4 Α.Α.Λ. 30 Ιανουαρίου, 1996 [ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ,Δ/στής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΟΑΡΘΡΟ 146ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΑΝΔΡΕΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΘΩΜΑ, Αιτητής, ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΜΕΣΩ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝΚΑΙ ΑΛΛΟΥ, Καθ' ων η αίτηση. (ΥπόθεσηΑρ. 935/94) 5 10 Φορολογία — Φορολογία κεφαλαιουχικών κερδών— Η απαλλαγή του Άρθρου 10(δ)του περί Φορολογίας Κεφαλαιουχικών Κερδών Νό μου, Ν.52β0 — Οικογένεια του διαθέτη— Ο μεταγενέστεροςορι σμόςτουόρου στονΝ,70(Ι)/94— Οι διισταμένες απόψειςστηνομολογία — Ερμηνεία του όρου στην κριθείσα περίπτωση — Περιλαμ βάνει και τουςαδελφούς— Ανάλυση. Ο αιτητήςζήτησε την ακύρωσητης φορολογίας κεφαλαιουχικών κερδώνπουτου επεβλήθηως προςδωρεάακίνητης ιδιοκτησίαςπου έκανε προς την εταιρεία που είχε δημιουργήσει από κοινού με τον αδελφότουκαιχωρίςτησυμμετοχήτρίτουμετόχου. Το Ανώτατο Δικαστήριο, ακυρώνοντας την επίδικη απόφαση, αποφάσισεότι: 15 20 1. ΟΝόμοςδεν είχε καθορίσει μέχρι τονκρίσιμο εδώχρόνο τηνέν νοια με τηνοποίαχρησιμοποίησε τον όρο "οικογένεια". Το έχει κάμειμετοντροποποιητικόΝόμοτου 1994 (Ν. 70(Ι)/94). Γιατους σκοπούςτουΝόμου περιλαμβάνει,όπωςορίζεται,"συζύγουςκαι πρόσωπα μέχρι και τρίτου βαθμού συγγένειας, είτε αυτά είναι άγαμαείτεείναιέγγαμα". Αυτήηδιάταξηαφοράστο μέλλον. Είναιδηλωτικήτηςβούλησηςτουνομοθέτηκατάτοχρόνοτης θέ σπισηςτης,δενενέχει ούτεθαμπορούσεναενέχειερμηνευτικήδύ157 Θωμά ν. Δημοκρατίας
(1996)ναμητης προηγούμενης και δεν καλύπτει την περίπτωση τουαιτητή. Καιεδώ,όπωςσεσειρά παρόμοιωνυποθέσεων, βαρύνειτο Δικαστήριο ηευθύνητης ερμηνείας τουΝόμου. Οι απόψειςόμως στηνομολογία διίστανται. 5
- ΣαφώςοΝόμοςυιοθετεί ένακριτήριο στην περίπτωση δωρεάςσε φυσικά πρόσωπα και άλλο στην περίπτωση δωρεάς σε εταιρεία αλλά δεν σημαίνει πως το δεύτερο,η"οικογένεια", απέβλεπε στο να περιορίσει τηνεξαίρεση ώστεναμήνκαλύπτει,ως μέλητηςοι- 10 κογένειας του διαθέτη,εκείνους που ως φυσικά πρόσωπα τηδι καιούνταν.Εφόσονηδωρεάπροςτουςαδελφούςεξαιρείται,εναρ μονίζεται περισσότερο προςτις ρητές διατάξειςτουΝόμουησυ μπερίληψη τους στον όρο"οικογένεια" τουδιαθέτη,ώστεναεξαι ρείται και η δωρεάπρος την εταιρεία στην οποία είναι μέτοχοι. 15 Δεν συνάγεται από τα λεξικά κάποια σταθερή έννοια του όρου "οικογένεια" καλυπτικήκάθεχρήσης τηςλέξηςκαιπως, ανάλογα μετηνπερίπτωση, μπορεί ναπεριλάβει καιτουςαδελφούς.
- Ότανονόμοςαπαιτείναεξακολουθούν οιμέτοχοιναείναιμέλητης 20 οικογένειας τουδιαθέτηγιαμιαπενταετίαμετάτη δωρεά, δενυπο νοείούτεεπιδιώκεινακαλύψειενδεχόμενοαυτοίοιμέτοχοι ναείναι μέλητηςοικογένειαςτουδιαθέτηκατάτοχρόνοτηςδωρεάςαλλάνα έχουν παύσειναείναιμέλη τηςμετάπάροδοπενταετίας. Αναφέρε ται στην περίπτωση αλλαγήςτων μετόχων της εταιρείας έτσιώστε 25 ναμήνείναιπλέον όλοιμέλητηςοικογένειας τουδιαθέτη. Ηπροσφυγήεπιτυγχάνειχωρίςέξοδα. 30 Αναφερόμενεςυποθέσεις: Αντωνίου ν.Δημοκρατίας
(1993)4Α.Α.Δ. 2102, Οράτην.Δημοκρατίας
(1993)4Α.Α.Δ. 2525, 35 Εγγλεζάκη κ.ά. ν.Δημοκρατίας
(1994)4Α.ΑΛ. 1807, Λοΐζου ν. Δημοκρατίας
(1995)4Α.ΑΛ. 535, Τσιερκέζον κ.ά. ν.Δημοκρατίας
(1995)4Α.ΑΛ. 1722. Προσφυγή. Προσφυγή που στρέφεται κατά του κύρους της φορολογίας 158 40 4 Α.Α.Δ. Θωμά ν.Δημοκρατίας που επιβλήθηκε στον αιτητή σχετικά με δωρεά ακίνητης ιδιοκτη σίαςτουσεεταιρείατηςοποίαςμέτοχος ήτανο ίδιος καιοαδελ φός του,δυνάμει του Αρθρου 10
(6)του περί ΦορολογίαςΚεφα λαιουχικών Κερδών Νόμουτου 1980 (Ν.52/80). 5 Χρ. Κιτρομηλίδης, γιατον Αιτητή. Λ. Καοντζάνη,Δικηγόρος τηςΔημοκρατίας,γιατους Καθ*ωνη αίτηση. 10 Cur.adv. wit. ΚΩΝΓΓΑΝΤΙΝΙΔΗΣ,Δ.: Μόνοι μέτοχοι τηςεταιρείαςΤτιοιηβς Liobay Development Ltdείναι οαιτητής (999 μετοχές) καιοαδελ15 φόςτου (1 μετοχή).Οαιτητήςδώρισε στην εταιρείαακίνητηιδιο κτησίατουκαιδιεκδίκησε απαλλαγήαπό τονΈφορο Κεφαλαιου χικών Κερδών δυνάμει του Αρθρου 10
(6)του περί Φορολογίας Κεφαλαιουχικών Κερδών Νόμου του 1980 (Ν.52/80),όπως τρο ποποιήθηκεμετο Ν. 135/90, το οποίοαποχαρακτηρίζει ωςδιάθε20 σητη "δωρεά πουγίνεται σε εταιρεία περιορισμένης ευθύνης της οποίαςοι μέτοχοι είναιμέληκαιεξακολουθούν γιαμιαπενταετία μετάτηδωρεάναείναι μέλη τηςοικογένειας τουδιαθέτη". Ο Διευθυντής του Τμήματος Εσωτερικών Προσόδων θεώρησε 25 πως ο αδελφός του αιτητή δεν ήταν μέλος της οικογένειας του επειδήκατάτο χρόνο της δωρεάςήταννυμφευμένος. Η προσφυ γήστρέφεταικατάτουκύρουςτηςφορολογίαςπουεπιβλήθηκε. Ο Νόμος δεν είχε καθορίσει ως τότε την έννοια με τηνοποία 30 χρησιμοποίησε τον όρο "οικογένεια". Τοέχεικάμει μετοντροπο ποιητικό Νόμοτου 1994 (Ν.70(Ι)/94). Για τους σκοπούς του Νό μου περιλαμβάνει, όπως ορίζεται, "συζύγους και πρόσωπα μέχρι και τρίτουβαθμούσυγγένειας, είτεαυτάείναιάγαμαείτεείναιέγ γαμα".Αυτήηδιάταξη αφοράστομέλλον.Είναιδηλωτικήτηςβού35 λησηςτουνομοθέτηκατάτοχρόνοτηςθέσπισης της,δενενέχειού τε θαμπορούσε να ενέχει ερμηνευτική δύναμητης προηγούμενης καιδενκαλύπτειτηνπερίπτωσητουαιτητή. Καιεδώ, όπωςσεσει ράπαρόμοιωνυποθέσεων,βαρύνειτοΔικαστήριοη ευθύνητηςερ μηνείας του Νόμου. 40 Οι απόψεις διίστανται. Στην υπόθεση Ανδριανή Αντωνίου ν. Δημοκρατίας
(1993)4 Α.Α.Δ.2102 ο δικαστής Αρτεμης θεώρησε ότι οόρος δενπεριλαμβάνει ούτε τηνκόρητου αιτητήαφούείχεν πλέονπαντρευτείκαιδημιούργησετηδικήτηςοικογένεια- ούτεβέ159 Κωνσταντινίδης, Δ. Θωμάν. Δημοκρατίας
(1996)βαιατοσύζυγοτης.ΣτηνυπόθεσηΕλένηΙ. Οράτην.Δημοκρατίας
(1993)4Α.Α.Δ. 2525τρίααδέλφιαμεταβίβασανσυνιδιόκτητοακί νητο τους σε εταιρεία της οποίαςήτανοι μόνοι μέτοχοι. Ο δικα στής Χατζητσαγγάρης έκρινε ότι ηαδελφήτηςαιτήτριαςδενήταν μέλος τηςοικογένειας τηςαφού"είναι παντρεμένη και έχει δική 5 της οικογένεια". Στην υπόθεση Χρνστάλλα Ν. Εγγλεζάχη και Άλλοι ν.Δημοκρατίας
(1994)4Α.Α.Δ. 1807, οιαιτητές πουήταν αδέλφια,δώρισαν σεεταιρείαπουσυνέστησαν ακίνητηπεριουσία πουτους είχεδώσει οπατέραςτους.ΟδικαστήςΝικήτας,μεανα φοράσεαγγλικήνομολογία ωςπροςτηνευρύτητατηςέννοιαςτου 10 όρου "οικογένεια", έκρινεότιηφράση"μέλοςτηςοικογένειας του διαθέτη" περιλαμβάνει και τους αδελφούς του. Πρόσθεσε πως"η ερμηνευτική αυτήπροσέγγιση βρίσκεταιπιοκοντάστοπνεύματου νομοθέτη που έχει προνοήσει εξαιρέσεις τηςδωρεάς ιδιοκτησίας και μεταξύ συγγενών μέχρι δευτέρου βαθμούκαιτώρααπό 1.1.89 15 και τρίτου βαθμού". Στηνυπόθεση Αδάμος Αοΐζον ν. Δημοκρα τίας
(1995)4Α.Α.Δ.535,τοζήτημααφορούσε επίσης σεαδέλφια. Ο δικαστής Πικής όπως ήταν τότε, έκρινε πως ήσαν μέλητης οι κογένειαςτωνγονιών τουςόχιόμως μέλητηςοικογένειας τουδια θέτη.Δενείναι άσχετο,όπως εξήγησε,τογεγονός ότιονομοθέτης 20 στην περίπτωση δωρεών σεφυσικά πρόσωπα θέτει ωςκριτήριο για την εξαίρεση απότηφορολογία τηστενήσυγγένεια, όπωςτην καθορίζει,ενώ στην περίπτωσηνομικών προσώπωντοδιαφορετι κόκριτήριοτης"οικογένειας". ΣτηνυπόθεσηΚωστάκηςΞ. Τσιερκέζονκαι Άλλοι ν.Δημοκρατίας
(1995)4Α.Α.Δ. 1722, και πάλιν 25 αδελφοί δώρισαν συνιδιόκτητο ακίνητο σε εταιρεία στην οποία ήταν οι μόνοι μέτοχοι. Ο Δικαστής Χρυσοστομής έκρινε ότι "τα αδέλφια κάθε ενός απότους αιτητές δενμπορούν ναθεωρηθούν μέλητηςοικογένειας του,γιατίπρόκειταιγιαπρόσωπαπουέχουν δημιουργήσει τηδικήτουςοικογένεια καιδεν είναι μέλη τηςοίκο- 30 γένειας τουκαθενόςδιαθέτη-αιτητή". Μεόλο τοσεβασμό κλίνω υπέρτης ερμηνευτικής προσέγγισης του Δικαστή Νικήτα.Σαφώςο Νόμος υιοθετεί ένακριτήριο στην περίπτωσηδωρεάςσεφυσικάπρόσωπακαιάλλο στην περίπτωση 35 δωρεάςσεεταιρείααλλάδενσημαίνει πωςτο δεύτερο,η"οικογέ νεια", απέβλεπε στοναπεριορίσει τηνεξαίρεση ώστε να μήνκα λύπτει,ωςμέλη τηςοικογένειας τουδιαθέτη,εκείνους πουως φυ σικά πρόσωπα τηδικαιούνταν. Συμφωνώ πωςεφόσον ηδωρεά προς τους αδελφούς εξαιρείται, εναρμονίζεται περισσότερο προς 40 τις ρητές διατάξειςτουΝόμουησυμπερίληψη τους στον όρο"οι κογένεια" του διαθέτη,ώστενα εξαιρείται και ηδωρεά προς την εταιρεία στην οποία είναι μέτοχοι. Συνυπολογίζω συναφώς πως δενσυνάγεται απόταλεξικάκάποιασταθερήέννοιατουόρου"οι160 4 Α.Α.Α. 5 Θωμά ν.Δημοκρατίας Κωνσταντινίδης, Δ, κογένεια" καλυπτικήκάθεχρήσης της λέξης και πως,ανάλογαμε την περίπτωση, μπορεί να περιλάβει και τους αδελφούς. (Βλ. Το Μεγάλο Λεξικότης Νεοελληνικής Γλώσσας, ΤοΛεξικόνΠρωίας, ΝέονΛεξικόν-Δ.Β.Δημητράκου,ΝέοΕλληνικό Λεξικό- Ε. Κριαρά,WordsandPhrases LegallyDefined -John B.Saunders, Stroud's Judicial Dictionary, Jowitt's Dictionary of English Law, The Shorter Oxford English Dictionary). θα παρατηρούσατελικά πως όταν ο νόμος απαιτείναεξακο10 λουθούν οι μέτοχοι ναείναι μέλητηςοικογένειας τουδιαθέτη για μιαπενταετία μετάτηδωρεά,δεν υπονοεί ούτε επιδιώκει να κα λύψει ενδεχόμενο αυτοί οι μέτοχοι να είναι μέλητης οικογένειας του διαθέτηκατά το χρόνο τηςδωρεάς αλλά να έχουν παύσεινα είναι μέλητης μετά πάροδοπενταετίας.Την αντιλαμβάνομαινα 15 αναφέρεται στην περίπτωση αλλαγής των μετόχων της εταιρείας έτσι ώστεναμήνείναιπλέον όλοι μέλητηςοικογένειαςτουδιαθέ τη. Γιατουςπωπάνωλόγους οιπροσφυγήεπιτυγχάνεικαιηπρο20 σβαλλομενη απόφασηακυρώνεται. Δεν εκδίδεταιδιαταγήγιαέξο δα. Η προσφυγή επιτυγχάνει χωρίς έξοδα. 161