3AJLA. 11 Σεπτεμβρίου,1996 [ΠΙΚΗΣ, Π., ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ, ΑΡΤΕΜΗΣ, ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ, ΚΑΛΛΗΣ, Δ/οτές] ΜΑΡΩ ΓΙΑΣΕΜΙΔΟΥ,ΔΙΑ ΤΟΥ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΟΥ ΤΗΣ ΣΟΛΩΝΟΣΣΑΡΡΗ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ, Εφεσείοντες-Αιτητές, ν. ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΑΛΛΩΝ (ΑΡ.1), Εφεσίβλητων- Καθ'ωνηΑίτηση (Αναθεωρητική ΈφεσηΑρ. 1611). 5 10 15 20 25 Διοικητικό Δίκαιο — Εκτελεστήδιοικητική πράξη και πράξη εκτέλε σης — Κριτήρια διάκρισης μεταξύ τους — Κατά πόσο απόφαση Δημοτικής Αρχής,για επιβολήφορολογίας στους ιδιοκτήτες ακινή των, για την κατασκευή δρόμου, ηοποία εκδόθηκε μετά από απόφάσητου Υπουργικού Συμβουλίου βάσει τηςοποίαςεγκρίθηκαντα σχέδια και οι προδιαγραφές του δρόμου που θακατασκευαζόταν, είναι εκτελεστή διοικητική πράξη ήπράξηεκτελέσεως. Οδοί και Οικοδομές — Κατασκευήήανακατασκευήδρόμων—Ποία η εφαρμοστέα διαδικασία — Ο περί Οδών και Οικοδομών Νόμος Κεφ. 96, Αρθρο 17. Φορολογία — Ακίνητος ιδιοκτησία — Επιβολή φορολογίας σε ιδιο κτήτες ακινήτων αναφορικά με την κατασκευήδρόμου —Ρυθμίζβται από τον περί Ρυθμίσεως Οδών και ΟικοδομώνΝόμο,Κεφ.96, Αρθρο17
(9). Οι εφεσίβλητοι επέβαλαν φορολογίαστους εφεσείοντες αναφο ρικά με δαπάνη κατασκευής δρόμουεντός του οποίου βρισκόταν ακίνητηιδιοκτησίατους,βάσειτουΑρθρου 17
(9)τ,ου περίΡυθμί σεως ΟδώνκαιΟικοδομών Νόμου,Κεφ.96. Οιεφεσείοντεςκατεχώρησανπροσφυγήκατάτηςαπόφασηςτων εφεσίβλητων,ηοποία απορρίφθηκεγιατολόγοότιηεπίδικηαπόφάσηδενήτανεκτελεστή, αλλάπράξηεκτελέσεως. 357 Γιασεμίοον χ.ά. ν.Δημοτ. Συμβουλίουκ,ά. (Αφ. 1)
(1996)Οι εφεσείοντες υποστήριξαν ότι η απόφασητου Υπουργικού Συμβουλίου αφορούσε αποκλειστικά την έγκριση των σχεδίων και προδιαγραφών του δρόμου και δεν είχε καμιά σχέση με τηνυπο χρέωση τους για συνεισφορά γιατηνκατασκευή του,ούτεήτανκα θοριστική για το ΰψος της.Αντίθετα οι εφεσίβλητοι ισχυρίστηκαν, ότι με την απόφασητου Υπουργικού πουπροηγήθηκε,προσδιορί στηκε ηβάσηγιατον καθορισμότηςσυνεισφοράς,γεγονός πουκα θιστούσε την απόφασηγια επιβολήφορολογίας,πράξη εκτελέσεως καιόχι εκτελεστήδιοικητική πράξη. 5 10 ΗΟλομέλεια τουΑνωτάτου Δικαστηρίουαποδέκτηκετηνέορεση και αποφάνθηκε ότι: Δεν υπάρχει συσχετισμός μεταξύ της προσβαλλόμενης πράξης που λήφθηκε από το Υπουργικό Συμβούλιο βάσει του εδαφίου 6 15 του Αρθρου 17 και της απόφασηςτης Δημοτικής Αρχής βάσει του εδαφίου 9του ίδιου άρθρουτου Κεφ. 96. Ηαπόφασηγιατην επι κύρωση των σχεδίων καιπροδιαγραφών τουδρόμουείναικαθορι στικήμόνο ωςπροςτασχέδιακαιτιςπροδιαγραφές.Δεν επιβάλλει φορολογική υποχρέωση και κατά συνέπεια δε δημιουργείται από 20 αυτήφορολογική υποχρέωση. Το κριτήριο για την εκτελεστότητα διοικητικής πράξης ή από φασης είναι ηπαραγωγή έννομων αποτελεσμάτων. Μίαπράξηεί ναι εκτελεστή εφόσο επιβάλλει υποχρεώσεις στο διοικούμενο που δεν υφίσταντο κατάτην έκδοση της,η μηεκπλήρωση των οποίων, παρέχειτοδικαίωμαστηΔιοίκηση,ναεπικαλεσθεί ταμέσαδικαίου για την εκτέλεση της. Πράξη εκτελέσεως είναι εκείνηπου έχει ως λόγοτην εφαρμογήεκτελεστής πράξης. 25 30 Μετά τον καθορισμό τηςδαπάνηςκαικατ'ακολουθίαντης συ νεισφοράς,όπως ρητάπροβλέπεται στο Αρθρο 18
(9)του Νόμου,η αρμόδια αρχήπροβαίνειστον τελικό καταμερισμότηςδαπάνηςμε ταξύτης αρχήςκαιτων ιδιοκτητών,αφενός,καιμεταξύτων ιδίων των ιδιοκτητών,αφετέρου. Η από<ρασηηοποίαπροκύπτειείναιγενεσιουργός υποχρεώσεων γιατηνκαταβολήτουχρηματικούποσού, το οποίο επιμερίζεται στον κάθε ιδιοκτήτη. Πριν την έκδοση της, δενυπάρχει οποιαδήποτεαπόφασηεπί τουθέματος. Τογεγονός ότι οαρχικόςυπολογισμός τηςδαπάνηςπαρείχεενδείξεις για το ποσό το οποίο μπορούσε να κληθεί ο ιδιοκτήτηςνα συνεισφέρει, δεναλλοιώνει τοχαρακτήραήτηναποτελεσματικότη τα της τελικής απόφασηςως προς τον προσδιορισμό της φορολο γίας. 358 35 40 3ΑΛΛ Γιασεμίοουχ,ά.ν.Δημοτ.Συμβουλίουκ.ά.(Αρ. 1) Ηέφεσηεπιτρέπεταιμεέξοδα. Υποθέσειςπουαναφέρθηκαν: 5 Σχίζα ν. Δημοτικού Συμβουλίου Λεμεσούκ.ά Υποθ.Αρ. 26/93, ημερ. 20.4.1994, ΚυπριακήΔημοκρατίαv. SunoilBunkeringLtd.
(1994)3ΑΛΛ. 26, 10 ΝαυτικόςΌμιλος Πάφουν.Αρχής Λιμένων Κύπρου
(1992)1(B) ΑΛΛ. 882. Έφεση. 15 Έφεσηεναντίον τηςαπόφασης Δικαστή τουΑνωτάτου Δικα στηρίου Κύπρου(Παπαδόπουλου,Δ.)πουδόθηκεστις 12Ιουνί ου, 1992 (Προσφυγή62/90)μετην οποίαεπικυρώθηκε ηαπόφα ση των εφεσίβλητων για επιβολή στους εφεσείοντες φόρου, ο οποίος αντιπροσώπευε τησυνεισφορά τουςγιατηναντιμετώπιση της δαπάνης για την κατασκευή δρόμου, εντός του οποίου βρισκόταν ακίνητη ιδιοκτησίατους. 20 Χρ. Κληρίδης, γιατους Εφεσείοντες. 25 Κ. Μιχαηλίδης,για τους Εφεσίβλητους. Cur. adv.vult. 30 35 40 ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ: Την απόφαση του Δικαστηρίου θα δώσει ο Γ.Μ. Πικής, Π. ΠΙΚΗΣ, Π.: Το πρωτόδικο Δικαστήριο έκρινε απαράδεκτη την προσφυγή των εφεσειόντων κατά απόφασηςτων εφεσίβλη των,μετηνοποίατους επιβλήθηκεφορολογίαβάσειτου Αρθρου 17
(9)του περί Ρυθμίσεως Οδών και Οικοδομών Νόμου, ΚΕΦ. 96. Ο φόρος αντιπροσώπευε τη συνεισφορά των εφεσειόντων για την αντιμετώπιση της δαπάνηςγια την κατασκευή δρόμου, εντός τουοποίου βρισκόταν ακίνητη ιδιοκτησίατους. Το Άρθρο 17
(9)ορίζει ότι ηφορολογία ηοποία επιβάλλεται είναι τόσο προσωποπαγήςόσο καιπραγματοπαγής,δηλαδή βα ρύνει το υποκείμενο και τοαντικείμενο της φορολογίας. ΤοπρωτόδικοΔικαστήριο αποδέχτηκετηθέσητων εφεσιβλή359 Πικής, Π. Γιασεμίοου κ.ά. ν.Δημοτ.Συμβουλίου κ.ά. (Αρ. 1)
(1996)των - ότι ηαπόφασηηοποίααποτελεί το επίδικοθέματηςπρο σφυγής δεν ήτανεκτελεστή, αλλάπράξη εκτέλεσης. Ηπράξη,της οποίαςηπροσβαλλόμενη απόφαση αποτελούσε το αντικείμενο εκτέλεσης, ήτανεκείνη τουΥπουργικού Συμβουλίου που λήφθηκε βάσει του εδαφίου
(6)του ιδίου άρθρου του ΚΕΦ. 96,βάσει τηςοποίας εγκρίθηκαντασχέδιακαι οιπροδια γραφές του δρόμου πουθα κατασκευαζόταν. Οι εφεσείοντες υποστήριξαν ότι η φορολογική πράξη δεν απέβλεπε στην πραγμάτωση της απόφασης του Υπουργικού Σ' μβουλίου. ούτε υφίστατο ταυτότητα αντικειμένου ή σκοπού μ .ταξύτων δύοπράξεων.Η απόφασητουΥπουργικού Συμβου?.ίου, υπέβαλαν, αφορούσε αποκλειστικά την έγκριση των σχε δίων και προδιαγραφών τουδρόμου. Δεν άπτετοτηςυποχρέωσης για συνεισφορά (των ιδιοκτητών) για την κατασκευή του, ούτε ήτανκαθοριστικήγια τούψος της. 5 10 15 Ο αντίλογος των εφεσίβλητων θεμελιώνεται στη θέση ότι, με τηναπόφασηπουπροηγήθηκε,προσδιορίστηκε ηβάσηγιατονκα- 20 θορισμό τηςσυνεισφοράς. Διαφαίνεταιαπότηνεισήγησητουςότι ο καθορισμός της φορολογίας ήτανπράξημηχανική. Προςυπο στήριξη των εισηγήσεων τους, επικαλέστηκαν την απόφαση στη Σχίζα ν. Δημοτικού Συμβουλίου Λεμεσού κ.ά - (Υπόθεση Αρ. 26/93- 20/4/94), στην οποίαέγινεδεκτόότι ηεπικύρωση των σχε- 25 δίων απότο Υπουργικό Συμβούλιο συνεπάγεταικαιτηναποκρυ στάλλωση της υποχρέωσης του ιδιοκτήτηνα συνεισφέρει γιατην κατασκευή του δρόμου, οπόταν η επιβολή της φορολογίας που ακολουθεί συνιστά πράξηεκτέλεσης τηςαπόφασηςπουπροηγήθη κε. Ο λόγος της απόφασηςσυμπυκνώνεται στην ακόλουθηαρχή: 30 Εφόσον οι παράμετροι της φορολογίας προσδιορίζονται με την εκτελεστή απόφασητου Υπουργικού Συμβουλίου, η φορολογική απόφαση που εκδίδεται αργότερα,έστω απόάλλη αρχή, συνιστά πράξηεκτέλεσης τηςπροηγηθείσαςαπόφασης. 35 Δε συμφωνούμε με το συσχετισμό πουγίνεται μεταξύ των δύο αποφάσεων - της απόφασης του Υπουργικού Συμβουλίου βάσει του εδαφίου
(6)του Αρθρου 17και εκείνης της ΔημοτικήςΑρχής βάσει τουεδαφίου
(9)του ιδίουάρθρουτουΚΕΦ.96. Ηαπόφαση για την επικύρωση των σχεδίων καιπροδιαγραφώντουδρόμουο 40 οποίος θακατασκευαστείείναικαθοριστικήμόνοωςπροςτασχέ δια και τις προδιαγραφές.Δεν επιβάλλει φορολογικές υποχρεώ σεις. Επομένως,δεγεννάται εξαυτήςφορολογικήυποχρέωση. 360 3ΑΛΛ 5 10 15 20 25 30 35 40 Γιασεμίοουκ.ά. ν.Αημοτ.Συμβουλίουχ.ά.(Αρ. 1) Πικής,Π. Πράξηεκτέλεσης, όπωςοόροςυποδηλώνει καιτο διοικητικό δίκαιο αναγνωρίζει, δεν μπορεί να είναι άλλη από απόφαση επαγόμενη την εκτέλεση προγενέστερης εκτελεστής απόφασης. Το αντικείμενο της εκτέλεσης είναι μορφοποιημένο και δεκτικό εφαρμογής ως έχει. Η διάκριση μεταξύ εκτελεστών πράξεων, αφενός,καιπράξεωνεκτέλεσης, αφετέρου,εξηγείται καιστη Δη μοκρατία v. Sunoil Bunkering Limited
(1994)3 Α.Α.Δ. 26, στην οποίαοδικηγόρος των εφεσίβλητων αναφέρθηκε. Το ακό λουθοαπόσπασμακατοπτρίζειτις διαφορέςκαισηματοδοτεί τη διάκριση μεταξύτων αντίστοιχων πράξεων:'Το κριτήριο για την εκτελεστότητα διοικητικής πράξης ή απόφασης είναι ηπαραγωγήέννομων αποτελεσμάτων,δηλαδή ηγένεση εξαυτήςδικαιωμάτωνκαιυποχρεώσεων. Πράξη είναι εκτελεστήεφόσον επιβάλλει υποχρεώσεις στο διοικούμενο, μη υφιστάμενες πριντην έκδοσητης,ημηεκπλήρωση των οποίων παρέχειτοδικαίωμαστηΔιοίκηση να επικαλεσθεί ταμέσατου δικαίου για την εκτέλεση τους. Πράξη εκτέλεσης είναι εκείνη πουέχειωςλόγο τηνεφαρμογήεκτελεστής πράξης. Διοικητικά μέτρα για την εφαρμογή εκτελεστής πράξης συνιστούν πράξη εκτέλεσης πουόπωςυποδηλώνει οόρος ηπράξηδεν είναιαφ' εαυτήςγενεσιουργός δικαιωμάτωνκαιυποχρεώσεων αλλάμο χλός για την υλοποίηση της γενέτειρας πράξης ήαπόφασης. (Βλ. ΠορίσματαΝομολογίαςτουΣυμβουλίουτηςΕπικράτειας, 1929-1959,σελ.240,Τσάτσος - Η ΑίτησιςΑκυρώσεως Ενώπιον ΤουΣυμβουλίου της Επικράτειας,σελ. 127 κ.επ.,καιΣτασινό πουλος-ΔίκαιοτωνΔιοικητικών Πράξεων,σελ. 125).Χρήσιμη αναφοράγιατη (ρύσηκαιχαρακτήρα των πράξεων τηςΑρχής Λιμένων μπορείναγίνει στην Ναυτικός Όμιλος Πάφου ν. Αρχής Λιμένων Κύπρου (Πολ. Έφεση 8469, αποφασίστηκε στις 18/6/92)καθώςκαιταχαρακτηριστικάπράξεων εξουσίας." Η διαδικασία για την κατασκευήήανακατασκευή δρόμων,η οποίαπροβλέπεταιστο Αρθρο 17του ΚΕΦ.96,υποδιαιρείταισε τρία στάδια.Το πρώτο στάδιο περιλαμβάνει τη λήψηκαι γνω στοποίηση απόφασης αρμόδιας αρχής για τα σχέδια και προ διαγραφέςτηςκατασκευής. Ηγνωστοποίηση περιλαμβάνει,επί σης, λεπτομέρειες ως προς τα ονόματακαι αναμενόμενη συνει σφορά,αναλογική προς την έκταση της πρόσοψης της ιδιοκτησίας τους,την οποία οι ιδιοκτήτες θακληθούν να καταβάλουν. Η απόφαση για την κατασκευήτουδρόμου καιοι λεπτομέρειες της γνωστοποίησης συνιστούν διοικητική πράξηαπότηνοποία δενπροκύπτουνέννομα αποτελέσματα. 361 Πιχής, Π. Γιασεμίοου κ.ά. ν.Δημοτ. Συμβουλίου κ.ά. (Αρ. 1)
(1996)Το δεύτερο στάδιο αφορά το δικαίωμα των ιδιοκτητών για τηνυποβολή ένστασης. Τοδικαίωμαυποβολής ένστασης περιο ρίζεταιστασχέδιακαιπροδιαγραφές- (βλ.Αρθρο 17
(4)). Η εξέ τασητους ανάγεταιστο Υπουργικό Συμβούλιο,το αρμόδιο,κα τά το νόμο, όργανο για την έγκρισητους. Μετην έγκριση, ορι5 στικοποιούνται τασχέδια καιοιπροδιαγραφές. Υπό τηναίρεσητων αναγκαίων επιφυλάξεων,εφόσο τοζήτημα δεντίθεταιπροςαπόφασησ' αυτή τηδιαδικασία,μπορείναλεχθεί ότι ηαπόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου είναι εκτελεστή, μετά τηνκοινοποίηση της,ωςπροςτασχέδιακαιπροδιαγραφέςτης κα τασκευήςτουδρόμου,βάσειτουΑρθρου 18
(7)του ΚΕΦ.96. Τοτρίτο στάδιοσυναρτάταιμετον καθορισμό της συνεισφο ράςτηςαρμόδιαςαρχής,αφενός,καιτων ιδιοκτητών,αφετέρου, για την κατασκευή του δρόμου,καθώςκαι τον επιμερισμό της, ανάλογα μετην έκταση τηςπρόσοψης (στο δρόμο)τουακινήτου του καθενός.Ο καθορισμός της δαπάνης και,κατ*ακολουθίαν, της συνεισφοράς, είναι εξ αντικειμένου αδύνατοςπριν την ορι στικοποίηση των σχεδίων και προδιαγραφών με την απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου. Μετά τον καθορισμό τους, όπως ρητά προβλέπεται στο Αρθρο 18
(9),ηαρμόδια αρχήπροβαίνει στον τελικό καταμερισμότηςδαπάνηςμεταξύτηςαρχήςκαιτων ιδιοκτητών,αφενός,και μεταξύτων ιδίωντων ιδιοκτητών,αφε τέρου. Η απόφασηη οποία προκύπτει είναι γενεσιουργός υποχρεώσεων για την καταβολή του χρηματικού ποσού, το οποίο επιμερίζεται στον κάθε ένα ιδιοκτήτη.Πριν την έκδοση της,δεν υπάρχει οποιαδήποτεαπόφαση επί τουθέματος. 10 15 20 25 Τογεγονός ότι οαρχικόςυπολογισμός τηςδαπάνηςπαρείχεενδείξεις γιατοποσό το οποίο μπορούσε νακληθεί ο ιδιοκτήτηςνα συνεισφέρει, δεν αλλοιώνει το χαρακτήραήτηδραστικότητατης τελικής απόφασης,ως προςτονπροσδιορισμό τηςφορολογίας. 30 Καταλήγουμε ότι εσφαλμένα απορρίφθηκε η προσφυγή ως απαράδεκτη. Γιατολόγοαυτό,η έφεσηθαεπιτραπείκαιεπιτρέ πεται με έξοδα. 35 Εφόσον η ουσία της προσφυγής δεν εξετάστηκε, θαπροχωρή σουμεστηνακρόασητηςυπόθεσης,ηοποίαορίζεταιστις2/10/1996. Η έφεση επιτρέπεται μεέξοδα. 362 40