4Α.Α.Δ. 17Μαΐου, 1996 [ΚΑΛΛΗΣ, Δ/στής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΟΑΡΘΡΟ 146ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ ΤΣΑΓΓΑΡΗ, Αιτήτρια, ν. ΑΝΑΘΕΩΡΗΤΙΚΗ!ΑΡΧΗΣ ΑΔΕΙΩΝ, Καθ' ηςηαίτηση. (ΥπόθεσηΑρ. 449/91) 5 Αναθεωρητική Αρχή Αδειών— Αρμοδιότητα — Δεν έχειγιααπόρριψη ιεραρχικής προσφυγής — Η απόρριψη μιας τέτοιας προσφυγής, εκλαμβάνεταιωςεπικύρωσητηςαπόφασης τηςΑρχής Αδειών—Επι κύρωσηάκυρηςαπόφασης τηςΑρχής Αδειών, καθιστά την απόφαση τηςΑναθεωρητικήςΑρχής Αδειώνάκυρη. Συνταγματικό Δίκαιο — Αντισυνταγματικότητα Νόμου — Θεωρία de Factoοργάνων— ΤοΑρθρο 179 τουΣυντάγματος δενπαρέχει πεδίο εφαρμογής τηςθεωρίαςαυτής. 10 15 Μετην προσφυγήαυτή,προσβλήθηκε απόφασητης Αναθεωρητι κής Αρχής Αδειών με την οποίααπορρίφθηκειεραρχικήπροσφυγή κατά της απόφασης της Αρχής Αδειών, με την οποίαεπιβλήθηκαν "επιπρόσθετοι όροι άδειας" κατά την ανανέωση της άδειας στις 12/2/90. Το Ανώτατο Δικαστήριο, ακυρώνοντας της επίδικηαπόφαση, αποφάσισεότι: 20 25 Όπωςέχει υποδειχθείστην υπόθεσηΖνγκα ηαπόρριψη ιεραρχι κήςπροσφυγήςαφεαυτής δεν αποτελεί απόφασηστην οποίαμπορεί να αχθεί η Αναθεωρητική Αρχή Αδειών. Αφού το Δικαστήριο έλαβε υπόψητουτολεκτικότηςαπόφασηςτηςΑναθεωρητικήςΑρχής Αδει ών θεώρησε ότι το αντικειμενικό αποτέλεσμα της ιεραρχικήςπροσφυγής ήταν η επικύρωση της απόφασηςτης Αρχής Αδειών. Κατ' 1253 Τσαγγάρη ν. Αναθεωρητικής Αρχής Αδειών
(1996)εφαρμογήτηςαπόφασηςστην Καραγιώργη διαπιστώνεταιότι η από φασηη οποίαεπικυρώθηκεαπότηνΑναθεωρητικήΑρχήΑδειώνήταν άκυρη λόγωτηςαντισυνταγματικής συγκρότησηςτηςΑρχής Αδειών. ΑφούτοΔικαστήριοεξέτασεπροσεκτικάτηνπιοπάνωπροσέγγι- 5 σητηςνομολογίας περιλαμβανομένης καιτηςπροσέγγισης πουσχε τίζεται μετηθεωρίατωνdefacto οργάνωντηνυιοθέτησε. Ηπροσφυγή επιτυγχάνειχωρίςέξοδα. 10 Αναφερόμενες υποθέσεις: Ρ.Ι.Κ. ν.Καραγιώργη κ.ά.
(1991)3Α.Α.Δ. 159, Αδελφοί Γ.Κ. Μακρή Ατδ ν. Αναθεωρητικής Αρχής Αδειών (αρ.2) 15
(1991)4Α.Α.Δ.4150, Μουτουλλάς-Καλοπαναγιώτης ΜεταφοραίΛτδ ν.Δημοκρατίας
(1992)4 Α.Α.Δ.932, 20 Αρέστη ν.Δημοκρατίας
(1991)4Α.Α.Δ. 3822, Ζύγκας ν.Δημοκρατίας
(1991)4Α.Α.Δ. 3327, Δημητρίου ν. Δημοκρατίας
(1992)4Α.ΑΛ. 1421, 25 Αδελφοί Γ.Κ. ΜακρήΛτδ ν. Αναθεωρητικής Αρχής Αδειών
(1994)4 Α.Α.Δ.817, Αργύρη ν.Δημοκρατίας
(1993)4Α.ΑΛ. 2584, 30 Γεωργίου ν.ΑναθεωρητικήςΑρχής Αδειών
(1991)4ΑΛΛ. 1563, Χ"Αλεξάνδρου ν.Δημοκρατίας
(1994)4ΑΛΛ. 907, 35 Θεοδώρουκ.ά.ν.Ρ.Ι.Κ.
(1991)4ΑΛΛ. 2056, Νικολάου κ.ά. ν.Α.ΤΗ.Κ.
(1991)4ΑΛΛ.
- Προσφυγή. 40 Προσφυγή εναντίον της απόφασηςτης Αναθεωρητικής Αρχής Αδειών με την οποία απορρίφθηκε η ιεραρχικήπροσφυγήτηςαιτήτριας για ανανέωση της άδειας της με "επιπρόσθετους όρους 1254 4 Α.Α.Δ. Τσαγγάρη ν.Αναθεωρητικής Αρχής Αδειών άδειας". Α. Παναγιώτον,γιατην Αιτήτρια. 5 Α. Μαππονρίδης, Δικηγόρος της Δημοκρατίας,για την Καθ'ης η αίτηση. Γρ.Κωνσταντινίδης, γιατο Ενδιαφερόμενο Μέρος. 10 Cur. adv. wit. ΚΑΛΛΗΣ, Δ.: Ηπαρούσαπροσφυγήστρέφεται εναντίον από φασης της Αναθεωρητικής Αρχής Αδειών, ημερ. 4.1.1991, με την οποία απορρίφθηκε ιεραρχική προσφυγή της αιτήτριας εναντίον 15 απόφασηςτηςΑρχήςΑδειών. ΜετηναπόφασητηςΑρχής Αδειών είχαν επιβληθεί "επιπρόσθετοι OOOL άδειας"κατά την ανανέωση τηςάδειαςστις 12.2.
- Ένας από τους λόγους ακυρώσεως ήταν ότι η "πράξηή/και 20 απόφαση εναντίον της οποίας ασκήθηκε η ιεραρχική προσφυγή καιεπικυρώθηκεαπότηνΑναθεωρητική ΑρχήΑδειών ελήφθηαπό αντισυνταγματικό ή/και αναρμόδιο σώμα και/ή η συγκρότηση ή/καισύνθεση τουοποίουείναιαντισυνταγματικήκαιαντικανονι κήκαιωςεκτούτουπαράνομηκαινομικάάκυρη ή/καιανυπόστα25 τη". Έρεισμα για τον πιο πάνωλόγο ακυρώσεως ήτανη απόφαση στην υπόθεση Ρ.Ι.Κ. ν. Καραγιώργη κ.ά.
(1991)3Α.Α.Δ. 159, με την οποία ο περί Ορισμένων Νομικών Προσώπων Δημοσίου Δι30 καίου (Διορισμός Διοικητικών Συμβουλίων) Νόμος, 1988 (Ν 149/88) ("Ο Νόμος")κηρύχθηκε αντισυνταγματικός. Με το Νόμο αυτό ο αριθμός των μελών ορισμένων νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου, μεταξύ των οποίων και η Αρχή 35 Αδειών, αυξήθηκεσταεννέα. 40 Ο Νόμοςπρόβλεπεκάποιαανάμειξητωνπολιτικώνκομμάτων καιδιαβουλεύσεις μετουςεκπροσώπουςτουςγιατοδιορισμότων μελών των νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου.Σαναποτέλεσμα της αντισυνταγματικότητας του Νόμου η συγκρότηση της ΑρχήςΑδειών, μεβάσητοΝόμοαυτό,ήτανπρόδηλααντίθετηκαι ασύμφωνημετις πρόνοιες τουΣυντάγματος. Παρόμοιοςλόγος ακυρώσεως και μάλιστα σεσχέσημεαποφά1255 Καλλής,Δ. Τσογγάρη ν.Αναθεωρητικής Αρχής Αδειών
(1996)σεις της Αναθεωρητικής Αρχής Αδειών έχει προβληθεί σε σειρά υποθέσεων (Βλ. Αδελφοί Γ.Κ. Μακρή Ατδ ν. Αναθεωρητικής Αρχής Αδειών (αρ. 2)
(1991)4 Α.ΑΛ. 4150, Μοντονλλάς-Καλοπαναγιώτης Μεταφοραί Ατδ ν. Δημοκρατίας
(1992)4 Α.Α.Δ. 932, Αρέστη ν. Δημοκρατίας
(1991)4 Α.Α.Δ. 3822, Ζνγκας ν. Δήμο- 5 κρατίας
(1991)4 Α.Α.Δ. 3327,Δημητρίου ν.Δημοκρατίας
(1992)4 Α.Α.Δ. 1421, Αδελφοί Γ.Κ. Μακρή Ατδ ν. Αναθεωρητικής Αρχής Αδειών
(1994)4 Α.Α.Δ. 817, Αργύρη ν. Δημοκρατίας
(1993)4 ΑΑ.Δ. 2584, Γεωργίου ν. Αναθεωρητικής Αρχής Αδειών
(1991)4 Α.Α.Δ. 1563 και Χ"Αλεξάνδρου ν. Δημοκρατίας
(1994)4 Α.Α.Δ. 10 907. Η προσέγγιση του Δικαστηρίου σε όλες τις πιο πάνωυποθέσεις ήταν ταυτόσημη. Καταγράφω την προσέγγιση στη Ζνγκα (πιοπά νω): 15 "Η απόρριψη ιεραρχικής προσφυγής αφευατής,δεν αποτελεί απόφαση στην οποία μπορεί να αχθεί η Αναθεωρητική Αρχή Αδειών. Οι αποφάσειςστις οποίες ηΑρχή μπορεί να προέλθει, καθορίζονται στο άρθρο 4Α
(4)του πεοί Ρυθιιίσεακ ττκ Too- 20 ygiac Mετacpooάc Νόιιουτου 1982 (Ν9/82) (πωςτροποποιήθη κε απότο Ν84/84), και είναι: (α)να επικύρωση την προσβληθείσαν απόφασιν, 25 (β)να ακύρωση την προσβληθείσαν απόφασιν, (γ)να τροποποίηση την προσβληθείσαν απόφασιν, (δ)να προβήη ιδία εις έκδοσιν νέας αποφάσεως εις αντικατά- 30 στασιν της προσβληθείσης, (ε)να παραπέμψητην υπόθεσιν εις την αρχήν αδειών, διατάσσουσα ταύτηννα προβήεις ωρισμένην ενέργειαν. 35 Στην υπό εξέταση υπόθεση, η κατάληξη της ιεραρχικής προ σφυγής δεν ήτανλεκτικά ηεπικύρωση της προσβληθείσας από φασης αλλά η απόρριψη της προσφυγής. Η επικύρωση όμως 40 εξυπακούεται απότην απόρριψη.Διαφορετικά,ηεπίδικη από φαση δε θα ήταν λυσιτελής και δε θα μπορούσε να αποτελέσει το αντικείμενο προσφυγής. Το αντικειμενικό αποτέλεσμα της ιεραρχικής προσφυγής ήταν η επικύρωση της απόφασης της 1256 4 Α.Α.Δ. 5 Τοαγγάρη ν.Αναθεωρητικής Αρχής Αδειών Καλλής, Δ. ΑρχήςΑδειών.Οόρος 'απόφαση',όπωςαπαντάται στοάρθρο 4Α
(4),του Ν9/82 υποδηλώνει το αποτέλεσμα της προσφυγής και όχι το σκεπτικό που τη στοιχειοθετεί. Το κριτήριο είναι αντικειμενικό. Η αμφισβήτηση της επίδικης απόφασηςεπικεντρώνεταιστηδικαιικήτης υπόσταση. Για τους λόγους που ακυρώθηκανοι διοικητικέςαποφάσεις στις Γεωργίου και Αρέστη κρίνεται αναπόδραστη και ηακύ ρωση της επίδικηςαπόφασης." 10 ΚαταγράφωκαιτοσκεπτικότηςΓεωργίου (πιοπάνω): 15 20 25 30 "Η εκτίμησητουπεδίουλειτουργίας τηςΑναθεωρητικήςΑρχής είναι ορθή.OL εξουσίες της όμως δεν είναι άλλες απόεκείνες που θέτει ο νόμος και που απαρριθμούνταιστο άρθρο 4Α
(4)τουΝ 84/84. Τοεύροςτουπεδίουλειτουργίαςτης Αναθεωρητι κήςΑρχήςυπογραμμίζεταικαιαπότηνεξουσίαπουπεριέχεται στην παράγραφο (δ)τουάρθρου4Α ναπροβείη ίδιαστηνέκ δοση νέας απόφασηςσε αντικατάστασητης προσβαλλόμενης. Παρέχεταιόμως και διακριτικήευχέρεια απότην παράγραφο (α) 'να επικύρωσητην προσβληθείσαν απόφασιν'. Η επικύρω σηυποδηλώνειτηνβεβαίωσητηςπράξηςκαισυναρτάταιμετο κύροςτης. Εφόσον διαπιστώνεται otL η απόφασηη οποία επικυρώθηκε ήταν άκυρη,ηεπικύρωσηδεν μπορεί ναπροσθέσει στο κύρος της ανυπόστατης απόφασης. Εξ αντικειμένου συναρτάται η απόφασητης Αναθεωρητικής Αρχής με το κύρος του αντικει μένουτηςέφεσης,δηλαδήτην απόφασητηςΑρχήςΑδειώνκαι δε μπορεί να έχει άλλητύχη εφόσον προσβάλλεταιδικαστικά απότηνακύρωσητης.Κατάσυνέπειαη επίδικηαπόφασηυπό κειται σε ακύρωση. Μετά από αυτή τη διαπίστωση δενπαρί σταται ανάγκηεξέτασης οποιονδήποτεάλλων λόγων γιατους οποίουςκαλούμεθαναακυρώσουμετηναπόφαση." 35 Ο ευπαίδευτοςσυνήγορος των καθ' ων η αίτηση υποστήριξε ότι το κύρος της προσβαλλόμενης απόφασηςμπορεί ναδιασωθεί ενπάσηπεριπτώσεικαιμεβάση τηναρχήτηςβεβαιότητας καισυ νέχειας της διοικήσεως και μεβάσητηθεωρίατων defactoοργά40 νων. Σχεδόνανάλογεςεισηγήσεις έγινανκαι στις υποθέσεις Αρέ στη, Μουτουλλάς-ΚαλοπαναγιώτηςΜεταφοραί Ατδ, (πιοπάνω), Θεοδώρουκ.ά.ν.Ρ.Ι.Κ
(1991)4Α.Α.Δ. 2056καιΝικολάου κ.ά. ν. Α.ΎΗ.Κ
(1991)4Α.Α.Δ. 1684. 1257 Καλλής, Δ. Τσαγγάρη ν.Αναθεωρητικής Αρχής Αδειών
(1996)ΣτηνΝικολάου (πιοπάνω)ησχετική εισήγησηέχει αντιμετωπισθεί ως ακολούθως: "Μετά από προσεκτική μελέτη του θέματος καταλήγω ότι το κυπριακό Σύνταγμαδεν παρέχει πεδίο για την επίκληση κάτω 5 από οποιεσδήποτε συνθήκες της αρχής της νομιμότητας απο φάσεων defacto οργάνων. Το άρθρο 179.1 καθιστάτοΣύνταγ μα τον υπέρτατο νόμο της κυπριακής πολιτείας. Το άρθρο 179.2 αποκλείει κάθελειτουργία έξω από ταπλαίσιαπουοριο θετεί το Σύνταγμα. Προβλέπει ρητάότικανέναςνόμος ή πράξη 10 ήαπόφαση οργάνου,αρχήςή προσώπουπουασκεί εκτελεστική εξουσία ήδιοικητικό λειτούργημα μπορεί να είναι αντίθετος ή ασύμφωνος προς τις διατάξειςτου Συντάγματος.Συνεπώς όχι μόνο ο αντισυνταγματικός νόμος καταρρίπτεται με τηδιακή ρυξητης αντισυνταγματικότητας του απότο νομικό στερέωμα 15 αλλά και κάθε πράξη ήαπόφασηπου λαμβάνεται έξω από το συνταγματικό πλαίσιο στερείται αφ' εαυτής δικαιϊκού ερεί σματος. Ησυγκρότηση του Συμβουλίου της Αρχής Τηλεπικοι νωνιών κατ' αντίθεση προς το Σύνταγμαέθεσε, για όσο χρόνο λειτουργούσε με αντισυνταγματικό τρόπο,τις αποφάσεις του 20 έξω από τα συνταγματικά πλαίσια και κατ' επέκταση, όπως διακηρύξαμεστην υπόθεσηΡ.Ι.Κ., τις αποστέρησε κάθεδικαιϊ κού ερείσματος." Στην παρούσα υπόθεση η Αναθεωρητική Αρχή Αδειών αφού 25 παρέθεσε το ιστορικό της υπόθεσης κατέληξε ως πιο κάτω: "Είναι φανερό από τα πιο πάνω ότι για τους επιβληθέντες όρους ουσιαστικά είχε επιτευχθεί συμφωνία μεταξύ των δια φόρων μερών περιλαμβανομένης και της προσφεύγουσας. Εί- 30 ναι αποδεκτό ότι η Αρχή Αδειών έχει δικαίωμα να επιβάλει όρους κατάτηχορήγηση αδειών οδικής χρήσης και νατροπο ποιεί αυτούςκατάπάνταχρόνο. Υπο τις περιστάσεις θεωρού μεότι ηεπιβολήτων επιπρόσθετων όρων ήταν δικαιολογημένη και έγινε για να εφαρμοσθεί και να διασαφηνισθεί πλήρως η 35 απόφασητου Υπουργού. Για τους πιο πάνω λόγους απορρίπτουμε τηνπροσφυγή." Όπως έχει υποδειχθεί στη Ζύγκα (πιο πάνω) η απόρριψη ιε- 40 ραρχικήςπροσφυγής αφεαυτήςδεναποτελεί απόφασηστηνοποία μπορεί να αχθεί ηΑναθεωρητική ΑρχήΑδειών.Αφού έλαβαυπό ψημου το λεκτικό της απόφασηςτης Αναθεωρητικής ΑρχήςΑδει ών θεωρώ ότι το αντικειμενικό αποτέλεσμα της ιεραρχικής προ1258 4 Α.Α.Δ. 5 Τσαγγάρη ν. Αναθεωρητικής Αρχής Αδειών Καλλής, Δ. σφυγής ήτανηεπικύρωση της απόφασης της Αρχής Αδειών. Κατ' εφαρμογήτηςαπόφασης στην Καραγιώργη(πιο πάνω) διαπιστώ νω ότι η απόφασηη οποία επικυρώθηκε από την Αναθεωρητική ΑρχήΑδειών ήτανάκυρηλόγω τηςαντισυνταγματικής συγκρότησηςτηςΑρχής Αδειών. Αφού εξέτασαπροσεκτικάτηνπιοπάνωπροσέγγιση τηςνομο λογίας μαςπεριλαμβανομένηςκαιτηςπροσέγγισης που σχετίζεται μετηθεωρίατων defacto οργάνων τηνυιοθετώ. 10 Ακολουθεί πως η επίδικη απόφαση ακυρώνεται στο σύνολο της.Δεν εκδίδεταιδιαταγήγιαταέξοδα. Η επίδικη απόφαση ακυρώνεται χωρίςέξοδα. 1259