4 Α.Α.Δ. 26 Ιανουαρίου, 1996 [ΧΑΤΖΗΤΣΑΓΓΑΡΗΣ, Δ/στής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΟΑΡΘΡΟ 146ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΑΓΓΕΛΙΝΑ Α. ΠΑΣΤΕΛΛΑ, Αιτήτρια, ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ,ΜΕΣΩ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣΥΠΗΡΕΣΙΑΣ, Καθ'ων ηαίτηση. (ΥπόθεσηΑρ. 847/94) ΕκπαιδευτικοίΛειτουργοί — Οι περί ΔημοσίαςΕκπαιδευτικήςΥπηρε σίαςΝόμοι 1969-1994 (Ν. 180/87) — Άρθρο 29Β
(9)— Περιεχόμενο ρύθμισης και Ερμηνεία — Η ρύθμισηδεν αντίκειται στις διατάξεις τουΆρθρον 28τουΣυντάγματος. 5 Συνταγματικό Δίκαιο — Σύνταγμα— Άρθρο 28— Ίσημεταχείριση — Έννοια από τηνομολογία— Δικαστικός έλεγχος τηςσυνταγματικό τηταςτωννόμων— ΤοΆρθρο 29Β
(9)τονΝ. 180/87τηςεκπαιδευτι κήςνομοθεσίαςκρίθηκεεναρμονισμένομε το Σύνταγμα. 10 Η αιτήτριααμφισβήτησεως αντισυνταγματικήτην απόφασητης Ε.Ε.Υ. ναμηντηςεπιτρέψειναπαραμείνειυποψήφιαγιαδιορισμόσε θέσηκαθηγήτριαςΑγγλικών απότη στιγμήπουαποδέχθηκετο διορι σμότηςωςκαθηγήτριαςΜαθηματικών. 15 ΤοΑνώτατο Δικαστήριο,απορρίπτοντας την προσφυγή, αποφά σισεότι: 20 1. ΤοΑρθρο 28Β
(9)των ΠερίΔημόσιας Εκπαιδευτικής Υπηρεσίας Νόμων1969-1994 (Νόμος 180/87)παρέχειτηδυνατότητασευπο ψήφιους πουκατέχουν προσόντα γιαδιορισμόσεδύοή περισσό τερεςθέσεις ήειδικότητεςναυποβάλουνξεχωριστές αιτήσεις για εγγραφή σεπερισσότερους απόέναπίνακαδιοριστέων. 133 Παστελλά ν.Δημοκρατίας
(1996)Η πρόνοια όμως αυτήτουνόμου παρέχει στους υποψήφιουςτην ευκαιρία να επιλέξουν σεποιααπότις ειδικότητες πουκατέχουν θέλουν ναδιοριστούν ότανέρθει ησειράτους μεβάση τουςπίνα κες διοςιστέων. Δεν επιτρέπει την παραμονήενός υποψηφίου σε πίνακα διοριστέων μιας ειδικότητας εφόσον έχει διοριστεί και αποδέχθηκετονδιορισμό τουστην ίδιαθέση σεάλληόμως ειδικό τητα. 5 2. Είναι νομολογημένο ότι κανένανομοθέτημα δεν κηρύττεται άκυ ρο εκτός εάνονόμος είναιαντισυνταγματικός πέρανπάσηςλογι- 10 κήςαμφιβολίας. Μεάλλα λόγια έναςνόμος θεωρείται συνταγμα τικός μέχρι νααποδειχθεί τοαντίθετο. Στην παρούσαυπόθεση τουπό εξέταση άρθροτου Νόμου180/87 δεναντίκειται στις πρόνοιες του Αρθρου 28 του Συντάγματος.Ο 15 νόμος παρέχειστηναιτήτριατοδικαίωμαναδιεκδικήσει μια θέση στηΔημόσια ΕκπαιδευτικήΥπηρεσία. Επιπρόσθετατης παρέχει τηδυνατότηταεπιλογής ειδικότητας αφούταπροσόντατηςδικαι ολογούν την εγγραφήτης σεπίνακες δύοδιαφορετικών ειδικοτή των. Δεν της παρέχει όμως τηδυνατότηταναείναιδιορισμένη σε 20 μια ειδικότητα και να διατηρεί τη σειρά της στον πίνακαδιορι στέων άλλης ειδικότητας,στερώντας έτσιτο δικαίωμασευποψή φιους πουέπονται σε σειρά στον πίνακαδιοριστέων καιπουδεν είναιδιορισμένοι στηθέσηκαθηγητήναδιοριστούν. Αναφορικά με τον ισχυρισμό του δικηγόρου της αιτήτριας περί δυσμενούς διά- 25 κρίσηςπουεισάγειηεπιφύλαξητουΑρθρου28Β
(9),παρατηρείται ότι ηθέσητου εκπαιδευτικού λειτουργού μέσης εκπαίδευσης(καθηγητή)είναι διαφορετικήαπόεκείνητου εκπαιδευτικού λειτουρ γού δημοτικής εκπαίδευσης. Συνεπώς ένας υποψήφιος πουκατέ χει ταπροσόντα γιαδιορισμό στημέση εκπαίδευσηκαιδιοριστη- 30 κε στη δημοτική εκπαίδευση δεν μπορεί και ούτε είναι σωστόνα αποστερηθεί του δικαιώματοςτου ναδιοριστεί σε θέσηστημέση εκπαίδευσηπουθεωρείται ανώτερηαπότη θέσητηςδημοτικήςεκ παίδευσης. 35 Βλέπε σχετικά τη γνωμάτευση του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην Πρόεδρος της Δημοκρατίας ν. Βουλής των Αντιπροσώπων(Αρ. 2)
(1989)3(Γ)Α.Α.Δ. 1931. Ηπροσφυγή απορρίπτεταιχωρίςέξοδα. 40 Αναφερόμενεςυποθέσεις: Attorney - General v.Ibrahim
(1964)C.L.R. 195, 134 4 Λ.Α.Δ. Παστελλά ν.Δημοκρατίας The Board for Registration of Architects and CivilEngineers v. Kyriakides
(1966)3C.L.R. 640, Αποστόλουκ.ά. v.Δημοκρατίας
(1990)3(E)ΑΛΛ.4045, 5 Πρόεδρος τηςΔημοκρατίας ν. Βουλής τωνΑντιπροσώπων (Αρ. 2)
(1989)3(Γ)ΑΛΛ. 1931, Republicv.Aristotelous
(1982)3C.L.R.
- 10 Προσφυγή. Προσφυγή εναντίον τηςαπόφασηςτωνκαθ' ωνηαίτηση μετην οποία διέγραψαν την αιτήτρια από τους πίνακες διοριστέων κα15 θηγητών Αγγλικών μετά το διορισμό της στη θέση καθηγήτριας Μαθηματικών. Α. Σ.Αγγελίδης, γιατην Αιτήτρια. 20 Ρ.Παπαέτη,Δικηγόρος της Δημοκρατίας,γιατους Καθ'ωνη αί τηση. Cur.adv. vult. 25 30 35 40 ΧΑΤΖΗΤΣΑΓΓΑΡΗΣ, Δ.: Με την παρούσα προσφυγή η αιτή τριαζητάαπότο Δικαστήριο τις πιο κάτω θεραπείες: "
- Δήλωσητου Δικαστηρίου ότι η πράξη και/ή απόφαση της καθ'ηςη αίτηση ηοποία γνωστοποιήθηκε στην αιτήτρια με επιστολή τηςκαθ'ης η αίτηση ημερ. 31.8.94και μετηνοποίανπλη ροφόρησε την αιτήτρια, που αποδέκτηκε τη προσφερθείσα σ' αυτήθέση καθηγητή Μαθηματικών με επιφύλαξη νασυνεχίσει ναδιεκδικεί θέση βάσητης σειράς της στονπίνακα αδιόριστων καθηγητών Αγγλικήςότι, δεδιατηρεί τηθέσηστον πίνακαδιοριστέων Καθηγητών Αγγλικών,είναι άκυρηπαράνομηκαιστε ρημένη οποιουδήποτε έννομου αποτελέσματος.
- Δήλωση του Δικαστηρίου ότι η πράξη και/ή απόφαση της καθ'ης η αίτηση να διαγράψει την αιτήτρια από τους πίνακες διοριστέων καθηγητών Αγγλικών μετά το διορισμό της στη θέ ση Καθηγήτριας Μαθηματικών είναι άκυρη, αντισυνταγματική παράνομη και στερημένηοποιουδήποτε έννομου αποτελέσμα τος." 135 Χατζητσαγγάρης,Α. Παστελλά ν.Δημοκρατίας
(1996)Τανομικάσημείαταοποίαπροβάλλονταιαπότοδικηγόροτης αιτήτριας είναι μεταξύάλλων ότιη απόφαση παραβιάζεικεκτημέ να δικαιώματα, το Σύνταγμακαι Διεθνείς Συμβάσεις πουεπεκύρωσεηΚύπρος,πωςηπροσβαλλόμενη απόφασηλήφθηκευπόκα θεστώς πλάνης και βασίστηκε σε πεπλανημένα κριτήρια,ότι στε- 5 ρείταινομικής αιτιολογίαςκαιπως στηρίχθηκε σεπρόνοιανόμου που δημιουργεί άνιση μεταχείρηση. Ταγεγονότα της υπόθεσης είναι σε συντομία ταακόλουθα. Η αιτήτριακατάήπερί τον Απρίλητου 1982 συμπλήρωσε τις σπου- 10 δες της οαν μαθηματικόςκαιστη συνέχεια ενεγράφηστονπίνακα διοριστέων καθηγητώνμαθηματικώνκαικαθηγητώναγγλικώνκαι περιλήφθηκε στους πιοπάνω πίνακες. ΤοΥπουργείο ΠαιδείαςκαιΠολιτισμού μεέγγραφοτουήμερο- 15 μηνίας9.3.94διαβίβασεστονΠρόεδροτης ΕπιτροπήςΕκπαιδευτι κής Υπηρεσίας (ΕΕΥ) έγκρισηγιαπλήρωση θέσεων καθηγητή πά νω σε μόνιμη βάση.Στις 10.3.94η Επιτροπήαποφάσισενακαλέ σει τους υποψηφίους συμφωνά με το Αρθρου28Γ
(2)(β)των Περί Δημοσίας Εκπαιδευτικής Υπηρεσίας Νόμων 1969 έως 1994 σε 20 προσωπικήσυνέντευξη. Ηαιτήτριαμεβάσητησειρά της στον πί νακα διοριστέων καθηγητών μαθηματικώνκλήθηκε και προσήλθε σε προσωπικήσυνέντευξη. Στις5.7.94ηΕπιτροπήαποφάσισετον διορισμό της αιτήτριας σε μόνιμη θέση καθηγητή μαθηματικών από 1.9.94. 25 Στις4.8.94ηΕπιτροπήαποφάσισετηδιαγραφή απότουςπίνα κες διοριστέων όσων διορίστηκαν σε μόνιμη θέση καθηγητή.Το Αρθρο28Β
(9)των νόμων Περί Δημόσιας ΕκπαιδευτικήςΥπηρε σίαςπροβλέπει ότισεπερίπτωσηδιορισμού ενόςπροσώπουμεβά- 30 σητων πίνακαδιοριστέων διαγράφεταικαιαπότους υπόλοιπους πίνακεςδιοριστέων στους οποίους είναι εγγεγραμμένος. Στις 10.4.94ηαιτήτρια με επιστολή τηςζήτησε ναπληροφορη θεί τις σχετικές διατάξειςτου νόμου και η Επιτροπήτην πληρο- 35 φόρησε αποστέλλοντας τηςτην επιστολή ημερ. 18.4.
- Στις 20.7.94 η αιτήτρια απέστειλε νέα επιστολή με την οποία απεδέχθη τον διορισμό τηςμεεπιφύλαξη,τηςδόθηκεδεαπάντηση ημερ.31.8.94, τηνοποίαπαραθέτω: "Αναφέρομαι στο έγγραφο σας με ημερομηνία 20.7.94 και σαςπληροφορώ ότιη ΕπιτροπήΕκπαιδευτικήςΥπηρεσίας σας έχειδιορίσει επίδοκιμασίαστημόνιμη(ΤακτικόςΠροϋπολογι136 40 4 Α.Α.Δ. 5 10 15 20 Παστελλά ν.Δημοκρατίας Χατζητσαγγάρης, Δ. σμός)θέση ΚαθηγητήΜαθηματικών,στις συνδυασμένες μισθο δοτικές κλίμακες Α8 καιΑ10 Σχολείων Μέσης ΓενικήςΕκπαί δευσης,απότην 1η Σεπτεμβρίου 1994, σύμφωνα μετους όρους που διαλαμβάνονται στο έγγραφο της προσφοράς μου μεαρ. ΠΜΠ9762καιημερ.11.7.
- Περαιτέρωπληροφορείστε ότιδεν είναι δυνατόνα διατηρή σετε τη θέση σας στον πίνακα διοριστέων Καθηγητών Αγγλι κών, γιατί,σύμφωνα με το Αρθρο28Β
(9)των περί Δημοσίας ΕκπαιδευτικήςΥπηρεσίας Νόμωντου 1969 ως 1994, ουποψή φιος "σε περίπτωση διορισμού του με βάσηέναπίνακαδιορι στέων διαγράφεταιαπότους υπόλοιπους στους οποίους είναι εγγεγραμμένος." EivaLο ισχυρισμός τουδικηγόρου της αιτήτριαςότι ηαπόφα σητης ΕΕΥ ναδιαγράψειτηναιτήτρια απότονκατάλογοτωνκα θηγητώντηςαγγλικήςβάσειτουΑρθρου28Β
(9)είναιαντισυνταγ ματικήγιατί η σχετική απόφασηστηρίζεται αποκλειστικά σε μια μεμονωμένη νομοθετική διάταξη που παραβιάζει την αρχή της ίσης μεταχείρησης. Ο δικηγόρος της αιτήτριας ισχυρίζεται ότι η διάταξητουΑρθρου28Β
(9)βρίσκεται σεπλήρηαντίθεσηόχι μόνο με το Αρθρο 28 του Συντάγματος αλλά και προς τον Κυρωτικό Νόμο 14/69 καιτηδομήτου ίδιουτου νόμου 10/69. 25 Η εισήγηση του δικηγόρου της αιτήτριας ότι η απόφασητης ΕΕΥ ναδιαγράψειτηναιτήτριααπότονκατάλογοδιοριστέωνκα θηγητώντηςειδικότηταςτωναγγλικών μετάαπότονδιορισμό της στη θέσηκαθηγητή ειδικότητας μαθηματικών βάσει του Αρθρου 28Β
(9)είναι αντισυνταγματική, αντικρούεται από τη δικηγόρο 30 τωνκαθ'ωνη αίτησηστη γραπτή τηςαγόρευση. Το Αρθρο 28Β
(9)των Περί Δημόσιας Εκπαιδευτικής Υπηρε σίαςΝόμων 1969-1994(Νόμος 180/87) αναφέρειταακόλουθα: 35 40 "9.Εναπρόσωποπουκατέχειταπροσόνταγιαδιορισμό σεδύο ήπερισσότερες θέσεις ήειδικότητες μπορεί ναυποβάλει ξεχω ριστές αιτήσεις γιαεγγραφήσεπερισσότερους απόέναπίνακα διοριστέων. Σεπερίπτωσηδιορισμού του με βάσηένα πίνακα διοριστέων διαγράφεται απότους υπόλοιπους στους οποίους είναι εγγεγραμμένος." Ο νόμος αυτόςπαρέχει τηδυνατότητασευποψήφιουςπουκα τέχουν προσόντα γιαδιορισμό σεδύοήπερισσότερες θέσειςή ει δικότητες να υποβάλουν ξεχωριστές αιτήσεις για εγγραφήσε πε137 Χατζητσαγγάρης, Δ. Παστελλά ν.Δημοκρατίας
(1996)ρισσότερους απόέναπίνακαδιοριστέων. Η πρόνοια όμως αυτήτου νόμου παρέχει στους υποψήφιους την ευκαιρίανα επιλέξουν σε ποιααπότις ειδικότητες που κατέ χουν θέλουν να διοριστούν όταν έρθει ησειράτους με βάσητους 5 πίνακες διοριστέων. Δεν επιτρέπει την παραμονή ενός υποψηφί ου σε πίνακαδιοριστέων μιας ειδικότητας εφόσον έχει δωριστεί και αποδέχθηκετον διορισμό του στην ίδιαθέση σε άλλη όμως ει δικότητα. 10 Είναι νομολογημένο ότι κανένα νομοθέτημα δεν κηρύττεται άκυρο εκτός εάν ο νόμος είναι αντισυνταγματικός πέρανπάσης λογικής αμφιβολίας. Με άλλα λόγια ένας νόμος θεωρείται συ νταγματικός μέχρι νααποδειχθείτο αντίθετο.(AttorneyGeneral v. Moustafa Ibrahim
(1964)C.L.R. p.195 σελίς 233, The Board 15 for Registration of Architects and Civil Engineers v. Kyriakides
(1966)3C.L.R.640 σελίς 654). Είμαι της γνώμης ότι στην παρούσαυπόθεση το υπό εξέταση άρθροτουνόμου 180/87δεναντίκειταιστις πρόνοιες τουΑρθρου 20 28τουΣυντάγματος. Ονόμοςπαρέχειστηναιτήτριατοδικαίωμα να διεκδικήσει μια θέση στη Δημόσια Εκπαιδευτική Υπηρεσία. Επιπρόσθετα της παρέχει τη δυνατότητα επιλογής ειδικότητας αφούταπροσόντατης δικαιολογούν την εγγραφήτης σεπίνακες δύο διαφορετικών ειδικοτήτων. Δεν τηςπαρέχει όμως τη δυνατό τηταναείναιδιορισμένη σε μιαειδικότητακαιναδιατηρείτησει- 25 ράτηςστον πίνακαδιοριστέων άλλης ειδικότητας,στερώνταςέτσι το δικαίωμα σε υποψήφιους που έπονται σε σειρά στον πίνακα διοριστέων και που δεν είναι διορισμένοι στη θέσηκαθηγητήνα διοριστούν. Αναφορικά μετον ισχυρισμό τουδικηγόρουτηςαιτήτριας περί δυσμενούς διάκρισης που εισάγει η επιφύλαξη του 30 Αρθρου 28Β
(9)παραθέτωαυτούσιατηνεπιφύλαξη: . "Νοείταιότι δεδιαγράφονταιαπότουςπίνακεςδιοριστέων τα πρόσωπαπουκατέχουνταπροσόνταγιαδιορισμό στημέσηεκ παίδευση στην περίπτωση που διορίζονται στη δημοτική εκ- 35 παίδευση." ΗεισήγησητηςδικηγόρουτηςΔημοκρατίαςείναιότιδενυπάρ χει δυσμενής διάκριση μεταξύ εκπαιδευτικών λειτουργών που εί ναι διορισμένοι στη δημοτική εκπαίδευσηκαι εκπαιδευτικών λει- 40 τουργώνπουείναιδιορισμένοι στημέσηεκπαίδευσηδιότιπρόκει ταιγιαδύοδιαφορετικές θέσεις. 138 4 Α.ΑΛ. 5 Παστελλά ν.Δημοκρατίας Χατξητσαγγάρης, Λ. Ηθέσητου εκπαιδευτικούλειτουργού μέσης εκπαίδευσης(κα θηγητή)είναιδιαφορετική απόεκείνητουεκπαιδευτικούλειτουρ γού δημοτικής εκπαίδευσης. Συνεπώς ένας υποψήφιος πουκατέ χει ταπροσόντα γιαδιορισμό στη μέσηεκπαίδευσηκαιδιορίστηκε στη δημοτική εκπαίδευση δεν μπορεί και ούτε είναι σωστόνα αποστερηθεί του δικαιώματος του να διοριστεί σε θέσηστημέση εκπαίδευσηπουθεωρείται ανώτερηαπότη θέσητηςδημοτικήςεκ παίδευσης. (Κούλα Αποστόλου κ.ά. ν. Κυπριακής Δημοκρατίας
(1990)3(E)Α.Α.Δ. 4045). 10 Στη γνωμάτευση του Ανωτάτου Δικαστηρίου στηνΠρόεδρος τηςΔημοκρατίαςν.ΒουλήςτωνΑντιπροσώπων(Αρ.2)
(1989)3(Γ) Α.Α.Δ. 1931, ο Δικαστής και νυν Πρόεδρος του Ανωτάτου Δικα στηρίου κ.Πικής,ανάφερετα ακόλουθα στη σελίδα 1939 καιπε15 ραιτέρωαναφορικάμετονδικαστικόέλεγχοτηςσυνταγματικότη ταςτωννόμων ταακόλουθαστησελίδα 1941: 20 25 30 "Η ομοιογένεια μεταξύπραγμάτωνή της θέσης ήτηςκατά στασηςατόμωνγιασκοπούς ίσης μεταχείρισης δενπροσδιορίζεταιμικροσκοπικάή σχολαστικά αλλάμεγνώμονατηνουσια στικήσυνάφειαμεταξύτους.Ότανηομοιογένεια μεταξύπραγ μάτων,της θέσεως ήτων περιστάσεων ατόμων είναι τόσο με γάληώστενα συνθέτουν ομάδαατόμων ήυποκειμένων με βά σηκοινό παρονομαστήομοιογένειας ονομοθέτης έχειτην διακριτικήευχέρειαναταξινομήσει ταπράγματαήταυποκείμενα του δικαίουσεξεχωριστή κατηγορίακαι ναπροβεί σενομοθε τικές ρυθμίσεις διάφορες από εκείνες που ισχύουν για άλλες συγγενικές αλλά όχι ομοιογενείς κατηγορίες προσώπων ή πραγμάτων. Τόσο η συμπερίληψη πραγμάτων ή ατόμων σε ομοιογενή κατηγορία όσο και οι διακρίσεις που γίνονται στα δικαιώματαήτις υποχρεώσεις ατόμωνπρέπειναέχουν,όπως ορίζει ηνομολογία, λογικό έρεισμα το οποίο να πηγάζειαπό τηνομοιότηταήδιαφορέςμεταξύτωνπραγμάτωνήτωνφορέ ωντωνδικαιωμάτωνκαι υποχρεώσεων. 35 40 Ο δικαστικός έλεγχος της συνταγματικότητας των νόμων περιορίζεταιστην διαπίστωσηαντίθεσηςήασυμφωνίαςμεταξύ τουνόμουκαισυγκεκριμένων συνταγματικώνδιατάξεων. Δεν επεκτείνεται στον έλεγχο των κινήτρων του νομοθέτη ή τον σκοπό που επιδιώκει να επιτύχει με την θέσπιση της νομοθε σίας ή την σοφία ή το επιθυμητό των μέτρων που λαμβάνο νται." 139 Χατξητσαγγάρης, Δ. Παστελλά ν.Δημοκρατίας
(1996)Συμφωνώ μετις θέσειςπου εξέθεσεηδικηγόρος της Δημοκρα τίας συμπεριλαμβανομένου και του διαχωρισμού της απόφασης R. v.Aristotelous
(1982)3C.L.R.497 απότην παρούσα υπόθεση καιαπορρίπτωτους ισχυρισμούς τουδικηγόρουτηςαιτήτριαςγια αντισυνταγματικότητα και τους άλλους λόγους που πρόβαλε για 5 τηνακύρωση της επίδικηςπράξης. Ηπροσφυγή απορρίπτεται άνευ εξόδων. Η προσφυγή απορρίπτεταιχωρίςέξοδα. 140