntil struck out by theJudge..." (Σεελληνικήμετάφραση.) "... Ηαγωγήυφίστατο μέχρι τηδιαγραφήτης απότο Δικαστή ..." (Βλέπε επίσης IntroProperties Ltd. v. Sauvel[1983]2 All E.R. 495.) ΣτηνΣωματείο Μεταφ. ΣΕΚ κΛ. ν.Δημοκρατίας

(1992)3 ΑΛΛ 1,(απόφασηπλειοψηφίας)απ€)φασίσττ|κε ότι ημήσυμμόρ­ φωση με τις οδηγίες του Δικαστηρίου για την υποβολήγραπτών 335 Πιχής, Π. P.Georghiou (Catering) Ltd ν.Δημοκρατίαςx.cu

(1996)αγορεύσεων παράτην προδιαγραφήτων συνεπειών απότοΔικα­ στήριο σε περίπτωση μή συμμόρφωσης, δεν παρείχε ευχέρειαστο πρωτοκολλητείο ναδιαγράψειτηνπροσφυγή. Κρίθηκε ότι μόνοτο Δικαστήριο είχεδικαιοδοσίανατην απορρίψει. 5 Η απάντηση στο πρώτο ερώτημα είναι ότιεφέσεις οι οποίες δεν αποκαλύπτουν βάσιμους λόγους έφεσης δεν καταπίπτουν αυτοδικαίως. Οιθεσμοί δεν προβλέπουν την αυτόματηαπόρρι­ ψη της.Ηδιαπίστωση μαςείναι ότι άκυροδικονομικό μέτροεί­ ναι μεναδρανές,αλλά δενεκπίπτει και δεδιαγράφεται απότο 10 πρωτοκολλητείο. Υπόκειται σε απόρριψη απότο Δικαστήριο εφόσον διαπιστωθεί ηακυρότητατου. Τοδεύτεροερώτημααφοράουσιαστικάτηδυνατότηταδιάσωσης άκυρουδικονομικού μέτρουενόψειτηςτροποποίησηςτηςΔ.64. Με 15 τονπερίΠολιτικής Δικονομίας (Τροποποιητικό)ΔιαδικαστικόΚα­ νονισμότου 1995 (εκδόθηκε24.2.1995), καταργείταιηδιάκρισημε­ ταξύάκυρουκαιαντικανονικούδικονομικού μέτρου Οι επιπτώσεις που επέφερε ο τροποποιητικός διαδικαστικός κανονισμός σευφι­ στάμενες άκυρες εφέσεις έχουν εξεταστείσεσειρά αποφάσεωντης 20 Ολομέλειας και τουΕφετείου. Στην θαλασσινός γ. Δημοκρατίας

(1995)3ΑΛΛ. 255, κρίθηκε ότι με τηνέα Δ.64 καταργείται η διά­ κρισημεταξύάκυρουκαιαντικανονικούδικονομικού μέτρου. Εξι­ σώνεται κάθε|ΐορφήπαρέκκλισης απότουςθεσμούςμεαντικανονικότητα δυνάμενη να θεραπευθεί. (Βλέπε Γιάννη ν.Αναπληρωτή 25 ΕφόρουΜηχανοκινήτωνΟχημάτων

(1995)3ΑΛΛ. 334.Δημοκρα­ τία v.LionInsuranceAgencyLtd.

(1995)3ΑΛΛ. 338. F. Kassab Gold SolarFranceLtd. v. Yiacoumis Bros (Construction) Co. Ltd.

(1990)1ΑΛΛ.

1. Λοΐζον v.Χαραλάμπους και Άλλων(Π.Ε.8946-15.2.1996). Προκύπτειαπότιςπιοπάνωαποφάσειςότι 30 • τοστοιχείοτηςακυρότηταςήτουθνησιγενούς κατάτοχρόνοκατα­ χώρησης των εφέσεων αμβλύνεται και μετατρέπεται σε στοιχείο αντικανονικότητας. Εξυπακούεται ηαναδρομικήεφαρμογήτηςνέ­ αςΔ.
2. Διαφορετικάθαήταναδύνατη ητροποποίηση άκυρης, κα­ τά το χρόνο της καταχώρησης της, έφεσης. ΣτηΓιάννη (ανωτέρω) 35 επισημάναμε ότι: "Εάνδενεπρόκειτο γιατον πρόσφαταεκδοθέντα διαδικαστικόκανονισμό,ήέφεσηθαεκηρύττετοωςεξυπαρχήςάκυ­ ρη καιως μή ενεργοποιούσα τηδευτεροβάθμια δικαιοδοσίατου Ανωτάτου Δικαστηρίου." Κρινόμενηυπότοπρίσματουνέουδικο­ νομικού κανόναπου εισάγεται μετηνέαΔ.64, ηέφεσηαποτιμάται 40 ως αντικανονικήκαιόχι ωςάκυρη.Η αναδρομικότητατηςεφαρμο­ γήςτουδιαδικαστικούκανόνατου1995,μετονοποίοαντικαταστά­ θηκε ηΔ.64, συνάδει μετηγενικήαρχήτου δικονομικού δικαίου, σύμφωνα μετηνοποία οι τροποποιήσεις των θεσμών έχουν ανα336 3 AAA. 5 10 P.Georghiou(Catering) Ltd v. Δημοκρατίας κά.» _ Πιχής, Π. δρομικήισχύ.Η αρχή ηοποίαυποστυλώνει τονκανόνααυτόείναι „ότιθεσμικέςαλλαγέςαποβλέπουνστονεποΛ^ιπροσδιορισμό τωνκα­ τάλληλων μέσωνγιατηδιεκδίκησηδικαιωμάτων.Ηκαταλληλότητα δικονομικών μέτρων έχειδιαχρονικόχαρακτήρακαιεπενεργεί στο παρόνκαιστοπαρελθόν.Όπωςδιαπίστωσεο LordBlackburnστην Gardner v.Lucas[1878] 3App. Cas.582,στησελ. 603, ·.. "Alterations in the form of procedire are always retrospective, unlessthereissomegoodreason orotherwhy theyshouldnotbe." (Ελληνική μετάφραση,ελεύθερη.) "Αλλαγέςστον τύποτηςδιαδικασίαςέχουν πάντοτε αναδρομι­ κήισχύεκτός εάνυφίσταταικαλόςλόγος περίτουαντιθέτου." 15 20 25 (Βλέπε επίσης Quilterv.Mapleson [1882]9 aB.D. 672, C.A. και Empson v.Smith (ανωτέρω). Η αναδρομικό#ματροποποιή­ σεων των θεσμών μεταβάλλει αναδρομικάτο δικονομικό πλαίσιο μέσαστο οποίοκρίνεταιηεγκυρότηταδικονομικών μέτρων. Emφέρει μεταξύ άλλων και την αναβίωση δικαστικών μέτρων τα οποία είχαν ατονίσει ή εκπνεύσει. (Βλέπε Attorney-Generaiν. Vernazza[1960] A.D.965 (HL),καιMaxwellonthe Interpretation of Statutes,Twelfth Edition,σελ.222-224,καιCraies onStatute Law, Seventh Edition,σε-401-4&.) Η τροποποίηση τηςΔ.64 δενκαθιστάαυτόματαπαραδεχτήτην τροποποίησηαντικανονικήςέφεσης. Ηπαροχήθεραπείαςανάγεται στηδιακριτικήευχέρειατουΔικαστηρίου. Τοαπόσπασμαπουακο­ λουθεί απότη Γιάννη(ανωτέρω),κατοπτρίζει τοπλαίσιομέσαστο οποίοαντιμετωπίζονταιαιτήσειςγιατηντροποποίηση εφέσεων. 30 35 40 'Ήαρέκκλιση απότους θεσμούς πρέπει νααντιμετωπίζεται στην πρώτηδυνατή ευκαιρίακαι,ενπάσηπεριπτώσει υε χρονι­ κό στάδιοπουνα μην επηρεάζονταιδυσμενώς, είτετα δικαιώ­ ματατηςάλληςπλευράς,ήνακαταστρατηγούνταιοι Θεσμοί, οι οποίοιοριοθετούν τοπλαίσιοαπονομήςτηςδικαιοσύνης. Κάθε καθυστέρηση στην υποβολή αίτησης για τη θεραπεία παρεκκλίσεων απότους θεσμούς πρέπει να αιτιολογείται. Όσο μεγαλύτερη είναι ηκαθυστέρηση,ανάλογα μεγαλύτερο είναι το βάρος το οποίο πρέπει νααποσεισθεί γιαναγίνει δεκτήηαίτη­ σηγια την παροχήθεραπείας."(Βλέπε επίσης Λοιζου ν. Χαρ( λάμπουςκ,α. Πολ. Έφ. 8946-15.2.96). Ο περί Εφέσεων (Αναθεωρητική Δικαιοδοσία) Διαδικαστίλ 337 Πιχής, Π. P.Georghiou (Catering) Ltd ν.Δημοκρατίαςκ.ά.

(1996)Κανονισμός τουΑνωτάτου Δικαστηρίου του 1964, καθιστά εφαρ­ μοστέες, τηρουμένων των αναλογιών, τις πρόνοιες της Δ.35, θ.4 των ΘεσμώνΠολιτικής Δικονομίας σε εφέσειςπουασκούνταιδυ­ νάμει του άρθρου 11

(2)τουΝ.33/64.Το κείμενο της Δ.35 συναρ­ τάται διαχρονικάμετο εκάστοτε περιεχόμενο τηςκαιόχι μεεκεί5 νο που ίσχυε κατά το χρόνο θέσπισης του διαδικαστικού κανόνα του 1964. (Βλέπετον ορισμό τουόρου*ΌπερίΠολιτικήςΔικονο­ μίας,Διαδικαστικός Κανονισμός, στον Κ.2

(1)τουΔιαδικαστικού Κανονισμού του1964.) 10 Το τρίτο ερώτημα που θέσαμε αφοράτην εφαρμογή ήακριβέ­ στερατοσυσχετισμότης Δ.64 των ΘεσμώνΠολιτικής Δικονομίας με τη Δ.

1. Το θέμα αυτό δεν αντιμετωπίσθηκε ευθέως σεκαμιά προηγούμενη απόφασητουΑνωτάτου Δικαστηρίου.Έμμεσαμπο­ ρείναλεχθείότιηεφαρμογήτηςΔ.64 θεωρήθηκεδεδομένηωςπρος 15 τηναντιμετώπισηπαρεκκλίσεων απότουςθεσμούς. ΗΔ.35αποτε­ λεί μέροςτων ΘεσμώνΠολιτικής Δικονομίας.Δε συνιστάαυτοτε­ λήδικονομικήδιάταξηκαιδενμπορείνααποσπαστείαπότιςυπό­ λοιπες πρόνοιες των Θεσμώνκαινατύχει εφαρμογήςανεξάρτητα από το δικονομικό πλαίσιο στο οποίο εντάσσεται. Η υιοθέτηση 20 της εξυπακούει και την υιοθέτηση των θεσμικών παραμέτρων εφαρμογής της. Ηορολογία της Δ.35 υπόκειται στους ερμηνευτι­ κούςκανόνεςπουπεριέχονται στηΔ.2 τωνΘεσμώνΠολιτικήςΔι­ κονομίας. Η εφαρμογή των προνοιών της συσχετίζεται με σειρά άλλων διατάξεων των ΘεσμώνΠολιτικής Δικονομίας. Ηεξουσία 25 γιατροποποίησηείναιεπάλληλη μετηνεξουσίαηοποίαπαρέχεται σε δικαστήριοτο οποίο επιλαμβάνεταιυποθέσεων πρωτοδίκως. Η υπόστασηαντικανονικώνδικονομικών μέτρωνκαθώςκαιη δυνα­ τότητα παροχής θεραπείας προσδιορίζονται στη Δ.
2. Μήσυμ­ μόρφωση με τηΔ.35 θ.4,καθιστάτηνέφεση αντικανονικήκαισυ- 30 νεπώς δεχτική τροποποίησης εφόσον αρμόδιο δικαστήριο κρίνει ότι τούτοδικαιολογείται. Δεν είναι απαραίτητοσεαυτέςτιςεφέ­ σειςναεπεκταθούμεπέραντηςτροποποίησης.Επισημαίνουμεμό­ νο ότι ηΔ.64 έχεικαθολικό χαρακτήρα.Αποβλέπειστονπροσδιο­ ρισμό των συνεπειών πουπροκύπτουναπόπαρεκκλίσεις τουσυ- 35 νόλου τωνθεσμικών διατάξεων,περιλαμβανομένηςκαιτης Δ.
3. Τέλοςοι αιτητέςυπέβαλανότι παρέκκλιση απότιςδιατάξεις τηςΔ.35 θ.4 στηστοιχειοθέτηση τηςέφεσης δενεπέφερε τηνακυ­ ρότητα της και πριν την τροποποίηση της Δ.64, εισήγηση η οποία απολήγει σε πρόσκληση για την επαναθεώρησητων απο­ φάσεωνστις οποίες έχουν αναφερθεί,όπουκρίθηκετοαντίθετο. Η κατάληξη μας ότι, βάσει του διαδικαστικού κανονισμού 338 40 3 ΑΛΛ. P.Georghiou (Catering) Ltd v.Δημοκρατίαςκ.ά. του 1995, οι εφέσεις είναι, ενπάση περιπτώσει αντικανονικές, καιόχιάκυρεςκαθιστάτοθέμαθεωρητικής σημασίαςκαιγια το λόγοαυτόδεν θατο εξετάσουμε. 5 Οιαρχές που διέπουν την άσκηση της διακριτικής ευχέρειας του δικαστηρίου ωςπρος την τροποποίηση εφέσεων καθώςκαι η εφαρμογή τους στις ενώπιον μαςυποθέσεις εξετάζονται σε έκταση στην απόφασητου Κωνσταντινίδη Δ,που ακολουθεί. 10 ΚΩΝΣΤΑΝΉΝΙΔΗΣ,Δ.: Μεαναγνωρισμένη τη δυνατότητα τροποποίησηςγιατουςλόγους πουεξηγούνται στηναπόφασητου Προέδρου του Δικαστηρίου μετην οποίασυμφωνούμε, απομένει τοζήτηματουτρόπουμετονοποίοπρέπειναασκηθείη διακριτι­ κήμαςεξουσία.Τοθέμαείναιησημασίαπουπροσλαμβάνειοχρόνοςπου παρέρχεται απότηνημερομηνία καταχώρισης τηςειδο­ ποίησης έφεσης μέχρι την υποβολή αίτησης για τροποποίηση· σε συνάρτηση προς τηνεξήγηση που προσφέρεται και τηφύσητης τροποποίησης. Ηανάγκηγια αποσαφήνισηαυτούτουζητήματος ήτανέναςαπότους λόγους πουοδήγησανστηνανάληψητηςεκδίκασης τωναιτήσεων απότηνΟλομέλεια μεπλήρη σύνθεση. Συνεκδικάζονται στο πλαίσιο αυτήςτης διαδικασίαςέξιαιτήσειςσε ισάριθμες αναθεωρητικέςεφέσεις,αλλάεκκρεμούν καιπολλέςάλ­ λες,όμοιες.Τοπρόβλημαπροσέλαβε μεγάλες διαστάσεις όχι μόνο σε σχέσημετιςαναθεωρητικές εφέσεις αλλά και σεσχέσημε τις πολιτικές εφέσειςαφούόλεςδιέπονταιαπό τηΔ.35θ.
4. 15 20 25 30 35 40 ΜετονπερίΕφέσεων(Προδικασία,ΠεριγράμματαΑγορεύσεων, Περιορισμός τουΧρόνουτωνΠροφορικώνΑγορεύσεωνκαιΣυνο­ πτικήΔιαδικασίαγιατηνΑπόρριψη Προδήλως Αβάσιμων Εφέσεων)Διαδικαστικό Κανονισμό του 1996,θεσμοθετείται στάδιοπρο­ δικασίας. Αυτός ο Κανονισμός θαισχύει από την 1Οκτωβρίου
5. Κατάτοωςτώραδικονομικό μαςσύστημα,τηρουμένων των Κανονισμών,τηνάσκησηέφεσηςακολουθείοορισμόςτηςγιαακρό­ αση.Δεν μεσολαβεί οτιδήποτεάλλοκαι,απόαυτήτηνάποψη,οχρόνοςπουπαρέρχεταιωςτηνημέρατηςακρόασηςείναινεκρός. Όλεςοιαιτήσεις γιατροποποίησηυποβλήθηκανκατάτηδιάρ­ κεια αυτού του νεκρού χρόνου. Είτε πριν οριστεί ηημερομηνία ακρόασηςείτε πριν την ορισθείσα ημερομηνία. Ηεκδίκαση τους θαμπορούσε νασυμπληρωθεί και,στην περίπτωσηπουθα εγκρί­ νονταν, οι τροποποιήσεις θα μπορούσαν ναπραγματοποιηθούν χωρίς ναανατραπείοπρογραμματισμός αλλάκαιχωρίςναυπο­ στούν οποιαδήποτε βλάβηήάλλο δυσμενή επηρεασμό οιεφεσί­ βλητοι. Ενπάσηπεριπτώσει,κάθεάλλοπαράυπήρξετέτοιαεισή339 Κωνσταντινίόης,Δ. P.Georghiou (Catering)Ltd ν.Δημοκρατίαςκ,ά.

(1996)γησηαπότους εφεσίβλητους ακόμακαισε εκείνεςαπό τιςυποθέ­ σεις στις οποίες, πριν απότοεπανάνοιγμάτους, αναπτύχθηκαν επιχειρήματαυπέρτων ενστάσεων που καταχωρίστηκαν. Όλοι OL διάδικοι, εφεσείοντες καιεφεσίβλητοι, ομονοούν. Οι εφεσίβλητοι ήραν τις όποιες ενστάσεις τους και συγκατατίθενται στην έγκρισητωναιτήσεων.Δενορίζουνβέβαιαοιδιάδικοιπωςθα ενεργήσει τοΔικαστήριο, αλλάηέλλειψηένστασης είναι στοιχείο πουλαμβάνεταιυπόψηκατάτηνενάσκησητηςδιακριτικήςεξουσίας τουΔικαστηρίου.Ενπάσηπεριπτώσει,ηόποιο,ένστασηαποκτάβάροςόχιαπότογεγονός τηςυποβολήςτηςαλλάαπότουςλόγουςπου τηστηρίζουν.Οιοποίοιθαπρέπεισεκάθεπερίπτωσηνααντιπαρα­ βάλλονται προς τους λόγους πουπροτείνονται υπέρ της έγκρισης της αίτησης γιανακαταφαίνεται απότο ισοζύγισματίείναι τοδί­ καιοστηνορισμένηπερίπτωση. Εδώδενυπάρχουνενστάσεις,καιτο πιο σημαντικό, ούτε εξαντικειμένου λόγοι πουθαεμφάνιζαντην απόρριψητωναιτήσεωνωςτηνενδεδειγμένηκατάληξη. 5 10 15 Αντίθετα, ενδεχόμενηαπόρριψητωναιτήσεωνθαοδηγούσενο­ μοτελειακά καιστην απόρριψητων εφέσεων. Δεν υπάρχεισεκα- 20 μιά απότιςειδοποιήσεις αιτιολογημένος λόγος έφεσης και, του­ λάχιστον εφόσον εγειρόταν τοζήτημα κατάτην ακρόαση,δε θα επιτρεπόταννασυζητηθεί οποιοσδήποτεαπόαυτούς. (Βλ. μεταξύ άλλων ΑντώνηςΚαλιά και Άλλη ν.ΚυπριακήςΔημοκρατίαςκαι Άλλον, Α.Ε. 1313, ημερομηνίας 18 Μαρτίου 1996και Κυριάκος 25 ΜιχαήλΦιλίππου ν.ΚυπριακήςΔημοκρατίας, Α.Ε. 1412, ημερο­ μηνίας 10Απριλίου 1996).Τογεγονός ότι, δικονομικό μέτρο είναι απλώςπαράτυπο καιόχι άκυροδεσυνεπάγεται αφ' εαυτούδυνα­ τότηταανοχήςτουωςέχειπροςστήριξησ'αυτότηςπαραπέραπο­ ρείας. (Βλ,'συναφώςΜαίρηΑ. Αθανασιάδην.ΗρώςΑλεξάνδρου 30

(1991)1Α.Α.Δ. 945).Ηεπίπτωση πάνω στους αιτητές από την απόρριψητης αίτησης θαείναι όσο δραστικήθαμπορούσε να εί­ ναι. Θαστερούνταν οριστικά τηςδυνατότηταςναακουστούν. Σύμφωνα μετηΔ.35 θ.4,οποιαδήποτεειδοποίηση έφεσης μπο- 35 ρεί να τροποποιηθεί κατάοποιονδήποτε χρόνο, όπωςτοΕφετείο θα έκρινε πρέπον. Οιπαράγοντεςπουθαμπορούσαν να επιδρά­ σουν στον τρόπο άσκησης τηςδιακριτικήςεξουσίας τουΔικαστη­ ρίου ουδέποτε καθορίστηκαν,ούτε καιθα μπορούσαν νακαθορι­ στούν, εξαντλητικά. Ισχύει τοίδιοκαισε σχέσημε τηνκατάπερί- 40 πτώσησημασίατους. Αυτήκατ'ανάγκηνπροσδιορίζεταιμετάαπό συνεκτίμηση όλων των περιστατικών της κάθε υπόθεσης. (Βλ.F. KassabGolfSolarFranceLtdv. YiacoumisBros(Construction) CoLtd(\990) 1 AAA 510,ΓεώργιοςΒρυωνίδηςκαιΆλλοςν. Μι· 340 3 Α^4_Δ. P.Georghiou (Catering)Ltd v.Δημοκρατίαςχ,ά. Κωνσταντινίοης,Δ. χάληΚλεάνθουςΑτδ καιΆλλου

(1990)1 AAA 540, ΈλληΜακριδου ν.Κυπριακής Δημοκρατίας

(1994)3AAA. 345, Χριστάκης Χ"Χριστοφόρου ν. ΜάρωςΑταλιανή

(1992)1 AAA. 1008). 5 10 15 20 25 30 35 40 ΣτιςυποθέσειςΣπύροςΓιάννην. Αναπληρωτή Εφόρου Μηχα­ νοκινήτωνΟχημάτωνκαιΆλλων

(1995)3AAA. 334και Κυριάκος Φιλίππου ν. ΚυπριακήςΔημοκρατίας(ανωτέρω)(βλ.συναφώςκαι Γρηγόρηςθαλασσινόςν. ΚυπριακήςΔημοκρατίας

(1995)3 AAA. 255, αιτήσεις για τροποποίηση ήγια αναβολήτης ακρόασηςπρος υποβολήτέτοιων αιτήσεων απορρίφθηκαν με αναφοράκαι στη μή δικαιολογηθείσακαθυστέρησηπουπαρατηρήθηκε,αλλάαυτάτααι­ τήματα είχανυποβληθεί την ημέραπουορίστηκε για τηνακρόαση της έφεσης. Ηέγκρισητους θασυνεπαγόταν ανατροπήτου προ­ γραμματισμούκαικα&υστέρηση,είναιδεκατ'επανάληψηπουτονίστηκε πωςείναι με μεγάλη φειδώπουεγκρίνονται τέτοιες αιτήσεις σε εκείνο το στάδιο. [Βλ.F. Kassab Golf SolarFranceLtd v. Yiacoumis Bros(Construction) Co Ltd],(ανωτέρω),στηνοποία γίνεταιαναφοράκαιστηνπροηγούμενηνομολογία).Όσοκαιαν,ως θέμαδικονομικής τάξης,δεν μπορεί ναθεωρείται ότι αιτήσειςπου υποβάλλονταισεεκείνο τοστάδιοείναιεκπροοιμίουκαταδικασμέ­ νες σε αποτυχία. Είναι συναφώς ενδεικτικές οι υποθέσεις AnthoullaPapadopoulouv.XenophonPolykarpou

(1968)1C.L.R. 352, S.OA.E.LLimited v. Nicos Servos

(1968)1 C.L.R. 123, Electrofabric Co. v.JSicolaidou

(1978)1C.LR.421, Cosmo-Plast Ltd v. Chemie Linz Ag.

(1984)1C.L.R. 712,Κωνσταντίνου v. Σταύρου, Πολιτική Έφεση 8034, ημερομηνίας 27 Φεβρουαρίου 1995,στιςοποίεςεγκρίθηκαντέτοιες αιτήσεις στοστάδιοτηςακρό­ ασης. Εξάλλου, στην υπόθεση ΚυπριακήΔημοκρατίαv. Lion InsuranceAgencyLimited

(1995)3AAA. 338,κατάτηναπόρριψηαίτησης που υποβλήθηκε πριν οριστεί ημερομηνία ακρόασης, διαδραμάτισερόλοκαι τογεγονός ότι ήτανηαντίδρασηπροςτην αίτησητωνεφεσίβλητων γιαπαραμερισμόηακύρωσητηςειδοποίη­ σης έφεσης πουπροηγήθηκε, μεστόχο τηναποτροπήτουδιαφαινό­ μενου αποτελέσματος της. Ενώ στην υπόθεση ΈλληΜακρίδον ν. ΚυπριακήςΔημοκρατίας(ανωτέρω),αίτησηγιατροποποίησηπου υποβλήθηκεπριντονορισμό τηςυπόθεσης,εγκρίθηκε. ΣτηνυπόθεσηΣπύροςΓιάννη(ανωτέρω),ηαίτησηαπορρίφθη­ κεκαιεπειδήκρίθηκεότι ηέγκρισητης "θαισοδυναμούσε,ουσιαστικά,μετην παροχήευκαιρίαςεπαναπροσδιορισμούτης έφεσης, τέσσερα χρονιά μετάτηνέγερση της,στην απουσίαοποιασδήποτε δικαιολογίας είτεγιατην αρχικήατελή διατύπωση της έφεσης,ή τηνκαθυστέρησηυποβολήςαίτησηςγιατηνπροσαρμογήτηςπρος ταθέσμια". Προηγουμένως, μεπαραπομπήστη νέαΔ.64

(2), θεω341 Κωνσταντινίδης»Δ. P.Georghiou (Catering) Ltd ν.Δημοκρατίαςχ.ά.

(1996)ρήθηκεως "μιααπότις προϋποθέσεις γιατηνπαροχή θεραπείας" ηυποβολή αίτησης μέσα σε εύλογοχρόνο μετάτην εκδήλωση της παρατυπίας. Οφείλουμε να σημειώσουμε, πως ηανάγκηγιαυπο­ βολήαίτησηςμέσασεεύλογοχρόνοσύμφωναμετηνπιοπάνωδια­ ταγή αναφέρεται σε αίτηση για παραμερισμό λόγω παρατυπίας 5 και όχι σε αίτημα που στοχεύει στη θεραπεία της παρατυπίας. Στην υπόθεση Κυπριακή Δημοκρατία v.LionInsurance Agency Lid (ανωτέρω)επαναλήφθηκεωςλόγοςαπόρριψηςτουαιτήματος και τοότι απέβλεπεστην υποστύλωση τηςέφεσης γιανακαταστεί δυνατή εξέταση της κατά την ακρόαση. Στη δε υπόθεση Νίκος 10 Αοίζου ν. Γεώργιου Χαραλάμπους και Άλλων, Πολιτική Έφεση 8946, ημερομηνίας 15 Φεβρουαρίου 1996, όμοια αίτηση απορρί­ φθηκεακριβώςγια τους πιο πάνωλόγους αφούτονίστηκε, όπως και στις αμέσως πιοπάνωυποθέσεις,πωςη δικαιολόγησητηςκα­ θυστέρησης ήταναπαραίτητη. Οπωςαναφέρθηκε,όσο μεγαλύτερη 15 είναιηκαθυστέρηση τόσο μεγαλύτερη είναικαιη ανάγκηγι' αυτή. Δεν πρέπειναεκληφθεί πωςμετις πιοπάνωυποθέσεις έχειτε­ θεί ούτεκαιθαμπορούσενατεθείκανόναςγενικής εφαρμογήςπου θα δέσμευετηδιακριτικήεξουσία τουΔικαστηρίου στο μέλλονσε 20 σχέση με τη σημασία ορισμένου παράγοντα,ανεξάρτητα απότα υπόλοιπαπεριστατικά. Έχειτηθέσητηςενπροκειμένω,η απόφα­ ση τηςΔικαστικής ΕπιτροπήςτηςΒουλήςτων Λόρδων στηνυπό­ θεσηEvans v.Bartlam [1937] 2All E.R. 646 την οποία υιοθέτησε το Ανώτατο Δικαστήριο. (Βλ. μεταξύ άλλων, Georghios Char. 25 Fellas and Another v. Elenitsa I. Botsi and Another

(1975)1 C.L.R. 130). Τονίστηκε στηνυπόθεσηεκείνη ότιοτρόποςάσκησης τηςδιακριτικήςεξουσίας τουΔικαστηρίου δενυπόκειταισενομο­ λογιακής φύσηςπροϋποθέσειςκαι εξηγήθηκεπωςενώ είναισυχνά σκόπιμο να διατυπώνονται ενδείξεις ως προς τους παράγοντες 30 που αναμένεταινα διαδραματίζουν ρόλο, αυτέςδεσυνιστούν κα­ νόναδικαίου. Όπωςχαρακτηριστικάλέχθηκε,σεθέματαδιακριτι­ κής εξουσίας καμιάυπόθεσηδεναποτελεί αυθεντίαγιαάλλη. Δέ­ σμευσητουΔικαστηρίου απόπροηγούμενη απόφασηως προςτον τρόποάσκησηςτηςδιακριτικήςτουεξουσίας,όπωςσημειώθηκε,θα 35 απέληγεστην ουσίασεκατάργησητηςδιακριτικήςτουεξουσίας. Η αίτησηγιατροποποίησηυπαρκτήςειδοποίησης έφεσης δεν είναι αίτησηγιαπαράτασητηςπροθεσμίαςπροςάσκησηέφεσης. Εφόσον αποβλέπει στην παροχή της αναγκαίας αιτιολογίας υπαρκτού λόγου έφεσης, εξ ορισμού αποβλέπει στην υποστύλω­ ση του και δε θα λέγαμε πως δικαιολογείται, χωρίς οτιδήποτε άλλο, μεγαλύτερη αυστηρότητα όταν το ελάττωμα αφορά σε όλους τουςλόγους έφεσης,οπότεηάρνησητηςτροποποίησηςθα 342 40 3 ΑΛΛ. 5 10 15 20 25 30 35 40 P.Georghiou(Catering) Ltd v.Δημοκοατίας χ.ά. απέληγε σε πλήρηαχρήστευση εμπρόθεσμης έφεσης. Η περίπτω­ ση αίτησης για εισαγωγή νέων λόγων έφεσης σε σχέση με την οποία διαδραματίζουνρόλο άλλοι παράγοντες,είναι διαφορε­ τική.(Βλ., μεταξύάλλων, G.A.P. Estates Ltd ν.Κυπριακής Δη· μοχρατίας (\99\)3AAA. 449, Ανδρέας Καμένος ν. Κυπριακής Δημοκρατίας, Α.Ε. 1916, ημερομηνίας 30 Ιανουαρίου1996). Και εδώ οι αιτήσεις για τροποποίησηυποβλήθηκαναφού πα­ ρήλθε μεγάλοχρονικόδιάστημααπότηνημέρατηςκαταχώρισης των ειδοποιήσεων έφεσης. Αυτήόμως ηαργοπορίαδεν αποτέλε­ σεαιτίακαθυστέρησης στηνπορείατηςδιαδικασίαςούτε επέφερε άλλη επίπτωση.Δεν έχειμεσολαβήσει οτιδήποτεούτεκαιη διαδι­ κασίαήοποιαδήποτεπτυχήτης θαεξελισσόταν διαφορετικάήη θέσητωνεφεσίβλητων θαήτανάλληανοιαιτήσειςυποβάλλονταν νωρίτερα. Οχρόνος πουπαρήλθε,σε συνάρτηση προς τηνεπάρ­ κεια τηςαιτιολόγησης τηςκαθυστέρησης,δεν μπορεί να αντικρυστεί κατάαπομόνωση ως ορισμένης σημασίας και μάλιστα απο­ φασιστικής σεκάθεπερίπτωση. Δεν μπορεί νααποσυνδεθείαπό το σύνολο των περιστατικών, κυρίως από τις επιπτώσεις στην εξέλιξητηςδιαδικασίαςήστους εφεσίβλητους. (Βλ. σχετικάΣάβ­ βας Σαββίδης ν. Κυπριακής Δημοκρατίας

(1993)3 AAA. 249. Διαφορετικά,ηαπόρριψητέτοιων αιτήσεων θααπέληγε να συνι­ στάείδος κύρωσης. Οι αιτητέςέχουν δώσει μετις ένορκες τουςδηλώσεις κάποια εξήγηση γιατηνυποβολήτων αιτήσεων σ' αυτήτηχρονική στιγ­ μή. Αναφέρθηκαν στο γεγονός της τροποποίησης της Δ.64 και στο ότι ηανάγκηγιατροποποίηση διαπιστώθηκε μετάαπό πρό­ σφατη μελέτη των υποθέσεων. Για τους λόγους που εξηγήσαμε δε θεωρούμε ότι δικαιολογείται η απόρριψη των αιτήσεων με αναφοράστοχρόνο καταχώρισηςτους ήστην επάρκειατηςεξή­ γησης που δόθηκε.Αντίθετα κρίνουμε πως στο πλαίσιο του συ­ νόλου των περιστατικών οι αιτήσεις πρέπεινα εγκριθούν. Αυτό όμως δε σημαίνει ότι οχρόνος κατάτον οποίο υποβάλλεται αίτηση για τροποποίηση και συναφώς η εξήγηση γι' αυτό, είναι στοιχείο αδιάφορο.Όπως έχει κατ' επανάληψη τονιστεί, είναι παράγων σχετικός προς την άσκηση της διακριτικής εξουσίας του Δικαστηρίου. Είναι η σημασία του που ποικίλλει ανάλογα με τα περιστατικά και πρέπει να υπομνήσουμε πως μπορεί να αποβείκαι αποφαστική. Οι αιτήσεις εγκρίνονται. ΑΡΤΕΜΙΔΗΣ,Δ: Η προσέγγιση μουσταερωτήματαπουεγεί­ ρονται και ηπρόταση μου μετά τη συζήτηση που διεξήχθη στο Δικαστήριο, είναι η ακόλουθη: 343 Αοτερίδης,Δ. P.Georghiou (Catering) Ltd ν.ΔημοκρατίαςxA.

(1996)Η ερμηνεία τωνδικονομικών κανόνων πρέπει να συνάδειμε το γράμμααλλάκαιτο πνεύματωνδιατάξεωντουΣυντάγματος. Αμεσασχετιζόμενες μετοθέμαπουμαςαπασχόλησε είναιοιδια­ τάξεις των άρθρων30,παραγρ. 1,2 και 3(α)πουέχουν ως εξής: 5 "

1. Ειςουδένα δύναται ν' απαγορευθήηπροσφυγή ενώπιον του δικαστηρίου,ειςόδικαιούταιναπροσφυγή δυνάμει του Συντάγματος. Η σύστασις δικαστικών επιτροπών ή εκτά­ κτων δικαστηρίων υπό οιονδήποτε όνομααπαγορεύεται. 10
2. Έκαστος,κατάτηνδιάγνωσιντωναστικώναυτούδικαιωμά­ τωνκαιυποχρεώσεων ή οιασδήποτεκατ' αυτούποινικήςκατη­ γορίας,δικαιούταιανεπηρέαστου,δημοσίαςακροαματικήςδια­ δικασίας εντός ευλόγουχρόνου, ενώπιον ανεξαρτήτου, αμερό­ ληπτουκαιαρμοδίουδικαστηρίουιδρυομένου διάνόμου. 15 3.Έκαστοςέχει τοδικαίωμα: (α) να πληροφορηθή τους λόγους,δι' ους καλείται ναεμφανισθήενώπιον τουδικαστηρίου." 20 Οι πιο πάνω συνταγματικές διατάξειςοριοθετούν, στην αντί­ ληψημου,τοπλαίσιο μέσα στο οποίο διατυπώνονταιοικανονι­ στικέςδιατάξειςπουρυθμίζουντηδιαδικασία ενώπιοντων Δικά- 25 στηρίων. Έχω όμως καιτηγνώμη πωςοι συνταγματικές αυτές πρόνοιες μεταδίδουν το πνεύμα πουεπικράτησε μεταπολεμικά στους λαούς της Ευρώπης.Ναθέλουνδηλαδήτην προσφυγήστα Δικαστήρια αναφαίρετοδικαίωμα,σεαντικατάστασημιαςπαλαι­ ότερης νοοτροπίαςσύμφωνα μετηνοποίαοπολίτης "δεόταν"να 30 αχθείκαιακουστεί ηυπόθεσητουστο Δικαστήριο. ΤοΣύνταγμαμαςρητάπερεχείεξουσίαστοΑνώτατοΣυνταγμα­ τικόΔικαστήριο,(άρθρο 135). 35 "ναεκδίδειδιαδικαστικόνκανονισμόν τουΔικαστηρίου,δι' ου ρυθμίζει την ενώπιον αυτού ακολουθητέαν διαδικασίαν και την ενάσκησιν της ειςαυτόυπό τουΣυντάγματος ανατεθειμέ­ νηςδικαιοδοσίας,καθορίζειτουςτύπουςτωνδικογράφωνκαι τα δικαστικάτέληκαιδαπανήματατης ενώπιον τουΔικαστή- 40 ρίουδιαδικασίας κ.λπ". Τοάρθρο 163 δίδει παρόμοιαεξουσία στο ΑνώτατοΔικαστή­ ριο. Μάλιστα στην παραγρ.2,χωρίς ναθίγεται ηγενική διάταξη 344 3ΑΛΛ. 5 P.Georghiou (Catering) Ltd v.Δημοκρατίας κ.ά. Αοτεμίοης, Λ της πρώτης παραγράφου,απαριθμούνται οι σκοποί για τους οποίουςεκδίδεταιοδιαδικαστικόςκανονισμός.Στο"γ" αναφέρε­ ται ο καθορισμός τωντύπων τωνδικογράφων καιστο "ε" των προθεσμιών,μέσαστις οποίες επιβάλλεταισυμμόρφωση προςτις διατάξειςτουδιαδικαστικούκανονισμού. Στο(β)δίδεται ειδική εξουσία στο Ανώτατο Δικαστήριο να ρυθμίσει μεδιαδικαστικό κανονισμό τησυνοπτική εκδίκασηοποιασδήποτεέφεσης πουθε­ ωρείται ωςπροδήλως αβάσιμηήπροπετήςήότιαοκήθη προςτο σκοπόπαρέλκυσης τηςαπονομήςτηςδικαιοσύνης. 10 15 Έχω επομένως τηνάποψηπως Κανονισμοί που προβλέπουν γιατηναυτοδίκαιααπόρριψηενδίκου μέσου,μαςενδιαφέρει εδώ ηειδοποίησηέφεσης,χωρίςδικαστικήπαρέμβαση,δεσυνάδουνμε τιςπιοπάνωσυνταγματικέςδιατάξεις.ToIOLOπιστεύωισχύεικαι στην περίπτωση που εξετάζουμε,τιςδιατάξειςδηλαδήδικονομι­ κώνκανόνωνπουαπολήγουνστηναπόρριψηέφεσης,επειδήστην καταχωρηθείσα ειδοποίηση δεδιατυπώνονταιοιλόγοι ήη αιτιο­ λογία τους, όπως επιβάλλει ο Κανονισμός, χωρίς ναέχει το Δι­ καστήριο την ευχέρεια παροχής θεραπείας. 20 25 30 35 40 Νομίζω πωςη ερμηνεία πουδόθηκε, και η κατ'ακολουθίαν εφαρμογήτηςΔ.35 απότοΑνώτατο Δικαστήριο στηνυπόθεσηΤύμβιοςκ,ά. ν.Αιβέρα(\99\)1 AAA. 615,είναιεσφαλμένηκαιοδήγη­ σεσε αδικίες καικαταστρατήγησητου πνεύματος καιγράμματος τωνσυνταγματικώνδιατάξεων,πουμνημονεύονται πιοπάνω. Πέρανόμωςτωνόσωνήδηανάφερα,ηγλώσσαπουχρησιμοποι­ ήθηκεστηνυπόθεσηΤύμβιοςδεναφήνειπεριθώριαδιαφοροποίησης ήάλληςεπεξήγησηςτουαποτελέσματος. Ναυπενθυμίσωπωςσ'αυτή,αφούτοΔικαστήριοδιαπίστωσεπωςδενυπήρχεκαμιάαιτιολο­ γίατωνλόγων πουκαταγράφοντανστηνειδοποίησηεφέσεως,είπε: "ωςεκτούτου,καταλήγουμεστοσυμπέρασμαπωςενώπιον μαςδεν υπάρχειειδοποίησηεφέσεως καιηόληδιαδικασίαείναιάκυρη." Στηνυπόθεση Τύμβιοςγίνεται και αναφορά σεδυοπροηγού­ μενεςαποφάσειςτουΑνωτάτου Δικαστηρίου,τηνΚνριακίδης ν. Κνριακίόη

(1969)1 AAA. 373καιΌμηροςΚονρτηςκ,ά. (Νο.1) ν. ΠάνουΚ.Ιασωνίδη

(1972)1AAA. 56.Σ' αυτές κρίθηκε πως δενυπήρχανλόγοιέφεσης στην ειδοποίηση εφέσεως,καιτοΔικαστήριο δενέδωσεάδειανατροποποιηθούνοι λόγοι, μιας καιδε διατυπωνόταν οποιοσδήποτε λόγος έφεσης γιανατροποποιηθεί. Καιστις δυοπεριπτώσεις όμως τοΔικαστήριο αποφάσισεναθε­ ωρήσειτηναίτησηγιατροποποίησηωςαίτησηγιαπαράτασητου χρόνου μέσα στον οποίονακαταχωρηθείέφεση,ώστενα μπορέ345 ν Αοτεμίοης, Δ. P.Georghiou (Catering) Ltd ν.Δημοκρατίας κ,ά.

(1996)σει ο εφεσείων νακαταχωρίσεικανονικάλόγους έφεσης. Ενθέτω το σχετικό απόσπασμααπό τηνυπόθεσηΚυριακίδης,πουαναφέ­ ρεταικαιστην Τύμβιος, προσθέτοντας τησυνέχεια του, πουυπο­ γραμμίζω,γιατίέχεισχέσημεόσαακολουθούν. Οίδιος χειρισμός έγινεαπότο Ανώτατο Δικαστήριο καιστην Ιασωνίδης. "We have dedided to treat this application as one for the enlargment of the time withinwhichto appeal and to order that such time be enlargedso asto allow the appellant to file proper groundsof appeal; his originalnoticeof appeal andthestatement ofthegroundsof apealfiledonthe 10th May, 1969,tobe treated as constituting together thenotice of appeal in thiscase." 5 10 ToΔικαστήριο δηλαδήαποφάσισεναθεωρήσει τιςαιτήσειςγια τροποποίηση, ως αίτηση για παράτασητουχρόνου καταχώρισης 15 της έφεσης,και παρέτεινε το χρόνο,ώστε ο εφεσείων νακαταχω­ ρίσει έγκυρους λόγους έφεσης, στην ήδηκαταχωρισθείσαδηλαδή ειδοποίηση έφεσης. Δεν ακύρωσε το ένδικο διάβημα της εφέσεως. Είναι επομένως ηπρώτηφορά,στην υπόθεση Τνμβιος,πουτοΔι­ καστήριο έκρινε πως ηενώπιον του έφεση ήταν "ανύπαρκτη" και 20 δε θεώρησε υπότις περιστάσεις ορθόναδώσει οποιαδήποτεάλλη θεραπεία,και έκτοτε ακολουθήθηκεαπότοΑνώτατο Δικαστήριο, σε μερικές περιπτώσεις,ηίδιαπροσέγγιση, μολονότι υπήρχαν δι­ ισταμένες απόψειςτων μελών του,πουεκφράζοντανωςπροςτον τρόποεφαρμογήςτης. Δεναμφισβητείται,νομίζω,τογεγονός πως 25 προέκυψεσοβαρήανωμαλίαστηναπονομήτηςδικαιοσύνηςκαιτο Ανώτατο Δικαστήριο, πολύ ορθάκατάτηγνώμη μου, αποφάσισε να συνεδριάσει εν Ολομέλεια για να δώσει, στο μέτρο τουδυνα­ τού, λύσηστα νομικά ζητήματαπου εγείρονται. Ηπρακτική που ακολουθεί το Ανώτατο Δικαστήριο, να συνεδριάζει δηλαδή εν 30 Ολομέλεια, για να απασχολείται με σοβαράνομικάπροβλήματα που αναφύονται,μεβρίσκει μόνιμασύμφωνο. Έχωήδηκάμειτηδικήμουπρόταση.Πιστεύωπωςοφείλουμενα επανατοποθετήσουμε το δίκαιοστο ορθόβάρθροτου,για να επα- 35 νέλθειηδίκαιηκαιορθήδιαδικασίαστηναπονομήτηςδικαιοσύνης. Έχειλεχθεί στηνενδιαφέρουσακαισοβαρήυπόθεσηΓενικόςΕι­ σαγγελέας ν. Γεωργίου

(1984)2ΑΛΛ. 251. πωςτοΣύνταγμαμας δε διασφαλίζει το δικαίωμαέφεσης. Γιατους σκοπούς των ζητη- 40 μάτωνπουμαςαπασχολούνπεριορίζομαιναπωότι,ανηθέσηαυ­ τήυποστηρίζει καιτηνάποψηπωςνόμοςήκανονισμός μπορείνα εξαφανίσει αυτοδικαίως ένδικο διάβημαχωρίς τη διάγνωση του απότοδικαστή,μιατέτοιαθέσημεβρίσκειδιαφωνούντα.Τοάρθρο 346 3AAA 5 10 P.Georghiou (Catering)Ltdv.ΔημοκρατίαςxA. Αοτεμίδης,A 30 τουΣυντάγματος,πουπαραθέτωπιοπάνω, ρητά προβλέπει πως "ειςουδέναδύναταινααπαγορευθείηπροσφυγήενώπιοντου Δικαστηρίου, ειςόδικαούταινα προσφύγει δυνάμει του Συντάγ­ ματος". ΜετοΣύνταγμαμαςκαθιδρύεταιτοΑνώτατο ΣυνταγματικόΔικαστήριο,ησύνθεσητουοποίουαποτελείτοαπό3δικαστές, που δίκαζεενΟλομέλειατελεσιδίκως, περιλαμβανομένης και της δικαιοδοσίας του βάσει του άρθρου 146του Συντάγματος.Το γε­ γονός πωςμετονπερίΑπονομής τηςΔικαιοσύνης Νόμο33/64, τα δυο Δικαστήρια, το Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο και το Ανώτατο Δικαστήριο, συγχωνεύθηκαν σεένα,και δημιουργήθηκε πρωτόδικηκαι δευτεροβάθμιαδικαιοδοσία,δε μεταβάλλει το δι­ καίωματουπολίτηναπροσφεύγει στο Ανώτατο Δικαστήριο,στην άσκηση τηςδιοικητικής,του αρμοδιότητας, σύμφωνα βέβαιαμε τουςδικονομικούς κανόνεςπουεκδίδονταιαπόαυτό. 15 Αναφορικά τώρα με το Ανώτατο Δικαστήριο, το άρθρο 152

(1)του Συντάγματοςπροβλέπει τα εξής: 20 25 "Ηδικαστικήεξουσία, εξαιρουμένης τηςασκούμενης κατάτο έννατον μέρος υπό του Ανωτάτου ΣυνταγματικούΔικαστη­ ρίου και κατάτηνδευτέραν παράγραφοντουπαρόντοςάρ­ θρου υπό των δικαστηρίων τωνπροβλεπομένων υπό κοινο­ τικού νόμου, ασκείται υπό Ανωτάτου Δικαστηρίου και υπό κατωτέρων δικαστηρίων, ταοποία θαιδρυθώσι διά νόμου, τηρουμένων των διατάξεωντουΣυντάγματος." Μετοάρθρο188τουΣυντάγματοςδιατηρούνταισεισχύοιΝό­ μοι,πουίσχυανπριντηνέναρξητης ισχύος τουΣυντάγματος,αλ­ λάερμηνευόμενοι καιπροσαρμοζόμενοι προςτοΣύνταγμα. 30 35 40 Εφόσον έχωαυτέςτιςσκέψεις,διαφωνώμετηναυστηρήπρο­ σέγγιση, που θέτει ωςαπαραίτηση προϋπόθεση γιατηνάσκηση έφεσης,τηνπρόβλεψητηςαπό νόμο.Αν έτσιείχανταπράγματα θα σημαίνει πως εφόσον ονόμος δενπροβλέπει, ήακόμη απαγορεύει την άσκηση εφέσεως, τότε οιαρμοδιότητες τουΑνωτά­ τουΔικαστηρίου τηςΚύπρου,ωςΑνώτατο ΣυνταγματικόΔικα­ στήριο και Ανώτατο Δικαστήριο, θακαθίσταντο ανενεργές, και το ίδιοτοΔικαστήριοανύπαρκτο. Το Ανώτατο Δικαστήριο, γιανααντιμετωπίσει τοπρόβλημα που προέκυψε, εξέδωσετον περί Πολιτικής Δικονομίας (Τροπο­ ποιητικό)ΔιαδικαστικόΚανονισμό του 1995. Μετον Κανονισμό αυτότροποποιήθηκεϊϊΔ.35 καΐ'αντικαταστάθηκεηΔ.64 μενέα,η οποία διαλαμβάνει πωςημήσυμμόρφωση μεταπροβλεπόμενα ν••'.,.';\-'Λ ; •-.-/ΛΥ-''-/': ""> - ,• Αοτεμίδης,Δ. P.Georghiou(Catering)Ltd ν.Δημοκρατίαςκ Α

(1996)στους Κανονισμούς Πολιτικής Δικονομίας αναφορικάμε χρόνο, τόπο,τρόπο,ήτύπο,κατάτην έναρξηοποιασδήποτεδιαδικασίας θαθεωρείται παρατυπίακαιδεθακαθιστάάκυρητη διαδικασία. Είναι γνωστή ηνομική αρχήπωςοιδιαδικαστικοί κανονισμοί 5 έχουν αναδρομικήισχύ,σε αντίθεση μετηνομοθεσία, πουαρχίζει ηεφαρμογήτης απότην δημοσίευση της,εκτός ανάλλως πωςρη­ τάπροβλέπεται σε αυτή. Είναι αναμφισβήτητοβέβαιαπωςκαιοι εκδότες τουδιαδικαστικούκανονισμού μπορούν,μερητή διάταξη σ' αυτόν, ναορίσουν αναδρομικόήμελλοντικό χρόνο εφαρμογής 10 του.Ουπόσυζήτηση Κανονισμός λέειταεξής: (παράγραφος4): "Ητροποποίηση του Κανόνα4 τηςΔ.35 θαισχύει από1.4.95 και ηνέα Δ.64 απότη δημοσίευση του παρόντος κανονισμού στην επίσημη εφημερίδα της Δημοκρατίας. 15 Εκδόθηκε από το Ανώτατο Δικαστήριο στηΛευκωσία στις 14.2.95". Δεν μπορεί, φαντάζομαι,να ισχυριστεί κανείς αναφορικάμε την τροποποίηση της Δ.35, που διαλαμβάνει πως θα ισχύει από 1.7.95, ότι έχειαναδρομική ισχύ, έχοντας μάλιστα υπόψη καιτο πιο κάτωπεριεχόμενο της: 20 "Κάθε λόγος έφεσης θακαταγράφεται σε ξεχωριστή παράγράφο. Μετά απόκάθε λόγο έφεσης θακαταγράφεταιξεχω­ ριστά η αιτιολογία." 25 Δε θααναμενόταν να έχει αναδρομική ισχύ ηνέα ρύθμιση, που εισάγεται αναφορικάμε τον τρόπο διατύπωσης των λόγων έφεσης και της αιτιολογίας τους. 30 Ο Κανονισμός όμωςπροχωρείκαιορίζει πωςκαιηνέαΔ.64 θα ισχύει απότηδημοσίευση του Κανονισμού,θέτειδηλαδή ως χρόνο εφαρμογήςτουτηνημερομηνίαπουθαδημοσιευθεί. Η οποιαδήπο- 35 τεγνώση πουέχω τηςγλώσσας, στην οποίαείναιγραμμένος ο κα­ νονισμός, με οδηγεί στην αντίληψη πως υπάρχει ρητήπρόνοια μη αναδρομικότηταςτηςισχύος τουκανονισμού,εφόσον προβλέπεται σ* αυτόν πως θα ισχύει απότην ημερομηνία πουθα δημοσιευθεί. Εξάλλου, ο Κανονισμός δημοσιεύτηκε στις 14.2.95και έκτοτε κα- 40 νένα δικαστήριο δεν αποφάσισεήεξέφρασε καντηνάποψηπωςο Κανονισμός έχει αναδρομική ισχύ, κάτι που σήμερα εμφανίζεται ως νομικά απλόκαιαδιαμφισβήτητο. 348 3AAA P.Georghiou(Catering)Ltd v.Δημοκρατίας κΑ Αναφέρω ταπιοπάνωγιαναεκθέσωτηνάποψημουκαιπάνω σεαυτότοζήτημα,χωρίςνααφίσταμαιτηςβασικήςμουτοποθέτη­ σης πως ηνομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου,όπως κατέληξε στηνυπόθεση Τνμβιος,είναι εσφαλμένηκαιπρέπειναανατραπεί. 5 10 15 20 25 30 Δε συζητώ τον τρόπο άσκησης της διακριτικής ευχέρειας του Δικαστηρίου στις περιπτώσεις όπουγίνεται αίτημαγιατροποποί­ ησητωνλόγων έφεσης. Ηυιοθέτησημετρήσιμων κριτηρίωνγιατο έργο αυτότουΔικαστηρίου είναι,νομίζω,λάθος.Το Δικαστήριο, λειτουργώντας τηδικαστικήδιαίσθησηκαικρίσητουαντιμετωπί­ ζει την κάθε περίπτωση αναλόγως. Η δική μου προσέγγιση έχει σανβάσητην αρχή πως οι κανονισμοί γίνονται γιαναρυθμίζουν τη διαδικασίαδιάγνωσης τηςυπόθεσης,και όχι να τηνπαρελκύουν,εμποδίζουν ήεξαλείφουν. Από την άλλημεριάόμωςαναμένεται σεβασμός στη δικαστική διαδικασία,προσοχήκαι επιμέλεια στους τύπους λειτουργίας της. Ανευ&υνότητα, προχειρότητακαι ανεπάρκειαθαέχουν καιτοανάλογοδυσμενές τίμημα. Τέλος,επαναλαμβάνωτηνπαρατήρηση,πουείχατηνευκαιρία νακάνωστηνυπόθεσηΜανρογένηςν.ΒουλήςτωνΑντιπροσώπων (Εκλογική Αίτηση 1/95, ημερ.22.1.96),για την αναγκαιότητα δη­ λαδήθέσπισης ξεχωριστών δικονομικών κανονισμών,αναφορικά μετιςδυοαρμοδιότητεςτουΑνωτάτου Δικαστηρίου,ως Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο και Ανώτατο Δικαστήριο, μέσα στο πνεύματουΣυντάγματος,αλλάκαιτογράμματωνδιατάξεωντου, πουαναφέρονταιειδικάστην αρμοδιότητατουςναθεσπίζουνκα­ νονισμούς για τη ρύθμιση της ενώπιον τους διαδικασίας. Σε ό,τι αφορά τις ενώπιον μας αιτήσεις,θαδεχόμουν τις προτεινόμενες σ' αυτέςτροποποιήσεις, μολονότι οι δικηγόροι,στηνπροσπάθεια τους να εισάξουν μεβεβαιότηταόλα ταζητήματα πουεπιθυμούν να εξεταστούν στην έφεση,σε μερικές πλατιάζουν, μέχρι σημείου να έχουν το χαρακτήραγραπτήςαγόρευσης. Φοβούμαιπως οδη­ γούμαστε σεπιοπερίπλοκηδιαδρομή,από αυτήπουείχαμεπρο­ τούδημιουργηθεί τοπρόβλημα. 35 40 ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ, Δ.: Ενώπιον της Ολομέλειας του Ανωτάτου Δικαστηρίου τέθηκεαριθμόςαιτήσεωνγιατροποποίησητηςειδο­ ποίησης έφεσης. Οι αιτήσεις αυτέςήταντοαποτέλεσμα τηςπρό­ σφατης τροποποίησης της Διαταγής 64 των θεσμών Πολιτικής Δικονομίας πουδιαφοροποίησετις επιπτώσεις στις περιπτώσεις παρέκκλισης απότους δικονομικούς θεσμούς. Ηβάσητων ερω­ τημάτωνπουχρήζουναπάντησηςβρίσκεται στοθ.4τηςΔ.35 σύμ­ φωνα με τον οποίο ηειδοποίηση έφεσης πρέπειναπεριλαμβάνει το μέρος τηςαπόφασηςήτουδιατάγματοςγια τοοποίουπάρχει 349 Νικολαΐδης, A P.Georghiou (Catering)Ltd v.Δημοκρατίαςκ Α

(1996)παράπονο, καθορίζοντας τοσυγκεκριμένο μέρος τηςαπόφασης που εφεσιβάλλεται, τους λόγους έφεσης καιτην αιτιολογία τους. Στον ίδιο κανονισμό αναφέρεται ότι οποιαδήποτε ειδοποίηση έφεσης δυνατόν να τροποποιείται καθ'οιονδήποτε χρόνο,όπως το Εφετείο ήθελεκρίνει πρέπον.Ηπιοπάνωδικονομικήδιάταξη ερμηνεύτηκε στο παρελθόν σε αριθμό υποθέσεων. Στην πιοπρόσφατη υπόθεση Τύμβιος και Άλλοι ν. Αιβέρα

(1991)1 Α.Α.Δ.615,έλλειψηαιτιολογίαςτων λόγων έφεσης στην ειδοποίηση έφεσης θεωρήθηκε ότι ισοδυναμούσε μεακυρότητα της διαδικασίας. Γιατηνακρίβεια τοδικαστήριο θεώρησε ότι δεν υπήρχε ενώπιον του έγκυρηδιαδικασίαέφεσης. 5 10 Τοπρώτο ερώτημα πουχρήζει απάντησηςείναι μεποιοτρόπο η νέα Διαταγή64,σύμφωνα μετην οποία κάθε παρέκκλιση από 15 τους δικονομικούς θεσμούς θεωρείται απλώςπαρατυπία, επηρεά­ ζει τηδημιουργηθείσα απότηνυπόθεση Τύμβιοςκατάσταση. Ανο κανόναςείναιότικάθεδικονομικήπρόνοιαέχειανδρομικήισχύθα πρέπει ναεξεταστεί αν ηΔ.64 μπορεί νααναβιώσει εφέσεις,οι οποίεςσύμφωναπάνταμετηνυπόθεση Τύμβιος,θεωρούντανπριν 20 από τηθέσπισητηςνέαςΔιαταγής64 άκυρες. Είναιαναμφισβήτη­ το τογεγονός ότι μετουφιστάμενο δικονομικό καθεστώς, δηλαδή τοκαθεστώςπουδημιούργησε ηνέαΔ.64,δεντίθεταιθέμαακυρό­ τητας οποιασδήποτε έφεσης που δενσυνάδει μετηΔ.35 θ.4.Τι όμως πρέπειναεξεταστεί είναιτουπότοφωςτηςνέαςΔ.64 νομι- 25 κόκαθεστώςτων εφέσεων στις οποίεςελλείπειηαιτιολογίακαιοι οποίες προηγουμένως θεωρούνταν ανύπαρκτες. Θαπρέπειδηλα­ δή να εξεταστεί αν ηΔ.64εφαρμόζεταιαναδρομικά και αν καλύ­ πτει εφέσειςήδηθνησιγενείς, γιαναχρησιμοποιήσω όρο πουχρη­ σιμοποιήθηκε σεαριθμόυποθέσεων. 30 Οι δικονομικοί κανόνες θεσπίζονται για διευκόλυνση της δί­ καιαςκαιδέουσαςκατάληξηςτων αστικών ήακόμακαιτωνποι­ νικώνδιαφορών.Τεκμαίρεταιότικάθεαλλαγήστουςκανόνεςαυ­ τούς γίνεται γιατοκαλύτερο. Θεωρούνται επίσης ότι είναιουδέ- 35 τεροι ωςπρος τους διάδικουςκαι συνιστούν ουσιαστικά τοδα­ κτύλιο εντός του οποίου θα λυθεί η διαφορά (βλέπε Francis Bennion,Statutory Interpretation,δεύτερηέκδοση,σελ. 558). Σκο­ πός των δικονομικών κανόνων είναι ηαπόδοσηδικαιοσύνης με­ ταξύ των διαδίκωνμε τρόποσυνάδονταπροςτοδημόσιο συμφέ- 40 ρον (κατά το Δικαστή Όρμρόντστην υπόθεση ImperialTobacco , ΙΜ ν.ΆΉ [1979]Q.B.-555,581). Ανοιδικονομικοί κανόνες εί- "' ναι ελλιπείς,τότε ηνομική μηχανήλειτουργεί λιγότερο αποτελε­ σματικά, προς βλάβη του δημοσίου συμφέροντος. Σεμια τέτοια 350 3ΑΛΛ. P.Georghiou (Catering)Ltdv.Δημοκρατίαςκ,ά. 5 10 15 20 25 30 35 40 Νικολαΐδης,Δ. περίπτωση ηαρμόδιααρχή, μετην αλλαγή του κανόναπουπρο­ καλεί τοπρόβλημα,προσπαθείναδιορθώσει τοελάττωμακαισυ­ νεπώς αφού αναμένεται ότι αυτό θα αποβεί προς το συμφέρον των διαδίκων, τεκμαίρεται ότι ο νέος δικονομικός κανόνας θα ισχύει τόσο στις εκκρεμείς όσο καιστις μέλλουσεςδιαδικασίες. Αλλοςλόγοςπουσυνηγορεί υπέρτηςαναδρομικότηταςτωνδι­ κονομικών κανόνων είναι ότι κανέναπρόσωπο δεν έχει κεκτημέ­ νο δικαίωμα σε οποιαδήποτε δικονομική διαδικασία,αλλά μόνο δικαίωμα διεκδίκησης ή υπεράσπισης των δικαιωμάτων του, με τον τρόποπουπρονοείται κατάτοσυγκεκριμένο χρόνο στοδικα­ στήριο στο οποίο ενάγει ή ενάγεται. Όπως αναφέρεται και στο σύγγραμμα Craies on Statute Law, έβδομη έκδοση, σελ. 401, δεν υπάρχουνκεκτημένα δικαιώματασε διαδικαστικάθέματα. Νομοθετήματα τα οποία ασχολούνται με τα θέματα αυτά τυγχάνουν εφαρμογής σε εκκρεμείς αγωγές, εκτός αν ηαντίθετηπρόθεση εκ­ φράζεταιρητάήυπονοείται καθαρά.*Σεσειράυποθέσεων τονίζε­ ταιότι αλλαγές στηΔικονομία είναι πάντααναδρομικές,εκτόςαν υπάρχει λόγος πουνασυνηγορεί περί τουαντιθέτου(Gardner ν. Lucas[1878] 3App. Cas.582,603,καιR. v.SouthamptonIncome Tax Commissioners [1916]2 K.B. 249 που επιβεβαιώθηκε στην [1917] 1K.B. 259). Μεάλλα λόγια,αννομοθετική πρόνοια είναι απλώς δικονομικού χαρακτήρακαι δεν επηρεάζει τα ουσιαστικά δικαιώματατων διαδίκων,θαθεωρείται ότι εφαρμόζεται εκπρώτηςόψεως σε όλεςτις διαδικασίες,τόσο τις εκκρεμείς όσο και τις μελλοντικές (βλέπε Kimbray v. Draper [1868] L.R. 3 Q.B. 160, 163, Welby v.Parker [1916] 2Ch.1). Παρά το αδιαμφισβήτητο της γενικότητας της αρχής τηςαναδρομικότητας των δικονομικών κανόνων,διατηρώκάποιεςεπιφυ­ λάξειςκατάπόσοστησυγκεκριμένη περίπτωσηηΔ.64 μπορείνατύ­ χει αναδρομικήςισχύος. Οι πρώτες αμφιβολίες γιατηναναδρομι­ κότητατηςδημιουργούνται απότηδιατύπωσηπουχρησιμοποιήθη­ κεκαι ιδιαίτερααπότογεγονός ότι σαφώςπρονοείται ότιη τροποποίησητουθ.4τηςΔ.35 ισχύειαπό 1.4.1995, ενώη νέαΔ.64 απότης δημοσίευσης στηνΕπίσημηΕφημερίδατηςΔημοκρατίας.Παρ' όλον ότικάποιοςθαμπορούσενασκεφτεί ότιαφούόλοιOLνόμοικαικα­ νονισμοί, ακόμακι' ανδενδηλώνεται κάτιτέτοιοστοκείμενο τους, ισχύουν απότης δημοσίευσης τους στην Εφημερίδατης Δημοκρατίας,ηαναφοράσεημερομηνία έναρξης της ισχύος δενέχειοποια* "But there is no vestedrightin procedure or costs. Enactments dealingwiththesesubjectsapplytopendingactions,unlessa contrary intention isexpressedorclearlyimplied". 351 Νικολαΐδης, Δ. P. Georghiou (Catering) Ltd ν.Δημοκρατίαςκ,ά.

(1996)δήποτε σημασία. Όμωςακριβώςλόγω του αυτονόητουτης ισχύος του συγκεκριμένου δικονομικούκανόνααπότηςδημοσίευσης του, θα πρέπει να εξεταστεί η έννοια της αναφοράς σε ημερομηνία ισχύος. Πιστεύωότι ηαναφοράστην ημερομηνία θα εξυπηρετούσε δύο βασικά σκοπούς. Ο πρώτος θα ήταν η αντιδιαστολή με την 5 έναρξηισχύος τηςΔ. 35θ.4καιοδεύτεροςγιανααποκλειστείακρι­ βώςη αναδρομικότητατηςΔ. 64.Χωρίςναθέλωναεκφράσωοποι­ ανδήποτετελικήκατάληξηγιατηναναδρομικότητατηςΔ.64 στηγε­ νικήτηςεφαρμογή,όπωςείδαμεκαιπροηγουμένως οι δικονομικοί κανόνες έχουν αναδρομικήισχύεκτός ανυπάρχεικαλός λόγος πε- 10 ρί τουαντιθέτουκαιθαέλεγα ότιηαναφοράσεημερομηνίαέναρ­ ξηςτηςισχύοςτηςσυγκεκριμένης διάταξης,δυνατόναθεωρηθείότι συνιστά ακριβώςένατέτοιοκαλόλόγο μηαναδρομικότητας. Όμωςοι αμφιβολίες μουγιατηναναδρομικότητατηςΔ.64 στη- 15 ρίζονται κυρίως ο' ένα άλλο λόγο. Στην υπόθεση Δημοκρατία ν. LionInsuranceAgencyLimited

(1995)3A.AA 338,το Ανώτατο Δικαστήριο απέφυγενααπαντήσει στο ερώτημακατάπόσοητρο­ ποποίησητηςΔ.64 παρέχειτηδυνατότηταδιάσωσης άκυρουδικο­ νομικού μέτρου. Είχε τεθεί από τοσυνήγορο πουπαρουσιαζόταν 20 στηνυπόθεσηεκείνηότιη αναδρομικότηταπουμπορείναπροσδο­ θείστο μέτροαυτό,επιδράμόνογιασωτηρίααντικανονικών,αλλά όχι όμως και άκυρων δικονομικών μέτρων. Το δικαστήριο δεν έκρινε απαραίτητο ναδώσει απάντησηστην εισήγηση εν όψει του αποτελέσματος στο οποίοείχεκαταλήξειπροηγουμένως καιλόγω 25 τουότι τοθέμαδενείχεσυζητηθείσεέκτασηέτσιπουναφωτίζεται κάθεπτυχή του.Όπωςείδαμεκαιπροηγουμένως καιόπωςτονίζε­ ταισυνεχώς,οι δικονομικοί κανόνες ισχύουν μόνοσε εκκρεμούσες διαδικασίες.ΟΔικαστής ΝτίπλοκστηνυπόθεσηEmpson v. Smith [1966] 1 Q.B.D.426,439, αφούπροηγουμένωςαναφέρειότιοΛόρ- 30 δος Πάρκερ αποφεύγει καθαρά στην υπόθεση Reg. v.Madan [1961]2Q.B.1 ναχρησιμοποιήσει τονόρο"άκυρο"*,προσφυώςτο­ νίζει ότι οποιοδήποτε διάβημακρίθηκε άκυροδεν είναι το μυθικό πουλί φοίνικαςκαιδενυπάρχουνστάχτες από τιςοποίες ναανα­ γεννηθεί καιναεπιστρέψει στηζωή.** 35 ΣτηνυπόθεσηEmpsonv.Smith, ανωτέρω,όπουίσχυσεηαρχή τηςαναδρομικότητας,ηαγωγήκρίθηκεότιδενήτανάκυρηγιατίδεν * Nullandvoid. ** "Lord Parker was clearly not usingthe words "null and void" in a precisesensefor whatis null andvoidisnot aphoenix, thereareno ashesfrom whichitcanbebroughttolife." 352 3 ΑΛΛ 5 10 15 20 25 30 35 40 P.Georghiou (Catering)Ltd v.Δημοκρατίαςκ-ά. Νικολαΐδης,Δ. είχαν ληφθεί μέτρα για ακύρωση ήαπόρριψη της. Θεωρήθηκε,σε αντίθεση μετηνυπόθεση Τύμβιος,ότι υπήρχεσε ισχύ έγκυροδικο­ νομικό διάβημακαισυνεπώςτοδικαίωματουενάγοντοςναδιεκδι­ κεί τις συγκεκριμένες αξιώσεις βρισκόταν εν ζωή. Έτσι, αφούη αγωγήδενείχεαπορριφθείκαισυνέχιζε ναείναιέγκυροδικονομικό διάβημα,ηυιοθέτησητηςδιεθνούςσυνθήκηςπουαφορούσετηνκα­ τάργηση τηςασυλίας τουεναγόμενου, έδιδε τηδυνατότητα στον ενάγοντανασυνεχίσειναδιεκδικείταδικαιώματατου. Δεννομίζω ότι ηυπόθεση Empsonv.Smith, μπορεί να θεωρηθεί ότι παρέχει οποιοδήποτε έρεισμα γιαθεμελίωσητηςθέσης ότι δικονομικοί κα­ νόνες στους οποίους προνοείται ημερομηνία απότην οποία τίθε­ νταισε ισχύέχουναναδρομικήισχύ. Αντίθετα ενισχύειτηθέσηότι η αναδρομικότητα ισχύει μόνο σε έγκυρα δικονομικάδιαβήματα. Αντίθετα στηνυπόθεσηΤύμβιοςτοδικαστήριοέκρινεότιδενυπήρχεενώπιον του έγκυρη διαδικασίακαι συνεπώς δεν μπορούσε να ασκήσει οποιαδήποτεδιακριτική ευχέρειαγιαναδιασωθείη διαδι­ κασία. Δηλαδήη διαδικασίακρίθηκεεντελώςανύπαρκτηκαιτοδι­ καστήριοδενπροχώρησεκανσεαπόρριψητηςέφεσης. Καταλήγονταςθαέλεγα ότιαφούνομοθετήματα πουαφορούν δικονομικάθέματατυγχάνουν εφαρμογής μόνο σεαγωγέςπουεκ­ κρεμούν,ανθεωρήσουμε ότιηυπόθεση Τύμβιοςαποτελεί τη σωστή νομικήθέση,τότεαφούοποιαδήποτεέφεσηπουδενπεριέχειαιτιο­ λογίαθεωρείταιανύπαρκτησεσημείοπουτοδικαστήριοέκρινε ότι δενυπήρχεκανανάγκηγιααπόρριψητης,τότεδενμπορούμεναθε­ ωρούμε ότι υπήρχε εκκρεμής διαδικασίαούτως ώστενα μπορείη Δ.64 μετηνέατηςμορφήνατηδιασώσει.ΗνέαΔ.64 δενμπορεί,κα­ τάτηγνώμη μου,νααναβιώσει εφέσεις ήοποιοδήποτεάλλοδικα­ στικό διάβημαπου είναι άκυρο,πολύ περισσότερο δε ανύπαρκτο. Ούτενομίζωότι ευσταθείηθέσηότιπαράτογεγονός ότισύμφωνα μετηνΤνμβιοςτ\διαδικασίαήτανανύπαρκτη,διασώζεταιηενέργεια τηςκαταχώρησηςτουδιαβήματοςσαντέτοια,ότι διαχωρίζεται δη­ λαδήη πράξητηςκαταχώρησηςτηςμηδέποτευπάρξασας(κατάτην Τνμβιος) ειδοποίησης έφεσης απόακυρότητατης ειδοποίησης έφεσης. Ηαρχήείναι κατάτηγνώμη μουκαθαρή. Η αναδρομικότητα ισχύει σε εκκρεμείς αλλά έγκυρες, υφιστάμενες διαδικασίες. Και αφού σύμφωνα με την υπόθεση Τύμβιοςειδοποίηση έφεσης χωρίς αιτιολογία είναι ανύπαρκτοδικονομικό διάβημα,ηΔ.64δεν έχει στην περίπτωση αυτήαναδρομική ισχύ. Εξάλλου ανηαρχή της αναδρομικότηταςήταντόσοκαθαρήκαιχωρίςαμφισβήτησητότετο δικαστήριο στην υπόθεσηΔημοκρατία v.Lion InsuranceAgency Limitedδενθααπέφευγενααπαντήσειτοπρόβληματηςαναδρομι­ κότηταςστηνπερίπτωσητωνάκυρωνδικονομικών μέτρων. 353 Νικολαΐδης,Δ. P.Georghiou (Catering)Ltdν.ΔημοκρατίαςχΜ.

(1996)Το θέμα όμως δε μένει εδώ. Θαπρέπει να εξεταστεί η νομολο­ γία η οποίασυγκεκριμενοποιείται στην υπόθεση Τνμβιος.Πιστεύω ότι ηγραμμήπουακολουθήθηκεείναιλανθασμένηκαιθαπρέπεινα μεταβληθεί. Οι λόγοι για τους οποίους κατέληξασ' αυτότο συμπέ­ ρασμα είναι οι ακόλουθοι: ΣτηΔ.35 θ.4 πράγματιπροβλέπεται ότι 5 ηειδοποίησηέφεσης πρέπειναπεριέχει τους λόγους έφεσης καιτην αιτιολογία τους.Ησυγκεκριμένη διάταξηείναισυγγενής μετην πα­ λιά Αγγλική Δ. 58 θ.1 στην οποίαπροβλεπότανότι όλες οι εφέσεις ενώπιον του Εφετείου θα ασκούνταν με ειδοποίηση έφεσης. Στην Αγγλία ήταν αρκετή μια ανεπίσημη ειδοποίηση πρόθεσης έφεσης, 10 άνκαιηαπλήεισήγησηπρόθεσηςγιαέφεσηκρίθηκεότι δενήταναρ­ κετή. Θαπρέπει ναπ ωαπό τηναρχήότι στην Αγγλικήδιάταξηδεν προβλέπεται ρητή ανάγκηγια περίληψη των λόγων και της αιτιο­ λογίας που προβλέπει ηδική μαςΔ.35 θ.

1. Από τηνάλληόμως δεν βλέπω τίποτε στη δική μας ρύθμιση πουνα παρέχει το έρεισμα κα15 τάληξης στο συμπέρασμα ότι παράλειψη συμμόρφωσης με τις συ­ γκεκριμένες προϋποθέσεις καθιστάτην έφεσηανύπαρκτη. Η έφεση μπορεί σε μιατέτοιαπερίπτωσηναείναιατελήςήμηδυνάμενη ίσως να αχθεί ενώπιον τουδικαστηρίουσε ακροαματικήδιαδικασία,αλ­ λάγιατίανύπαρκτη; Πέραντούτου,ηυπόθεση Τνμβιος στηρίκτηκε 20 στην υπόθεση Courtis and Another (No.l) v. Iasonides [1972] 1 C.L.R. 56 και την Kyriakides v. Kyriakides [1969] 1 C.L.R.
2. Στην υπόθεση Kyriakides ο εφεσείων υπέβαλε αίτηση για άδεια τροποποίησης των λόγων έφεσης. Η ειδοποίηση έφεσης εξαντλείτο στις λέξεις "πλήρεις λόγοι θαδοθούν μετάτηνπαραλαβήτων πρα25 κτικών"* Το δικαστήριο δέκτηκε ότι δεν υπήρχε ηδέουσα ειδοποί­ ηση έφεσης γιατί στο καταχωρηθένέγγραφοδεντηρήθηκανοι προ­ ϋποθέσεις της Δ. 35 θ.4,για νακαταλήξει ότι αφούδεν υπήρχε ει­ δοποίηση έφεσης που να περιέχει οποιουσδήποτε λόγους δεν μπο­ ρούσενα τεθεί θέματροποποίησης τους.Έτσι προχώρησε καιθεώ30 ρήσετηνενώπιον τουαίτησησαναίτησηπαράτασηςτουχρόνουγια καταχώρηση της έφεσης, ούτως ώστε να επιτραπεί η καταχώρηση κανονικώνλόγων έφεσης.Τοερώτημαπουτίθεταιόμως είναιαφού δεν υπήρχε ειδοποίηση έφεσης και το δικαστήριο παραχώρησε πα­ ράτασητουχρόνου γιακαταχώρησηέφεσης,πώςκατέληξε καιδιέ35 τάξε η αρχική ειδοποίηση έφεσης και ηδήλωση των λόγων έφεσης που καταχωρήθηκαν εν τω μεταξύ να θεωρηθούν ότι μαζί συνι­ στούσαν την ειδοποίηση έφεσηςτηςυφιστάμενηςυπόθεσης; Αν πα­ ρεχόταναπλώςπαράτασηχρόνουτότεθαέπρεπεηαίτησηκαιηήδη καταχωρηθείσα έφεση να απορριφθούνκαι να δοθεί (με την παρά40 τάση χρόνου για την καταχώρηση ειδοποίησης έφεσης) η ευκαιρία * "Full grounds will be given on receipt of the record of the proceedings". 354 3 ΑΛΛ. P.Georghiou(Catering) Ltd v. Δημοκρατίας κ,ά. Νιχολαΐοης, Λ ' καιτοδικαίωμαστονεφεσείοντανακαταχωρήσεινέαέφεση. Εξάλ­ λουπωςσεμιαανύπαρκτηδιαδικασίαδόθηκεδιάταγμαγιακάποιο δικονομικό διάβημα, έστω καιγιαπαράτασηχρόνου; '5 10 15 20 25 30 35 40 Μεταπιοπάνωθέλω ναδείξω ότι τοδικαστήριο στην υπόθε­ ση Kyriakides προσπάθησε να διορθώσει την κατάσταση χρησιμοποιώνταςόμως έναμάλλον ανορθόδοξο τρόπο. Πέραντούτου, το δικαστήριο στην υπόθεση Τύμβιοςδεν έλαβε υπ' όψη ότι στην υπόθεση Kyriakides έλειπαν παντελώς οι λόγοι έφεσης και όχι μόνοη αιτιολογία.Ηίδιαπορείαακολουθήθηκεκαιστην υπόθεση Courtis v.Iasonides, ανωτέρω. Εν όψει όλων των πιο πάνωλόγων καταλήγωότι δεν μπορώ ναθεωρήσω ότι η έλλειψη αιτιολογίας ισούται μεανύπαρκτηειδοποίηση έφεσης ή ακυρότητα της όλης διαδικασίας και συνε­ πώς ηυπόθεση Τνμβιοςθαπρέπει ναθεωρηθεί ότι δεν αποτελεί την ορθήνομική θέση. Δράττομαι επίσης της ευκαιρίας να επαναλάβω ότι κανένα νομικό διάβημα δεν αποβιώνει αυτόματα χωρίς σχετική δικα­ στική πράξη. (Ελεύθερον Εργατιχόν Σωματείον Μεταφορών και Γεωργίας ΣΕΚ Αεμεσού και Άλλοι ν.Δημοκρατίας

(1992)3 Α.Α.Δ. 1). Έτσι και στην υπόθεση Τύμβιος, ανεξάρτητατουπό­ σοατελής ήτανη ειδοποίηση έφεσης,η έφεσηθαέπρεπενααπορριφθεί μεδικαστική πράξη,με σχετικό πρακτικότου δικαστηρί­ ου. Ηέφεση δεν απορρίφθηκεγιατί ήταν ανύπαρκτη. Τελειώνοντας βρίσκω ότι αφούδεν ισχύει αναδρομικά η νέα Δ.64 καιαφούδενπρέπειναισχύει ηθέσηότι έλλειψηαιτιολογίας καθιστάτηνέφεση ανύπαρκτη,θαπρέπει ναεπιτρέπεται η τροπο­ ποίηση της ειδοποίησης, ούτως ώστε να μπορεί ηυπόθεση να εκ­ δικαστεί κανονικά. Δεν θαήθελαναασχοληθώ μελεπτομέρεια με τα κριτήριαπουδιέπουν τις αιτήσεις γιατροποποίηση στηδευτε­ ροβάθμιαδικαιοδοσία.Περιορίζομαιναπωότιοιδικονομικοί κανόνες είναιδιαχρονικοίκαισυνεπώςδενπρέπειναληφθείυπ*όψη γιασκοπούς τροποποίησης οχρόνος καταχώρησης τηςαίτησης σε σχέση με το χρόνο που ηΔ.64 τέθηκε σε ισχύ. Κάθε υπόθεση θα πρέπειναεξετάζεταιχωριστά καιγνώμονας θαπρέπει ναείναι η αποφυγήαδικίας στην άλλη πλευρά και το έγκαιρο τηςκαταχώρήσης της αίτησης. Έγκαιροόμως σε σχέσημόνο με την ίδια την υπόθεση και με πρόθεση αποφυγήςκαθυστέρησης της εκδίκασης. Δεν Θαπρέπει επίσης ναεισάγουν νέους λόγους έφεσης. Τέλος όσον αφοράτις Αναθεωρητικές Εφέσεις θαπρέπει να ι 355 Νικολαΐόης, Δ. P.Georghiou (Catering) Ltd ν.Δημοκρατίαςκ,ά.

(1996)λεχθεί ότιάνκαι στο διοικητικό δίκαιοακολουθείται τοεξετα­ στικό σύστημα, εντούτοις ηεξέτασητηςυπόθεσης,πλην βεβαί­ ως των περιπτώσεων πουάπτονταιτουδημοσίου συμφέροντος ήτης δημόσιας τάξης,περιορίζεται στην εξέταση τωνεπίδικων θεμάτων όπως τίθενται ενώπιον τουδικαστηρίου. Ενόψει του πιο πάνω είναι φανερό ότι στις Αναθεωρητικές Εφέσειςδεν μπορείναακολουθηθείδιαφορετική αντιμετώπισηαπόό,τιστις Πολιτικές Εφέσεις. Ενκατακλείδι προσωπικάθαεπέτρεπα τις ενώπιον μαςαιτήσεις για τροποποίηση των ειδοποιήσεων έφε­ σης μεέξοδαεναντίον των αιτητών. 5 Οι παρούσεςαιτήσεις επιτρέπο­ νται μεέξοδα εναντίον τωναιτη­ τών. Οιαιτήσειςεγκρίνονται. 356 10