(1996)7 Μαΐου, 1996 [ΝΙΚΗΤΑΣ,Δ/στης] C.N.C.P. BOAT ANDCAR PARK LTD. ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ, Αιτητές, v. ΚΥΠΡΙΑΚΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΤΟΥΡΙΣΜΟΥ, Καθ'ον η αίτηση. (Υπόθεση Αρ. 71/95) Προσφυγή βάσει του Άρθρον 146 του Συντάγματος — Αντικείμενο — Πράξη δημοσίου δικαίου — Έννοια — Κριτήρια διαπίστωσης — Πε ριστάσεις στην κριθείσα περίπτωση δράσης του Κυπριακού Οργανι σμού Τουρισμού — Κρίθηκε ότι ενέπιπτε στη σφαίρα του δημοσίου δικαίου. 5 Οργανισμοί Δημοσίου Δικαίου—Κυπριακός Οργανισμός Τουρισμού— Προσφορές — Καν. 6
(1)της ΚΛ.Π. 288/94— Ερμηνεία — Η πρό νοια του Καν. 6
(1)(ε)θέτει ουσιώδη όρο της διαδικασίας των διαγω νισμών. 10 Προσφορές — Όροι — Ουσιώδεις όροι — Αδιάφορος ο χαρακτηρισμός που αποδίδει ο προκηρύσσουν τις προσφορές σε συγκεκριμένο όρο — Η τελική κρίση σε κάθε περίπτωση ανήκει στο Δικαστή — Περιστά σεις και παραβάσεις στην κριθείσα περίπτωση. 15 Οι αιτητές προσέφυγαν κατά τηςκατακύρωσης στο ενδιαφερόμε νο μέροςτουδιαγωνισμού τουκαθ' ου η αίτησηως προς λειτουργία υποδόχου στηΛάρνακα. 20 Το Ανώτατο Δικαστήριο, ακυρώνοντας την επίδικη απόφαση, αποφάσισε ότι: 1. Γιατηνένταξη μιας πράξης στησφαίρα τουδημοσίουδικαίου εί ναι απαραίτητο αυτήναπροέρχεται από τοκράτος ήνομικό πρό- 25 σωπο δημοσίουδικαίου. Ηπραγμάτωση με μίατέτοιαπράξη δη μόσιου σκοπούείναι το άλλο αποφασιστικό κριτήριο: Βλέπε Γε ωργίου ν. Α.Η.Κ. και τηνομολογίαστην οποία στηρίζεται. Στην 1088 4 Λ.Λ.Δ. 5 10 15 20 25 30 35 40 C.IV.C.P. Boat and Car Park Ltd. κ.ά. v.K.O.T. κρινόμενη περίπτωσηοΟργανισμός δενενήργησεωςαπλόςιδιώ τηςπουσυναλλάσσεται επί ίσοιςόροις μετον αντισυμβαλλόμενο του.Αλλάέδρασεσανφορέαςδημόσιαςεξουσίας.Οισχετικοίκα νονισμοί προβλέπουν λεπτομερειακά τη διαδικασία προκήρυξης προσφορών,στοιχείοπουδείχνειπωςηδιαδικασίααυτήαποτελεί έκφρασητηςδημόσιαςδιοικητικήςδράσηςτου Κ.Ο.Τ.: ΒλέπεΣεβαστίδηςv.Α.Η.Κ.
(1963)2Α.Α.Δ.
- Σ'αυτήνυπογραμμίστη κεότι η εξουσίαγιατηθέσπισηκανονισμών είναισυνδεδεμένη με τοκαθήκοντουφορέαεκείνου (Α.Η.Κ.)γιαίσημεταχείρισηόλων. Ηύπαρξηκαιλειτουργία μαρίνας συντελεί στην ανάπτυξη του τουρισμού,τον οποίοηελληνικήνομολογία έχειαναγνωρίσειως δημόσιοσκοπό: Σ.τ.Ε. 1988/1989,3707-3709/1987και4741/
- ΗπαράλειψητουΟργανισμούναπεριλάβειστηδιακήρυξηταενημερωτικάστοιχείαγιαταοποίακάμνειπρόβλεψηοΚαν. 6
(1)(ε)εί ναι ουσιώδης. Ησυμμετοχήστο διαγωνισμό δυνατόναήταν ευ ρύτερηήέστωδιαφοροποιημένηανυπήρχεηδυνατότηταεισηγή σεων,σχολίων,κ.λ.π., αναφορικάμετους όρους καιτις προδια γραφές.Οιαιτητέςφαίνεταιναστερήθηκαντουευεργετήματοςδεδομένου ότι είχαν κάποιο πρόβλημα συντήρησης τουγερανού τους, που συνεπαγότανκαθυστέρηση της έναρξης τωνεργασιών μέχρι 1/2/96 γιατο οποίο ενημερώθηκε οκαθού. Όμωςαυτόδεν αντιμετωπίστηκε μέσαστο θεσμοθετημένο απότονκανονισμόνο μικότουπλαίσιο.Τοελάττωμαδεθεραπεύεταιμετηνεκτωνυστέρων ανταλλαγήτων πληροφοριών ήτήρηση των τύπωνόπωςει σηγείται ο καθού. 3. Τοεπιχείρημαότι οΚ.Ο.Τ.έκαμεχρήση των διατάξεωντουΚαν. 5
(1)(β),που επέτρεπε τηνπαραγκώνισητηςδιαδικασίαςπροσφορών στις περιπτώσεις "κατεπείγουσας ανάγκης", ήγια "ειδικούς λόγους τουριστικής φύσεως" δεν είναι δυνατό να τύχουνεδώ εφαρμογής.ΚιαυτόδιότιοίδιοςοΟργανισμός κίνησετομηχανι σμότουΑρθρου6.Καιμάλισταμεπρωτοβουλίατουπαρατάθηκε ηπροθεσμία υποβολής προσφορών για να τηρηθεί ηνέαπροθεσμίατου Καν. 6
(2). 4. ΤοΔικαστήριο θαακυρώσει όμως το αποτέλεσμα του διαγωνι σμού και γιαένα πρόσθετο λόγο. Την εκτωνυστέρων, μετάτο άνοιγματωνπροσφορών,διαφοροποίηση τουόρου 3μετηναποδοχή"εναλλακτικής λύσης"όπως αποκλήθηκε. Οχαρακτηρισμός του όρου αυτού ωςεπουσιώδους απότοΔιοικητικό Συμβούλιο δενέχεισημασία. Ανμητι άλλοδιότι έρχεταισεσύγκρουσημετη σπουδαιότηταπουτου απέδωσεο ίδιοςοΟργανισμός, πουυπο γράμμισε στην ουσίαμετιςδύοεπιστολέςτου, πωςηημερομηνία 1089 C.N.C.P. Boat and Car Park Ltd. χ.ά. v.K.O.T.
(1996)ήτανόρος sinequa non.Αλλωστεηκρίσητου θέματος είναιπρω τίστως αρμοδιότητατουδικαστηρίου. 5. Τοεπιχείρημαπερί ισότηταςδενέχεικαθόλουθέση. Δεν είναινοη τό σεδημόσιο διαγωνισμό ηπαράλειψη προσφοροδότη νασυμ- 5 μορφωθεί με ουσιαστικό όρο της προκήρυξης ναανάγεταισε θέ μα ίσης μεταχείρισης. Ήακόμηνα δικαιολογεί την αποδέσμευση του εργοδότη απότους όρους του διαγωνισμού, που είναι νομο λογιακά ανεπίτρεπτη,υπότοπρόσχημα αποτροπής μονοπωλια κών καταστάσεων. Φυσικά ανυπήρχαν λόγοι που υπαγόρευαν 10 διαφορετικήπροσέγγισηδημοπρασίας κατά τέτοιο τρόπο ώστε η προμήθεια οποιουδήποτε μηχανήματος να μπορούσε νασυντελε σθεί μέσα σε μεγαλύτερη προθεσμία απόαυτήπουέταξε στην πα ρούσα περίπτωση. Αλλά στον κατάλληλο χρόνο και όχισαν πα ραχώρησηεκτωνυστέρων. 15 Ηπροσφυγή επιτυγχάνειμε έξοδα. Αναφερόμενεςυποθέσεις: 20 Ορφανίδης &Άλλος ν.Κ.Ο.Τ.
(1991)4Α.Α.Δ. 1585', Κυβερνήτουκ.ά.ν.Δημοκρατίας
(1991)4Α.ΑΛ. 2632, Μιχαήλκαι Άλλος ν.Δημοκρατίας
(1994)4ΑΛΛ. 198, 25 Γεωργίουν.Α.Η.Κ.
(1995)3ΑΛΛ. 424, Sevastides v.E.A.C.
(1963)2C.L.R. 497, 30 /.Ν. Christophides Ltdv. Republic
(1985)3C.L.R. 546, K&M TransportCo. Ltdv. EteriaFortigonAftokiniton (EFA)
(1987)3 C.L.R. 1939, 35 Medcon Construction &Άλλοι v.Republic
(1968)3C.L.R. 535, Tamassos TobaccoSuppliers & Co. v.Δημοκρατίας
(1992)3ΑΛΛ. 60, Εταιρεία ΓενικώνΚατασκευώνΑτδν.Δημοκρατίας
(1992)3ΑΛΑ.
- 40 Προσφυγή. Προσφυγή εναντίον της απόφασης του Κυπριακού Οργανι1090 4 Α.Α.Δ. C.N.C.P.Boat and Car Park Ltd. κ.ό. v. K.O.T. σμού Τουρισμού με την οποίακατακύρωσαντην προσφοράγια τη χρήση, λειτουργία και εκμετάλλευση της υποδόχου Gifting dock) στη μαρίνα Λάρνακας στο ενδιαφερόμενο μέρος αντί στους Αιτητές. 5 Αλ. Λυκούργου γιαΤ. Παπαδόπουλο,γιατουςΑιτητές. Α. Δικηγορόπουλος, γιατον Καθ' ουη αίτηση. 10 Cur.adv. vult. ΝΙΚΗΤΑΣ,Δ.: Στις 8/12/94ο καθού ηαίτηση αποφάσισε την προκήρυξητου διαγωνισμού αρ.78/94γιατην παραχώρηση άδει ας χρήσης, λειτουργίας και εκμετάλλευσης της νηοδόχου (lifting 15 dock)στη μαρίνα Λάρνακας, που συνεπαγόταν την εγκατάσταση και λειτουργία συνεργείου ανέλκυσης/καθέλκυσης σκαφατν ανα ψυχής. Η παραχώρησηκάλυπτεκαισυγκεκριμένο υποστατικόκα θοριζόμενου εμβαδού,στον ίδιο χώρο και θα ίσχυε για περίοδο ενός χρόνου από9/1/95μέχρι 8/1/
- ΟΟργανισμός επιφύλαξετο 20 δικαίωμα,κατά την απόλυτηκρίση του,να παρατείνει τηνάδεια τουπροσφοροδότη, πουθακέρδιζε τηνπροσφορά,γιαακόμη ένα χρόνο. Η προκήρυξη δημοσιεύθηκε' σε καθημερινές εφημερίδες στις 10/12/
- 25 Στομεταξύ,τηνπροτεραία,δημοσιεύθηκανκαιτέθηκανσε ισχύ οι περί Κυπριακού Οργανισμού Τουρισμού (Διοικητικοί και Οι κονομικοί) (Τροποποιητικοί) Κανονισμοί του 1994 (Κ.Δ.Π. 288/94). Η σημασίατους,εκτόςάλλων,έγκειταικαιστοότιδιαφο ροποίησαντο ελάχιστο χρονικό όριο μεταξύτηςπροκήρυξηςτου 30 διαγωνισμούκαιτηςυποβολήςτωνπροσφορών.Από 10μέρεςπου πρόβλεπανοιβασικοίκανονισμοί (1970 μέχρι 1985),πριναπότην τροποποίηση τους,ηπροθεσμία αυξήθηκεκαι καθορίστηκε σε 20 μέρες [(βλέπε Καν. 6
(2)].Γιαναυπάρξεισυμμόρφωση,όπωςρητά αναφέρειη παράγραφος3τηςένστασης,τοόριο παρατάθηκεαπό 35 27/12/94μέχρι 30/12/
- Τογεγονός δημοσιοποιήθηκε πάλιν μΐσω του τύπου. Οι τρεις αιτητές μετείχαν, ως κοινοπραξία,στον επίδικο δια γωνισμό. Η προσφοράτους γιατην εξασφάλιση τουδικαιώματος 40 ήταν£20.
- Ο μόνος άλλος διαγωνιζόμενος, Μανώλης Κρανι διώτης,στον οποίοκαικατακυρώθηκετο αποτέλεσμα του διαγω νισμού, πλειοδότησε. Πρόσφερε £21.
- Οι αιτητές ζητούν, για διάφορουςλόγους πουπρόβαλαν,ακύρωσητης απόφασης. 1091 Νικήτας, Δ. C.N.C.P.Boat and CarPark Ltd.κ.ά. v. K.O.T.
(1996)Προέχει όμως η εξέταση της προδικαστικής ένστασης του Οργανισμού ότιηπροσβαλλόμενη απόφαση δεν αποτελεί εκτελε στή διοικητική πράξη στοπλαίσιο του αρθρ. 146τουΣυντάγμα τος. Επομένως,ηπροσβολή της μεαίτησηακύρωσης είναιαπαρά δεκτη.Πρόκειται, κατάτηνεισήγηση, γιαπράξηή διαφοράιδιωτι- 5 κού δικαίου τηςοποίας ηδικαστική αμφισβήτηση δεν υπάγεται στηδικαιοδοσίατουΑνωτάτου Δικαστηρίου.Τοζήτημαδικαιοδο σίας έθιξε ο κ.Δικηγορόπουλος στοτέλος τηςδιαδικασίαςόταν αναμένοντανοιδιευκρινίσεις τωνδιαδίκων.Δόθηκεη ευκαιρίανα ερευνηθεί τοζήτημα,λόγωτης σπουδαιότηταςτου.Ακολούθησαν 10 γραπτές συμπληρωματικές αγορεύσεις, που περιορίστηκαν στη φύσητης προσβαλλόμενης πράξης. Συνεπτυγμένατοεπιχείρημα έχειωςεξής: ηδράσητου Οργά- • νισμού στον παραπάνωτομέασυνιστά πράξηδιαχείρισηςπουδιέ- 15 πεται απότα κριτήρια της ιδιωτικής οικονομίας, όπως ορίζειτο αρθρ. 11των περί ΚυπριακούΟργανισμού Τουρισμού Νόμωντου 1969 έως 1985. Αςσημειωθεί ότιτο αρθρ. 11
(1)επιτρέπει στονκα θού,μετηνειδική έγκρισητουΥπουργικού Συμβουλίου,να ανε γείρεικαιεκμεταλλεύεται ξενοδοχεία καιάλλεςτουριστικές εγκα- 20 ταστάσεις "ωςκαι νααναπτύσση πάσαν ετέραν επιχειρηματικήν δραστηριότηταπρος προαγωγήν των σκοπών αυτού ".Το εδ. 2 προβλέπει πωςτηδραστηριότητατουαυτήοΟργανισμός διεξάγει με ιδιωτικοοικονομικά κριτήρια"καιπροβαίνει ειςπάσανσυναλλαγήνως εάνήτο ιδιώτης επιχειρηματίας". 25 Ενόψει τουγεγονότος ότιμεσειρά αποφάσεωντουτο Υπουρ γικό Συμβούλιο ανέθεσε τηδιαχείριση καιεκμετάλλευσητηςμαρί νας στον Κ.Ο.Τ., ηπροκήρυξητου διαγωνισμού εμπίπτει στηδια χειριστική αυτή δραστηριότητα, πουκινείται στοπεδίο σχέσεων 30 του ιδιωτικούδικαίου.Τηθέση αυτήυποστηρίζει,κατάτηνάποψη του συνηγόρου, ηαπόφαση στην υπόθεση Θεόδωρος Ορφανίδης καιΆλλοςν. Κ.Ο.Τ.
(1991)4Α.Α.Δ. 1585.Καιεπίσηςοιαποφάσεις ΧαρίκλειαΚνβερνήτονκ.ά. ν.Δημοκρατίας
(1991)4Α.Α.Δ. 2632 καιΠέτροςΜιχαήλκαιΆλλοςν.Δημοκρατίας
(1994)4Α.Α.Δ.198. 35 Οι δικηγόροι τατναιτητών ισχυρίστηκαν, υποστηρίζονταςτην αντίθετηάποψη,ότι ημαρίναΛάρνακαςαποτελεί δημόσιοκοινό χρηστο πράγμα. Προορισμός της είναι,όπωςορίζουν τααρθρ.2 και 3
(3)των περί Ρυθμίσεως ΜαρίνωνΝόμων αρ.4/77 και67/79, 40 ο ελλιμενισμός σκαφών αναψυχής. Ο σκοπός αυτός εξυπηρετεί άμεσατοδημόσιο συμφέρον και συγχρόνως αποτελεί χρήσησύμ φωνα μετονπροορισμό του πράγματος.Υπάρχουν, μεάλλαλό για,όλαταεννοιολογικά στοιχεία πουκαθιστούντημαρίναδημό1092 4 Α.Α.Δ. C.N.C.P. Boat and Car Park Ltd. κ.ά. v.Κ.Ο.Τ. Νικήτας,Δ. σιο κοινόχρηστο πράγμα.Και όπως επισημαίνει ο Π.Δ.Δαγτόγλου"ΓενικόΔιοικητικό Δίκαιον",3ηέκδοση,
(1992)σελ. 652και 657-658, ηέννοιααυτήδεναντιστρατεύεταιούτε είναιαντίθετημε τηνπρακτικήανάθεσηςτηςδιαχείρισης καιεκμετάλλευσης κοινό5 χρήστης περιουσίας σενομικά πρόσωπα,που αντιστοιχούν στην Κύπρο μετους ημικρατικούς μας οργανισμούς, όπως ο Κ.Ο.Τ. Εδώτηνεξουσία αυτήασκείτοΥπουργικό Συμβούλιο μεβάσητις διατάξειςτουαρθρ. 3
(4)τωνν.4/77 και67/79.Επομένωςη παρα πάνωδράσητουΟργανισμού δεν μπορείναενταχθεί σταπλαίσια 10 του ιδιωτικούδικαίου. Ενπάσηπεριπτώσει συνεχίζει ηεισήγηση, οΟργανισμόςζήτη σε προσφορές ωςφορέαςδημόσιας εξουσίας και ηαπόφαση του αμφισβητήθηκεαπότοδιοικούμενο.Ταστοιχεία αυτάαρκούνγια 15 ναπροσδώσουν στην πράξη τοχαρακτήραακυρωτικής διαφοράς πουυπάγεταιστηδικαιοδοσίατουΑνωτάτου Δικαστηρίου. Η νο μολογία στην οποίαστηρίχθηκε οδικηγόρος τουΟργανισμού δεν εφαρμόζεται στην περίπτωση μας εφόσον δεν υπάρχουνοιεγγε νείς εκείνες ομοιότητες που καθιστούν τα προηγούμενα αυτά 20 εφαρμόσιμα. Περαιτέρω,η επίκλησητουαρθρ. 11είναιατυχής.Οιδιατάξεις του περιορίζονται σε επιχειρηματική δραστηριότητα πουαφορά μόνον την κατασκευήκαι εκμετάλλευσηξενοδοχείων ήτουριστι25 κών καταστημάτων.Παρατηρώπως εάν διαβάσουμεπροσεκτικά το κείμενο της διάταξηςπροκύπτει πως δεν περιορίζεται η δρα στηριότητα στον παραπάνω σκοπό,αλλά επεκτείνεται γιανα κα λύψει"πάσανετέραν επιχειρηματικήν δραστηριότηταπρος προαγωγήν τωνσκοπών αυτού",που ασφαλώς αφορούν όλους τους 30 σκοπούςγιατους οποίουςκαθιδρύθηκεέναςτέτοιος οργανισμός. Ένασύντομο σχόλιοπρώταγιατηνομολογία στην οποία ανα φέρθηκεοκ.Δικηγορόπουλος. Η υπόθεσηΠ.Μιχαήλ δενέχειού τε τα νομικά ούτε τα πραγματικά ερείσματα που την καθιστούν 35 οδηγό για την παρούσαπερίπτωση.Διαπιστώθηκε εκείότιτο ξε νοδοχείο "Φιλοξενία",τουοποίουοδιευθυντής απέλυσε δύομέλη του προσωπικού, δεν είχε τη μορφή ούτε οργανώθηκε υπόκαθε στώς νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου.Αρα δεν υπήρχε μία από τιςδύο βασικές προϋποθέσεις για την ένταξη τηςενέργειας 40 τουδιευθυντή στοχώρο του δημόσιου δικαίου. Και η απόφαση Ορφανίδης επίσης διαφοροποιείται. Εκεί κρίθηκε ότι ανέκυψε διαφορά ιδιωτικούδικαίου.Ηφύσητηςπροκύπτειανάγλυφααπό την εξής σύντομη παράγραφοτης απόφασης: 1093 Νικήτας,Δ. C.N.C.P.Boat and Car Park Ltd. κ.ά.v.K.O.T.
(1996)"OL αιτητές με την προσφυγή ουσιαστικά ζητούντην ερμηνεία τωνόρων τηςσύμβασηςάδειαςμεταξύτουΟργανισμούκαιαυ τών,κατάτρόπονπουνασυνάδει μετηδικήτους εκδοχή, σχε τικά μετην έκτασητωνεργασιώνπουδικαιούνταινα εκτελούν μέσα στη μαρίνα" 5 Είναι φανερό πως στην υπόθεση Ορφανίδηςδημιουργήθηκε δια φορά εκ συμβάσεως, που εκφεύγει της ακυρωτικήςδικαιοδοσίας του Ανωτάτου Δικαστηρίου. 10 Γιατην ένταξη μιαςπράξηςστη σφαίρατουδημοσίουδικαίου είναι απαραίτητο αυτή να προέρχεται από το κράτος ή νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου. Η πραγμάτωσημε μίατέτοιαπράξη δημόσιου σκοπού είναι το άλλο αποφασιστικό κριτήριο: Βλέπε Γεωργίου ν. Α.Η.Κ.
(1995)3 Α.Α.Δ. 424 και τη νομολογία στην 15 οποία στηρίζεται. Στην κρινόμενη περίπτωση ο Οργανισμός δεν ενήργησεως απλός ιδιώτηςπουσυναλλάσσεται επί ίσοιςόροις με τον αντισυμβαλλόμενο του. Αλλά έδρασε σαν φορέας δημόσιας εξουσίας. Οι παραπάνω κανονισμοί προβλέπουν λεπτομερειακά τηδιαδικασίαπροκήρυξηςπροσφορών,στοιχείο πουδείχνει πως 20 η διαδικασία αυτή αποτελεί έκφραση της δημόσιας διοικητικής δράσης του Κ.Ο.Τ.: ΒλέπεΣεβαστίδης v.Α.Η.Κ.
(1963)2 Α.Α.Δ.
- Σ'αυτήνυπογραμμίστηκε ότι ηεξουσία γιατηθέσπισηκανο νισμών είναι συνδεδεμένη με το καθήκον του φορέα εκείνου (Α.Η.Κ.) γιαίση μεταχείριση όλων.Θαπρόσθεταότιη ύπαρξηκαι 25 λειτουργία μαρίνας συντελεί στην ανάπτυξητου τουρισμού, τον οποίο ηελληνικήνομολογία έχει αναγνωρίσει - και συντάσσομαι με τη θέση της - ως δημόσιο σκοπό: Σ.τ.Ε. 1988/1989, 37073709/1987και4741/
- 30 Η κατάληξη μου πιστεύω ότι ενισχύεται από την παρακάτω απόφασητου Σ.τ.Ε.1529/89: "Πράξεις με τις οποίες σκοπείται προεχόντως η κατά τους όρους του νόμου παραχώριση ιδιαίτερου δικαιώματοςχρήσε- 35 ωςκοινοχρήστου πράγματος,όπωςείναιοόρμοςκαιδη παρα χώρηση ασκήσεως υδατοκαλλιέργειας σε θαλάσσια δημόσια κτήση συνδέονται με την ενάσκηση διοικήσεως προς εξυ πηρέτησηδημόσιουσκοπούκαιδητηςεπ'ωφελείατηςΕθνικής Οικονομίαςαναπτύξεωςτηςιχθυοκαλλιέργειας συνεπώς, 40 μησυνιστώσες οι πράξεις αυτές,διαχείριση ιδιωτικήςπεριου σίαςτουΔημοσίου,δενεξαιρούνταιτηςακυρωτικήςδικαιοδο σίας τουΣ.τ.Ε." 1094 4 Α.Α.Δ. CN.CJ*. Boat and Car Park Ltd. κ.ά. v. Κ.Ο.Τ. Νικήτας, Δ. Με τις σκέψεις αυτές απορρίπτω την προδικαστική ένσταση τουκαθού. 5 Ο Καν.6
(1)τηςΚ.Δ.Π.288/94θεσμοθετεί, όπωςεπισημάνθηκε, τηδιαδικασίαπροκήρυξηςπροσφορών. Οι σχετικές γνωστοποιή σεις στον εγχώριο τύπο"πρέπειναείναι σύντομες καισαφείςκαι ναδίνουντις πιοκάτωελάχιστες πληροφορίες",πουαπαριθμού νται στη συνέχεια από(α)μέχρι (ε).Ενδιαφέρειητελευταίααυτή παράγραφοςπουπροβλέπειγια: 10 15 (ε)ενημέρωσητων ενδιαφερομένων προσφοροδοτών ότι μπο ρούνναυποβάλουνεισηγήσεις,σχόλια καιπαρατηρήσειςανα φορικά με τις προδιαγραφέςκαι τους όρους των προσφορών, στην πιοκάτωδιεύθυνση,τουλάχιστον 10ημέρες πριναπότην τελευταία ημερομηνίαυποβολής τωνπροσφορών." Η γνωστοποίηση του επίδικου διαγωνισμού (παράρτημα Α στην αίτηση)δεν περιείχε την ενημέρωσηγιατην οποίαέχειπρο βλέψειο Καν. 6
(1)(ε),ανωτέρω.Οιαιτητέςυπέβαλανπωςη παρά20 λειψήενημέρωσης των διαγωνιζομένων για ταδικαιώματατους, σύμφωνα μετηνπρόνοιααυτή,επέφερεακυρότητατης απόφασης γιατίέχουμε εξώφθαλμαπαράβαση"ρητήςνομοθετικήςεπιταγής". Έχει λεχθεί από την άλλη πλευρά ότι η γνωστοποίηση στάληκε στον τύπο πριν τη δημοσίευση της Κ.Δ.Π. 288/94, υπονοώντας 25 πως τότε δεν ίσχυεηκανονιστική αυτήπράξη. Όμωςο κρίσιμος χρόνος είναι εκείνος που ηπροκήρυξη του διαγωνισμού είδε το φως της δημοσιότητας, δηλαδή, η 10/12/94. Και ασφαλώς το ισχύον τότε δίκαιον ήταν η νέα κανονιστική πράξη.Αλλωστε ο Οργανισμός, δεχόμενος τηνορθότητατηςθέσης αυτής,παρέτεινε 30 με νέες αγγελίες στις εφημερίδες την προθεσμία υποβολής προ σφορών προφανώς για να συμμορφωθεί με τις νέες διατάξεις. Από μόνητηςη παραπάνωεισήγησητουκαθούδεναντικρούειτον ισχυρισμό γιαπλημμελήδημοσιοποίηση τηςπροκήρυξηςτωνπρο σφορών. 35 Προβλήθηκε όμως περαιτέρω πως οποιαδήποτε παράλειψη "συμπληρώθηκε μεανταλλαγήπληροφοριών μεταξύτωνπροσφο ροδοτώνκαιτουΟργανισμού".Καιότι ενπάσηπεριπτώσειη πα ράλειψη δεν είναι ουσιώδης. Πρέπει όμως να παρατηρήσωότι οι 40 γενικές αυτέςπροτάσειςδεσυσχετίστηκαν άμεσα μεταδεδομένα. Έγινε μόνο αναφορά σε αριθμόυποθέσεων στις οποίεςδιατυπώ θηκανοι αρχέςπουπροσδιορίζουν πότεοπαραλειφθείςτύποςεί ναι ή δεν είναι ουσιώδης. Όπωςηυπόθεση /. Ν. Christophides Ltd. v. TheRepublic
(1985)3 C.L.R.546 και Κ & Μ. Transport 1095 Νικήτας,Δ. C.N.C.P.Boat and Car Park Ltd.κ.ά.v. K.O.T.
(1996)Co. Ltd. v.Εταιρείας ΦορτηγώνΑυτοκινήτων (Ε.ΦΛ.)
(1987)3 Α.Α.Δ.1939,
- Οάλλος βασικόςλόγος ακύρωσηςπουπρόβαλανκαι ανέυπτυξαν οι αιτητές είναι ηπαράβασηόρων, πουχαρακτήρισαν ουσία- 5 στικούς, των εγγράφων των προσφορών. Θα μπορούσαμε ναση μειώσουμε εδώότι μεβάσητονόρο7οιπροσφορέςέπρεπεναυπο βληθούν στο επισυνημμένο σεαυτά έντυποπροσφοράς,που πράγ ματι και οι δύο διαγωνισθέντες χρησιμοποίησαν. Ο όρος 3 του εντύπουεπέβαλλευποχρέωσηεγκατάστασηςκαιλειτουργίαςγέρα- 10 νού(boat travel hoist)τουλάχιστον 40τόννων στημαρίνα, απόκα τάλληλο εκπαιδευμένοπροσωπικό,τοαργότερο μέχρι 15/1/
- Είναι βολικό στο σημείο αυτό να καταγραφεί το μέρος του ιστορικούτηςυπόθεσηςπουέχεισχέσημετοπιοπάνωσημείοπου 15 ήγειραν οι αιτητές. Η απόφαση για κατακύρωση λήφθηκε στις 30/12/94 (παράρτημα7 στην ένσταση). Όταν ο καθού ειδοποίησε τοενδιαφερόμενο μέρος ότι θατουπαραχωρούσετην άδεια(βλέ πε επιστολή παράρτημα 8, ημερ. 2/1/95),νοουμένου ότι θα είχε προμηθευθεί το γερανό και το συνεργείο θαήταν έτοιμο να λει- 20 τουργήσει μέχριτη15/1/95,υπήρξεαντίδραση.Ας σημειωθεί ότιμε δεύτερη επιστολή του (ημερ. 4/1/95,παράρτημα 11) και προτού απαντήσειοενδιαφερόμενος,οΟργανισμός απαίτησεσυμμόρφω ση με την καθορισθείσα ημερομηνία, που έθεσε σαν όρο για την υπογραφήτηςδιοικητικήςσύμβασης. 25 Τοενδιαφερόμενο πρόσωπομετηναπάντησητου(ημερ.5/1/95, παράρτημα 12) ουσιαστικά παραπονέθηκεστον Οργανισμό ότι η ενλόγω ημερομηνία ήταν"αυθαίρετη"και είχεσαν στόχο νατον αποκλείσει δεδομένουότιαδυνατούσενασυμμορφωθεί. Καιζήτη- 30 σε απότον Οργανισμό "ναανακαλέσει την αυθαίρετηπροθεσμία της 15/1/95 γιαεγκατάστασητουγερανού"Σημειωτέον ότι οαιτητής 1είχεκατάλληλο γερανό, ιδιοκτησίας του,που ανταποκρινό τανστις τεχνικές προδιαγραφέςτωνπροσφορών.Ήτανήδη εγκα τεστημένος στη μαρίνα γιατί η άδεια εκμετάλλευσης για την πε- 35 ρίοδο 1/12/93-30/11/94είχεπαραχωρηθείστουςαιτητές. Σεμακροσκελές σημείωματηςπροςτοΔιοικητικό Συμβούλιοη Γενική Διευθύντρια του Οργανισμού αντέκρουσε τους παραπάνω ισχυρισμούς του ενδιαφερομένου. Περαιτέρω αναφέρθηκε σε συ- 40 νάντησή τους στις 9/1/95 κατάτην οποίαο ενδιαφερόμενος υπέ βαλεπροτάσειςγια "εναλλακτικές" λύσειςπουόλες όμως μετέθετανμετάτηνορισθείσαημερομηνίατηνέναρξηλειτουργίας τουγε ρανούκαιτουσυνεργείου. ΤοΣυμβούλιοσυνήλθε στις 12/1/95 (το 1096 4 Α.Α.Δ. C.N.C.P. Boat and Car Park Ltd. κ.ά. v.Κ.Ο.Τ. Νικήτας,Δ. παράρτημα 14 αποτελεί το πρακτικό τωνδιαβουλεύσεων του). Έκρινε ότιο όρος γιατηνημερομηνία δενήταν ουσιώδηςκαι αφού έλαβευπόψη: 5 "ότιτοκαλώςνοούμενο συμφέρον τουΟργανισμούκαιτηςμα ρίνας Λάρνακας ειδικότερα επιβάλλει την όσο το δυνατόπιο σύντομη επαναφορά της παροχής των υπηρεσιών ανέλκυσης/καθέλκυσης σκαφώνστη μαρίναΛάρνακας" 10 αποφάσισενακατακυρώσειτηνπροσφοράστοενδιαφερόμενομέ ρος μεβάσητις προφορικέςδεσμεύσειςπουείχεδώσει στηΓενική Διευθύντρια.Αυτόόμως αφορούσετηνεγκατάστασηάλλουτύπου και δυναμικότηταςγερανού μετάτηνορισθείσα ημερομηνία μέχρι τηναντικατάστασητουςέωςτην 1/3/95 απότοντύποτουγερανού 15 πουαπαιτούσαν οιπροδιαγραφές. Μέσασεαυτότο πλαίσιο OLδικηγόροι των αλητών επιχειρη ματολόγησανότι σημειώθηκε παραβίασητουόρου3τωνπροσφο ρών αφενόςκαιυποβλήθηκανκαιαξιολογήθηκαν στοιχεία εκτων 20 υστέρων κατάπαράβασηνομολογημένων αρχώναφετέρου. Ο δικηγόρος τουΟργανισμού έχειπροτάξει ότι τοενδιαφερό μενομέρος δεν αρνήθηκετην υποχρέωση του νασυμμορφωθείμε τον όρο 3,αλλάζήτησε παράτασηγιανα εισάξει απότο εξωτερι25 κότογερανό-ότι οιαιτητέςήτανοι μόνοι πουδιέθεταντέτοιο γε ρανόκαι"επιμονή στηθέση των αιτητώνθα εξισούτο μεμονοπω λιακήπροτίμηση των αιτητών"' ότι "θαήτανάδικο" ναζητηθούν από προσφοροδότες, προτού ανοιχθούν οι προσφορές τους, να προμηθευθούν γερανό*και ότιαντί να ακυρώσει το διαγωνισμό, 30 όπως είχεδικαίωμα,οΟργανισμός έδωσελογικήπαράταση στον επιλεγέντα. Παρόλοπουαναγνωρίστηκε πωςκάτιτέτοιο δενπρο βλέφθηκε στους όρους, εντούτοις,κατάτηναντίληψητουδικηγό ρουτουκαθού,ηδοθείσαλύσηανταποκρίνεταιστηναρχήτηςισό τηταςκαι σημαίνει ίση μεταχείριση γιαόλους τουςπροσφοροδό35 τες.Περαιτέρωοσυνήγορος φαίνεταιναεισηγείται,σεπλήρηαντί φαση μετα παραπάνω,ότιοΟργανισμός μπορούσε με βάση τις διατάξειςτουΚαν.5
(1)(β)ναπαρακάμψειτη διαδικασίατουδια γωνισμού γιανααποφύγειζημίεςπουθατουπροκαλούσε ητήρη ση της. 40 Ηπαράλειψητου Οργανισμού ναπεριλάβει στηδιακήρυξη τα ενημερωτικά στοιχεία για τα οποία κάμνει πρόβλεψη ο Καν. 6
(1)(ε)είναι,κατάτηγνώμη μου,ουσιώδης. Ησυμμετοχή στοδια γωνισμό δυνατό να ήταν ευρύτερη ήέστω διαφοροποιημένη αν 1097 Νικήτας,Δ. C.N.C.P.Boat and Car Park Ltd. κ.ά.v.K.O.T.
(1996)υπήρχε η δυνατότηταεισηγήσεων,σχολίων,κ.λ.π., αναφορικάμε τους όρους καιτις προδιαγραφές.Θαυπομνήσω στο σημείο αυτό πως οι αιτητές φαίνεταινα στερήθηκαν του ευεργετήματος δεδο μένου ότι είχαν κάποιοπρόβλημα συντήρησης του γερανού τους, που συνεπαγόταν καθυστέρηση της έναρξης των εργασιών μέχρι 5 1/2/96γιατο οποίο ενημερώθηκε οκαθού.Όμωςαυτόδεναντιμε τωπίστηκε μέσα στο θεσμοθετημένο από τον κανονισμό νομικό τουπλαίσιο.Το ελάττωμαδεθεραπεύεται μετην εκτων υστέρων ανταλλαγήτων πληροφοριών ήτήρηση των τύπων όπωςεισηγεί ται ο καθού: Βλέπε Στ.Δεληκωστοπούλου "Διοικητικό Δίκαιον", 10 Τεύχος Α, σελ. 215. Επομένως ηεπίδικη απόφαση, ηοποίαήταν αποτέλεσμα παράβασηςουσιώδους τύπου της διαδικασίας,είναι ακυρωτέα. Το επιχείρημα ότι ο Κ.Ο.Τ. έκαμε χρήση των διατάξεων του 15 Καν.5
(1)(β),πουεπέτρεπετηνπαραγκώνισητηςδιαδικασίαςπρο σφορών στις περιπτώσεις "κατεπείγουσας ανάγκης",ήγια "ειδι κούςλόγους τουριστικής φύσεως"δενείναιδυνατόνατύχουνεδώ εφαρμογής.Κιαυτόδιότι οίδιοςοΟργανισμός κίνησετομηχανι σμό τουαρθρ. 6. Και μάλιστα μεπρωτοβουλίατουπαρατάθηκεη 20 προθεσμίαυποβολήςπροσσφορών γιανατηρηθείηνέαπροθεσμία του Καν. 6
(2). Θα ακυρώσω όμως το αποτέλεσμα του διαγωνισμού και για ένα πρόσθετο λόγο. Την εκ των υστέρων, μετά το άνοιγμα των 25 προσφορών,διαφοροποίησητουόρου 3μετην αποδοχή"εναλλα κτικής λύσης" όπως αποκλήθηκε.Οχαρακτηρισμός του όρου αυ τούως επουσιώδους απότοΔιοικητικό Συμβούλιο δενέχεισημα σία.Αν μητι άλλο διότι έρχεται σε σύγκρουση μετησπουδαιότη ταπουτουαπέδωσεοίδιοςοΟργανισμός, πουυπογράμμισε στην 30 ουσία με τις δύο επιστολές του, στις οποίες αναφέρθηκα, πως η ημερομηνίαήτανόροςsinequanon.Αλλωστεηκρίσητουθέματος είναι πρωτίστως αρμοδιότητα του δικαστηρίου: ΒλέπεMedcon Construction xat Άλλοι ν. Δημοκρατίας
(1968)3 Α.Α.Δ. 535, Tamassos TobaccoSuppliers & Co. v. Δημοκρατίας
(1992)3 35 Α.Α.Δ. 60, Εταιρεία Γενικών Κατασκευών Ατδ. ν. Δημοκρατίας
(1992)3Α.Α.Δ.80. Το επιχείρημα περί ισότητας δεν έχεικαθόλου θέση.Δεν είναι νοητό σε δημόσιο διαγωνισμό η παράλειψη προσφοροδότη να 40 συμμορφωθεί με ουσιαστικό όρο της προκήρυξης να ανάγεται σε θέμα ίσης μεταχείρισης. Ή ακόμηναδικαιολογεί τηναποδέσμευ σητου εργοδότη απότους όρους τουδιαγωνισμού,πουείναι νο μολογιακά ανεπίτρεπτη,υπό το πρόσχημα αποτροπής μονοπω1098 4 Α.Α.Δ. 5 C.N.C.P. Boat and Car Park Ltd. κ.ά. v. Κ.Ο.Τ. Νικήτας, Δ. λιακώνκαταστάσεων. Φυσικάανυπήρχανλόγοι πουυπαγόρευαν διαφορετική προσέγγιση ήταν στοχέρι του Οργανισμού να μορ φοποιήσειτουςόρουςτηςδημοπρασίαςκατάτέτοιοτρόποώστεη προμήθεια οποιουδήποτε μηχανήματοςνα μπορούσε να συντελεσθεί μέσα σε μεγαλύτερη προθεσμίααπό αυτήπουέταξε στην πα ρούσα περίπτωση. Αλλά στον κατάλληλο χρόνο και όχισανπα ραχώρηση εκτων υστέρων. Ηεπίδικηαπόφασηακυρώνεται.Μεέξοδασεβάροςτουκαθού. Η προσφυγή επιτυγχάνει μεέξοδα. 1099