3AJUL 1 Νοεμβοίου, 1996 [ΧΡΥΣΟΓΓΟΜΗΣ,ΝΙΚΗΤΑΣ,ΑΡΤΕΜΙΔΗΣ,ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ,ΚΡΟΝΙΔΗΣ, Δ/στές] ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ,ΜΕΣΩΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΙΚΟΥ ΣΥΜ ΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ/Η ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥΚΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΚΑΙ/Ή ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΚΑΙ/ΗΕΠΑΡΧΙΑΚΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΣ, Εφεσείοντες-Καθ' ών η αίτηση, ν. ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΠΥΡΓΩΝ,ΜΕΣΩΤΟΥ ΚΟΙΝΟΤΑΡΧΗ ΚΑΙΤΗΣ ΧΩΡΙΤΙΚΗΣ ΑΡΧΗΣ ΠΥΡΓΩΝ ΚΑΙ ΑΛΛΩΝ, Εφεσφλήτων-Αιτητών, (Αναθεο)οητιχές ΕφέσειςΑο. 1518και 1521). Διοικητικό Δίκαιο—Δέουσα έρευνα—Ανάγεται σία της διοίκησης — Εφαρμοστέες αρχές. στη διακριτική εξου Φυσικό περιβάλλον — Ισχυρισμός για δυσμενή επηρεασμό του περι βάλλοντος λόγω παραχώρησης άδειας λατομείου — Στην περίπτω ση διαμόρφωσης και δυσμενούς επηρεασμού τον περιβάλλοντος μιας κοινότητας, οι θέσεις και απόψεις της αποτελούν παράγοντα μείζονος σημασίας, ο οποίος πρέπει να λαμβάνεται σοβαρά υπ' όψιν στην άσκηση των εξουσιών που παρέχει ο περί Μέταλλων και Αατομείων Νόμος, Κεφ. 270,χωρίς αυτό να σημαίνει εξουδετέ ρωση τον δικαιώματος της Δημοκρατίας yia τηχρήση των υπογεί ων πόρων — Η υιοθέτηση περιβαλλοντικής πολιτικής για τη δια φύλαξη του περιβάλλοντος είναι επιβεβλημένη εν όψει της σπου δαιότητας πον προσέλαβε διεθνώς το θέμα φνσικό περιβάλλον. Διοικητικό Δίκαιο — Έννομο συμφέρον — Φνσικό περιβάλλον—Δη μιουργεί το απαραίτητο έννομο συμφέρον για προσβολή απόφασης πον συνεπάγεται την καταπόνηση του, νοουμένου ότι συντρέχουν οι προϋποθέσεις του Άρθρου 146.2 τον Σνντάγματος. Το πρωτόδικο Δικαστήριοακύρωσε απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου γιαπαραχώρηση άδειας λατομείου στο ενδιαφερόμενο 503 Δημοκρατίαχ-ά.ν.ΚοινότηταςΠύργωνκ,ά,
(1996)μέρος σε δασώδηπεριοχή μέσα στα όρια και κοντά στηνκατοικη μένη περιοχή Πυργών. Η διοικητική απόφαση ακυρώθηκε λόγω διαπίστωσηςπλάνηςπερίταπράγματακαιπαράλειψηςδιεξαγωγής δέουσας έρευνας. 5 Η Δημοκρατία και το ενδιαφερόμενο μέρος εφεσίβαλαν την πρωτόδικηαπόφασηκαι ισχυρίστηκαν ότι: (α) ΔενυπήρχενομικήυποχρέωσηεκμέρουςτηςΔιοίκησης ναακού σει τις απόψειςτων εφεσίβλητων αναφορικά μετο επίδικοθέμα. (β) Από το σχετικό φάκελο καταδεικνύεται, ότι ηΔιοίκηση προέβη σε έρευνα των πιθανών επιπτώσεων απότη λατόμευση στοφυ σικό περιβάλλον καιείχευπ'όψιν τις θέσειςτηςκοινότηταςκαι των άλλων οργανισμών του χωριού, πριν την παραχώρησητης σχετικήςάδειας. 10 15 ΗΟλομέλεια τουΑνωτάτου Δικαστηρίου αποδέκτηκετην έφεση κατά πλειοψηφία και αποφάνθηκεότι: 20 Α. Υπό ΑρτεμίδηΔ. συμφωνούντων και των ΧρυσοστομήΔ.,Νικολαΐδη Δ.και ΚρονίδηΔ.: Λόγωτουότιηπρωτόδικηαπόφασηδενπροσβάλλεται επίτουθέ ματοςύπαρξηςήόχι εννόμου συμφέροντος των εφεσίβλητων ναπροσβάλουντηναπόφασητηςδιοίκησης,το(α)ανωτέρω,δεθασυζητηθεί. 25 Ηδιοίκηση έκαμεέρευνα πριναπότην έκδοσητηςάδειας λατο μείου αναφορικάμετηδιαπίστωσητης αναγκαιότηταςτου υλικού από το λατομείο και τις επιπτώσεις που θα είχε η λατόμευση όχι 30 μόνο στο φυσικόπεριβάλλον τηςκοινότητας Λατσιών αλλάκαι σε ολόκληρη τηχώρα.Οι απόψειςτων εφεσίβλητων ήτανγνωστές στη διοίκηση, η οποία τις αξιολόγησε ώστε να αποφευχθούνπιθανές επιπτώσεις στο φυσικό περιβάλλον. Αποτέλεσμα της διερεύνησης αυτής ήταν να ζητηθεί από τον εφεσείοντα-ενδιαφερόμενο μέρος, 35 να παρουσιάσει έκθεσηεμπειρογνώμονος στην οποίαναπροτείνο νται κατάλληλα μέτρα ώστε να μηεπηρεαστεί το φυσικό περιβάλ λον ως προϋπόθεσηγια την έκδοση της άδειας. Σύμφωνα με γνωστή αρχήτου διοικητικού δικαίουη Διοίκηση υποχρεούταιναπροβείσεέρευναπριντηλήψηαπόφασηςπου επη ρεάζειτον πολίτη. Στηνπαρούσαυπόθεση,τοζήτημαπουεπηρεά ζει τον πολίτη,είναι ηδιαφύλαξητου φυσικούπεριβάλλοντος. Το ζήτημααυτόόχι μόνο ερευνήθηκε επαρκώςαλλάλήφθηκανκαιόλα 504 40 3ΑΛΛ. Δημοκρατίακ.ά.ν. ΚοινότηταςΠύργωνκ.ά. ταδέοντα μέτρα για την επίτευξη του επιδιωκόμενου σκοπού. Οι εφέσειςεπιτνγχάνονν. Δεν εκδίδε ται διαταγή για έξοδα. 5 Ο Δικαστής Χρυσοστομήςδίνει τοδικό του σκεπτικό σε ξεχω ριστή απόφαση. Β. Υπό Χρυσοστομή, Δ.: 10 15 20 25 Η έρευναπουέγινεστηνπαρούσαυπόθεσηήταν;τλήρης. Εκτόςαπό τις απόψειςτωνδιαφόρωνεμπλεκομένων αρμοδίωνκρατικώνυπηρε σιών, έγινεκαι περιβαλλοντική μελέτη και διερευνήθηκαν οι απόψεις της Κοινότητας Πύργωνκαθώςεπίσης καιτης ΕπαρχιακήςΔιοίκησης Λάρνακας. Ο Έπαρχος Λάρνακας υπέδειξε τη σύγκληση τριμελούς Επιτροπήςστην οποίανασυμμετέχεικαιηΚοινότητα Πύργωνγιανα επιληφθεί των διαφόρωνπροβλημάτωνπεριλαμβανομένης καιτηςαί τησης του ενδιαφερομένου μέρους για παραχώρησηνέου προνομίου λατομείου στην περιοχή. Στηνσύσκεψη τηςπιο πάνωεπιτροπήςήταν παρούσακαιηΠεριβαλλοντική ΚίνησηΠύργων.Απόταπρακτικάπου τηρήθηκανφαίνονταιοι ενστάσεις πουέγιναντόσο απότηνΧωριτική Αρχή Πυργών,όσοκαιαπότην ΕπαρχιακήΔιοίκηση Λάρνακος. Το συμπέρασμα που εξάγεται εν όψει όλων όσων αναφέρονται πιο πάνω,είναι ότι ηέρευνα πουέγινεήταν ενδελεχής και πλήρης και ότι δεσημειώθηκε πλάνηπερί ταπράγματα στηλήψητης επίδι κης διοικητικήςαπόφασης. Οι εφέσειςεπιτυγχάνουν. Δενεχδίδεται διαταγή για έξοδα. 30 Γ. Υπό Νικήτα,Δ.: 35 Ηθέση πουανέπτυξε ηπρωτόδικηαπόφασηπως το φυσικόπεριβάλλον είναιάρρηκτασυνυφασμένο μετοδικαίωμαστηζωή,πουδια σφαλίζεται μετοΑρθρο7.1 τουΣυντάγματοςπουέχειωςπρότυποτο Αρθρο 2
(1)της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, δεναμφισβητείται. Επίσης,είναιυπεράνωκά^σ+ιφισβήτησηςηκρίση, ότιτοδικαίωμααυτόδενείναι μόνοατομικόαλλάκαι συλλογικό. 40 Τοπεριβάλλον θεωρείται καιαντιμετωπίζεται σανπαγκόσμιοκοι νωνικό αγαθόπουχρήζεινομικήςπροστασίας. ΗΕυρωπαϊκήΈνωση έχειεισάξει σεδιαφόρουςτομείς ανάπτυξηςόχιμόνοοικονομικάαλλά καιπεριβαλλοντικάκριτήρια. Περιβαλλοντικάπροβλήματα,ιδιαίτερα 505 Δημοκρατίακ.ά. ν.ΚοινότηταςΠυργώνκΛ.
(1996)μεταξύγατονικώνχωρών,ρυθμίζονταιμεδιακρατικέςσυμφωνίες. Στηνπαρούσαυπόθεσηη άποψητουπρωτόδικουΔικαστηρίου, ότιδενυπήρξεαποτίμησητουπαράγοντατηςκαταστροφήςτουβο σκότοπου, είναι ορθή.Ορθήεπίσης είναι καιηδιαπίστωση ότι η 5 έρευναπουπροηγήθηκεσχετικάμετιςεπιπτώσειςτηςλειτουργίας της επιχείρησης των εφεσειόντων στην υγεία των κατοίκωνκαι στηνανάπτυξητηςκοινότητας,δενήταν επαρκής. 10 Υποθέσειςπου αναφέρθηκαν: Κοινότητα Πυργώνκ.ά. ν. Δημοκρατίας, Υποθ. Αρ. 671/91, ημερ. 7.11.91, Simonisand Anotherv.ImprovementBoardofLatsia
(1984)3C.L.R. 109, 15 Δημητριάδηκαι Άλλοι v. ΥπουργικούΣυμβουλίουκαιΆλλων,
(1996)3Α.Α.Δ. 85, 20 Κωνσταντινίδης καιΆλλοι ν.Συμβουλίου Βελτιώσεως Στροβόλου καιΆλλων, Υποθ. Αρ.216/86, ημερ. 30.4.
- Εφέσεις. Εφέσεις εναντίον της απόφασηςΔικαστή του Ανωτάτου Δικαστηρίου (Πικής, Δ., όπως ήταντότε),πουδόθηκε στις 31Ια νουαρίου, 1992 (Προσφυγή671/91),με την οποίαακυρώθηκεη απόφαση των εφεσειόντων για παραχώρησηάδειας λατομείου στο ενδιαφερόμενο μέρος. 25 30 Στ. Θεοδούλου, Ανώτερος Δικηγόρος της Δημοκρατίας, με δ/δαΣτ. Πίπη, γιατους Εφεσείοντες στην Α.Ε.
- Γ. Αμπίζας με Μ. Αμπίζα, για τον Εφεσείοντα στην Α.Ε.
- 35 Ε. Ευσταθίου με Κ. Ευσταθίου, για τους Εφεσίβλητους και στις δυο εφέσεις. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΗΣ, Δ.: Την απόφασητης πλειοψηφίας, που αποτελούν οι δικαστές Αρτεμίδης, Νικολαΐδης, Κρονίδης και εγώ, θαδώσει ο δικαστής Χρ. Αρτεμίδης. Ο δικαστής Νικήτας θα εκδώσει διισταμένηαπόφαση.Εγώθαδώσωτοδικόμουσκε πτικό σεξεχωριστή απόφαση. 506 40 3 ΑΛΛ 5 10 15 20 25 30 35 Δημοκρατίαχ,ά.ν.ΚοινότηταςΠυργώνκ,ά. ΑΡΤΕΜΙΔΗΣ,Δ.:ΤοΥπουργικό Συμβούλιο,μετάαπό εισήγη ση του Υπουργείου Εμπορίου και Βιομηχανίας, ενέκρινε στις 17.1.91τηνπαραχώρησηάδειαςλατομείου στο ενδιαφερόμενο μέ ρος.Ηλατόμευσηθαγίνεταιαπόπεριοχήπουπεριλαμβάνεταιστα γεωγραφικά όρια του χωριού Πυργά. Ησχετική άδεια εκδόθηκε στοενδιαφερόμενο μέρος στις 14.6.
- Ηχωριτικήαρχήτουχωρι ούΠυργών,σύνδεσμοι καιάλλες οργανώσεις τηςκοινότηταςκα ταχώρισαν προσφυγή στο Ανώτατο Δικαστήριο εναντίον της έκ δοσηςτηςπιοπάνωάδειαςλατομείου.Μεενδιάμεσηαπόφασητου ονυνΠρόεδρος τουΑνωτάτου Δικαστηρίου,δικαστήςτότε,απο φάνθηκεπωςοι αιτητέςστην προσφυγή;η χωριτικήδηλαδή αρχή, οργανώσεις και σύνδεσμοι είχαν έννομο συμφέρον, δυνάμει του άρθρου 146
(2)του Συντάγματος,και ενομιμοποιοΰντο να προ σβάλουν την απόφασηγια την έκδοση άδειας λατομείου στο ενδιαφερόμενομέρος. (ΔεςΚοινότηταΠυργώνκ,ά. ψ.Δημοκρατίας προσφυγήαρ.671/91,ήμερ.7.11.91). Οι προσφεύγοντες, εφεσίβλητοι εδώ,πέτυχανστο αίτηματους. Ο αδελφόςδικαστής έκρινε πρωτόδικος πωςηέρευνα τηςδιοίκησηςαναφορικάμετιςεπιπτώσειςαπότηλατόμευσηστοφυσικόπε ριβάλλον της κοινότητας,ήταν ελλειπής. Μεταφέρουμε τηναιτιο λόγησητηςδιαπίστωσηςαυτής,όπωςδιατυπώνεταιστηνπρωτόδι κη απόφαση. "Αυτή είναι ημια όψη του νομίσματος, ηάλλη αφοράτις επιπτώσεις στοπεριβάλλον σεσυνάρτηση μετοδικαίωματης ζωής των κατοίκων και τις προοπτικές ανάπτυξης της κοι νότητας Πυργών. Ηπαράλειψηαναζήτησηςκαταγραφήςκαι αξιολόγησης των απόψεωναυτώνάφησεσκοτεινά καιανεξερεύνητα ουσιώδη γεγονότα για τηλήψητης απόφασης,ώστε να καθίσταται το βάθρο της απόφασης ακροσφαλές,διαπί στωσηπουεπίσηςδημιουργεί σοβαρήπιθανότηταπλάνηςγια τα ουσιώδη,σε σχέση με την απόφαση,πράγματα. Οι θέσεις τουαντιπροσώπουτηςΕπαρχιακήςΔιοίκησης δεναποτελούσανυποκατάστατο,ούτε πλήρωσαν τοκενό πουαφέθηκε." Η Δημοκρατία και το ενδιαφερόμενο μέρος εφεσιβαλλουν τηνπρωτόδικηαπόφαση.Οι εισηγήσεις τωνσυνηγόρων τουςσυ νοψίζονται στις πιοκάτωπροτάσεις: 40 (α)Ηδιοίκησηδενείχεκαμλάεκτουνόμουυποχρέωσηναακούσει επίτουζητήματοςτιςαπόψειςτωνεφεσίβλητων. Διαζευκτικά, (β)Προτού εκδοθεί ηάδειαλατομείου, ηδιοίκηση διερεύνησε τις 507 Αρτεμίδης,Δ. Δημοκρατίακ.ά.ν.ΚοινότηταςΠυργώνκ,ά.
(1996)πιθανέςεπιπτώσεις απότηλατόμευση στοφυσικό περιβάλλον, είχεδευπ'όψιν τηςτιςγνωστές θέσειςτηςκοινότηταςκαιτων άλλων οργανισμών τουχωριού,πουαναπτύχθηκανσε διάφο ρες συσκέψεις,όπωςκαταδεικνύεταιστο διοικητικόφάκελο. 5 Ηπρόταση επομένως των δικηγόρων των εφεσειόντων είναι πως η υπόέφεση απόφασηείναιλαθεμένη,γιατίστηρίζεται στην άποψητουδικαστή,ότι η έρευναήτανελλειπής, κάτιπουεκτων πραγμάτων καταδεικνύεται αβάσιμο. Και τούτο ανεξάρτητα από τηδιαζευκτικήεισήγησητουςπωςηδιοίκησηδενείχεεκτου 10 νόμου,ήτων αρχών διοικητικού δικαίου, οποιαδήποτευποχρέ ωση να λειτουργήσει όπως ο δικαστής αποφαίνεταιστην από φασητου,καιιδιαίτεραστηνπερικοπήπουενθέτουμε πιοπάνω. Δεν εκφέρουμε, γιατί δεν συζητήθηκε ενώπιον μας,γνώμη αν 15 οι εφεσίβλητοι είχαν έννομο συμφέρον και ενομιμοποιούντο να προσφύγουν εναντίον της απόφασης της διοίκησης να εκδώσει στο ενδιαφερόμενο μέρος άδειαλατομείου. Ηπρωτόδικηαπόφα σηεπίτουσημείου αυτούδενπροσβάλλεται. Σαναποτέλεσμααυ τής της προσέγγισης μαςδεθαασχοληθούμε μετο (α),ανωτέρω. 20 Υποδεικνύουμε όμως,πως τοθέμαφυσικό περιβάλλον έχειαπο κτήσει διεθνώς,ασφαλώςκαιστηχώραμας,κολοσσιαία σημασία, γιατί ηδιαφύλαξη του είναι άμεσασυνδεδεμένη μετην καλήποι ότηταζωήςτουανθρώπου. Επιβάλλεταιεπομένως ηπολιτείανα υιοθετήσει περιβαλλοντική πολιτική,η οποίαναεκφράζεταιμέσα 25 από σχετική νομοθεσία. Κρίνουμε, πως οι συνήγοροι των εφεσειόντων έχουν δίκαιο στις εισηγήσειςπουδιατυπώνονταιστο(β). Αρχίζοντας μεμιαγε νικήπαρατήρηση επισημαίνουμε πωςολόκληρηηέρευνατηςδιοί- 30 κησης πριν από την έκδοση της άδειας λατομείου κατευθυνόταν προςδυοσημεία,(α)τηδιαπίστωσητηςαναγκαιότηταςτουυλικού απότολατομείοκαι(β)οιεπιπτώσειςπουθαείχεηλατόμευση στο φυσικόπεριβάλλον της κοινότητας Πυργών,αλλάβεβαίωςκαισε ολόκληρητηχώρα.Αφούδιαπιστώθηκεη ανάγκηγιατολατομικό 35 υλικό,πράγμαεύκολο,ηυπόλοιπηεργασίαπουκαταγράφεταιστα έγγραφατουογκώδουςδιοικητικού φακέλουαφορούσετοζήτημα του περιβάλλοντος. Οι απόψεις των εφεσίβλητων, που ενίσταντο στην έκδοση της άδειας,γιατί πιστεύουν πως θαεπηρεάσεισοβα ράτοφυσικόπεριβάλλονκαιτηνανάπτυξητωνκατοικημένωνπε- 40 ριοχών της κοινότητας, ήσαν γνωστές στη διοίκηση η οποίακαι κατέβαλε προσπάθειες να αξιολογηθούν, ώστε να αποφευχθούν πιθανέςεπιπτώσειςσ*αυτό.Αποτέλεσμαμάλιστατηςδιερεύνησης αυτής ήτανναζητηθεί από τον εφεσείοντα - ενδιαφερόμενο μέρος 508 3 ΑΛΛ Δημοκρατίακ.ά. ν.ΚοινότηταςΠυργώνκ.ά. 5 -ναπαρουσιάσειέκθεσηεμπειρογνώμονος, στηνοποίαναπροτεί νονταικατάλληλαμέτρα,ώστεναμηνεπηρεαστεί τοφυσικόπερι βάλλον από τη λατόμευση, ως προύπόθεση για την έκδοση της άδειας, στην οποία περιλαμβάνεται ως όρος ηδέσμευση του ενδιαφερομένου μέρους απότοπεριεχόμενο της. 10 Οι εφεσίβλητοι είχαν την ευκαιρία σε αριθμό συσκέψεων να εκφράσουν τη διαφωνούσα άποψη τους. Ο αδελφός δικαστής Χρυσοστομήςτις απαριθμείστην απόφασητου μεαναφοράστα έγγραφατουφακέλου. 15 20 25 30 Είναιγνωστήηαρχήτουδιοικητικούδικαίουη οποίαεπιβάλλει στο αποφασίζον όργανο τη διεξαγωγή έρευνας, προτού ληφθεί η απόφασηπουεπηρεάζειτονπολίτη. Η έκταση,οτρόποςκαιηδιαδικασίαπουθαακολουθηθείποικίλλει ανάλογαμετουπόεξέταση ζήτημα,ανάγεταιδεστηδιακριτικήευχέρεια τηςδιοίκησης. Το ζη τούμενο είναι: να ερευνηθεί το ζήτημαπροτούληφθεί η απόφαση. Στηνυπόεξέτασηυπόθεσητοζητούμενοήτανηδιαφύλαξητουφυ σικούπεριβάλλοντος. Όπωςδιαπιστώνουμε απότηδικήμαςέρευνα, που αναφέρεται πιο πάνω,το ζήτημα όχι μόνον ερευνήθηκε επαρκώςαλλάλήφθηκανκαιτακατάλληλαμέτραγιατην επίτευξη του επιδιωκόμενου σκοπού. Κατά συνέπεια διαφωνούμε με την προσέγγιση τουσυναδέλφου μαςστηνυπόέφεση απόφασητου. OLεφέσειςείναιαποδεκτές.Ηπρωτόδικηαπόφασηανατρέπεται, ενώεπικυρώνεταιη διοικητική. Δεθαυπάρξειδιαταγήγιαέξοδα. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΗΣ, Δ.: Ηπαρούσαέφεσητης ΚυπριακήςΔη μοκρατίας στρέφεται κατάτης απόφασης του πρωτόδικουΔικαστηρίου μετηνοποίαακύρωσετηναπόφασητουΥπουργικού Συμ βουλίου της 17.1.91 να παραχωρήσει στο ενδιαφερόμενο μέρος Αχιλλέα Τουμάζο,άδειαλατομείου σε δασώδη περιοχή μέσα στα όριακαικοντάστηνκατοικημένηπεριοχήΠυργών.Οι εφεσίβλητοι είναιηΚοινότηταΠυργών. 35 40 ΟπρωτόδικοςΔικαστήςκατάληξεστοσυμπέρασμα ότιυπήρ ξε παράλειψη αναζήτησης καταγραφής και αξιολόγησης των απόψεων της Κοινότητας Πυργών, ώστε να καθίσταται το βά θρο της απόφασης ακροσφαλές, και να δημιουργεί σοβαρή πιθανότητα πλάνης περί τα πράγματα. Επίσης αποφάνθηκε ότι υπήρξε παράλειψη αποτίμησης του θέματος παραχώρησης γης για βόσκηση ζώων των κατοίκων της κοινότητας,γεγονός που επαυξάνει την ανεπάρκεια της έρευνας. Σαν αποτέλεσμα ακύ ρωσετηνπροσβαλλόμενη πράξη. 509 Χρυσοοτομής,Δ. Δημοκρατίακ,ά. ν.ΚοινότηταςΠυργών•*&.
(1996)Δε θααναφερθώστο ιστορικό τηςυπόθεσηςούτε στους λόγους τηςέφεσης.Ταστοιχεία αυτάαναφέρονταιστηναπόφασητουαδελ φούΔικαστή Αρτεμίδη, μετοαποτέλεσματηςοποίαςσυμφωνώ. Τοδικό μου σκεπτικό τοπαραθέτω πιο κάτω: 5 Συμφωνώμετον πρωτόδικοΔικαστή,ότιηανάπτυξημιας πε ριοχής πουθαδιαμορφώσει καιθαεπηρεάσει δυσμενώς τοφυσι κό περιβάλλον μιαςκοινότηταςείναικατ' εξοχήνκοινοτικήευθύ νη. Εξάλλου μιατέτοιαθέσηυποστηρίζεταικαιαπότηνομολογία 10 (Βλ. Simonis andAnother v.Improvement BoardLatsia
(1984)3 C.L.R. 109).Συμφωνώ επίσης ότι σε περίπτωση διαμόρφωσης καιδυσμενούς επηρεασμούτουπεριβάλλοντος μιαςκοινότηταςοι θέσειςκαιαπόψειςτηςαποτελούνπαράγοντα μείζονος σημασίας, ο οποίος πρέπει ναλαμβάνεται σοβαράυπόψηστην άσκησητων 15 εξουσιών πουπαρέχειοπερί Μεταλλείων καιΛατομείων Νόμος, Κεφ.270, χωρίς τούτο νασημαίνει ότιεξουδετερώνεται το δικαί ωματηςΔημοκρατίαςγιατηχρήσητωνυπογείωνπόρων. Διαφωνώόμως μετηδιαπίστωση,ότιστηνυπόκρίσηυπόθεση 20 η έρευνα ήτανανεπαρκής,υπότην έννοια του ότιυπήρξε παρά λειψη αναζήτησης,καταγραφήςκαι αξιολόγησης των απόψεων της Κοινότητας Πυργών,μεαποτέλεσμα νααφήσει σκοτεινάκαι ανεξερεύνητα ουσιώδηγεγονόταγιατηλήψητηςαπόφασης,ώστε να καθίσταταιτο βάθροτηςακροσφαλές. Επίσηςδιαφωνώμετη 25 διαπίστωσηότιδημιουργήθηκεσοβαρήπιθανότηταπλάνηςγιατα ουσιώδη σεσχέσημετηναπόφαση πράγματα,ότιγιατοθέματης παραχώρησης γης για βόσκηση των ζώων των κατοίκων της κοι νότητας υπήρξε παράλειψη αποτίμησης του παράγοντα αυτού στην άσκησητων εξουσιών πουπαρέχειτο Κεφ.270, μεαποτέλε- 30 σμαναεπαυξάνεταιηανεπάρκειατηςέρευναςκαινακαθιστάτην ακύρωσητης απόφασηςπλέον επιβεβλημένη. Έχωτηγνώμηπωςηέρευναπουέγινεήτανπλήρης,γιατίεκτός από τις απόψεις τωνδιαφόρων εμπλεκομένων αρμοδίων κρατι- 35 κών υπηρεσιών, έγινεκαι περιβαλλοντική μελέτηκαιοιαπόψεις της Κοινότητας Πυργών,καθώςεπίσηςκαιτηςΕπαρχιακήςΔιοί κησηςΛάρνακας,διερευνήθηκαν.ΙδιαίτεραοιθέσειςτηςΚοινότη τας Πυργώνδιαβιβάστηκανστααρμόδιαόργανααρχικά απότην Επαρχιακή Διοίκηση Λάρνακας, αργότερα όμως διατυπώθηκαν 40 και απότον Πρόεδροκαι μέλη τηςΧωριτικήςΑρχήςΠυργώνκα τά τηνεπίσκεψη τουΥπουργού Εμπορίου καιΒιομηχανίαςστα λατομεία Πυργών, Μοσφιλωτής καιΣιάς, που έγινε στις 6.4.90, για επιτόπια εξέταση τωνπροβλημάτων που προέκυψαν απότη 510 3ΑΛΛ. 5 10 15 20 25 Δημοκρατίακ,ά.ν. ΚοινότηταςΠυργών χΛ. λειτουργία των λατομείων. Στη σύσκεψηπου έγινε, υπεδείχθη η σύγκλησητο ταχύτεροδυνατόαπότον ΈπαρχοΛάρνακαςτριμε λούς Επιτροπήςστην οποίανασυμμετέχεικαιηΚοινότηταΠυρ γών,γιαναεπιληφθείτωνδιαφόρωνπροβλημάτων,περιλαμβανομένης καιτης αίτησης τουκ.ΑχιλλέαΤουμαζουγιαπαραχώρηση νέουπρονομίου λατομείου στηνπεριοχή. Πράγματι στις 30.4.90πραγματοποιήθηκεησύσκεψητης τρι μελούς Επιτροπής στο Γραφείο της Χωριτιχής ΕπιτροπήςΠυργών, η οποία απαρτίζετοαπότο Βοηθό Έπαρχο, εκπροσώπους της υπηρεσίας Μεταλλείων και τηΧωριτική ΕπιτροπήΠυργών. Παρούσαήτανκαι ηΠεριβαλλοντική ΚίνησηΠυργών,καιτηρή θηκαν πρακτικά.Από τα πρακτικά αυτά διαπιστώνεται ότι για την αίτησητουκ. ΑχιλλέαΤουμαζουγιαπαραχώρησηνέουπρονομίου λατομείου,τόσο ηΧωριτικήΕπιτροπήΠυργώνόσοκαιη ΕπαρχιακήΔιοίκησηΛάρνακαςέφερανένσταση στηνπαραχώρη σητουπρονομίουγιατίπλησίον τηςπεριοχήςυπάρχουν εξοχικές κατοικίεςκαιγιατίθακαταστραφείτοφυσικόπεριβάλλον. Οιθέ σειςαυτέςέγινανκαινωρίτεραγνωστές, ότανη ΕπαρχιακήΔιοίκησηΛάρνακαςυπέβαλετοπρώτοτις απόψειςτης. Εν όψει τούτων και λαμβάνοντας υπ' όψιν τις ενέργειες των καθ' ων ηαίτησηόπωςπροκύπτουναπότοφάκελο τηςυπόθεσης, καταλήγωστο συμπέρασμα,ότι ηέρευναπουέγινεήταν ενδελεχής καιπλήρης,οι θέσειςκαι απόψειςτης ΚοινότηταςΠυργών ακού στηκανκαι εξετάστηκαν και δεν υπήρξεπλάνηπερί ταπράγματα. Οιπεριβαλλοντικές απόψειςκαιόλοιοιπαράγοντεςπουσυνθέτουν το εθνικό συμφέρον συνεκτιμήθηκαν και δόθηκε ηλύσηπουκατά τηνκρίσητηςΔιοίκησηςεξυπηρετείτογενικότεροεθνικόσυμφέρον. 30 Κατά συνέπεια OLΑναθεωρητικές Εφέσεις επιτυγχάνουνκαι ηαπόφασητουπρωτόδικουΔικαστηρίου ανατρέπεται.Ηεπίδι κηαπόφασηεπικυρώνεται. Δεν εκδίδεταιδιαταγήγιαέξοδα. 35 40 ΝΙΚΗΤΑΣ,Δ.: Η υπόθεση, φαινομενικά απλή, ανατέμνει μια σημαίνουσαπτυχήτουδικαίουτουπεριβάλλοντος. Υπόβαθρο της οι διατάξειςτουπερίΡυθμίσεως Μεταλλείων καιΛατομείων Νό μου,Κεφ.270. Έχω,μεκάθεεκτίμηση προς τηγνώμη.των συνα δέλφων μου,διαφορετικήαντίληψηκαι προσέγγιση τουθέματος, πουμουυπαγορεύειτηνέκδοσηδιισταμένηςγνώμης.Τοδεσπόζον θέμαείναι,πιοσυγκεκριμένα,ηφύσηκαιέκτασητης έρευναςπου οφείλει ναδιεξάγει ηδιοίκηση στην περίπτωση πουη λειτουργία λατομείωνήβιομηχανιώναπειλείήαλλοιώνει τοφυσικόπεριβάλ λον. Και υποβαθμίζειτην ποιότητατηςζωήςήενέχεικινδύνους Νικήτας, Δ. Δημοκρατίακ.ά. ν. ΚοινότηταςΠυργώνκ,ά.
(1996)για την υγεία. Σε τελικήανάλυση το ερώτημα είναι ανό,τιπροη γήθηκετηςπαραχώρησης,στις 14/6/1991, άδειαςλατόμευσης στον εφεσείοντα στην Α.Ε.1521 (εφεξής ενδιαφερόμενο μέρος) συνι στούσε δέουσα έρευνα. Ηδέουσα έρευνα αποτελεί κατά τηνομο λογία προϋπόθεσηνομιμότητας τηςδιοικητικήςπράξης. Ας ξεκινήσουμεμεσύντομη επισκόπηση τωνκύριων γεγονότων πουστάθηκανηαιτίαναεκδηλωθείηδιαφοράκαινακαταλήξειστο Δικαστήριο, Στις 17/1/1991 τοΥπουργικό Συμβούλιοχορήγησε στο ενδιαφερόμενο μέρος προσωρινήάδειαγιαεκμετάλλευσηπεριοχής, ηοποίακείταιστις παρυφέςτηςκοινότηταςΠυργών.Υπό τονόρο όμως πως θαυπέβαλλε, μέσασετακτήπροθεσμία, περιβαλλοντική μελέτη. Σημειωτέον ότι τομέγιστομέρος τηςέκτασηςπουκάλυπτε το προνόμιο είχε εκμισθωθεί από το 1939 στην κοινότητα ωςβο σκότοπος.Ηενοικίαση,όπωςφαίνεταιαπότησχετικήσύμβασηπου είναι στο φάκελο,βρισκόταντότεσεπλήρηισχύ. 5 10 15 Στις 3/5/1991 Τεχνική Επιτροπή από διάφορες κυβερνητικές υπηρεσίες εξέτασετη μελέτηπουυποβλήθηκε στο μεταξύ. Στη σύοκεψηπαραβρέθηκαντο ενδιαφερόμενο μέροςκαιοσυντάκτηςτης 20 έκθεσης που ετοίμασε για λογαριασμό του πρώτου. Παρεμπιπτό ντως, αναφέρω ότι δεν προσκλήθηκε οποιοσδήποτε εκπρόσωπος τηςκοινότηταςΠυργών. Ησύσκεψηδενπήρεθέσηεναντίοντηςπα ροχής προνομίου, αλλά συνέστησε περιορισμούς. Εν πάση περι πτώσει οι προβληματισμοί καταγράφονται συνοπτικάστο πρακτι- 25 κό της. Εξαίρεση απετέλεσε η εκπρόσωπος του οικείου Επαρχου που τάχθηκεκατάτουαιτήματοςεπισημαίνοντας πωςδεν θαήταν το μόνο λατομείο στην περιοχήκαιδεν ενδεικνυότανη δημιουργία νέου.Είναιαξιοσημείωτο ότιστοτέλοςτουπρακτικούυπήρχεηση μείωση"τυχόν παρατηρήσειςναγίνουν μέχρι22/5/1991". 30 Ο πρωτόδικος Δικαστής (Πικής Δ., όπως ήταν τότε) ακύρωσε τηνάδεια. Διαπίστωσε μενπωςυπήρχεευρύτερηανάγκηγιαλατό μησηδομικώνυλικών γιαχάρητηςοικοδομικήςβιομηχανίας,αλλά θεώρησε πως ηέρευνα πουπροηγήθηκε σχετικά με τις επιπτώσεις 35 της λειτουργίας τέτοιας επιχείρησης στην υγείατων κατοίκωνκαι στην ανάπτυξη της κοινότητας δεν ήταν επαρκής. Συγκεκριμένα έκρινε, ότι ηπαράλειψηαναζήτησηςκαταγραφήςκαι αξιολόγησης των απόψεων της εφεσίβλητης "άφησε σκοτεινά και ανεξερεύνητα ουσιώδη γεγονότα για τη λήψητης απόφασης"σε βαθμόπου να 40 πλανάται πάνωαπότην απόφασητο ενδεχόμενο της πλάνηςπερί τα πράγματα,πουτηςαφαιρείτοχρίσματηςνομιμότητας. Περαιτέρω ο πρωτόδικος Δικαστής απέρριψε εισήγηση των 512 3ΑΛΛ 5 Δημοκρατία κ.ά.ν.Κοινότητας Πυργών κ.ά. Νικήτας,Δ. εφεσειόντων -πουεπανέλαβανκαι εδώ -ότι ηενοικίαση τηςγης για γεωργικούς καικτηνοτροφικούς σκοπούς δενήτανθέμα δη μόσιου αλλά ιδιωτικού δικαίου, αποφαινόμενος ότι "η εκμί σθωσησκοπούσε στην ενίσχυσητης κτηνοτροφίας,ασχολία συνυφασμένη μετην ευημερία κάθεαγροτικήςκοινότητας". Ηπεμπτουσία όμως της απόφασηςσυμπυκνώνεται στηνκα ταληκτική της παράγραφο: 10 15 20 25 30 35 40 "Καταλήγω ότι η διερεύνηση και ο προσδιορισμός των ου σιωδών γεγονότων υπήρξε ελλειπής. Οι επιπτώσεις από τη δημιουργία και λειτουργία του λατομείου στη ζωή των κα τοίκων (εκχέρσωση δασώδους περιοχής, θόρυβος, εκπομπή σκόνης), τις προοπτικές ανάπτυξης της κοινότητας, και τη ζωοτροφία, δεδιερευνήθηκαν στοβαθμόκαιέκταση πουεπι βαλλόταν,γεγονός πουοδήγησε στηλήψητηςαπόφασης στην απουσία ουσιωδών γεγονότων. Ηδιαπίστωση αυτή καθιστά την απόφασητρωτήκαιυποκείμενη σεακύρωση." Τα παραπάνω ευρήματα του πρωτόδικου Δικαστηρίου προ σβάλλονται με τους λόγους έφεσης που πρόβαλαντόσο ηΔημο κρατία όσο και το ενδιαφερόμενο μέρος. Οι εφεσείοντες ισχυρί στηκαν πως ενόψει των στοιχείων, περιλαμβανομένης και της αξιολόγησης απότηνΤεχνική Επιτροπήτηςπεριβαλλοντικής μελέτης στις 3/5/1991,δεν παρέμεινε ανερεύνητη από τη διοίκηση καμιά πτυχή της υπόθεσης. Έγινε κυρίως αναφοράσεπρακτικό επίσκεψης του Υπουργού ΕμπορίουκαιΒιομηχανίας σταΠυργά στις 6/4/1990και σε πρακτικό σύσκεψης ημερομηνίας 30/4/1990 από υπηρεσιακούς παράγοντες που ακολούθησε την επίσκεψη. ΜεταξύτωνπαρόντωναναφέρεταικαιηΧωριτικήΑρχήΠυργών καθώςκαι ηΠεριβαλλοντική Κίνησητης Κοινότητας. Πρέπει να αναφερθεί εδώ διευκρινιστικά ότι κατά την υπουργική επίσκεψη αποφασίστηκε η σύσταση τριμελούς επιτροπής για να εξετάσει ταπροβλήματαπου προκαλούσαν στην περιοχήταλατομεία,στην οποίαθα μετείχεκαιεκπρόσωποςτης εφεσίβλητης. Υποδείχθηκε από τον Υπουργό ταχεία σύγκληση της επιτροπής αυτήςγια να εξετάσει μεταξύ άλλων και την αί τησητου ενδιαφερόμενου μέρους. Από το πρακτικότηςεπιτροπήςαυτής,πουσυνεδρίασε όπως είπαμεστις 30/4/1990, παραθέ τω ό,τι άπτεταιτης παρούσαςυπόθεσης: "6. Σχετικά με την αίτηση του κ. Αχιλλέα Τουμαζου για παραχώρησηνέουπρονομίου λατομείου στηνπεριοχήτόσο η 513 Νικήτας, Δ. Δημοκρατία κ.α. ν.ΚοινότηταςΠυργώνΗΜ.
(1996)Χωριτική ΕπιτροπήΠυργών όσο και ηΕπαρχιακήΔιοίκηση Λάρνακας ενίστανται στην παραχώρηση προνομίου, γιατί πλησίον της περιοχής υπάρχουν εξοχικές κατοικίες και επί σηςθακαταστραφεί το φυσικό περιβάλλο." 5 Πρέπει να λεχθεί ότι ηθέσηπου ανέπτυξε ηπρωτόδικη από φασηπως το φυσικό περιβάλλον είναι άρρηκτασυνυφασμένο με το δικαίωμαστηζωή,πουδιακηρύσσει καιδιασφαλίζει τοΑρθρο 7.1 του Συντάγματος και πουέχειως πρότυποτο άρθρο2
(1)της ΕυρωπαϊκήςΣύμβασηςΑνθρωπίνων Δικαιωμάτων,δεναμφισβη- 10 τείται. Επίσης,ότιτοδικαίωμαδημιουργεί καιτοαπαραίτητοέν νομο συμφέρον για την προσβολή απόφασης που καταπονεί το περιβάλλον που συναρτάταιστο προκείμενο μετηνποιότηταζω ής του ανθρώπου. Υπό τον όρο φυσικάπως συντρέχουν οι προ ϋποθέσεις πουθέτει τοΑρθρο 146.2 τουΣυντάγματος. Βρίσκεται 15 επίσης έξωαπόκάθεαμφισβήτησηηκρίση ότιτοδικαίωμαδεν εί ναι μόνο ατομικό αλλάκαισυλλογικό. Θαμπορούσε κανείς ναπαρατηρήσει εδώευρύτερα,πως τοπε ριβάλλον θεωρείταιπιακαιαντιμετωπίζεταισανπαγκόσμιοκοινω- 20 νικόαγαθόπουχρήζεινομικήςπροστασίας. Σεδιεθνές επίπεδοδεν είναι λίγεςOL διακρατικέςσυμφωνίες πουρυθμίζουν περιβαλλοντι κά προβλήματαιδιαίτεραμεταξύγειτονικών χωρών. ΗΕυρωπαϊ κή Ένωση είναι ένα απότακύριαλίκνα του δικαίουτου περιβάλ λοντος. Με πολλές οδηγίες της έχει εισάξει σε διάφορους τομείς 25 ανάπτυξηςόχι μόνοοικονομικάαλλάκαιπεριβαλλοντικάκριτήρια Βασικές θέσειςτου ΚυπριακούΔικαίουτουπεριβάλλοντος ανέ πτυξε η πρόσφατηαπόφαση τηςΟλομέλειαςτου Δικαστηρίου στις συνεκδικασθείσες προσφυγές αρ. 1029/85 κ.ά.ΑνθήςΔημήτρηΔημητριάόηκαιΆλλοι ν.ΥπουργικούΣυμβουλίουκαιΆλλων,ημερο μηνίας 13/3/1996.Τονίζωδύοσημείατηςαπόφασης.Τοπρώτοαφο ράτηνανάπτυξη σεσχέσημετηδιατήρησητου περιβάλλοντος: 30 "Η επιβολή ζωνών συνιστά μέσογιατηδιαφύλαξητουχαρά- 35 κτήρα της περιοχής και προδιαγραφήτων όρων για τη μελ λοντική της ανάπτυξη. Αποτελεί μέτρο για την εναρμόνιση της ανάπτυξηςμετο περιβάλλον, χάριν τουκοινού συμφέρο ντος στη διαφύλαξη των αγαθών της φύσης και της ποιότη τας ζωής πουαρμόζει στον άνθρωπο." 40 Το δεύτερο σημείοαφοράτηνανάγκηγια ενδελεχήδιερεύνη ση των γεγονότων στα πλαίσια των οποίων λαμβάνονται απο φάσεις πουθίγουν το περιβάλλον: 514 3 ΑΛΛ. 5 10 15 20 25 30 35 40 ΔημοκρατίαχΑ. ν.ΚοινότηταςΠυργώνκ.ά. Νιχήτας, Λ "Όπως προκύπτει από τη Μιχαήλ Κωνσταντινίδης και Άλλοι ν. Συμβουλίου Βελτιώσεως Στροβόλου και Άλλων, (Υποθέσεις Αρ. 216/86,220/86,222/86,224/86,και 225/8630/4/1990),η αναζήτηση των απόψεων τρίτων, στο πλαίσιο της διερεύνησης των γεγονότων, προς το σκοπό άσκησης της εξουσίας ηοποία εναποτίθεται σε νομοθετημένο όργανο,δε συνιστά απεμπόληση εξουσίας, αλλά μέτρο αναγόμενο στη δέουσαδιερεύνηση των γεγονότων." Μπορούμετώραναεπιστρέψουμε στασχετικάστοιχεία απότα οποία προκύπτει,κατάτους εφεσείοντες, ηεπάρκειατης έρευνας. ΕνπρώτοιςηΤεχνική Επιτροπή,όπως επισημαίνει ορθάηπρωτό δικη απόφαση, δεν φαίνεται να είχε περατώσει τις διαβουλεύσεις της.Αυτόπιστεύωυποδηλώνει ησημείωσηκαιείναιτοόλοπνεύμα τουπρακτικού.Ανμητιάλλοδημιουργείταιαμφιβολίαωςπροςτην πληρότητατης έρευνας,δεύτερον,όσα έγινανκατάτηνυπουργική επίσκεψητης6/4/1990μεκανένατρόποκαικαμιάερμηνείαδενμπο ρούννασυνδεθούν μεέρευνα. Στηνκαλύτερηπερίπτωσηήταν μια εξαγγελία τουκυβερνητικού ενδιαφέροντος γιαταπολλάπροβλήματαπου είχεδημιουργήσει ηπαρουσίαλατομείων στην περιοχή. τρίτον,κατάτησύσκεψητηςτριμελούς επιτροπήςαπλώςδιατυπώ θηκανοιαντιρρήσειςτωνκατοίκων. Σετελική ανάλυση,δεζητήθη καν ποτέ οι απόψεις της κοινότητας,που ήτανφανερόπωςαντι δρούσε στην επέκτασητων λατομείων στην περιοχή της. Περαιτέρω, συμμερίζομαι τηνάποψητουπρωτόδικουΔικαστηρίου ότιδεν υπήρξε αποτίμησητου παράγοντατηςκαταστροφήςτουβοσκότο που. ΤοδικαίωματηςΔημοκρατίαςστην παροχήαδειώνεκμετάλ λευσης υπόγειων πλο^οπαραγωγικών πόρων δεν είναι φυσικά ανέλεγκτο. Πρέπειπάντοτεναασκείταιμετρόποπουεξυπηρετείτο κοινωνικό συμφέρονκατάτονκαλύτεροδυνατότρόπο. Καταλήγωπως ηλήψη και διερεύνηση των απόψεων της εφε σίβλητης ήταντουλάχιστον πλημμελής καιεπιφανειακή. Ενπάση περιπτώσει ταστοιχεία δεν τεκμηριώνουν ταπαράπονα τωνεφεσειόντων. Ηυποχρέωση της διοίκησης να λαμβάνει και νααξιο λογεί σε περιβαλλοντικά θέματατις απόψεις των επηρεαζόμενων από τις αποφάσειςτης είναι εμπεδωμένη και στηνομολογία των Αμερικάνικων Δικαστηρίων πουπαραθέτειοΔημήτρης Σ. Νίκας, "Ηνομικήπροβληματικήτηςπροστασίαςτουπεριβάλλοντος",σελίδα226, όπουυπάρχειτο εξής σχόλιοπουστηρίζεται στηνομο λογία πουαναφέρειηυποσημείωση 63 στην ίδιασελίδα: "Η νομολογία των δικαστηρίων στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής έχει αναγνωρίσει γενική αρχήσύμπραξης του κοι515 Νικήτας,Δ. Δημοκρατίακ.ά.ν.ΚοινότηταςΠυργώνκ.ά.
(1996)νου σε διαδικασίες και αποφάσειςτης διοίκησης, όταναυτές αφορούν έργα με ιδιαίτερησημασία γιατο περιβάλλον, ακό μηκαισε περίπτωση πουδενπροβλέπονται σχετικές νομοθε τικές ρυθμίσεις." 5 Είναι άξιο μνείας επίσης σχόλιο στη σελίδα 228, πουαφορά τις αντιρρήσεις σε τέτοιαδιαδικασία με επίκεντρο τηνκαθυστέ ρησηπου μπορεί να προκληθεί απότηλήψητων απόψεων των θιγομένων: 10 'Ήροβάλλεται το επιχείρημα, ότι διοικητικές διαδικασίες με πλατιά σύμπραξη του ιδιώτηκαι των οργανώσεων τουκαθυ στερούν την ίδρυση και τη λειτουργία των εγκαταστάσεων. Ανεξάρτητα από τις συνταγματικές επιταγές (αρχήτηςπρόλη ψης, δημοκρατική αρχή),οι οποίες επιβάλλουν τη σύμπραξη του ιδιώτη, η διεθνής πρακτική δείχνει, ότι η σύμπραξη δεν εμποδίζει κατ1 ανάγκηντηδιοικητικήαποτελεσματικότητα." Οι σκέψεις αυτές με οδηγούν στην απόρριψητων εφέσεων. Οι εφέσεις γίνονται αποδεκτές κατά πλειοψηφία. Δεν εκδίδεται διαταγή για έξοδα. 516 15