(1996)17Μαΐου, 1996 [ΚΑΛΛΗΣ, Δ/στής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΟΑΡΘΡΟ 146ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΣΦΟΡΗ, Αιτητής, ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ,ΜΕΣΩΑΝΑΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣΑΡΧΗΣ ΑΔΕΙΩΝΚΑΙ ΑΛΛΟΥ, Καθ' ων ηαίτηση. (ΥπόθεσηΑρ. 60/93) ΠροσφυγήβάσειτουΆρθρου 146τουΣυντάγματος—Λόγοιακυρώσεως — Έλλειψηαιτιολογίας —Ισχυρισμοί που προβάλλονται από τους δικηγόρους δεν μπορούν νααποτελέσουνμέρος τηςαιτιολογίαςτης επίδικης απόφασης. 5 Αναθεωρητική Αρχή Αδειών — Ιεραρχικήπροσφυγή κατ' αποφάσεως τηςΑρχής Αδειών — Ηουσιαστική κρίση—Αντικατάσταση λεωφο ρείου — Άρθρο 8
(3)του περίΡυθμίσεως Τροχαίας Μεταφοράς Νό μου 9/82— Ερμηνεία— Εφαρμογήσταγεγονότατηςκριθείσαςπερί πτωσης —Διαπίστωση κακήςάσκησηςτηςδιακριτικήςευχέρειαςπου 10 ο Νόμος παρέχειαπό τηνΑναθεωρητικήΑρχήΑδειών. Διοικητικό Δίκαιο —Διακριτική ευχέρειατηςδιοίκησης — Πότε ασκεί. ταισύννομα — Παράμετροι τουδικαστικούελέγχουτης— Όρια του δικαστικού ελέγχου— Θεωρία και νομολογία — Περιστάσεις στην 15 κριθείσαπερίπτωση — Κακήάσκηση τηςδιακριτικής ευχέρειας. Ο αιτητήςπροσέφυγεκατάτηςακύρωσης,απότηνΑναθεωρητική ΑρχήΑδειων,τηςάδειαςαντικατάστασηςτουλεωφορείουτουμε με γαλύτερο που του είχε χορηγήσει η Αρχή Αδειών και εναντίοντης 20 οποίας ασκήθηκεη ιεραρχικήπροσφυγήπου οδήγησε στηνεπίδικη πράξη. Το Ανώτατο Δικαστήριο, ακυρώνοντας την επίδικηαπόφαση, απο1260 4 Α.Α.Δ. Φορή ν. Δημοκρατίας φάσισεότι: 1. Ισχυρισμοί πουπροβάλλονταιαπότουςδικηγόρουςδενμπορούν νααποτελέσουν μέρος τηςαιτιολογίαςτηςεπίδικης απόφασης. 2. Είναι πρόδηλο από το περιεχόμενο της επίδικης απόφασης εν προκειμένω ότι κύριο νομικό στήριγμα της ήταν το Αρθρο 8
(3)του περί Ρυθμίσεως της Τροχαίας ΜεταφοράςΝόμου, 1982 (Ν. 9/82). 10 ΚρίθηκεαπότηνΑναθεωρητική ΑρχήΑδειώνεδώότι μετηναπό φασητηςΑρχήςΑδειών"έχειεγκριθεί μιααύξησηθέσεων σχεδόν 50% τωνυφιστάμενων"γεγονός πουαντικεταιστις πρόνοιες του Αρθρου 8
(3)τουπιοπάνω Νόμου. 15 20 25 Το Δικαστήριο αφού έλαβε υπόψη του το λεκτικό της επίδικης απόφασηςέκρινεότιέχειληφθείσταπλαίσιατηςάσκησηςτηςδια κριτικής ευχέρειας πουπαρέχεταιαπότο πιο πάνωΑρθρο 8
(3). Επομένωςηεπίδικηαπόφασηθακριθείμεβάσητιςαρχέςπουδιέπουντοδικαστικόέλεγχοαποφάσεωνπουλαμβάνονταισταπλαί σιαάσκησηςδιακριτικήςευχέρειας. 3. Σύμφωναμετην πάγια θέσητης Νομολογίας το διοικητικό δικα στήριο δεν επεμβαίνει στην απόφασηενός διοικητικού οργάνου υποκαθιστώνταςτην μετηδικήτουδιακριτικήευχέρεια εκτόςαν ηεπίδικηαπόφασηδενήτανεύλογαεπιτρεπτήμεβάσηταενώπιον του στοιχεία. Τοδικαστήριοεπεμβαίνειμόνο: 30 α) Οσάκιςηδιακριτικήευχέρειαέχειασκηθείμετρόποπλημμελήπ.χ. όταν ηεπίδικηαπόφασηδεν μπορεί να στηριχθεί απότηναιτιο λογίατηςήοσάκιςουσιαστικοί παράγοντεςδενείχανληφθείδεό ντωςυπόψη. 35 β) Οσάκιςηαπόφασηλήφθηκεκάτωαπόπλάνηπερί ταπράγματαή τονΝόμο. 40 Έργο του δικαστή δεν είναι να υποκαταστήσει, αλλά απλώς να ελέγξει τηνκρίση της διοικήσεως. Οέλεγχοςαυτόςείναι εξ ορι σμούνομικός έλεγχοςκαιείναιδυνατόςμόνοόπουείναιδιαθέσι μανομικάκριτήρια. Όπου,από τηνάλληπλευρά,ηκρίσητηςδι οικήσεως αντίκειταιστα διδάγματατης κοινής πείρας, τα οποία βέβαια γνωρίζει και μπορεί να χρησιμοποιεί και ο δικαστής,θα 1261 Φοοήν. Δημοκρατίας
(1996)πρόκειταισυνήθως γιαυπέρβασητωνορίων τηςδιακριτικήςευχέ ρειας,πουυπάγεταιστοδικαστικό έλεγχο. Οδικαστικόςέλεγχοςτηςασκήσεως τηςδιακριτικήςευχέρειας της διοικήσεως αφορά τηνεξέτασητων εξής σημείων: 5 (α)ανονόμος όντως παρεχώρησε διακριτικήευχέρεια στην διοίκηση και μάλιστα στο μέτροπουασκήθηκε, (β)ανηδιοίκηση όντως άσκησε τηνπαραχωρηθείσαευχέρεια, 10 (γ) αν η διοίκηση διέπραξε "κακή χρήση" ή "υπέρβαση των άκρων ορίων της διακριτικής εξουσίας", γιατί δεν ετήρησε τα όρια που της έθεσε ο συγκεκριμένος νόμος ήπουπροκύπτουν απότοΣύ νταγμακαιτις γενικές αρχέςτουδικαίου, 15 (δ)αν η διοίκηση κατάτην άσκηση της διακριτικής ευχέρειας έκανε "κατάχρηση εξουσίας". 4. Είναι πρόδηλο απότην επίδικη απόφασηότι αυτόπου έχει επη- 20 ρεάσει αποφασιστικάτην κρίση της Αναθεωρητικής ΑρχήςΑδει ώνήτανοι πρόνοιες τωνπαραγράφων (α),(β)και(δ)του Αρθρου 8
(3)του πιο πάνωΝόμου. Αν επρόκειτο γιαχορήγηση μιας εντε λώς νέαςάδειαςπράγματιορόλος τωνπιοπάνωπαραγράφωνθα ήτανκαίριος και αποφασιστικός. Ωστόσο επρόκειτο γιααντίκα- 25 τάσταση. Ο αιτητής.είχε ήδηάδειαγια 37 επιβάτες. Μετην από φασητης ΑρχήςΑδειώνη άδειααυξήθηκεστους 55 επιβάτες- αύ ξηση 18επιβατών. ΣύμφωναμετοΑρθρο8
(3)(γ)"ηαρχήαδειώνεντηενασκήσει της 30 διακριτικήςαυτήςεξουσίας θαλαμβάνειυπ' όψιν (γ) τονβαθμόν εις τον οποίον είναι πιθανόνότι ούτος θαδύναταινα παρέ χει ασαχχλείο.συνεχείς καιτακτικός μεταφορικόςυπηρεσίας." Επομένως ηασφάλεια είναι ένας απότους παράγοντες που επη- 35 ρεάζειτον τρόποάσκησης της σχετικής διακριτικήςευχέρειας.Το Δικαστήριο έλαβευπόψητουταστοιχεία ταοποίαβρίσκοντο ενώ πιον τηςΑναθεωρητικής ΑρχήςΑδειών.Ιδιαίτεραέλαβευπόψητο στοιχείο της ασφάλειας, άνεσης και καλύτερης εξυπηρέτησης. Δε δομένης τηςύπαρξης 14αδειούχων λεωφορείων ηκατά 18επιβά- 40 τες αύξησηδεθαήτανικανήναεπηρεάσει μεοποιοδήποτε δυσμε νήτρόποταοικονομικά συμφέροντα των άλλων λεωφορειούχων έστω και κάτωαπό συνθήκες μειωμένης πληρότητας. Ο επηρεα σμός θαήταν μηδαμινός ήανύπαρκτος. Τα στοιχεία της άνεσης, 1262 4 Α.Λ.Δ. 5 10 15 Φορή ν. Δημοκρατίας ασφάλειαςκαικαλύτερης εξυπηρέτησης είναι στοιχεία στα οποία πρέπει νααποδίδεταιδεσπόζουσα σημασία όταν εξετάζονταιθέ ματα οδικών μεταφορών. Είναι στοιχεία που υπερέχουν έκδηλα των μικροοικονομικών συμφερόντων, όπως είναιεδώη περίπτωση. Είναιουσιώδεις παράγοντεςοιοποίοιπρέπειναεπικρατούνένα ντι των μικροοικονομικών συμφερόντων. Θεωρείται ότιηασφά λειατωνεπιβατώναποτελείζήτημαδημόσιουσυμφέροντος.Επομένως, σύμφωνα μετην αρχήτηςυπεροχής τουδημόσιου συμφέ ροντος κατάτην άσκησητηςδιακριτικήςευχέρειας έπρεπενατης είχεδοθεί αυξημένηβαρύτητα. ΤοΔικαστήριο έκρινεότικατάτηλήψητης επίδικηςαπόφασηςδε δόθηκεηδέουσα βαρύτητακαι δελήφθηκανυπόψηοι πιοπάνω ουσιώδεις παράγοντεςτης ασφάλειας,άνεσης καικαλύτερηςεξυ πηρέτησηςτουκοινού. Ακολουθείπωςησχετικήδιακριτική ευχέ ρεια έχει ασκηθεί μετρόπο αντίθετο προς τοσκοπό τουΝόμου, και έχει,επομένως,ασκηθεί μεπλημμελή τρόπο. 20 25 5. Από την στιγμήπουσύμφωνα μετηνάδειαοδικής χρήσεωςπου τουπαραχωρείταιέναςλεωφορειούχος δικαιούται νακάμνεικαι εκδρομές το γεγονόςότιτολεωφορείο του είναι πιο κατάλληλο για εκδρομές, από τα λεωφορεία τωνανταγωνιστών του, δεν μπορεί νααποτελέσει λόγογιααπόρριψη τηςαίτησηςτου. Ακο λουθεί πως και τοδεύτερο σκέλος της αιτιολογίας ήταν πεπλα νημένο. Ηπροσφυγήεπιτυγχάνειχωρίςέξοδα. 30 Αναφερόμενες υποθέσεις: Metaloc v.Republic
(1969)3C.L.R. 351, 35 J.M.C. Polytrade ν.Δημοκρατίας
(1992)3Α.Α.Δ. 294, Αχιλλέως ν.Δημοκρατίας
(1992)3Α.Α.Δ. 565, Tsangaris v.Republic
(1975)3C.L.R. 518, 40 Droushiotis v.Republic
(1966)3C.L.R. 722, Avgousti v.PermitsAuthority
(1972)3C.L.R. 356, 1263 Φορή ν. Δημοκρατίας
(1996)HadjiGeorghiou v.Republic
(1974)3C.L.R. 436, Pierides v.Republic
(1969)3C.L.R. 274, 5 Merck v.Republic
(1972)3C.L.R. 548, Soteriou v.Republic
(1966)3C.L.R. 83. Προσφυγή. 10 Προσφυγή εναντίον τηςαπόφασης της Αναθεωρητικής Αρχής Αδειών μετηνοποία ακύρωσε τηδοθείσα άδεια αντικατάστασης λεωφορίου του αιτητή μεάλλο όχημα 55 θέσεων. Ε.Ευσταθίου, για τον Αιτητή. 15 Α. Μαππουρίδης, Δικηγόρος της Δημοκρατίας, γιατους Καθ* ων η αίτηση. Cur. adv.vult. 20 ΚΑΛΛΗΣ, Δ.:Μετηνπαρούσα προσφυγή ο αιτητής ζητάτην πιο κάτω θεραπεία: "Δήλωση και/ή διαταγή τουΣεβαστού Δικαστηρίου ότιηαπό- 25 φάση των καθ' ωνη αίτηση με την οποίαν αυτοί ακύρωσαν την δοθείσα άδεια αντικατάστασης του λεωφορείου υπ' αρ. εγγρα φής GK450 με άλλον όχημα 55 θέσεων και/ήμε την οποίαν έκα μαν αποδεκτή την ιεραρχική προσφυγή 159/92, είναι άκυρη και/ήπαράνομη και/ήστερημένη έννομου αποτελέσματος και/ή 30 ηπαράλειψη να εγκρίνουν και/ήεπικυρώσουν την απόφασητης Αρχής Αδειών μετηνοποία αυτή ενέκρινε την αντικατάσταση του αδειούχου αγροτικού λεωφορείου υπ' αρ. GK450 με άλλο λεωφορείο 55 θέσεων, δεν θα έπρεπε να ελάμβανε χώραν." 35 Τα πραγματικά περιστατικά πουπεριβάλλουν την προσφυγή έχουν ωςπιο κάτω: Κατά τον ουσιώδη χρόνο ο αιτητής ήταν ιδιοκτήτης του λεω φορείου με αρ. εγγραφής GK450, 37 θέσεων. Τοχρησιμοποιούσε 40 για μεταφορά επιβατών επί της διαδρομής "Παλαιχώρι-Λευκωσία". Μεαίτηση τουπρος τηνΑρχή Αδειών ημερ. 14.5.92 ζήτησε όπως τοπιο πάνω λεωφορείο αντικατασταθεί με"άλλο όχημα 55 θέσεων". 1264 4 Α.Α.Δ. Φορή ν.Δημοκρατίας Καλλής, Δ. Η ΑρχήΑδειών εξέτασετηναίτησητουκατάτησυνεδρίασητης ημερ.10.6.92στηνπαρουσίατουαιτητήκαιδυοενισταμένωνιδιο κτητώνλεωφορείων. Εκμέρουςτουαιτητήδηλώθηκεότιοιλόγοι πουτον ανάγκασαν "νααλλάξει το λεωφορείο είναιγιατί στοιχί5 ζειπολλάηεπισκευήτουκαιδενθα ανταποκρίνεται στιςανάγκες της δουλειάς του".Δηλώθηκε, επίσης, ότι για "να κάνεις μια εκ δρομήχρειάζεσαι λεωφορείο πέραντων 30 θέσεων". Εκ μέρους των ενισταμένων δηλώθηκε: "Στο Παλαιχώριυπάρχουν 14 λεω φορεία με20-25πληρότητα.Οαιτητής ζητάναμεγαλώσει ταλεω10 φορείατουγιανατουςσυναγωνίζεται".Διερωτήθηκεπωςθαμπο ρούσε να συναγωνισθεί τον αιτητή"σε εκδρομές όταν αυτόςέχει 50θέσεων λεωφορεία"καιοι ίδιοι -οι ενιστάμενοι - 37θέσεων.Αν χορηγηθείη αιτούμενη άδειαοι ενιστάμενοι θααποκλειστούναπό οποιαδήποτε εκδρομήστο Παλαιχώρι. 15 ΣτασχετικάπρακτικάτηςΑρχήςΑδειών υπάρχεικαιηπιο κά τω δήλωση κάποιουκ. Φοινικαρίδη,ο οποίος φαίνεταιότι είναι Λειτουργός της: 20 25 'Το Παλαιχώριέχει 14λεωφορεία.ΤοΤμήμα δεν έκαμεκατα μέτρησηεπιβατικήςκίνησηςγιατίόπωςδήλωσανοιαιτητέςδεν υπέβαλαντις αιτήσειςγιατίυπάρχειαυξημένηεπιβατική κίνη σηαλλάγιαναμπορούνναεκτελούν εκδρομέςκαιναπροσφέ ρουν καλύτερη εξυπηρέτηση και ποιότητα στο επιβατικόκοινό." Θεωρώ σκόπιμο ναπαραθέσω αυτούσιατην σχετική απόφαση της Αρχής: 30 "ΗΑρχήΑδειών αφούέλαβευπόψηόλα τα ενώπιον της στοι χείακαι ιδιαίτερατο γεγονός ότι μετην έγκριση τωναιτούμε νων αδειώνθαεξυπηρετηθεί καλύτεραηκοινότητακαιοι επι βάτες θα κυκλοφορούν με μεγαλύτερη ασφάλεια και άνεση, εγκρίνει τιςαιτήσεις. 35 Μετά την αντικατάστασητο GK450 θα παραμείνει ιδιωτικό εκτόςκυκλοφορίαςκαιηάδεια οδικήςχρήσεως θα ακυρωθεί." Η απόφασητηςΑρχήςΑδειών αναφέρεταισε"αιτήσεις"επειδή 40 κατάτην ίδιασυνεδρίαση εξέτασε καιτην αίτησηκάποιουΤάσου Μιχαηλίδη. Εναντίον της πιο πάνω απόφασηςασκήθηκε ιεραρχικήπρο σφυγήαπόένααπότους ενισταμένους, τον ΙωάννηΣωτηρίου. Η 1265 Καλλής, Δ. Φορήν. Δημοκρατίας
(1996)ιεραρχική προσφυγή εξετάστηκε από την Αναθεωρητική Αρχή Αδειών κατά τη συνεδρίαση της ημερ. 10.9.92. Αφού άκουσε τις παραστάσειςτου εφεσείοντος και του αιτητήεξέδωσετην επίδικη απόφαση.Τηνπαραθέτω: 5 ".... Από την απόφασητηςΑρχήςΑδειών φαίνεταιότι ο λόγος για τον οποίο χορηγήθηκαν οι άδειες αυτές ήταν διότι τανέα οχήματαθαήσανεπιπέδουτουριστικών λεωφορείων καιδόθη κε ηάδειαγια τηνκαλύτερη εξυπηρέτηση του επιβατικούκοι νού. Είναι γεγονός όμως το οποίο φαίνεταινα είναι παραδε- 10 κτό από όλες τις πλευρές ότι η επιβατικήκίνηση μεταξύΠαλαιχωρίου και Λευκωσίας δεν έχειαυξηθεί.Ταενδιαφερόμενα μέρη πρόβαλανως επιπρόσθετο λόγο την δυνατότητατουςνα χρησιμοποιηθούν τα νέα οχήματα και ως τουριστικά λεωφο ρείαγιατηνεκτέλεσηεκδρομών. 15 Η Αρχήδέχεται την αρχήότι ηαντικατάστασητων υφιστάμε νων οχημάτων με οχήματα πιο σύγχρονα είναι σίγουρα μέσα στους στόχους της νομοθεσίας αλλά απότην άλλη δεν μπορεί να παραβλέψει το γεγονός ότι ιδιαίτερα στην περίπτωση της 20 Ι.Π. 159/92 έχει εγκριθεί μια αύξηση θέσεων σχεδόν 50% των υφιστάμενων,γεγονός πουκατάτηνάποψημαςαντίκειταιστις πρόνοιες τουάρθρου8
(3)τουΝόμουδιότι δενυπάρχουνστοι χείαότιη επιβατικήκίνησηέχειαυξηθείενώείναιδεδομένο ότι στην διαδρομήΠαλαιχώριΛευκωσία είναιδρομολογημένα και 25 άλλα λεωφορεία. Αν το ενδιαφερόμενο μέρος στην Ι.Π. 159/92επιθυμεί να αφιε ρώσει τοκύριο μέρος τηςεργασίαςτου στην διεξαγωγήεκδρο μών και γενικά στην χρήση του λεωφορείου του σαντουριστι- 30 κού τότε μπορεί να ζητήσει την μετατροπήτου σε τουριστικό λεωφορείο πράγμαπου εξ όσων αντιλαμβανόμεθα θα μπορεί αμέσως να εγκριθεί. Δεν θαήτο δίκαιο όμως κατά την γνώμη μαςυπό τις περιστάσεις των υποθέσεων αυτών ουσιαστικάνα έχει και τουριστικό λεωφορείο και να διατηρεί και την άδεια 35 αγροτικούλεωφορείου πουείχεπροηγουμένως. Στηνπερίπτω σητης προσφυγής Ι.Π. 160/92ηΑρχήκρίνει OTLενόψει της μι κρής αύξησης θέσεων από 36 σε 39 δεν ισχύουν τα ίδια που ισχύουν στην Ι.Π.159/92. 40 Γιατουςπιοπάνωλόγους ηπροσφυγήστην Ι.Π. 159/92γίνεται αποδεκτή και η δοθείσα άδεια ακυρώνεται, ενώ η προσφυγή στην Ι.Π. 160/92 απορρίπτεται." 1266 4 Α.Α.Δ. 5 Φορή ν.Δημοκρατίας Καλλής, Δ. Με την γραπτή του αγόρευση ο ευπαίδευτος συνήγορος της Αναθεωρητικής Αρχής Αδειών υποστήριξε ότι η "νέα άδεια δεν παραχωρήθηκεστον αιτητήγιατίόπωςαναφέρεικαιοίδιοςδενθα τοχρησιμοποιούσε μόνο ως αγροτικό,αλλάθατο χρησιμοποιούσε και ως τουριστικό. Ηπαραχώρησηαπό την καθ' ης ηαίτηση μιας άδειαςπουαπότην αρχήθακαταστρατηγεί™, μεχρήση της για σκοπούς άλλους απόεκείνους πουδόθηκε,θασυνιστούσεπα ράνομηπράξητηνοποίαδενμπορούσενασυνεχίσειηκαθ'ηςηαί τηση". 10 Ηεπίδικη απόφασηδενπεριέχει τέτοιααιτιολογία.Αναφέρεται μεν στην ενδεχόμενη χρήση του λεωφορείου σαν τουριστικού αλ λάδεναναφέρειόσαέχωυπογραμμίσει πιοπάνω.Δενκάμνειανα φοράσεπαράνομηπράξηαλλάαναφέρειότι"δενθαήτανδίκαιο". 15 Θεωρώ ότι μετηνπιοπάνωεισήγησητουο ευπαίδευτοςσυνή γορος επιχειρεί την εισαγωγή νέας αιτιολογίας. Ωστόσο είναινομολογημένο ότι ισχυρισμοί που προβάλλονται απότους δικηγό ρους δεν μπορούννααποτελέσουν μέροςτηςαιτιολογίας τηςεπί20 δίκης απόφασης.(Metalocν.Λημοκρατίας
(1969)3 Α.Α.Δ. 351, J.M.C.Polytradeν.Δημοκρατίας
(1992)3Α.Α.Δ.294 καιΑχιλλέωςν. Δημοκρατίας
(1992)3Α.Α.Δ.565. Μετηγραπτή του αγόρευση ο ευπαίδευτος συνήγορος του οχτητήυποστήριξε ότι ηεπίδικηαπόφασηείναι "άκυρηεξαιτίαςμη δέουσας έρευνας και εσφαλμένης εκτίμησης των γεγονότων". Υποστήριξεπεραιτέρωότιη "όλη δράσηκαιενέργεια τηςΑναθεω ρητικής Αρχής Αδειών αποτελεί κλασσικό δείγμα εσφαλμένης προσέγγισης και πλάνης περί τον νόμο και τα πράγματα". Ανα30 πτύσσοντας περαιτέρωτους πιοπάνωλόγους ακυρώσεως ανάφε ρε: 25 35 40 "(α) Σεσυνθήκες ελεύθερου ανταγωνισμού ηυπό ενός των με ταφορέων προσφορά διαδρομής σε ασφαλές άνετο και τελευταίου τύπου λεωφορείο, θα έχει ως αποτέλεσμα όχι τηνπρο σβολήτου ελεύθερου ανταγωνισμού,αλλά αντιθέτως την ανά πτυξη των μεταφορικών μέσων απότον ανταγωνιστή τουγια να τον συναγωνιστεί. Επομένως αυτός που ωφελείται είναι πρώτιστα το μεταφορικό κοινό διότι επιτέλους θα εισαχθούν στην Κύπρο και θαλειτουργούν υπεραστικές-αγροτικές γραμ μές μέσωλεωφορείων τελευταίου καινεωτάτουτύπου. (β)Είναιαπορίας άξιονπως είναι δυνατόνμιααύξησητης τά ξεωςτων 14θέσεων ναέχειδυσμενείς επιπτώσεις στηνσημερι1267 Καλλής,Δ. Φορή ν. Δημοκρατίας
(1996)νή μεταφοράπροσώπων απότην ευρύτερη περιοχή της Πιτσιλιάς την στιγμήπου μόνον στο Παλαιχώρικατοικούν σήμερα πέραντων 3000κατοίκων. (γ)Εάνληφθείυπόψηότιοιανάγκεςτουεπιβατικούκοινούτου 5 χωρίου Παλαιχώρι εξυπηρετούντο κατά τον κρίσιμο χρόνο από 13λεωφορεία,αύξηση 14θέσεων σε ένααπόαυτάθαμπο ρούσε να έχει δυσμενείς επιπτώσεις ή θα άλλασεν άρδειν τον χαρακτήρα και τους όρους μεταφοράς στην περιοχή,δεδομέ νου ότι ηαύξηση αυτήήταναποτέλεσμα της υποτων αιτητών 10 ανανέωσης του στόλου των ούτως ώστενα εξυπηρετείταικα λύτερατο επιβατικόκοινό." Είναιπρόδηλο απότοπεριεχόμενο της επίδικηςαπόφασης ότι κύριο νομικό στήριγμα της ήταντο άρθρο8
(3)του περί Ρύθμισε- 15 ως της Τροχαίας Μεταφοράς Νόμου, 1982 (9/82),το οποίοπρο βλέπει: "
(3)Ηαρχήαδειώνεντηενασκήσει τηςδιακριτικήςαυτήςεξου σίαςθαλαμβάνηυπ' όψιν τακάτωθι: 20 (α)Την έκτασιν των μεταφορικών αναγκώνταςοποίαςσκοπεί να εξυπηρέτηση ηαιτουμένηοδικήγραμμή, (β)την ύπαρξιν άλλων αδειούχων μεταφορικών επιχειρήσεων 25 παρεχουσών τας αυτάς ήπαρόμοιας μεταφορικός υπηρεσίας εις την περιοχήν και τον βαθμόν επάρκειας και τακτικότητος εις τον οποίον αιτοιαύταιυπηρεσίαιπαρέχονται, (γ)τον βαθμόν εις τον οποίον είναι πιθανόνότι ούτος θαδύ- 30 ναταιναπαρέχηασφαλείς,συνεχείςκαιτακτικάςμεταφορικός υπηρεσίας, (δ)της ανάγκηνσυντονισμού της οδικής μεταφοράςεπιβατών εις τηνπεριοχήνπρος εξασφάλισην επαρκών,καταλλήλων και 35 αποτελεσματικών μεταφορικών υπηρεσιών καιαποφυγήνεπι βλαβούς ανταγωνισμού των αναμεμιγμένων εις ταςτοιαύτας μεταφοράςπροσώπων, (ε)τηνέκτασινκαθ'ηνηπροτεινομένη οδικήγραμμήείναιανα- 40 γκαία ήευκταίαεντωδημοσίω συμφέροντι." Κρίθηκε απότην Αναθεωρητική ΑρχήΑδειών ότι με την από φασητης ΑρχήςΑδειών "έχειεγκριθεί μιααύξησηθέσεων σχεδόν 1268 4 Α.Α.Δ. Φορή ν.Δημοκρατίας Καλλής, Δ. 50% των υφιστάμενων" γεγονός πουαντίκεται στις πρόνοιες του άρθρου8
(3)τουπιοπάνω Νόμου. Αφούέλαβαυπόψημουτολεκτικό τηςεπίδικηςαπόφασηςκρί5 νω ότι έχειληφθεί σταπλαίσιατης άσκησης τηςδιακριτικήςευχέ ρειαςπουπαρέχεταιαπότοπιοπάνωάρθρο8
(3).Επομένωςηεπί δικηαπόφασηθακριθεί μεβάσητις αρχές πουδιέπουν τονδικα στικό έλεγχοαποφάσεωνπου λαμβάνονται σταπλαίσια άσκησης διακριτικής ευχέρειας. 10 Σύμφωνα μετην πάγια θέσητης Νομολογίας τοδιοικητικό δι καστήριοδεν επεμβαίνει στην απόφασηενός διοικητικούοργάνου υποκαθιστώνταςτην με τηδικήτουδιακριτικήευχέρεια εκτόςαν ηεπίδικη απόφασηδενήτανεύλογαεπιτρεπτήμεβάσηταενώπιον 15 τουστοιχεία,(βλ.Τσαγγάρηςν.Δημοκρατίας
(1975)3Α.Α.Δ.518). Τοδικαστήριο επεμβαίνει μόνο: 20
(1)Οσάκις ηδιακριτική ευχέρεια έχει ασκηθεί μετρόπο πλημ μελήπ.χ. όταν ηεπίδικη απόφαση δεν μπορεί να στηριχθεί από τηναιτιολογία τηςήοσάκις ουσιαστικοί παράγοντες δεν είχαν ληφθεί δεόντως υπόψη. (βλ.Λρονσιώτης ν. Δημο κρατίας
(1966)3 Α.Α.Δ. 722,Ανγονστή ν.Αρχής Αδειών
(1972)3 Α.Α.Δ. 356, και Χ" Γεωργίου ν, Λημοκρατίας
(1974)3Α.Α.Δ.436). 25
(2)Οσάκις ηαπόφασηλήφθηκεκάτωαπόπλάνηπερίτα πράγ ματα ήτον Νόμο. (βλ.Πιερίδηςν.Δημοκρατίας
(1969)3 Α.Α.Δ. 274 καιMerck ν.Δημοκρατίας
(1972)3Α.Α.Δ.548). 30 Έργο τουδικαστή δενείναι ναυποκαταστήσει, αλλά απλώςνα ελέγξει την κρίση τηςδιοικήσεως. Οέλεγχος αυτός είναι εξ ορι σμούνομικός έλεγχοςκαι είναιδυνατός μόνοόπουείναιδιαθέσι μανομικάκριτήρια.Όπου, απότην άλληπλευρά,ηκρίση τηςδι οικήσεως αντίκειται στα διδάγματατηςκοινής πείρας,τα οποία 35 βέβαια γνωρίζει και μπορεί ναχρησιμοποιεί και ο δικαστής, θα πρόκειταισυνήθως γιαυπέρβασητωνορίων τηςδιακριτικήςευχέ ρειας,πουυπάγεταιστον δικαστικόέλεγχο, (βλ. Π.Δ.Δαγτόγλου, ΓενικόΔιοικητικό Δίκαιο,3ηέκδοση,πάρα. 362). 40 Οδικαστικός έλεγχοςτης ασκήσεως της διακριτικής ευχέρειας της διοικήσεως αφοράτην εξέταση των εξής σημείων: (α)ανονόμος όντως παρεχώρησε διακριτικήευχέρεια στηνδι οίκησηκαι μάλιστα στο μέτρο πουασκήθηκε, 1269 Καλλής, Δ. Φορή ν.Δημοκρατίας
(1996)(β)ανηδιοίκηση όντως άσκησε τηνπαραχωρηθείσαευχέρεια, (γ)αν η διοίκηση διέπραξε "κακή χρήση" ή "υπέρβαση των άκρων ορίων της διακριτικής εξουσίας", γιατί δεν ετήρησε ταόριαπουτηςέθεσεοσυγκεκριμένος νόμος ήπουπροκύ- 5 πτουν απότο Σύνταγμακαιτις γενικές αρχέςτουδικαίου, (δ)αν η διοίκηση κατά την άσκηση της διακριτικής ευχέρειας έκανε "κατάχρηση εξουσίας". (βλ.Δαγτόγλου (πιο πάνω),πάρα. 363α). 10 Στο "Ελληνικό Διοικητικό Δίκαιο" του Α.Ι. Τάχου, 4ηέκδοση, 1993,τοθέματίθεται ως πιοκάτωστις σελ.293-94: "
- Η άσκησηαρμοδιότηταςκατάδιακριτικήευχέρεια διέπεται 15 απότις ακόλουθες, ιδίως,βασικέςαρχές. (α) Η παράλειψηάσκησηςτης διακριτικήςευχέρειας, όταν αυ τήπροβλέπεται απότο νόμο, συνιστά παρανομία, διότι ως εί δος αρμοδιότητας πρέπει να ασκείται κατά καθήκον (ΣΕ 20 113/1945). (β) Όταν δενυπάρχεικανόναςπουναορίζει αλλιώς,η διοικη τικήδράσητεκμαίρεται ότιδενείναιδέσμιακαισυνεπώς η κα τά διακριτική ευχέρεια συγχωρείται ως νόμιμη (ΣΕ 46/1930, 25 53/1944). (γ)Ηουσιαστικήκρίσητηςδημόσιαςδιοίκησης,δηλ.ηκρίσηδι οικητικής σκοπιμότηταςήαλλιώςη επιστημονική καιητεχνική κρίσητης διοίκησης δεν ελέγχεται, κατ' αρχή,απότονδικαστή 30 (ΣΕ 275/1978, 695/1986, 2105/1988, 3040/1989, 3096/1990, 1098/1991 κ.α.). (δ)Τοανέλεγκτο τηςδιακριτικήςευχέρειαςδενσημαίνειαυθαι ρεσίαδράσης,διότι υπάρχουνόριααυτής,τιθέμεναείτεευθέως 35 απότονόμο καιτιςγενικές αρχέςπουδιέπουντοσύγχρονο δι οικητικό δίκαιο με βασικόγνώμονα τηθεραπείατου δημόσιου συμφέροντος (βλ. ανωτέρω Μέρος Α', Κεφ.Β ', §5) καιανα φερόμενα ιδίως στον επιδιωκόμενο σκοπό (λ.χ. το συμφέρον της κοινής λογικής, της κοινής πείρας ήτης κοινής αντίληψης 40 (λ.χ. ΣΕ3096,3291,3498/1988, 3468/1989,664/1990,2217/1991, 2155/1992), αλλάκαιτης επιστήμης. Κατ'ακολουθία,καιη επιστημονικήκαιητεχνικήκρίσητηςδι1270 4 Λ.Α.Δ. 5 10 15 20 Φορή ν. Δημοκρατίας Καλλής, Δ. οίκησης υπόκειται σε δικαστικό έλεγχο, έστω κατ' εξαίρεση. Έτσι, ο έλεγχος είναι παραδεκτός, όταν, ειδικότερα, η κρίση του οργάνου (λ.χ. εξεταστή σεδιαγωνισμό) στηρίχθηκε σεανύ παρκταή ανακριβή στοιχεία,οπότεσυντρέχειπραγματικήπλάνη (ΣΕ2750/1976)ήόταν ηκρίση του οργάνου υπερβαίνει τα ακραίαόριατηςαντικειμενικής, κατάτηνκοινήπείρακαιαντί ληψη, αξιολόγησης, οπότε συντρέχει κακήχρήση της διακριτι κής εξουσίας (ΣΕ 1145/1975, 382/1976,2217/1991).
- Ηάσκηση αρμοδιότηταςκατάδιακριτική ευχέρεια με τρόπο αντίθετο προς το γράμμα ήτο σκοπό του νόμου, συνεπάγεται παρανομίατουδιοικητικού οργάνου. Η παρανομία αυτή,συν δέεται έμμεσαή άμεσα μετο σκοπότουνόμου,καιεμφανίζεται (α)ως κακήχρήση της διακριτικής ευχέρειας (δηλ. εξουσίας) ή ως πλημμελής άσκηση της και (β)ως κατάχρηση εξουσίας. Ει δικότερα: (α)Κακήχρήση της διακριτικής ευχέρειας, υπάρχει όταντοδι οικητικό όργανο δεν ενήργησε εντός των νομίμων ορίων (βλ. ανωτέρω υπό2, δ ' ) " Ταστοιχεία ταοποία είχε ενώπιον της ηΑρχή κατάτηνάσκη σητης διακριτικής της ευχέρειας ήταν: 25 30
(1)Ότι μετην επίδικη αντικατάσταση"θα εξυπηρετηθεί καλύτερα ηκοινότητα και οι επιβάτες με μεγαλύτερη ασφάλεια και άνε ση"(βλ.απόφαση της Αρχής Αδειών).
(2)Ότι με την επίδικη αντικατάσταση θαπροσφέρεται "καλύτερη εξυπηρέτηση καιποιότηταστοκοινό" (βλ.δήλωση του λειτουρ γούΦοινικαρίδη).
(3)Ότι ένας από τους λόγους της αιτούμενης αντικατάστασης ήτανότιτονέο λεωφορείο προσφέρετο καλύτεραδιά εκδρομές. 35
(4)(α) Ότιη διαδρομήΠαλαιχώρι-Λευκωσία εξυπηρετείτο από14 λεωφορεία. 40 (β) Ότι δεν είχε σημειωθεί αύξηση της επιβατικής κίνησης, και (γ) Ότιηπληρότητα των 14λεωφορείων ήταν μειωμένη. Είναι πρόδηλο από την επίδικη απόφαση ότι αυτό που έχει 1271 Καλλής, Δ. Φορή ν. Δημοκρατίας
(1996)επηρεάσει αποφασιστικά την κρίση της Αναθεωρητικής Αρχής Αδειώνήτανοι πρόνοιες των παραγράφων (α),(β)και (δ)τουάρ θρου 8
(3)του πιο πάνω Νόμου. Αν επρόκειτο για χορήγηση μιας εντελώς νέας άδειας πράγματι ο ρόλος των πιο πάνω παραγρά φων θα ήταν καίριος και αποφασιστικός. Ωστόσο επρόκειτο για 5 αντικατάσταση. Ο αιτητής είχεήδηάδειαγια 37 επιβάτες. Μετην απόφαση της ΑρχήςΑδειώνη άδειααυξήθηκεστους 55 επιβάτες αύξηση 18επιβατών. Σύμφωνα μετο άρθρο 8
(3)(γ)"η αρχήαδειών εν τηενασκήσει 10 της διακριτικής αυτής εξουσίας θαλαμβάνει υπ' όψιν (γ) τον βαθμόν εις τον οποίον είναι πιθανόν ότι ούτος θαδύναταιναπα ρέχειασφαλείς,συνεχείςκαιτακτικάςμεταφορικάς υπηρεσίας." Επομένως η ασφάλεια είναι ένας από τους παράγοντες που 15 επηρεάζει τον τρόπο άσκησης της σχετικής διακριτικής ευχέρειας. Λαμβάνω υπόψημουταστοιχεία ταοποίαβρίσκοντο ενώπιον της Αναθεωρητικής ΑρχήςΑδειών.Ιδιαίτεραλαμβάνωυπόψητοστοι χείο της ασφάλειας,άνεσης και καλύτερης εξυπηρέτησης. Θεωρώ ότι δεδομένης της ύπαρξης 14 αδειούχων λεωφορείων ηκατά 18 20 επιβάτες αύξηση δεν θαήταν ικανήνα επηρεάσει με οποιοδήποτε δυσμενή τρόπο τα οικονομικά συμφέροντα των άλλων λεωφορει ούχων έστω και κάτω από συνθήκες μειωμένης πληρότητας. Ο επηρεασμός θα ήταν μηδαμινός ή ανύπαρκτος. Τα στοιχεία της άνεσης,ασφάλειαςκαικαλύτερης εξυπηρέτησης είναιστοιχεία στα 25 οποία πρέπει να αποδίδεται δεσπόζουσα σημασία όταν εξετάζο νται θέματα οδικών μεταφορών. Είναι στοιχεία που υπερέχουν έκδηλα των μικρο-οικονομικών συμφερόντων, όπως είναι εδώ η περίπτωση. 30 Είναι ουσιώδεις παράγοντες οι οποίοι πρέπει να επικρατούν έναντι των μικρο-οικονομικών συμφερόντων. Θεωρώ ότι η ασφά λεια των επιβατών αποτελεί ζήτημαδημόσιου συμφέροντος. Επο μένως, σύμφωνα με την αρχήτης υπεροχής του δημόσιου συμφέ ροντος κατάτην άσκηση της διακριτικής ευχέρειας έπρεπε να της 35 είχεδοθεί αυξημένη βαρύτητα.(Δαγτόγλου (πιοπάνω),πάρα. 330, βλ.και"ΣυνταγματικήκαιΔιοικητική Νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας",του ΙωάννουΔ. Σαρμά,σελ. 488: "Εκ του σκο πού της διατάξεως συνάγει το Δικαστήριο ότι ηδιακριτική ευχέ ρεια που εχορηγήθη υπό του Νομοθέτου στηΔιοίκησηδεν μπορεί 40 ναεδόθησ' αυτήν,ειμήμόνον χάριντουδημοσίου συμφέροντος", βλ.καιάρθρο 8
(3)(ε)τουΝόμου). Κρίνω,ότι κατάτη λήψητης επίδικης απόφασηςδεν δόθηκε η 1272 4 Α.Α.Δ. Φορή ν.Δημοκρατίας Καλλής, Δ. δέουσαβαρύτητακαιδενλήφθηκανυπόψηοιπιοπάνω ουσιώδεις παράγοντες της ασφάλειας,άνεσης και καλύτερης εξυπηρέτησης του κοινού. Ακολουθεί πως η σχετική διακριτική ευχέρεια έχει ασκηθείμετρόποαντίθετοπροτοσκοπότουΝόμου,καιέχει,επο5 μένως,ασκηθείμεπλημμελήτρόπο.(Τάχος,πιοπάνω). Περαιτέρω ημηλήψη υπόψηουσιωδών παραγόντωνισοδυναμεί με πλημμελή άσκησηδιακριτικήςευχέρειας καιοδηγεί στην ακύρωσητηςεπίδι κης απόφασης επειδή αποτελεί απόφασηη οποία είναι αντίθετη προς το Νόμοκαι "καθ* υπέρβασινήκατάχρησιν εξουσίας". (Χ" 10 Γεωργίουν.Λημοκρατίας
(1974)3Α.Α.Δ.436,Ανγονστή ν.Αρχής Αδειών
(1972)3 Α.Α.Δ. 356, Σωτηρίου ν.Δημοκρατίας
(1966)3 Α.Α.Δ.83). Αποτελεί επίσης απόφαση ηοποίαλήφθηκε χωρίς να δοθεί ηδέουσα βαρύτητασε όλους τους ουσιώδεις παράγοντεςεδώστους παράγοντεςτηςασφάλειας,άνεσης καικαλύτερης εξυ15 πηρέτησης,και είναιάκυρηκαιγιααυτότολόγο (βλ.Merck(πιο πάνω)). Αναφορικά μετο δεύτερο σκέλοςτης αιτιολογίας της επίδικης απόφασης η οποία σχετίζεται με την χρήση του λεωφορείου σαν 20 τουριστικού πρέπειναπωότι οαιτητήςαναφέρθηκεσε εκδρομές. Τοεκλαμβάνωότι εννοούσε εκδρομές στις οποίες θα συμμετέχουν οι κάτοικοι της περιοχής ηοποίακαλύπτεταιαπότην άδειατου. Επομένωςκαιπάλινταστοιχεία τηςάνεσης,ασφάλειαςκαικαλύ τερης εξυπηρέτησης αποτελούν ουσιώδεις παράγοντες. Από την 25 στιγμήπουσύμφωνα μετηνάδειαοδικήςχρήσεως πουτουπαρα χωρείται έναςλεωφορειούχος δικαιούταινακάμνει και εκδρομές το γεγονός ότι το λεωφορείο του είναι πιο κατάλληλο γιαεκδρο μές, απόταλεωφορείατωνανταγωνιστώντου,δενμπορείνααπο τελέσειλόγο γιααπόρριψητηςαίτησηςτου.Ακολουθείπωςκαιτο 30 δεύτερο σκέλοςτηςαιτιολογίαςήτανπεπλανημένο. Ηεπίδικη απόφασηακυρώνεται.Καμιάδιαταγήγιαταέξοδα. Η απόφαση ακυρώνεται χωρίς έξοδα. 1273