clr/1996/1996_3_389.pdf

(1996)Συνταγματικό Δίκαιο — Σύνταγμα, Άρθρο 188— Προσαρμογή της αποικιακής νομοθεσίαςπρος το Σύνταγμα — Εφαρμοστέες αρχές. Προνομιακά εντάλματα — Ένταλμα mandamus— ΤοΑνώτατο Δικα­ στήριο κέκτηται αποκλειστικήδικαιοδοσία για έκδοση τους. 5 Συνταγματικό Δίκαιο — Αρχή της διάκρισης των Εξουσιών— Κατο­ χυρώνεται από το Σύνταγμα — Αποκλείει την ανάληψηκαι άσκη­ ση από μια πολιτειακή εξουσία αρμοδιοτήτων και εξουσιών που ανήκουν σε άλλη — Το Άρθρο 18

(1)του Κεφ. 96 έπαυσε να υφί10 σταταιμεβάση την πιο πάνω αρχή. Συνταγματικότητα Νόμων—Κρίση επί της συνταγματικότητας νόμου από τοΑνώτατο Δικαστήριο δυνάμει του Άρθρου 144του Συντάγ­ ματος — Η κρίση του Ανωτάτου Δικαστηρίου επί ζητημάτων συ15 νταγματικής φύσεως πρέπει να αναζητείται μόνο στις περιπτώσεις που αυτά είναι ουσιαστικά (material), εκτός αν είναι απόλυτα ανα­ γκαίο για την έκβαση της υπόθεσης. Ο Δήμος Γεροσκήπου, απέρριψε την αίτηση των ενδιαφέρομε20 νων μερών νατους χορηγηθεί άδειαοικοδομής γιαανέγερση μεγά­ λης ξενοδοχειακής μονάδας παρά την εξασφάλιση πολεοδομικής άδειας από την αρμόδια πολεοδομική αρχή. Το Υπουργικό Συμ­ βούλιο,κατόπινυποβολής παραπόνου από ταενδιαφερόμενα μέρη δυνάμει του Αρθρου 21 του Κεφ. 96, εξέδωσε διάταγμαπρος τον 25 Δήμο Γεροσκήπου καλώνταςτον να προβεί στην έκδοση της αιτη­ θείσας άδειαςοικοδομής μέσασε 10ημέρες. Ο Δήμος Γεροσκήπου (ο Δήμος),αμφισβήτησε την εξουσία του Υπουργικού Συμβουλίου να διατάξει το Δήμο να προβεί στην έκδόσηάδειαςοικοδομής στα ενδιαφερόμεναπρόσωπα.Το Υπουργι­ κόΣυμβούλιουποστήριξε,ότιτουπαρέχεταιτέτοιαεξουσίααπό το Άρθρο 21 του περί Ρυθμίσεως Οδών και Οικοδομών Νόμου,Κεφ. 96,καιότι το εκδοθέν διάταγμαεκδόθηκενόμιμα. 30 35 Ηαπόφασητου Δήμου γιαάρνησηάδειαςοικοδομής όσο και η απόφασηπου λήφθηκε απότο Υπουργικό Συμβούλιο για παραμε­ ρισμό της απόφασηςτου Δήμου,αποτελούν το επίδικο θέμαπρο­ σφυγών, που ασκήθηκαν,αντίστοιχα,απότα ενδιαφερόμεναπρό­ σωπακαιτο Δήμο. Οικαθ*ωνηαίτησηυποστήριξανότιτοδικαίωμαπροσφυγήςτων ενδιαφερομένων προσώπων,βάσειτουΆρθρου 146.1 τουΣυντάγμα­ τος, δεν παρενέβαλλε οποιοδήποτε κώλυμα στην άσκησητων εξου390 40 3 ΑΛΛ 5 10 15 Δημ.Συμβ.Γεοοσχήπουκ,ά.ν.Υπονογ.Συμβουλίου κΛ. σιών του Υπουργικού Συμβουλίου κάτω από το Άρθρο 21 επί του οποίουεδράζετοηαπόφασητου.Περαιτέρω,εισηγήθηκαν ότιηκατα­ νομήεξουσιών μεταξύοργάνωνήαρχώντηςΔημοκρατίαςείναιαπό­ λυταπαραδεκτή,γεγονός πουσυμβιβάζειτιςδιατάξειςτουΑρθρου 21 μετοΣύνταγμα.Ταενδιαφερόμεναπρόσωπαυποστήριξαν,ότιοιδια­ τάξειςτουΆρθρου21είναιπαραδεκτές,ενόψειτηςσυνταγματικήςευ­ χέρειαςγιακατανομήτων εξουσιών μεταξύαρχώντηςΔημοκρατίας. Το ερώτημα που εγείρεται είναι κατάπόσο το Υπουργικό Συμβούλιο κέκτηται την εξουσία την οποία επικαλείται, ηάσκηση της οποίας έρχεται σε σύγκρουση μετις εξουσίεςτου Δήμου. Το Ανώτατο Δικαστήριο έδωσε ομόφωνα αρνητική απάντηση στο θέμα,με την έκδοση τριών αποφάσεων που βασίζονταν πάνω σε διαφορετικούς λόγους. Α. Υπό Πική,Π.συμφωνούντων και των ΠαπαδόπουλουΔ., ΧατζητσαγγάρηΔ.,ΧρυσοστομήΔ.καιΝικήταΔ.: 20 Τοπρώτοζήτημαπουτίθεταιπρος εξέταση,είναικατά πόσο ο νόμος παρέχει την εξουσία του Άρθρου 21 του περί Ρυθμίσε­ ων Οδών και Οικοδομών Νόμου, Κεφ. 96 το οποίο υφίστατο κατά την εγκαθίδρυση της ΚυπριακήςΔημοκρατίας. 25 ΤοΆρθρο21

(2)του Κεφ.96παρέχει εξουσία στον Κυβερνήτη, (στην προκείμενη περίπτωση,στο Υπουργικό Συμβούλιο),ναεκ­ δώσει διαταγήπρος την αρμόδια αρχήνα χωρήσει στην έκδοση άδειαςοικοδομής και,παρεπόμενασεπερίπτωσηπαράλειψης,να ορίσειτοντρόποεκτέλεσηςτης. Η διαταγήηοποίαπροβλέπεται έχειτοχαρακτήραεντάλματοςτουτύπου "mandamus'1. 30 35 40 Για την έκδοση εντάλματος τύπου mandamus κέκτηται απο­ κλειστικήδικαιοδοσίαδυνάμειτουΣυντάγματος,τοΑνώτατο Δι­ καστήριο-(Άρθρο 155.4). ΣύμφωναμετοΑγγλικόΔίκαιο,διαταγήτύπουmandamus μπορεί νααπευθυνθεί τόσο προς δικαστικές όσοκαιαρχέςδημοσίουδικαίου-(publiccorporations). Εφόσοτο αντικείμενο τηςδιαταγήςείναιηεκπλήρωση διοικητικήςενέργει­ ας,τομόνο αρμόδιοσώμα,τοοποίο μπορεί ναεπιληφθεί τουθέ­ ματος,είναι το Ανώτατο Δικαστήριο, στην ενάσκηση τηςδικαιοδοσίαςτουβάσειτουΑρθρου 146.1 τουΣυντάγματος.ΤοΚεφ. 17 (Mandamus Law),όνταςαντίθετομετοΣύνταγμα,έπαυσεναισχύ­ ει απότηνεγκαθίδρυσητηςΔημοκρατίας. ΗαπόφασητουΥπουργικού Συμβουλίουλήφθηκεκατάπαρά- 391 Δημ.Συμβ. Γεροσκήπουχ,ά. ν.Υπουργ.Συμβουλίουκ,ά.

(1996)βάση της αρχής της διάκρισης των Εξουσιών που θεμελιώνεται στο Σύνταγμα. Σύμφωναμετολόγοτηςαπόφασηςστην υπόθεση Holy See of Kitium v.MunicipalCouncilof Limassoi,αποκλεί­ εται ηανάληψηδικαστικής λειτουργίας απόμηδικαστικήαρχήή δικαστικήαρχήάλλη απόεκείνη πουπροβ.'-έπεταιστο Σύνταγμα. Στην πιο πάνω υπόθεση, αποφασίστηκί ότι το Αρθρο 18

(1)του Κεφ.96 έπαυσε ναυφίσταται απότηνεγκαθίδρυσητηςΔημοκρα­ τίας επειδή η εξουσία πουπαρείχε στον Κυβερνήτη (Υπουργικό Συμβούλιο) να επιλαμβάνεται εφέσεων κατά αποφάσεων αρμό­ διαςαρχήςγιαέκδοσηάδειαςοικοδομής,ήτανδικαστικήςφύσεως και επομένως, εξήρχετο τουπεδίουτης λειτουργίας οργάνων της Εκτελεστικής Εξουσίας. Ενόψειόλων όσων αναφέρονταιπιοπάνω,διαπιστώνεται ότι η εξουσία η οποία παρέχεται στο Υπουργικό Συμβούλιο δυνάμει τουΑρθρου 21,προςέκδοσηδιαταγήςσεδιοικητικόόργανογιατην εκπλήρωσηκαθήκοντοςαντίκειταιπροςτοΣύνταγμα,συγκρούεται άμεσαμετιςδιατάξειςτωνΑρθρων 146.1 και 155.4 τουΣυντάγμα­ τοςκαιπαραβιάζειτηναρχήτηςδιάκρισηςτων Εξουσιών. 5 10 15 20 Το διάταγμα του Υπουργικού Συμβουλίου, κηρύσσεται εξ υπαρχής άκυρο και ακυρώνεται στην ολότητα του, βάσει του Αρθρου 139.5 τουΣυντάγματος. Β. Υπό Αρτεμίδη Δ.,συμφωνούντων καιτωνΔημητριάδηΔ.,Αρτεμη Δ.,ΝικολαΐδηΔ.,ΝικολάουΔ.,ΚρονίδηΔ.καιΚωνσταντινίδη Δ.: Το Αρθρο 21 του Κεφ.96 αναφέρεται ρητά σε παραλείψεις της αρμόδιας αρχής να συμμορφωθεί προς τις διατάξεις του Νόμου ή των Κανονισμών. Αποτελεί αναμφισβήτητο γεγονός, ότι ο Δήμος στην παρούσα υπόθεση, δεν παρέλειψε να πράξει οτιδήποτε για να συμμορφωθεί προς τις διατάξειςτου Νόμουή των Κανονισμών. Κατά συνέπεια η επίκληση του Αρθρου 21 από το Υπουργικό Συμβούλιο με σκοπό την έκδοση του επίδι­ κου διατάγματοςείναι νομικά αστήρικτη. 25 30 35 Το Δικαστήριο δε θεωρεί απαραίτητονα εξετάσει θέμα συ­ νταγματικότητας του Αρθρου 21 του Κεφ.96, αφούη διαφορά που εγέρθηκε επιλύθηκε μετηναπόφασηπουήδη εξέδωσε. 40 Η προσφυγή γίνεται αποδεκτή. Το Υπουργικό Συμβούλιο δεν έχει εξουσία ούτε αρμοδιότητα να εκδώσει το επίδικο διά­ ταγμα,επικαλούμενο τις διατάξειςτου Άρθρου 21 του Κεφ.

1. Τα έξοδα θακαταβληθούναπότην Κυπριακή Αστυνομία. 392 3ΑΛΛ Δημ.Συμβ. Γεροσκήπουκ.ά. ν.Υπουργ.Συμβουλίουκ.ά. Γ. Υπό ΚαλλήΔ., συμφωνούντος καιτου Κωνσταντινίδη Δ.: 5 Οι Δήμοι στην Κυπριακή Δημοκρατία δημιουργήθηκαν με τον περίΔήμων Νόμο(Ν.111/85). Αποτελούν αρχήτοπικής αυτοδιοίκησης μεαρμοδιότηταασκήσεως διοικητικής εξουσίας. Το Υπουργικό Συμβούλιο έχει εξουσίες και αρμοδιότητες πουδιέπονται απότοΑρθρο54 του Συντάγματος. 10 Τόσο το Υπουργικό Συμβούλιο όσο και οι Δήμοι αποτελούν ΑρχέςήΌργανατηςΔημοκρατίαςεντός της εννοίαςτου Αρθρου 139τουΣυντάγματος. ΣυνεπώςηπρώτηπροϋπόθεσητουΑρθρου 139 ανωτέρω ικανοποιείται με συνεπακόλουθο τη νομιμοποίηση τωναιτητώνναπροσφύγουνδυνάμειτουρηθέντος Αρθρου. 15 ΗδεύτερηπροϋπόθεσητουΑρθρου 139, επίσης ικανοποιεί­ ταιλόγωτηςαμφισβήτησης εκμέρουςτωναιτητώντης εξουσίας του Υπουργικού Συμβουλίου δυνάμει του Αρθρου 21 του Κεφ. 96,ναπροβεί στην ενέργεια στην οποίαπροέβηκε. 20 25 30 35 40 Οι αιτητές συμμορφώθηκαν πλήρως προς τις διατάξεις του Κεφ.96 μετην εξέτασηκαιαπόρριψη της αίτησηςτωνενδιαφερο­ μένων μερών. Οι αιτητές δεν παρέλειψαν να εξετάσουν και να απορρίψουντηναίτηση. Δενυφίσταται,επομένωςπεδίοεπέμβασης τουΥπουργικού Συμβουλίουκαιοποιαδήποτετυχόνεπέμβασητου λαμβάνειχώραν"άνευεξουσίαςήαρμοδιότητος". Αποτέλεσμα αυ­ τού είναιότι μεβάση τοΑρθρο 1393 τουΣυντάγματος,ηεπίδικη απόφασηείναιάκυρηκαιχωρίςοποιοδήποτενομικόαποτέλεσμα. Σύμφωναμετιςκατευθυντήριεςγραμμέςπουτέθηκαναπότο Ανώτατο ΣυνταγματικόΔικαστήριοτηςΔημοκρατίαςαπότοαρ­ χικό στάδιο λειτουργίας του,για να παραπεμφθείθέμααντισυ­ νταγματικότηταςΝόμουδυνάμειτουΑρθρου 144του Συντάγμα­ τος, ενώπιον του Ανωτάτου ΣυνταγματικούΔικαστηρίου,αυτό πρέπειναείναιουσιαστικό (material). ΤαΔικαστήριαδεσυνηθί­ ζουννααποφασίζουνζητήματασυνταγματικήςφύσεως εκτόςαν είναιαπόλυτααναγκαίογιατηνέκβασητηςυπόθεσης. Μεβάσητιςαρχέςπουαναφέρονταιπιοπάνωκαιεφόσοντα επίδικαθέματαέχουν κριθεί με άλλο τρόπο,δεν εγείρεται θέμα επίλυσης τους με έκδοσηδικαστικήςαπόφασηςεπί της συνταγ­ ματικότητας ήμητου Αρθρου 21 του Κεφ.
2. Ηπροσφυγή γίνεται αποδεκτή. 393 Δημ. Συμβ. Γεροσκήπου XXL ν.Υπουργ. Συμβουλίου ΧΛ.

(1996)Υποθέσεις πουαναφέρθηκαν: ΑυτοκέφαλοςΑγ. ΟρθόδοξοςκαιΑποστολικήΕκκλησία της Κύπρου ν. Βουλή; τωνΑντιπροσώπων, Υποθ.Αρ.515/89, ημερ. 72.90, 5 Celaleddin κ.ά.ν. Υπουργικού Συμβουλίου κ.ά.,5R.S.C.C. 102 Loftis v.Republic, 1R.S.C.C. 20, TheMayoretc. Nicosia v.Loindes,1R.S.C.C. 59, 10 MiliotisandOthersv.Hussein

(1963)2C.L.R. 287, Συμβούλιο Εγγραφής Αρχιτεκτόνων καιΠολιτικών Μηχανικώνν. Κυριακίδης

(1966)3Α.ΑΑ. 640, 15 Ζαντή ν. Επαρχου Αευκωσίας, Υποθ.Αρ. 1131/91, ημερ. 23.12.1992, Κασάπη ν. Δημοκρατίας, Υποθ. Αρ.547/93, ημερ. 315.1994, MudenisoglouandOthersv. TheCouncilofMinisters5 R.S.CC. 130, TheTurkishCommunal Chamberetc.v. TheCouncil of Ministers5 R.S.C.C. 59, 20 25 ImprovementBoardofStrovoiosv. TheRepublic

(1983)3 CLR. 434, ΘεοδοσίουΑτδ v.Δήμου Λεμεσού

(1993)3Α.ΑΛ. 25, Christodoulou v.TheRepublic 1 R.S.C.C. 1, 30 Pelides v.TheRepublicandAnother3 R.S.C.C 13, TheUnitedBibleSocieties(Guff)v. Χατζηκακού

(1990)1ΑΛΛ. 395, 35 Κυπριακή Δημοκρατία ν.Σαμψών

(1991)1 ΑΛΛ. 858, TheRepublicv.Loftis,1R.S.C.C. 30, Djirkalli v.TheRepublic, 1 R.S.C.C. 36, Γενικός Εισαγγελέας v. Ααξαρίδη καιΆλλου

(1992)2ΑΛΛ. 8, Ramaddanv.ElectricityAuthorityofCyprusandAnother, IRS.GC49, 394 40 3ΑΛΛ. Δημ.Συμβ.ΓεροσκήπουχΑ.ν.Υπουργ.ΣυμβουλίουκΛ. HolySee ofKitium v. MunicipalCouncilofLimassol 1 R.S.C.C. 15. Προσφυγή. 5 10 ΟμόφωνηαπόφασητηςΟλομέλειας, μετηνοποίακρίθηκεότι το διάταγμα του Υπουργικού Συμβουλίου μετοοποίο καλούσε το Δήμο Γεροσκήπου ναεκδώσει άδειαοικοδομής στα ενδιαφε­ ρόμενα μέρη ήτανεξυπαρχήςάκυρο. Αγ. Κακογιάννης καιΧρ. Κληρίδης,για τους Αιτητές. Χρ. Ιωσηφίδης,Δικηγόρος τηςΔημοκρατίας,γιατους Καθ' aw ηαίτηση. 15 Α. Σ.Αγγελίδης, γιατο Ενδιαφερόμενο μέρος. Cur.adv. wit. 20 25 30 35 40 ΠΙΚΗΣ, Π.: Είμαστε ομόφωνοι α>ςπρος τοαποτέλεσματης προσφυγής. Το διάταγμα του Υπουργικού Συμβουλίου, που αποτελεί το αντικείμενο της προσφυγής, κρίνεται εξυπαρχής άκυροκαιακυρώνεται βάσει τουΆρθρου 139.5του Συντάγμα­ τος. Οιλόγοι,γιατους οποίους έχουμε αχθείσ' αυτήτηνκατά­ ληξη,δενείναι όμοιοι. Θαπροχωρήσω στην έκδοση τηςδικής μουαπόφασης,τηςπρώτηςκατάσειρά εκφώνησης, μετηνοποία συμφωνούν οι Δικαστές Παπαδόπουλος, Χατζητσαγγάρης, ΧρυσοστομήςκαιΝικήτας. Θαακολουθήσει η εκφώνηση των αποφάσεωντων Δικαστών Αρτεμίδηκαι Καλλή. ΜετηναπόφασητουΔικαστή Αρτεμίδη συμφωνούν οι Δικαστές Δημητριάδης, Αρτεμης, Νικολαΐδης, Νικολάουκαι Κρονίδης, ενώοΔικαστής Κωνσταντινίδης συμ­ φωνεί και μετιςδύοαποφάσεις. ΠΙΚΗΣ,Π.:ΟΔήμος Γεροσκήπου,υπότην ιδιότητατουωςόρ­ γανοήαρχήτηςΔημοκρατίας,προσφεύγει στοΑνώτατο Δικαστή­ ριο,μεαίτηματην ακύρωσηαπόφασηςτου Υπουργικού Συμβου­ λίου,μετηνοποίαδιατάσσεταιοΔήμοςναεκδώσει άδειαοικοδο­ μήςσταενδιαφερόμεναπρόσωπα,γιατηνανέγερσηξενοδοχειακής μονάδας,αίτηματοοποίοείχενωρίτερααπορρίψει. Ηποοσφυγήθεμελιώνεται στιςδιατάξειςτωνΑρθρων 139,173, 175, 176και 177τουΣυντάγματος.Δικαίωμα γιατηνπροσφυγή στο Ανώτατο Δικαστήριο,γιατηνεπίλυσητου τεθέντος θέματος, 395 Πικής,Π. Αημ.Συμβ.Γεροσκήπουκ,ά. ν.Υίΐουργ. Συμβουλίουκ,ά.

(1996)αντλείταιαπότιςδιατάξειςτουΑρθρου 139,τοοποίοκαθιστάπα­ ραδεκτήπροσφυγήστοΑνώτατο Δικαστήριο οργάνου τηςΔημο­ κρατίας,γιατηνεπίλυσηδιαφοράςμεάλλοόργανοή αρχή,ηοποία προκύπτειαπόσύγκρουση ήαμφισβήτηση εξουσίας. Οι καθ*ων η αίτηση δεναμφισβητούν ή,ακριβέστερα, αφήνουν τοπαραδεκτό 5 τηςπροσφυγής στην κρίση τουΔικαστηρίου.Τέτοια αμφισβήτηση εγείρεται απόταενδιαφερόμεναπρόσωπα,γιαλόγους πουδεν εί­ ναι ολωσδιόλου ευκρινείς. Στοβαθμό πουαυτοί διαφαίνονται, έχουνωςλόγοτοσαφήδιαχωρισμότωνεξουσιών των πολεοδομι­ κώναρχών, αφενός,καιτουΔήμου,ωςαρμόδιαςαρχής, αφετέρου, 10 γιατηνέκδοσηαδειώνοικοδομής,ώστενααποκλείεταιησύγκρου­ σηήαμφισβήτηση εξουσίας μεταξύτους -(βλ. Ζαντήν. Επαρχου Λευκωσίας- (ΥπόθεσηΑρ. 1131/91-23/12/1992).Κασάπη ν. Δη­ μοκρατίας- (ΥπόθεσηΑρ.547/93- 31y5/1994)). 15 ΤοότιοΔήμος συνιστά όργανοή αρχή τηςΔημοκρατίας,διευ­ κρινίζεται σε αριθμό δικαστικών αποφάσεων, ερμηνευτικώντου Αρθρου 139 -(βλ., μεταξύ άλλων, αποφάσειςΑυτοκέφαληΑγκατάτηΟρθόδοξοςκαιΑποστολικήΕκκλησίατηςΚύπρουκαιΆλλοι ν.Βουλής τωνΑντιπροσώπων (Υπόθεση Αρ.515/89 -7/2/1990) 20 (Ολομέλεια). Dr. Orhan Muderrisogluand Others and The Council of Ministers 5 R.S.C.C. 130). Οόρος «όργανο»ή«αρχή τηςΔημοκρατίας» περιλαμβάνεισώμαοργανικάσυγκροτημένο,το οποίοασκείπολιτειακήεξουσίασεέναήπερισσότερους τομείςτης κρατικής λειτουργίας. Ηνομολογία του Ανωτάτου Συνταγματι- 25 κούΔικαστηρίου υποστηρίζει ότιΔήμος,δεόντως συγκροτημένος, συνιστά όργανοήαρχήτηςΔημοκρατίας,τοοποίονομιμοποιείται ναπροσφύγει,εφόσοπροκύψεισύγκρουσηήανακύψειαμφισβήτη­ σηεξουσίας μεταξύτουκαιάλλης αρχήςήοργάνουτηςΔημοκρα­ τίας -(βλ.Dr.FuatCelaieddin andOthersandTheCouncil of 30 Ministers and Others5 R.S.C.C. 102.The Turkish Communal Chamberetc andTheCouncilof Ministers5R.S.C.C59). Οι όροι «σύγκρουση»και «αμφισβήτηση εξουσίας»έχουνερμη­ νευθείδιασταλτικά. ΈχειαποφασιστείότιτοΑρθρο139σκοπείστη 35 δημιουργίααποτελεσματικού μηχανισμού,γιατην επίλυση διαφο­ ρών μεταξύοργάνων τηςΔημοκρατίας,αναφορικά μετιςεξουσίες καιαρμοδιότητεςτους. Διαφωνίαωςπροςταόριατωναρμοδιοτή­ τωντουςήανάληψηεξουσίαςαπόέναόργανο,ηοποίααμφισβητεί­ ταιαπόάλλο,καθιστούνπαραδεκτήτηνεπίκλησητουΑρθρου 139, 40 γιατηνεπίλυσητηςδιαφοράςηοποίαανακύπτει-(Βλ. TheTurkish Communal Chamber καιΑυτοκέφαλη Αγιωτάτη Ορθόδοξος και Αποστολική Εκκλησία τηςΚύπρου, (ανωτέρω)).Εφόσο προκύψει σύγκρουσηήαμφισβήτησηεξουσιών ήαρμοδιοτήτωνμεταξύαρχών 396 3 ΑΛΛ. 5 ι0 15 20 Δημ. Συμβ.Γεροσκήπουκ.ά. ν.Υπουργ.ΣυμβουλίουκΔ. Πικής,Π. ήοργάνωντηςΔημοκρατίας,τοαντικείμενοτηςδίκηςείναιη εγκυ­ ρότητατηςπράξηςήαπόφασης,ηοποίαπροκαλείτησύγκρουση ή δημιουργεί την αμφισβήτηση - (βλ. The Turkish Communal Chamber και Αυτοκέφαλη Αγιωτάτη Ορθόδοξοςκαι Αποστολική Εκκλησία τηςΚύπρου, (ανωτέρω)). Στηνπροκείμενηπερίπτωση,ο Δήμος Γεροσκήπου αμφισβητεί ότι τοΥπουργικό Συμβούλιοπερι­ βάλλεταιμετηνεξουσίατηνοποίαέχειεπικαλεστεί - ναδιατάξειτο Δήμο ναπροβεί στην έκδοσηάδειαςοικοδομής σταενδιαφερόμενα πρόσωπα. ΤοΥπουργικό Συμβούλιουποστηρίζει,ότι τουπαρέχε­ ταιτέτοιαεξουσίααπότοΑρθρο21 τουπερίΡυθμίσεως Οδώνκαι Οικοδομών Νόμου,ΚΕΦ.96,καιότιτοδιάταγμαεκδόθηκεσύννο­ μα ΚαικάτωοπότοΆρθρο 146.1τουΣυντάγματος,μπορείναανα­ φέρουμεπαρενθετικά,νομιμοποιείται,στηνκατάλληληπερίπτωση, τοπικήαρχήναπροσφύγει καινααξιώσει τηναναθεώρησηπράξης ή απόφασηςαρχήςήοργάνουτηςκεντρικήςκυβέρνησης - (βλ. imp. BoardStrovolosv.Republic

(1983)3CL.R.434). Ταγεγονότα,ταοποίαστοιχειοθετούν τηναμφισβήτησηκαιεπα­ κόλουθησύγκρουση εξουσιών καιαρμοδιοτήτωνμεταξύτουΔήμου ΓεροσκήπουκαιτουΥπουργικού Συμβουλίου,είναιταεξής:(α)Στις 15Ιουνίου,1995,χορηγήθηκεπολεοδομικήάδειασταεν­ διαφερόμενα πρόσωπα για την οικοδόμηση ξενοδοχειακού συγκροτήματος εντός των ορίων του Δήμου. 25 (β)Στις 16Νοεμβρίου, 1995, μετάτηνεξασφάλιση πολεοδομικής άδειας, τα ενδιαφερόμενα πρόσωπα υπέβαλαν αίτηση στο Δήμο Γεροσκήπου γιατην έκδοση άδειαςοικοδομής. 30 35 40 (γ)ΟΔήμος Γεροσκήπου απέρριψετην αίτησηκαιαρνήθηκετην άδεια. Η απόφασηκοινοποιήθηκε στα ενδιαφερόμενα πρό­ σωπα στις 21 Φεβρουαρίου,

1. Οι λόγοι, για τους οποίους απορρίφθηκε το αίτημα,εμφαίνονται,όπως εξηγείται στα ενδιαφερόμενα πρόσωπα,στην επι­ στολήπου ο Δήμος Γεροσκήπου απηύθυνε στο Διευθυντή Τμή­ ματος Πολεοδομίας και Οικήσεως στις 7 Σεπτεμβρίου,
2. Συνοπτικά,αυτοί είναι:(ι) Ηπολεοδομική άδειαπαρεκκλίνει απότις πρόνοιες του το­ πικού σχεδίου. (ιι) Ο αριθμόςτων κλινών υπερβαίνει τον αριθμό πουκαθορί­ στηκε μεαπόφασητουΥπουργικού Συμβουλίου,αρ.42
3. 397 Πικής,Π. Δημ. Συμβ.Γεροσκήπουκ.ά. ν.Υπουργ.Συμβουλίουκ,ά. (1990 (ιιι)Ανεπίτρεπτη καιπαράλογημεταφοράτουσυντελεστήδόμη­ σης,απόγεωργική σε τουριστική ζώνη. Στις 23 Φεβρουαρίου, 1996, τα ενδιαφερόμεναπρόσωπαπαρα­ πονέθηκανστοΥπουργικό ΣυμβούλιοότιηαπόφασητουΔήμουΤεροσκήπουαντιστρατεύεταιτηνπολεοδομικήάδεια.Στις 10Απριλί­ ου, 1996,τοΥπουργικό Συμβούλιο,επικαλούμενοτιςεξουσίεςπου παρείχοντο στον Κυβερνήτη κατάτην αποικιακή διακυβέρνηση,η οποία περιήλθε στο Υπουργικό Συμβούλιο βάσει του Άρθρου 188.3(β)τουΣυντάγματος,διέταξετοΔήμοΙϊροσκήπουναεκδώσει την άδεια,τάσσοντας προθεσμία δέκαημερών προς συμμόρφωση. Σεαντίθετηπερίπτωση,όρισετονΥπουργόΟικονομικώνκαιτοΔι­ ευθυντήτουΤμήματοςΠολεοδομίαςκαιΟικήσεως ναθεραπεύσουν τηνπαράλειψη,μετην έκδοσητηςάδειαςοικοδομής. 5 10 15 Ο Δήμος Γεροσκήπου αμφισβητεί, κατάπρώτο, την ύπαρξη της εξουσίας την οποία επικαλείται το Υπουργικό Συμβούλιο, να διατάξει την έκδοση άδειαςοικοδομής, εξουσία ηοποία, κα­ τά το νόμο, ανήκει αποκλειστικά στο Δήμο. Κατάδεύτερο λό­ γο,αμφισβητείταιότιτοΆρθρο21,καιστηνπερίπτωσηπουήθε- 20 λε κριθεί ότιυφίσταται,παρέχειεξουσία γιατηνέκδοσητηςδια­ ταγής,ηοποία είναι το αντικείμενο της προσφυγής. ΤοΑρθρο21 του ΚΕΦ.96,τοοποίοίσχυεότανεγκαθιδρύθηκε ηΚυπριακήΔημοκρατία,παρείχεεξουσίαστονΚυβερνήτηναδια- 25 τάσσει την αρμόδια,για την έκδοση άδειας οικοδομής αρχή, να συμμορφωθεί ήνα πάρει μέτρα προς συμμόρφωση με το νόμο ή οποιουσδήποτεκανονισμούςκαι,σεπερίπτωσημησυμμόρφωσης, να εξουσιοδοτήσει πρόσωπο ήνα συστήσει επιτροπή,με εξουσία να θεραπεύσει την παράλειψη. Η θέσητων αιτητών βίναι ότι το 30 Άρθρο21,στο επίμαχοθέμα,αντίκειτοπροςτοΣύνταγμα,οπόταν έπαυσε ναισχύει,αφότουτέθηκε(τοΣύνταγμα)σε ισχύ. Ας σημειωθεί ότι η απόφασητουΔήμουΓεροσκήπου,όσοκαι ηαπόφασηπουαποτελεί το αντικείμενο τηςπαρούσας προσφυγής, αποτελούν το επίδικο θέμα προσφυγών, που ασκήθηκαν, αντίστοιχα,απόταενδιαφερόμεναπρόσωπακαιτο Δήμο Γερο­ σκήπου -(Προσφυγές Αρ. 387/96και374/96). Οι καθ' ων ηαίτησηυποστήριξαν ότι τοδικαίωμαπροσφυγής τωνενδιαφερομένωνπροσώπων,βάσειτουΆρθρου146.1,δενπαρενέβαλλε οποιοδήποτε κώλυμα στην άσκηση των εξουσιών του Υπουργικού ΣυμβουλίουκάτωαπότοΆρθρο21.Περαιτέρω,ει­ σηγήθηκαν ότι η κατανομή εξουσιών μεταξύ οργάνων ή αρχών 398 35 40 3ΑΑΛ. Δημ. Συμβ.ΓεροσκήπουκΑ ν.Υπουργ.Συμβουλίουκ,ά. 5 10 Πικής,Π. της Δημοκρατίας είναι απόλυταπαραδεκτή, γεγονός που συμβι­ βάζειτιςδιατάξειςτουΆρθρου 21 μετοΣύνταγμα. Επακόλουθα, υπέβαλανότι τοΆρθρο21 δενπροσκρούει στιςδιατάξειςτουΣυ­ ντάγματος,ώστενακαθίσταταιασυμβίβαστομεαυτό. Καιταενδιαφερόμεναπρόσωπαυποστήριξανότιησυνταγματικήευχέρεια για την κατανομήεξουσιών μεταξύ αρχών της Δημοκρατίας κα­ θιστάπαραδεκτέςτιςδιατάξειςτουΆρθρου21τουΚΕΦ.
4. (Ει­ δικήαναφορά έγινε στην υπόθεση ΘεοδοσίουΑτδ. ν.Λήμον Λε­ μεσού

(1993)3Α.Α.Δ.25,(Ολομέλειας).) Μετον περί Πολεοδομίας και Χωροταξίας Νόμο του 1972, (Ν.90/72), διαχωρίζονται οι αρμοδιότητες της πολεοδομικής αρχής και της αρμόδιαςγια την έκδοση άδειαςοικοδομής αρχής,ώστεναπαρέχεταιευχέρεια επίκλησης τουΆρθρου 21,προςδιασφάλισητωναντίστοιχωνπε­ δίων λειτουργίας. 15 Η απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου εδράζεται στο Άρθρο 21 του ΚΕΦ.

1. Ηδιαταγήπρος το Δήμο Γεροσκήπου εκδόθηκε κατ'επίκληση των διατάξεωντου. 20 25 • 30 35 40 Ο Δήμος αμφισβητεί την ύπαρξη της εξουσίας την οποία το Υπουργικό Συμβούλιο επικαλείται, υποστηρίζοντας ότι το Άρθρο21 έπαυσεναυφίσταταιαπότην εγκαθίδρυση της Δημο­ κρατίας. Η αμφισβήτηση αυτή οριοθετεί και το δικαιοδοτικό πλαίσιοστο οποίο εντάσσεται η προσφυγή. Ωςαποτέλεσμα,καλείται το Δικαστήριο να αποφασίσει κατάπόσο το Υπουργικό Συμβούλιο κέκτηταιτηνεξουσία τηνοποίαεπικαλείται,ηάσκη­ ση της οποίαςσυγκρούεται με τις εξουσίεςτουΔήμου. Το Άρθρο 139 του Συντάγματος δε στοιχειοθετεί υποκατάστατο μέσοεκείνου το οποίο προβλέπεται απότο Άρθρο 146.1, για την αναθεώρηση της νομιμότητας πράξεων της Διοίκησης. Είναι οι εκατέρωθεν εξουσίες και αρμοδιότητες οργάνων της Δημοκρατίαςκαιοιδιαφορέςσεσχέσημεαυτές,πουοριοθετούν τηδικαιοδοσίατουΑνωτάτου Δικαστηρίου,κάτωαπότοΆρθρο 139,να επιληφθεί προσφυγήςβάσει των διατάξεωντου. Κατάλογικήανάγκη,τοπρώτοζήτημα,τοοποίοτίθεταιπρος εξέταση, είναι κατάπόσο ο νόμος παρέχει την αμφισβητούμενη εξουσία, δηλαδή την εξουσία την οποία διαγράφει το Άρθρο 21 τουυφιστάμενουκατάτηνεγκαθίδρυσητηςΚυπριακήςΔημοκρα­ τίαςπερίΡυθμίσεως ΟδώνκαιΟικοδομών Νόμου,ΚΕΦ.
2. Το Άρθρο 188 του Συντάγματοςκάνει πρόνοιαγια τησυνέ­ χισητης ισχύος της αποικιακήςνομοθεσίας,υπότηναίρεσητης 399 Πιχής,Π. Δημ. Συμβ.Γεροσκήπουκ,ά. ν.Υπουργ.ΣυμβουλίουκΑ

(1996)προσαρμογής τηςπροςτοΣύνταγμα. ΤοΑρθρο 188.1,όπωςκατ' επανάληψη επεσήμανε το Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο, αποβλέπει στη διασφάλιση της συνέχισης της λειτουργίας του νόμου (continuity of law), υπό τον όρο της προσαρμογής του προς το Σύνταγμα,τον υπέρτατο νόμο της Πολιτείας - (Άρθρο 5 179). Η εμβέλεια τουΑρθρου 188 εκτείνεται στο σύνολοτωννό­ μων, όπως το Άρθρο 188.5(a)ορίζει και ηνομολογία βεβαιώνει - (βλ. Miltiades Christodoulou and TheRepublic 1 R.S.C.C. 1). Η προσαρμογή της αποικιακής νομοθεσίας προς το Σύνταγμα συνιστά, σύμφωνα με τις ρητές διατάξεις της παραγράφου4 του Άρθρου 188,αρμοδιότητακάθεδικαστηρίου της ΚυπριακήςΔημο­ κρατίας, τοοποίο έχειναεφαρμόσει,στοπλαίσιο τηςδικαιοδοσίας του,αποικιακόνόμο. Η προσαρμογήτηςπροϋπάρχουσαςνομοθε­ σίας προς το Σύνταγμααποτελεί αρμοδιότητα της δικαστικής λειτουργίας - (βλ. Nicos Pelidesand The Republic and Another 3 R.S.C.C. 13.TheUnitedBibleSocieties(Gulf)v.Χατζηκακού (Π.Ε. 7413 - 28/5/1990). Αημοκρατίαv.Σαμιμών

(1991)1 A.AA 858). 10 15 Η «προσαρμογή» της αποικιακής νομοθεσίας προς το Σύ- 20 νταγμα, όπως ρητά ορίζει το Άρθρο 188.5(β), «περιλαμβάνει τροποποίησιν, ευθυγράμμισιν καικατάργησιν». Όπου δενπαρέ­ χεται πεδίο για τον εναρμονισμό της αποικιακήςνομοθεσίας με τοΣύνταγμα,ονόμος θεωρείται ως εξοβελισθείς. Παρέχεταιευ­ χέρεια γιατροποποίηση,ανάταξη καιευθυγράμμιση νόμου προς 25 το Σύνταγμα, νοουμένου ότι, με τη διαδικασία προσαρμογής, δεν καταστρατηγούνται οι σκοποί καιοι επιδιώξεις της νομοθε­ σίας, όπως διαφαίνονται στο νόμο. Δεν παρέχεται δυνατότητα στο δικαστήριο για την αναμόρφωσηήτον επαναπροσδιορισμό του νόμου -(βλ. The Republic and Ν.P. Loftis ί R.S.C.C. 30). 30 Εφόσον ο νόμος δεν μπορεί ναδιασωθεί με τις αναγκαίες τρο­ ποποιήσεις, θεωρείται ότι έπαυσε ναυφίσταται απότις 16 Αυ­ γούστου, 1960 -(βλ., μεταξύ άλλων, Hannis Djirkalli and The Republic 1 R.S.C.C. 36 καιPelides,(ανωτέρω)). 35 Η προσέγγιση του Δικαστηρίου, ως προς την εφαρμογή της αποικιακήςνομοθεσίας που ίσχυεκατάτηνανακήρυξητηςΔημο­ κρατίας, κατοπτρίζεται στο πιο κάτω απόσπασμα από την από­ φασητηςΟλομέλειας τουΑνωτάτου Δικαστηρίου στηΓεν.Εισαγ­ γελέας ν.Λαζαρίδη και Άλλου

(1992)2Α.ΑΑ 8 (σελ. 16-17):40 "Προκύπτειαπότοκείμενο τουάρθρου188.4 καιτιςαποφά­ σειςστις TheRepublic ν.Ν.P.Loftis,1 R.S.C.C.30,Fethiv. The Republic

(1962)C.L.R. 151, και The UnitedBible Societies 400 3 ΑΛΛ. 5 10 15 20 Δημ.Συμβ. Γεροσκήπου κ,ά.ν.Υπουργ.Συμβουλίου κ,ά. Πικής, Π. (Gulf) v.Hadjikakou, ότι ηαρμοδιότηταγιατροποποίηση για τον εναρμονισμότωνδιατάξεωντηςπροϊσχύουσαςνομοθεσίας μετοΣύνταγμα,καθώςκαιηευχέρειαπροσαρμογήςτους όπου διαπιστώνεται αντίθεσημε το Σύνταγμα,αποδίδεται στη ΔικαστικήΕξουσία.Τοτεκμήριοτηςσυνταγματικότηταςτωννόμων (βλ. μεταξύάλλων,Boardfor Registrationof Architects and Civil Engineers v. Kyriakides

(1966)3 C.L.R. 640 και Improvement Board of Eylenja v. Constantinou

(1967)1 C.L.R. 167), που ισχύει σεσχέση μετηνομοθεσίαπουθεσπίστηκεμετάτηνεγκαθίδρυσητηςΔημοκρατίας,δεν ισχύει αναφορι­ κάμετηνομοθεσίαπουπροϋπήρχετουΣυντάγματος. Αντίθετα, τοάρθρο 188καθιστάτονέλεγχοτουεναρμονισμούτης ισχύου­ σαςκατάτο 1960νομοθεσίαςμετο Σύνταγμαπρωτογενή δικα­ στικήαρμοδιότητα. ΚατάσυνέπειαοιαποφάσειςστηPouris-κχχι Ερμογένους,καιπρογενέστερεςαποφάσεις,υποστηρίζουντηθέ­ ση, ότι το Ανώτατο Δικαστήριο δε διαπίστωσεοποιαδήποτε αντινομία μεταξύτωνπρονοιώντουάρθρου 137τουπερί Ποι­ νικής Δικονομίας Νόμουκαι των προνοιώντου Συντάγματος. Και μεαυτότοσκεπτικότο θέματο οποίοεγείρεται μπορεί να θεωρηθείωςλελυμένο απότηνομολογία." ΤοΆρθρο 21 του ΚΕΦ.96προβλέπει:- 25 30 35 40 "21.

(1)Where acomplaint is madeto the Governor thatan appropriate authority has failed to comply with, or to take appropriate steps toenforce, any of theprovisions of this Law or any Regulations made thereunder or to prosecute any offender for any contravention of this Law or any Regulations made thereunder,the Governor, if satisfied that the authority has been guilty of theallegedfailure andthat it would be inthe public interest so to proceed, shall make an Order limiting a time for the performance of the matter of such complaint and, if thefailure isnotremediedby theappropriate authoritybythe time limited in theOrder,theGovernor may appoint a person oraboard of notmorethanthreepersons toremedy the failure andall costs andexpenses connectedwith, or incidental to, the purpose or purposes in respect of which the appointment is madeshall bepaidby theappropriate authority in default or by any individual members of such authority who, in the opinion of theGovernor,wereresponsible for thefailure, whether such members arestillholding office ornot.

(2)When the costs and expenses payable under subsection

(1)are ascertained, the Governor may issue a certificate in 401 Πικής, Π. Δημ.Συμβ. Γεροσκήπουκά. ν.Υπουργ.Συμβουλίουκ,ά.

(1996)respect thereof and,upon filing a copy of such certificate with the Registrar of the District Court of the district within which the property is situated, thecertificate shall be enforced as if it were an order of the Court." 5 To ερώτημα,στην προκείμενη περίπτωση,είναι κατά πόσο η εξουσία,ηοποίαπαρέχεταιστον Κυβερνήτη(τοΥπουργικό Συμ­ βούλιο),ναεκδώσει,μετάαπόπαράπονο,διαταγήπροςτηναρμό­ διααρχήναχωρήσει στην έκδοσηάδειας οικοδομήςκαι,παρεπό­ μενα, σε περίπτωση παράλειψης,να ορίσει τον τρόπο εκτέλεσης της, συνέχισε να ισχύει και μετά την εγκαθίδρυσητηςΔημοκρα­ τίας.Ηδιαταγήηοποίαπροβλέπεταιέχει τοχαρακτήραεντάλμα­ τοςτουτύπου"mandamus". Πρόκειταιγιαδιαταγήπροςαρμόδια αρχή, για την εκτέλεση καθήκοντοςτο οποίο επιβάλλει ο νόμος. (Ως προς τον προσδιορισμό διαταγής τύπου mandamus, βλ. Halsbury's Lawsof England,Vol. 11,FourthEdition,para. 1521.) 10 15 Αποκλειστική δικαιοδοσίαγια την έκδοση εντάλματοςτύπου mandamus εναποτίθεταιαπότοΣύνταγμαστο ΑνώτατοΔικαστή­ ριο -(Άρθρο 155.4). Διαταγήτύπου mandamus στο Αγγλικό Δί- 20 καιο μπορεί να απευθυνθεί τόσο προςδικαστικές όσο καιαρχές δημοσίου δικαίου -(public corporations). Εφόσο το αντικείμενο της διαταγήςείναι η εκπλήρωση διοικητικής ενέργειας, το μόνο αρμόδιο σώμα,το οποίο μπορεί να επιληφθείτου θέματος,είναι τοΑνώτατο Δικαστήριο,στηνενάσκησητηςδικαιοδοσίαςτουβά- 25 σει του Άρθρου 146.1 του Συντάγματος. Τοθέμαδιευκρινίζεται στη Hussein Ramadan v. ElectricityAuthority of Cyprus v. Another,1 R.S.C.C.49,στηνοποίααποφασίστηκεότιτοΚΕΦ. 17 (Mandamus Law) ατόνησε και έπαυσε να ισχύει απότην εγκαθί­ δρυσητηςΔημοκρατίας,λόγωτηςαντίθεσηςτουπροςτοΣύνταγ- 30 μα. Εξηγείταιότιηπαράλειψηεκτέλεσης διοικητικούκαθήκοντος και η έκδοση διαταγής για τηθεραπείαπαραλείψεωνυπόκεινται στην Αναθεωρητική Δικαιοδοσία του Ανωτάτου Διαστηρίου, βά­ σει του Άρθρου 146.1. Το Άρθρο 146.4(γ) παρέχει εξουσία στο Ανώτατο Δικαστήριο «νακήρυξητηνπαράλειψινεν όλωήεν μέ- 35 ρει άκυρονκαιό,τι παντοπαραλειφθένέδειναείχεν εκτελ£σθή». Το Σύνταγμα της Κυπριακής Δημοκρατίας θεμελιώνεται στον αυστηρό διαχωρισμό των Εξουσιών, αποκλειόμενης της ανάληψηςκαιάσκησης απόμιαπολιτειακήεξουσία αρμοδιοτή- 40 των και εξουσιών πουανήκουνσεάλλη. Στη Holy See of Kitium v.MunicipalCouncil of Limassol, 1 R.S.C.C. 15, αποφασίστηκε ότι το Αρθρο 18

(1)του ΚΕΦ. 96 402 3 ΑΛΛ. 5 10 15 20 25 30 35 40 Δημ.Συμβ.ΓεοοσκήηουκΛ. ν.Υπουργ.Συμβουλίου κΛ. έπαυσε να υφίσταται από την εγκαθίδρυση της Δημοκρατίας, επειδήη εξουσία τηνοποίαπαρείχεστον Κυβερνήτη (το Υπουρ­ γικό Συμβούλιο) να επιλαμβάνεται εφέσεων κατάαποφάσεων αρμόδιας αρχής,για την έκδοση άδειας οικοδομής, ήτανδικαστικής ήοιονεί δικαστικήςφύσεως και,επομένως,εκτός τουπε­ δίου λειτουργίας οργάνων της Εκτελεστικής Εξουσίας. Το Δι­ καστήριουπέδειξε ότι το μόνοαρμόδιοόργανογιατηναναθεώ­ ρησηεκτελεστώνπράξεωνδιοικητικών αρχώνείναι το Ανώτατο Δικαστήριο, βάσει του Άρθρου 146.1. Ο λόγος της απόφασης έγκειται στηδιαπίστωση ότι αποκλείεται ηανάληψηδικαστικής λειτουργίας απόμηδικαστικήαρχήήδικαστικήαρχήάλλη από εκείνηπουπροβλέπεται στοΣύνταγμα. Ανάλογηυπήρξεη απόφασητουΔικαστηρίουσεάλληυπόθεση, σεσχέσημετηθεώρησητηςδυνατότηταςπροσαρμογήςτουΆρθρου 18

(2)τουΚΕΦ.96προςτοΣύνταγμα- (βλ.Pelides,(ανωτέρω)). Η διαπίστωση στην οποία αγόμεθα είναι ότι η εξουσία, η οποία παρέχεται στο Υπουργικό Συμβούλιο βάσει του Άρθρου 21,προς έκδοση διαταγήςσε διοικητικό όργανο για την εκπλή­ ρωσηκαθήκοντοςτοοποίο επιβάλλει ονόμος,είναιαντιφατική προς το Σύνταγμα, συγκρούεται άμεσα με τις διατάξεις των Άρθρων 146.1 και 155.4 του Συντάγματος και παραβιάζειτην αρχή της διάκρισης των Εξουσιών, η οποία ενυπάρχει στο Σύνταγμα και στοιχειοθετεί τις αρμοδιότητες και το πεδίο λει­ τουργίας τουκάθεφορέατηςπολιτειακής εξουσίας. ΤοδιάταγματουΥπουργικού Συμβουλίου,πουαποτελείτοαντι­ κείμενοτηςπροσφυγής,κηρύσσεταιεξυπαρχήςάκυροκαιακυρώνεταιστηνολότητατου,βάσειτουΆρθρου 1395 τουΣυντάγματος. ΑΡΤΕΜΙΔΗΣ,Δ: Ταγεγονότα τηςυπόθεσης συνοψίζονται με περισσή ακρίβειαστην απόφαση τουΠροέδρου,γι' αυτόκαιδεν θα τα επαναλάβουμε. Υπενθυμίζουμε μόνον πως το Δημοτικό Συμβούλιο Γεροσκήπου,στοοποίοστησυνέχειαθααναφερόμαστε ως "οΔήμος Γεροσκήπου",απέρριψετηναίτησητουενδιαφερομέ­ νου μέρους νατουχορηγηθεί άδειαοικοδομής,μολονότι εξασφά­ λισεπολεοδομικήάδειααπότηναρμόδιαπολεοδομικήαρχή. Το ενδιαφερόμενο μέρος, επικαλούμενο τοάρθρο21 τουπε­ ρί Ρυθμίσεως Οδών και Οικοδομών Νόμου, Κεφ.96, υπόβαλε παράπονο στο Υπουργικό Συμβούλιο, ζητώντας από αυτό να θέσεισελειτουργία τιςδιατάξειςτου.ΤοΥπουργικό Συμβούλιο, που είχεενώπιον του σχετική γνωμάτευση τουνομικού τμήμα403 Αοτεμίοης,Δ. Δημ. Συμβ. Γεοοσκήπουκ,ά.ν.Υπουογ.Συμβουλίου κ.ό-

(1996)τος,αποδέκτηκετοπαράπονοκαικατ'ακολουθίανεξέδωσεδιά­ ταγμα προςτοΔήμο Γεροσκήπου,καλώνταςτονναεκδώσει,μέ­ σα σε 10ημέρες, στο ενδιαφερόμενομέρος την αιτηθείσα άδεια οικοδομής. Πληροφόρησε δε το Δημοτικό Συμβούλιο, προφα­ νώςσύμφωναμετιςδιατάξειςτουεπίμαχουάρθρου,πωςανδεν 5 συμμορφωνόταν μετηδιαταγήτουΥπουργικού Συμβουλίου,το τελευταίο όριζε τον Υπουργό Εσωτερικών και το Διευθυντή ΤμήματοςΠολεοδομίαςκαιΟικήσεως ωςτηναρμόδια αρχή για ναθεραπεύσειτηνπαράβαση,ναεκδώσουνδηλαδήτηνάδειαοι­ κοδομής στο ενδιαφερόμενο μέρος. Θεωρούμε απαραίτητο να 10 παραθέσουμεαυτούσιοτο άρθρο21 του Κεφ.96: 21.

(1)Where a complaint is made to the Governor that an appropriate authority has failed to comply with, or to take appropriate steps to enforce, any of theprovisions of this Law 15 or any Regulations made thereunder or to prosecute any offender for any contravention of this Law or any Regulations made thereunder, the Governor, if satisfied that the authority has been quilty of theallegedfailure andthat it would be inthe public interest so to proceed, shall make an Order limiting a 20 time for the performance of the matter of such complaint and, ifthefailure isnotremediedby theappropriate authorityby the time limited in theOrder,the Governor may appoint a person oraboard of notmorethanthreepersons toremedy the failure and all costs and expenses connected with, or incidental to,the 25 purpose or purposes in respect of which the appointment is madeshall be paidby theappropriate authority indefault or by any individual members ofsuchauthority who,intheopinionof the Governor, were responsible for the failure, whether such members are stillholding office or not. 30 2 " ΚαισεμετάφρασησταΕλληνικά,όπωςτηνέχειετοιμάσειηΥπηρε­ σίαΑναθεωρήσεωςκαι ΕνοποιήσεωςτηςΚυπριακήςΝομοθεσίας: 35 "21.-

(1)Οσάκις παράπονον υποβάλλεταιεις το Υπουργικόν Συμβούλιον ότι αρμοδία αρχή παρέλειψε να συμμορφωθή προς οιανδήποτε τωνδιατάξεων τουπαρόντος Νόμου,ήοι­ ωνδήποτε Κανονισμών εκδοθέντωνδυνάμειτούτουή ότι πα­ ρέλειψε ναλάβηκατάλληλαμέτραδιάνα εφαρμόσηοιανδή- 40 ποτέ των διατάξεων τουπαρόντος Νόμου ήοιωνδήποτε Κα­ νονισμών εκδοθέντων δυνάμει τούτου ή ότι παρέλειψε να διώξη ήνα λάβηκατάλληλα μέτραδιάναδιώξηοιονδήποτε υπαίτιον δι* οιανδήποτεπαράβασιν του παρόντοςΝόμουή 404 3 ΑΛΛ. 5 10 15 Δημ. Συμβ.Γεοοσκήπουκ,ά. ν.Υπουργ.Συμβουλίουκ,ά. Αοτεμίοης,Δ. οιωνδήποτε Κανονισμών εκδοθέντων δυνάμει τούτου, το Υπουργικόν Συμβούλιο, εάν ικανοποιηθή ότι η αρχή είναι ένοχος τηςπερί ηςοισχυρισμός παραλείψεωςκαιότι θαήτο προς το δημόσιον συμφέρον ούτω να ενεργήση εκδίδει Διάτάγμαθέτονχρονικάόριαδιάτηνεκτέλεσιντουθέματοςτου τοιούτου παραπόνουκαι, εάν η παράλειψις δεν θεραπευθή υπό της αρμοδίας αρχής εντός των χρονικών ορίων των τι­ θεμένων εν τω Δίαταγματι,το Υπουργικόν Συμβούλιον δύ­ ναται να διορίση πρόσωπον ή συμβούλιον εξ ουχί περισσοτέρων των τριών προσώπων διάνα θεραπεύση τηνπαράλειψιν και πάνταταέξοδακαι δαπάναι αι συνυφασμένοι μετά, ήπαρεμπίπτουσαιπρος,τον σκοπόν ήτους σκοπούς εν σχέσει προς τους οποίους διενεργείται ο διορισμός καταβάλλο­ νται υπό τηςπαραλειπούσηςαρμοδίαςαρχής ήυπόοιωνδήποτέ των μελώντηςτοιαύτης αρχήςταοποία,κατά τηνγνώμην του Υπουργικού Συμβουλίου, ήσαν υπεύθυνα διά την παράλειψιν,είτετατοιαύταμέλη εξακολουθούννακατέχουν την θέσιν είτε όχι. 2 " 20 25 30 35 40 Ο Δήμος Γεροσκήπου καταχώρησετηνυπόσυζήτησηπροσφυ­ γή,μετηνοποίααιτείταιόπωςτοΑνώτατο Δικαστήριοαποφασί­ σει οριστικώς καιαμετακλήτως,δυνάμειτουάρθρου 139 του Συ­ ντάγματος, κατά πόσον το Υπουργικό Συμβούλιο είχεαρμοδιότητανα εκδώσει προς αυτότο επίμαχο διάταγμα. Είναι ηεισή­ γησητωνδικηγόρωντουΔήμου Γεροσκήπουπωςτοάρθρο21του Κεφ.96 δε δίδει στο Υπουργικό Συμβούλιο τέτοια εξουσία, και επομένως υπάρχει σύγκρουση ή αμφισβήτηση εξουσίας ήαρμο­ διότητας μεταξύ του Δήμου Γεροσκήπου και του Υπουργικού Συμβουλίου. Υποστηρίζουν οι συνήγοροι του Δήμου Γεροσκή­ που,πωςοπερίΡυθμίσεως ΟδώνκαιΟικοδομών Νόμοςκαθιστά τοΔήμο ωςτηναρμόδιααρχήναεξετάζει τιςαιτήσεις αδειών OLκοδομής,που εμπίπτουνστην γεωγραφικήτουαρμοδιότητα. ΗΟλομέλειατουΑνωτάτουΔικαστηρίουασχολήθηκεδιεξοδικά στην υπόθεση 515/89Αυτοκέφαλος Αγ. Ορθόδοξος Εκκλησία της Κύπρου ν.ΒουλήςτωνΑντιπροσώπων,ημερ. απόφασης7.2.90,και με την προηγούμενη νομολογία, ως προς το τί συνιστά Όργανο ή Αρχήτης Δημοκρατίαςκαι σύγκρουση ήαμφισβήτηση εξουσίας ή αρμοδιότηταςμεταξύτων.Είναιεδώκοινήηθέση,πωςοΔήμοςΓε­ ροσκήπου και το Υπουργικό Συμβούλιο είναι όργανα της Δημο­ κρατίας.Έχουμεδετηγνώμηπωςηδιαφωνία τωνδύοαυτώνορ­ γάνων,ωςπροςτιςαρμοδιότητεςπουτουςαποδίδειοΝόμος,εμπί­ πτειστηνέννοιατηςσύγκρουσης ήαμφισβήτησηςεξουσίας ήαρμο405 Δημ. Συμβ.ΙΥοοσκήπουχΛ. ν.Υπουργ.ΣυμβουλίουκΛ.

(1996)διότητας,όπωςδιαλαμβάνεταιστοάρθρο 139τουΣυντάγματος. Κρίνουμε πωςτο άρθρο21 τουΚεφ.196δενπαρείχεαρμοδιό­ τηταή εξουσία στο Υπουργικό Συμβούλιο ναεκδώσει τουπόσυ­ ζήτηση διάταγμα προς τοΔήμο Γεροσκήπου.Τοάρθροαναφέρεται ρητά σε παραλείψεις τηςαρμόδιας αρχής να συμμορφωθεί προς τις διατάξεις τουΝόμουήΚανονισμών. Υπογραμμίζουμε εδώτηλέξη"παράλειψη",καιπιοπάνωόπουαπαντάταιστο κεί­ μενοτουάρθρου. 5 10 Είναι ενώπιον μας,ωςαναντίλεκτο γεγονός, εξ' ουκαι η πα­ ρούσα προσφυγή,πωςτοΔημοτικό Συμβούλιο Γεροσκήπουδεν παρέλειψε ναπράξει οτιδήποτε για να συμμορφωθεί μετιςδια­ τάξεις του Νόμου ή Κανονισμών. Αντίθετα ενήργησε θετικά, ασκώντας τηναρμοδιότητα που τουπαρέχεται από το Κεφ.96, 15 απορρίπτοντας δηλαδή τηναίτηση τουενδιαφερομένου μέρους για έκδοσηάδειαςοικοδομής. Ηεπίκληση επομένως απότο Υπουργικό Συμβούλιο τουάρ­ θρου 21 γιαναεκδώσει τοεπίδικο διάταγμαπρος τοΔήμο Γε- 20 ροσκήπου είναι νομικάαστήρικτη. Ευθυγραμμισμένη ηνομολογία μας,λέγειπως το Δικαστήριο εξετάζει ζήτημα αντισυνταγματικότητας νόμου μόνον ότανεί­ ναι απολύτωςαπαραίτητογιατην επίλυσητηςενώπιον τουδια- 25 φοράς.Στηνκρινόμενη υπόθεση,ενόψειτηςεκφρασθείσαςγνώ­ μης μας,δενεγείρεται προς κρίση ησυνταγματικότητα του άρ­ θρου21 τουΚεφ.

1. Η προσφυγή γίνεται αποδεκτή. Διακηρύσσεται πως το Υπουργικό Συμβούλιο δενείχε εξουσία μήτε αρμοδιότητα,επι­ καλούμενο τιςδιατάξειςτουάρθρου21 του Κεφ.96, να εκδώσει το επίδικο διάταγμαπρος τοΔήμο Γεροσκήπου. ΗΚυπριακή Δημοκρατία θακαταβαλει ταέξοδα τηςπαρούσας διαδικασίας στο Δήμο Γεροσκήπου. ΚΑΛΛΗΣ, Δ.:Συμφωνώ ότιοι αιτητές νομιμοποιούνταινα προσφύγουν δυνάμει του άρθρου 139του Συντάγματοςκαιότι ηπροσφυγήτους πρέπει ναπετύχει. Θεωρώότιδενπαρίσταται ανάγκηναεπιληφθούμε του ζητήματος τηςσυνταγματικότητας του άρθρου21 του περί Οδώνκαι Οικοδομών Νόμου,Κεφ.
2. Οι λόγοιγιατους οποίους έχωαχθεί σταπιοπάνωσυμπερά­ σματα,έχουν ωςπιοκάτω: 406 30 35 40 3ΑΛΛ. Δημ.Συμβ.Γεοοσχήπουκ,ά.ν.Υπουογ.Συμβουλίουκ,ά. Καλλής,Δ. Νομιμοποίηση των αιτητώνναπροσφύγουν δυνάιιει τουάοθοου 139 τουΣυντάγματος. 5 Οι προϋποθέσεις για την επίκληση του πιο πάνωάρθρου είναι δύο:

(1)Οι αιτητές και οι καθ' ων η αίτηση πρέπει να αποτελούν "ΌργανοήΑρχή τηςΔημοκρατίας" εντός τηςέννοιας του άρ­ θρου 139 τουΣυντάγματος. 10

(2)Πρέπει να υφίσταται σύγκρουση ή αμφισβήτηση εξουσίας ή αρμοδιότητας μεταξύτων αιτητώνκαιτων καθ' ων η αίτησηΥπουργικού Συμβουλίου. 15 20 25 30 35 40 Η έννοια της φράσης "Όργανα ή Αρχές της Δημοκρατίας" έχει επεξηγηθεί στην υπόθεση Celaieddin κ,ά. ν. Υπουργικού Συμβουλίουκ,ά., 5R.S.C.C. 102, 108*. Τηνομικήκατάστασηκαιτιςαρμοδιότητες τωνΔήμων στηνέννομή τάξημιαςκοινωνίας πραγματεύεταιοΣπηλιωτόπουλος στο σύγγραμμα του "Εγχειρίδιο Διοικητικού Δικαίου", 7η έκδοση., στις παραγράφους239,244,298και 312, σύμφωνα μετις οποίες: Οι έννομες τάξεις των εξελιγμένων κοινωνιών και μάλιστα των σύγχρονων, προβλέπουν τησύσταση, εκτός απότο Κράτος, και μεγάλου αριθμούάλλων δημοσίων νομικών προσώπων, στα οποία οργανώνονται ταδιοικητικά όργανα (που ασκούν τηδη­ μόσια εξουσία). Η μέθοδος αυτή οργάνωσης, της ίδρυσης δηλαδή περισσοτέ­ ρων,εκτός απότο Κράτος,δημοσίων νομικών προσώπων, ονο­ μάζεταικατά παράδοσηαυτοδιοίκηση. ΈνααπόταδημόσιαΝομικάΠρόσωπαπουαποτελούν τη δημόσια διοίκηση,είναι καιοιΔήμοι, οι οποίοι είναι ιδιαίτερααυ­ τοδιοικούμενα δημόσια νομικά πρόσωπα. Γενική αρμοδιότητα τους είναι ηδιοίκηση των τοπικών υποθέσεων. **'..,organsor authorities, inthesenseof Article 139of the Constiturion, are specific juridical creations bearing the features of individual and concrete organicinstitutions of government andfuctioning for andon behalfof aprimarylegalentity, suchastheRepublic of Cyprus, ofwhich they areorgansorauthorities intheordinarymeaning ofsuchterms." 407 ! Καλλής, Δ. Δημ. Συμβ.Γεορσχήπουκ,ά.ν.Υπουργ.Συμβουλίουκ,ά,

(1996)Περαιτέρω,σύμφωνα με την παράγραφο 19: 'Τη Δημόσια Διοίκηση μετην ευρεία έννοια του όρου, απαρτί­ ζουντο Κράτος μετη στενήέννοια,δηλαδήτο δημόσιο καιμε­ γάλοςαριθμόςάλλωνδημόσιωννομικώνπροσώπων,σταοποία ηέννομη τάξηέχειαναθέσειτηνεπιδίωξηποικίλων σκοπών.". 5 Οι Δήμοι στην ΚυπριακήΔημοκρατίααποτελούνδημιούργη­ μα του Νόμου -του περί Δήμων Νόμου 1985 (Ν. 111/85).Απο­ τελούν αρχήτοπικήςδιοίκησης (αρ.2τουΝόμου 111/85).Οι αρ- 10 μοδιότητές τους προδιαγράφονταικυρίως από ταάρθρα 83-123 του Νόμου 111/85.Έχουν αρμοδιότητα να ασκούν "διοικητική εξουσία, δηλαδήτμήματης (κρατικής)εξουσίας πουανήκει στη Διοικητική Λειτουργία" (Τάχου, Ελληνικό Διοικητικό Δίκαιο, 4η έκδοση,σελ. 207). 15 Έχοντας υπόψη όλα τα πιο πάνωσε συνάρτηση με τιςαρμο­ διότητεςτωνΔήμων,όπωςπροδιαγράφονταιαπόταπιοπάνωάρ­ θρα83-103τουΝόμου,κρίνωότιοιΔήμοι εμπίπτουνσαφώςεντός τουορισμού πουέχειδοθεί στηνυπόθεση Celaieddin (πιοπάνω). Ακολουθεί πως οι Δήμοι αποτελούν Αρχές ήΌργανα της Δημο­ κρατίας εντός της έννοιαςτουάρθρου 139του Συντάγματος. 20 Σε σχέση με το Υπουργικό Συμβούλιο οι εξουσίες καιαρμο­ διότητες τουδιέπονταιαπότοάρθρο54 τουΣυντάγματος. Λαμ- 25 βανομένων υπόψη αυτών των εξουσιών και αρμοδιοτήτων είναι αυτονόητοότι το Υπουργικό Συμβούλιο αποτελεί Αρχή ήΌργα­ νο τηςΔημοκρατίαςεντός τηςέννοιαςτουπιοπάνωάρθρου 139. Πληρούται,επομένως,ηπρώτη,πιοπάνω,προϋπόθεση. 30 Σεσχέσημε τηδεύτερη προϋπόθεσηηεπίλυση τουζητήματος πρέπειναεπιχειρηθεί μεβάσητις εισηγήσειςτωναιτητώνκαισε συνδυασμό με την επίδικηαπόφαση. Οι τελευταίοι εισηγούνται ότι: 35

(1)Οι καθ' ων ηαίτησηδεν έχουν την εξουσία ήτηναρμοδιότη­ τα, "κατ' επίκληση του άρθρου21 του περί Οδών και Οικο­ δομών Νόμου, Κεφ. 96, σε περιπτώσεις όπως τηνπαρούσα, όπουοι αιτητέςαρνήθηκαν,μεβάσητιςπρόνοιεςτουΚεφ.96 να χορηγήσουν άδειαοικοδομής,νααποφασίζουνότι οι Αι40 τητές είναι ένοχοι παράλειψηςσυμμόρφωσης με συγκεκριμέ­ νη πρόνοια του Κεφ. 96 και να εκδίδουν για το σκοπό αυτό διάταγμα τάσσον προθεσμίαγια συμμόρφωση.". 408 3 ΑΛΛ. Δημ. Συμβ.Γεροσκήπουκ,ά.ν.Υπουογ.Συμβουλίουκ,ά. Καλλής, Δ.

(2)Οικαθ'ωνηαίτησηδενέχουνδικαίωμακάτωαπότιςπεριστά­ σεις,γιατίδενέχεικαθόλουεφαρμογήτοάρθρο21τουΚεφ.96, ναδιορίζουντρίτοπρόσωποόπωςστηνπροκειμένη περίπτωση γιαναασκήσει τιςαρμοδιότητεςκαιεξουσία των Αιτητών. 5 10 Είναι πρόδηλο αποτις πιοπάνωεισηγήσειςτων αιτητών,ότι οι τελευταίοι αμφισβητούνέντονακατάπόσοτοΥπουργικό Συμ­ βούλιο είχεεξουσία,δυνάμειτουάρθρου21τουΚεφ.96,ναενερ­ γήσει όπως έχει ενεργήσει. Υφίσταται, επομένως, αμφισβήτηση εξουσίας ήαρμοδιότητας μεταξύδύο Οργάνων ήΑρχών τηςΔη­ μοκρατίας- τωναιτητώνκαιτουΥπουργικού Συμβουλίου. Ουσία τηςπροσφυγής. 15 Ηουσία της προσφυγής πρέπει να προσεγγισθεί με βάσητα πραγματικά περιστατικά που περιβάλλουν την επίδικη απόφα­ σηκαι με βάσητις πρόνοιες του άρθρου21 του Κεφ.96 και ειδικώτερατηςφράσης"παρέλειψε νασυμμορφωθεί προςοιανδή­ ποτε τωνδιατάξεωντου παρόντοςΝόμου". 20 Τα πραγματικά περιστατικά, στο βαθμό που είναι σχετικά, έχουν ως πιοκάτω: 25 30 35 40 Στις 15.6.95 τα ενδιαφερόμενα μέρη εξασφάλισαν πολεοδομικήάδειασεσχέσημεπροτεινόμενη ανάπτυξηανέγερσης ξενο­ δοχείου 868 κλινών στη Γεροσκήπου. Στη συνέχεια, με αίτηση τους ημερ. 16.11.95,προς τους αιτητές, ζήτησαν άδειαοικοδο­ μής για ανέγερση του πιο πάνωξενοδοχείου. Οι αιτητές,αφού εξέτασαν την αίτηση των ενδιαφερομένων μερών, την απέρριψανκαιπληροφόρησανταενδιαφερόμενα μέρηγιατους λόγους τηςαπόρριψης (βλ.επιστολή τους ημερ.21.2.96). Οι αιτητέςαποτελούν την δυνάμει του Κεφ. 96 "Αρμόδια Αρ­ χή"γιατηχορήγησηαδειώνοικοδομής (βλ.άρθρο3τουΚεφ.96). Ηυποβολή αιτήσεως για χορήγηση άδειαςοικοδομής δεσυνεπά­ γεται την αυτόματηχορήγηση της άδειας. Η χορήγηση ή μη της άδειας οικοδομής αποτελεί ζήτημα το οποίο εμπίπτει απόλυτα εντός των εξουσιών καιαρμοδιοτήτων της Αρμοδίας Αρχής. Αυ­ τόκαθίσταταιπρόδηλοαπότιςδιατάξειςτουΚεφ.96καιιδιαίτερααπότοαρ.4

(1)σύμφωναμετοοποίοηχορήγησητηςάδειαςοι­ κοδομής είναι δυνατήμόνον οσάκις ηαρμόδιααρχή"ικανοποιεί­ ται ότι ηπροβλεπόμενη εργασία ή έτερον ζήτημαεν σχέσει προς την οποίαν ηάδειαζητείται είναι σύμφωνος προς ταςδιατάξεις τουπαρόντοςΝόμουκαιτων εκάστοτε εν ισχύι κανονισμών". 409 Καλλής, Δ. Δημ. Συμβ.Γεροσκήπουκ.ά. ν.Υπουογ.Συμβουλίουκ,ά.

(1996)Κρίνω, επομένως, ότι απότηστιγμήπουηαρμόδιααρχήεπι­ λαμβάνεται μιας αιτήσεως για χορήγηση άδειας οικοδομής και την εγκρίνει ή την απορρίπτει,δεν εγείρεται ζήτημαπαράλειψης τηςνασυμμορφωθεί "προς οιανδήποτετων διατάξεωντουπαρό­ ντος Νόμου". Υπάρχει πλήρης συμμόρφωση προς τις διατάξεις του Νόμου με την εξέταση και την απόρριψη της αίτησης.Παρά­ λειψη συμμόρφωσης επέρχεται σε περίπτωση που ηαρμόδιααρ­ χήπαραλείψει ναεξετάσειτηναίτησηκαιναεκδώσει τηναπόφα­ σητης.Δεν υφίσταται,επομένως, πεδίο επέμβασης του Υπουργι­ κού Συμβουλίου μετά την απορριπτικήήεγκριτική απόφασητης αρμοδίας αρχής και οποιαδήποτε τυχόν επέμβαση του λαμβάνει χώραν "άνευ εξουσίας ήαρμοδιότητος". Ακολουθεί πως ηεπίδι­ κηαπόφασηστην κρινόμενη περίπτωση "ελήφθη άνευ εξουσίας ή αρμοδιότητας".Είναι άκυρη και"άνευ οιουδήποτε απολύτως νο­ μικού αποτελέσματος" (Αρθρο 139.5 του Συντάγματος). 5 10 15 Συντανιιατικότητα του άοθοου21 του Κεφ.

1. Οι ευπαίδευτοι συνήγοροι των αιτητών υποστήριξαν ότι "οι πρόνοιες του άρθρου21 του Κεφ. 96 θαπρέπει να αναγνωσθούν 20 και προσαρμοστούν κάτωαπότοφωςτων προνοιών τουάρθρου 188 του Συντάγματος". Επομένως - συνεχίζει η εισήγηση - στο βαθμό που το άρθρο 21 παρέχει στο Υπουργικό Συμβούλιο δι­ καίωμαέκδοσης διαταγμάτωνπροστατευτικούχαρακτήρα,τύπου Mandamus, με το οποίο να διατάσσεται ηαρμόδια αρχήνα συμ- 25 μορφωθεί μεσυγκεκριμένη νομοθετική πρόνοια,είναιαντίθετο με το άρθρο 155 τουΣυντάγματος, τοοποίο ορίζει ότι μόνο τοΑνώ­ τατο Δικαστήριο μπορεί να εκδώσει διάταγμα Mandamus. Περαιτέρω υποστήριξαν ότι, στο βαθμό "που το Υπουργικό 30 Συμβούλιο επιχειρεί ουσιαστικά κατά εφαρμογήτου Αρθρου21 του Κεφ. 96 να διαπιστώσει τηνομιμότητα ήμη συγκεκριμένης παράλειψης της αρμόδιαςαρχήςσυμμόρφωσης σε συγκεκριμένη πρόνοια του Νόμου, ενεργεί σαν Αναθεωρητικό Δικαστήριο ασκώντας αναθεωρητική δικαιοδοσία ελέγχου νομιμότητας πα- 35 ραλείψεων διοικητικού οργάνου και υποκαθιστά στο βαθμό αυ­ τό το Ανώτατο Δικαστήριο, τοοποίοκατάτοΑρθρο 146 τουΣυ­ ντάγματος ασκεί αποκλειστική αναθεωρητική δικαιοδοσία". Γιατους πιο κάτωλόγους θεωρώ,ότι δενπαρίσταταιανάγκη να εξεταστεί το ζήτημα της συνταγματικότητας του άρθρου 21 του Κεφ. 96: Από το πολύ αρχικό στάδιο της λειτουργίας του το Ανώτατο 410 40 3AAA. Δημ.Συμβ.ΓίοοοκήπουχΛ.ν.Υπουογ.Συμβουλίουκ.ά. 5 10 15 20 25 Καλλής,Δ. Συνταγματικό Δικαστήριο της Δημοκρατίας, το οποίο είχεκαθι­ δρυθείδυνάμειτουάρθρου 133τουΣυντάγματος,είχεθέσεικατευ­ θυντήριες αρχέςαναφορικάμετηνεφαρμογήτων άρθρων144,149 και 188τουΣυντάγματος(ReLoftis v.Republic,1 R.S.C.C.20,34, 35). Σύμφωναμεαυτέςτιςαρχέςγιαναπαραπεμφθείζήτημααντι­ συνταγματικότηταςΝόμουενώπιοντουΑνωτάτουΣυνταγματικού Δικαστηρίου,δυνάμειτουάρθρου144τουΣυντάγματος,αυτόπρέ­ πει να είναι ουσιαστικό (material) για την επίλυση οποιουδήποτε επίδικουθέματοςστηδιαδικασία. Σεσχέσηδεμετοάρθρο 188του Συντάγματος, δεν είναι αναγκαίαηπροηγούμενη παραπομπή ζη­ τήματος αντισυνταγματικότητας ενώπιον του Ανωτάτου Συνταγ­ ματικού Δικαστηρίου, εάν τυγχάνει εφαρμογής ηπαράγραφος4* τουάρθρου
2. Η παράγραφος4τυγχάνει εφαρμογής"οσάκις το δικαστήριοκαιταμέρησυμφωνούναναφορικάμετοντρόποεφαρμογής,μετιςαναγκαίεςπροσαρμογές δυνάμειτηςπαραγ.4,Νόμου ο οποίος εξακολουθεί να ισχύειδυνάμει τηςπαραγ. 1 τουάρθρου 188". (Βλ. και The Mayor etc Nicosiav.Loizides, 1 R.S.C.C. 59 καιMiliotisand Others v.Hussein

(1963)2 C.L.R.287,289). Στηθεμελιακή υπόθεση Συμβούλιο Εγγραφής Αρχιτεκτόνων και Πολιτικών Μηχανικών ν. Κυριακίδης

(1966)3 Α.Α.Δ. 640, 655 (απόφαση της Ολομέλειας) τονίσθηκε ότι: "Η δικαστική εξουσία δεν επιλαμβάνεται αφηρημένων ερωτημάτων. Τα δικα­ στήρια δεσυνηθίζουν νααποφασίζουνζητήματασυνταγματικής φύσεως, εκτός αναυτό είναι απόλυτα αναγκαίογια την έκβαση της υπόθεσης. Τα δικαστήρια δε διατυπώνουν κανόνα συνταγ­ ματικού δικαίου, ο οποίος είναι ευρύτερος από ότι χρειάζεται από τασυγκεκριμένα γεγονότα στα οποίαθα εφαρμοσθεί". 30 Στο σύγγραμμα Rottschaefer on Constitutional Law ηπιοπά­ νω αρχήπαρατίθεταιμεπολύ πιοδυνατήγλώσσα: 'Ταδικαστή­ ρια δεν επιλύουν ζητήματα συνταγματικότητας εάν η υπόθεση μπορεί νααποφασισθεί πάνωσε οποιοδήποτε άλλο λόγο". 35 Στο "Διοικητικό Δικονομικό Δίκαιο" του Π.Δ. Δαγτόγλου,· 2α έκδοση,παραγ. 128,ολόγοςτωνπιοπάνωπεριορισμών "είναι ότι τα δικαστήρια δεχορηγούν γνωμοδοτήσεις, αλλά επιλύουνδιαφο- 40 * 4.ΟιονδήποτεδικαστήριοτηςΔημοκρατίαςεφάρμοζανταςδιατάξειςοιουδήποτε νόμου,διατηρουμένου εν ισχύϊ συμφώνως τηπρώτη παρα­ γράφωτουπαρόντοςάρθρου,εξακολουθείναεφαρμόζηαυτόνενσχέσει προςοιανδήποτετόιαύτηνχρονικήνπερίοδονμετάτωναναγκαίωνπρο­ σαρμογώνπροςουμμόρφωσιναυτούπροςταςδιατάξειςτουΣυντάγμα­ τοςπεριλαμβανομένωνκαιτωνμεταβατικώνδιατάξεωναυτού. 411 Καλλής,Δ. Δημ. Συμβ.Γεροσκήπουκ,ά. ν.Υπουογ.Συμβουλίουκ.0.

(1996)ρές. Δεν ασχολούνται με ζητήματα που δεν οδηγούν στην επίλυση της εκάστοτε κρινόμενης διαφοράς". (Βλ. και "Συνταγματικό Δί­ καιο,Ατομικά Δικαιώματα Β,τουιδίουσυγγραφέα,παραγ.1567). Όπωςφαίνεταιπιοπάνω,ταεπίδικαθέματαέχουνκριθεί μεάλλο τρόπο. Ησυνταγματικότητα του άρθρου21 δεν έχει κριθεί ου­ σιώδηςγιατηνεπίλυση τους. Δενπαρίσταται,επομένως,ανάγκηνα επιληφθώ τουζητήματοςτηςΣυνταγματικότητας τουάρθρου21. Η προσφυγή γίνεται αποδεκτή. 412 5