(1996)24 Οκτωβρίου, 1996 [ΠΙΚΗΣ,Π.,ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ, ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ, ΧΑΤΖΗΤΣΑΓΓΑΡΗΣ, ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΗΣ,ΝΙΚΗΤΑΣ, ΑΡΤΕΜΙΔΗΣ,ΑΡΤΕΜΗΣ, ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ,ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ,ΝΙΚΟΛΑΟΥ, ΚΑΛΛΗΣ,ΚΡΟΝΙΔΗΣ,Δ/στές] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΟ ΑΡΘΡΟ 140ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ, ΠΡΟΕΔΡΟΣΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, Αιτητής, ν. ΒΟΥΛΗΣ ΤΩΝΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΩΝ (ΑΡ.2), Καθ'ης ηΑίτηση. (ΑναφοράΑρ. 4/96). *<=> Συνταγματικό Δίκαιο — Συνταγματικότητα νόμων — Αναφορά από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας για γνωμάτευση από το Ανώτατο Δικαστήριο ωςπρος τησυνταγματικότητα τουΆρθρον 16
(3)(β) τον περί Προστασίας τον Απόρρητον τηςΙδιωτικής Επικοινωνίας(Πα ρακολούθηση Συνδιαλέξεων)Νόμου του 1996,(ο νόμος), και συγκεκριμένα κατά πόσο ηπω πάνω διάταξη είναι αντίθετη ήασνμφωνη με τις παραγράφους 1και 4 του Άρθρον 155και κατ' επέ κταση τον Άρθρον 179του Συντάγματος. 5 ΤοΆρθρο 16
(3)τουνόμου,προσδιορίζει τοδικαίωμαπροσώπου 10 του οποίου η επικοινωνία έτυχε υποκλοπής ήπαρακολούθησηςνα ενστεί στην προσαγωγή μαρτυρίαςηοποίαέχει προκύψει. Η παρά γραφος (β)του Άρθρου 16
(3)του κρινόμενου νόμου προνοεί ότι η μαρτυρία που λήφθηκε έπειτα από υποκλοπή ή παρακολούθηση, μπορεί να προσβληθεί ως μηπαραδεκτήμαρτυρία σε οποιαδήποτε 15 ποινικήήπολιτική διαδικασία,λόγω του ότι το δικαστικό ένταλμα το οποίοεξουσιοδότησε ήενέκρινε ήπαρέτεινετηνπαρακολούθηση ήτανκαταφανώςανεπαρκές.Η αναθεώρησητουεντάλματοςσυνιστά προϋπόθεσηγιατηδιαπίστωσητηςανεπάρκειαςτου. Είναιφανερό ότιηπαράγραφος(β)τουεδαφίου
(3)τουΆρθρου 16τουνόμουπρο20 σκρούει στις παραγράφους 1 και4 του Άρθρου 155 του Συντάγμα τος καιγια το λόγο αυτόείναι αντισυνταγματική.Ο υπόλοιποςνό μος παραμένειάθικτος,λόγω του ότι ηεπίμαχη διάταξηείναιαυτο τελής καιηδιαγραφήτηςδεντονεπηρεάζει. 25 468 3AAA ΠρόεδροςΔημοκρατίας ν.ΒουλήςΑντιπροσώπων (Αρ. 2) Ενόψει των ανωτέρω,δίδεται γνωμάτευση ότι η παράγραφος (β)τουεδαφίου
(3)του Άρθρου 16είναι αντίθετηπρος τις διατά ξεις τωνπαραγράφων 1 και4τουΆρθρου 155και,κατ'επέκταση, τουΑρθρου 179τουΣυντάγματος. 5 Ηπαρ.φ)τονεδ.
(3)τουΆρθρον16τοννπό κρίσηνόμουκρίθηκεαντισυνταγματική. Υποθέσειςπουαναφέρθηκαν: 10 ΠρόεδροςτηςΔημοκρατίαςν. ΒονλήςτωνΑντιπροσώπων
(1995)3 Α.Α.Δ. 388, Ellinas v. TheRepublic
(1989)1 C.L.R. 17. 15 Αναφορά. 20 25 Αναφορά μετηνοποίαοΠρόεδρος τηςΔημοκρατίαςζητάγνω μάτευσηαπότοΑνώτατο Δικαστήριο,κατάπόσοτοΑρθρο 16
(3)(β) τουΠερίΠροστασίαςτουΑπόρρητου τηςΙδιωτικής Επικοινωνίας (Παρακολούθηση Συνδιαλέξεων) Νόμου του 1996, βρίσκεται σε αντίθεσηκαι/ή είναιασύμφωνοπροςτιςπαραγράφους 1 και4 των Αρθρων 155και 179του Συντάγματος. Λ. Λουκαΐδης, Βοηθός Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρα τίας,για τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας. Α. Τριανταφυλλίδης, για τη Βουλήτων Αντιπροσώπων. 30 Cur.adv. wit. ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ: Τη Γνωμάτευση του Δικαστηρίου θαδώσει ο Γ.Μ. Πικής,Π. 35 ΠΙΚΗΣ,Π.: ΗαναφοράτουΠροέδρουθέτειπροςδιερεύνηση τη συνταγματικότητα των διατάξεων του Αρθρου 16
(3)(β) του περί ΠροστασίαςτουΑπόρρητου τηςΙδιωτικήςΕπικοινωνίας(Παρακο λούθησηΣυνδιαλέξεων)Νόμουτου 1996,(ο«νόμος»). Ονόμοςψη φίστηκε απότηΒουλή στις 4 Απριλίου,
- Ασκώντας τις εξουσίεςπουτουπαρέχει τοΑρθρο 51.1 τουΣυντάγματος, οΠρόεδρος της Δημοκρατίας ανέπεμψε (18/4/1996) το νόμο στη Βουλή προς επανεξέταση. Τηνίδιαημέρα,ηΒουλήεκδήλωσε τηνεμμονήτηςστη θέσπισητου.Επακόλουθα,οΠρόεδροςτηςΔημοκρατίαςανέφερετη συνταγματικότητα της προαναφερθείσας διάταξης του νόμου στο 40
- Πιχής,Π. ΠρόεδροςΔημοκρατίαςν.ΒουλήςΑντιπροσώπων (Αρ. 2)
(1996)Ανώτατο Δικαστήριο,γιαναγνωματεύσει κατάπόσο είναιαντίθε τη ήασΰμφωνη με τις παραγράφους 1και4 του Αρθρου 155και, επέκεινα,τουΑρθρου 179,πουκαθιστάτοΣύνταγματονυπέρτατο νόμο τηςΔημοκρατίας. 5 Ηπαράγραφος(β)τουεδαφίου
(3)τουΑρθρου16τουνόμουσυ νιστάαυτοτελήνομοθετικήδιάταξη,η διαγραφήτηςοποίαςθαάφη νεάθικτοτονκορμό,όσοκαιτιςδιακλαδώσειςτουνόμου,άλλεςαπό τηνεπίμαχηπρόνοιατηςοποίαςεξετάζεταιησυνταγματικότητα 10 Σκοπός τουνόμου είναι οπεριορισμός τουδικαιώματος ελεύ θερης επικοινωνίας, το οποίο κατοχυρώνεται από το Άρθρο 17 του Συντάγματος. Ο περιορισμός επιχειρείται, όπως συνάγεται από τοκείμενο τουνόμου,στοπλαίσιο τηςεξουσίας πουπαρέχει το ίδιοτοΑρθρο 17,γιατηνπεριστολή τουδικαιώματοςτοοποίο 15 κατοχυρώνει. Οπεριορισμός εκτείνεται μόνοσεεπικοινωνίες φυ λακισμένων ήπροσώπων πουτελούν σεπροφυλάκισηκαιεπικοι νωνίες πουδιεξάγονται μεπαρανομίαμέσα. Ηπαρακολούθησηεπικοινωνίας, (πουδιεξάγεταιμέσωτηλεφώνου και άλλων μέσων που καθορίζει ο νόμος), υπόκειται στην έγκρισηπροέδρουήανώτερου επαρχιακού δικαστήκαι μπορεί να εξουσιοδοτηθεί μεδικαστικόένταλμα- (Αρθρα8και9τουνόμου). 20 ΤοΑρθρο 16
(3)τουνόμου προσδιορίζει τοδικαίωμαθιγέντος 25 προσώπου, δηλαδή προσώπου του οποίου η επικοινωνία έτυχε υποκλοπής ήπαρακολούθησης,ναενστείστην προσαγωγή μαρτυ ρίαςηοποίαέχειπροκύψει απότηνπαρακολούθηση. Προβλέπει:"
(3)Τηρουμένων τωνδιατάξεωνοποιουδήποτεενισχΰινόμου, 30 το πρόσωποπουθίγηκε μπορεί,σε οποιαδήποτεποινικήήπολι τικήδιαδικασία,ναπροσβάλει ως μηαποδεκτήμαρτυρία,τοπε ριεχόμενοοποιασδήποτειδιωτικήςεπικοινωνίαςτοοποίολήφθη κεέπειτααπόυποκλοπήήπαρακολούθησηήμαρτυρίαπουπηγά ζειαπότέτοιαυποκλοπήήπαρακολούθησηγιατουςλόγους ότι: 35 (α)τοπεριεχόμενο της ιδιωτικής επικοινωνίας λήφθηκεκατά παράβασητων διατάξεωντου παρόντοςΝόμου. (β)το δικαστικό ένταλμα το οποίο εξουσιοδότησε ή ενέκρινεή 40 παρέτεινετηνπαρακολούθηση ήτανκαταφανώςανεπαρκές. (γ)ηπαρακολούθησηέλαβεχώραμετρόποπουδεναναφερό ταν στο δικαστικό ένταλμα." 470 3 AAA, 5 ΠρόεδροςΔημοκρατίας ν. ΒουλήςΑντιπροσώπων (Αρ. 2) Πιχής, Π. ΚοινήείναιηθέσητουΠροέδρουτηςΔημοκρατίαςκαιτηςΒου λής των Αντιπροσώπων, όπως διατυπώθηκε από τους κ.κ. ΛουκαΐδηκαιΤριανταφυλλίδη,αντίστοιχα,ότι τοΣύνταγμα αποκλεί ειτηναναθεώρησητηςορθότητας,εγκυρότητας,ήνομιμότηταςτης απόφασης ή διαταγής πρωτοβάθμιου (κατώτερου) δικαστηρίου από άλλο ομοβάθμιοδικαστήριο. Η συνταγματικήθέση εξηγείται στην απόφασητου Ανωτάτου Δικαστηρίου - Πρόεδρος τηςΔημο κρατίας ν. ΤηςΒουλήςτωνΑντιπροσώπων
(1995)3Α.Α.Δ.388 (βλ.,επίσης,Ellinasv.Republic
(1989)1 C.L.R. 17). 10 15 20 25 30 35 40 Ο κ. Τριανταφυλλίδης εισηγήθηκε ότι η παράγραφος(β) του Αρθρου 16
(3)δε συνεπάγεται απαρέγκλιτα την αναθεώρηση του διατάγματος εξουσιοδότησης. Εισηγήθηκε ότι η εμβέλεια τουπε ριορίζεται σε περιπτώσεις όπου η παρακολούθηση εκφεύγει της εξουσιοδότησης. Αν αυτόςήτανοσκοπός,τότε ηεπίμαχηπαράγραφος θασυ νιστούσε πλεονασμό, εφόσο οι παράγραφοι (α)και(γ)του ιδίου εδαφίουαποκλείουν μαρτυρίαη οποίαλήφθηκεκατάπαράβαση των διατάξεων του νόμου, περιλαμβανομένης, αναμφιβόλως, και της εξουσιοδότησης που δόθηκε για την παρακολούθηση,ή κατά τρόποάλλο απότον εγκριθέντα. Τοκείμενο τηςπαραγράφου(β)δεναφήνειαμφιβολίαωςπρος τονεπιδιωκόμενο σκοπό.Αυτόςέγκειταιστον αποκλεισμόμαρτυ ρίας,ηοποίαπροκύπτειαπό«καταφανώςανεπαρκέςένταλμα».Η αναθεώρηση του εντάλματος συνιστά προϋπόθεση για τηδιαπί στωσητηςανεπάρκειαςτου. Έκδηλα,η παράγραφος(β) του εδαφίου
(3)του Αρθρου 16 του νόμου προσκρούει στις παραγράφους 1και 4 του Αρθρου 155 και,γιατο λόγο αυτό, είναιαντισυνταγματική. Γνωματεύουμε ότι η παράγραφος (β) του εδαφίου
(3)του Αρθρου 16είναιαντίθετηκαιασύμφωνηπροςτιςδιατάξειςτωνπα ραγράφων 1 και4τουΑρθρου 155και,κατ' επέκταση,τουΑρθρου 179τουΣυντάγματος. Η Γνωμάτευση του Ανωτάτου Δικαστηρίου θα κοινοποιηθεί στονΠρόεδροτηςΔημοκρατίαςκαιτηΒουλήτων Αντιπροσώπων. Η παρ. φ) του ε6.
(3)τον Άρθρου 16 τον υπό χρίση νόμου κρίθηκε αντισυνταγματική. 471