(1996)12Ιουνίου, 1996 [ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ, Δ/στής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΟΑΡΘΡΟ 146ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΚΥΡΙΑΚΟΥ, Αιτητής, ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΜΕΣΩ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΦΥΛΑΚΩΝ, Καθ' ωνηαίτηση. (ΥπόθεσηΑρ. 998/95) Προσφυγή βάσει του Άρθρου 146του Συντάγματος — Προθεσμία — Έναρξη — Πλήρης γνώση του περιεχομένου τηςπροσβαλλόμενης πράξης — Δεν υπήρχε γνώση στην κριθείσαπερίπτωση — Η προ σφυγή εμπρόθεσμη. 5 Φυσική Δικαιοσύνη — Προηγούμενηακρόαση — Πειθαρχική δίκη — Διεξήχθηερήμην τον κατηγορουμένου — Ηαπουσία τον οφειλόταν σεδικήτονεπιλογήμεβάσηταγεγονότα— Ηφυσικήδικαιοσύνηδεν παραβιάστηκε— Ούτεαπαιτείτοεκνέον ειδοποίηση τονκατηγορου μένου για ναεμφανιστείπρος μετριασμό τηςποινής. 10 ΠροσφυγήβάσειτουΆρθρον 146του Συντάγματος—Αγορεύσεις—Δεν συνιστούν μαρτυρία — Δεναποδεικνύουνγεγονότα. Φυλακές— Πειθαρχικόδίκαιο— Καν. 11
(1)(Β)(δ)τωνπερί Φυλακών 15 Κανονισμών— Παρακοήνόμιμηςδιαταγής— Διαταγή τουΔιευθυ ντή τωνΦυλακών ημερομηνίας17/11/93 — Δενπεριέχει διαταγήγια ορισμένηενέργεια— Ηπαράβαση τηςδενσυνιστάπαρακοήνόμιμης διαταγής. 20 Ο αιτητής προσέφυγεκατά τηςκαταδίκηςτουκαι τηςποινής για δύοπειθαρχικάπαραπτώματα. ΤοΑνώτατοΔικαστήριο,μερικώς ακυρώνονταςτηνεπίδικηαπό1594 4 Α.Α.Δ. Κυριάκου ν. Δημοκρατίας φάση,αποφάσισεότι:
- Σαφώς η επιστολή του δικηγόρου του αιτητή δεν αποκαλύπτει γνώση του περιεχομένου της προσβαλλόμενης απόφασηςκαι δε χρειάζεταιναεξεταστείάλλοθέμα. Αναφέρεται στηνεπιστολήότι ο αιτητής πληροφορήθηκε ότι διεξάχθηκε δίκηστην απουσίατου καιπαρατίθενταιλόγοιγιατους τους οποίους θαέπρεπε να ανα κληθείκάθεαπόφαση,ποιουπεριεχομένου δεν αναφέρε^ πουλή φθηκεστην απουσίατου.Ηπροσφυγήδεν είναι εκπρόθεσμη. 10 15
- Ούτεοαιτητήςούτεοδικηγόροςτουεμφανίστηκανκατάτηνορι σθείσα ημέρα και ώρα. Προκύπτει πλήρης γνώση του αιτητή ως προς την ημέρα και ώρα που ορίστηκε προς διεξαγωγή της πει θαρχικήςδίκης.Οφειλότανσεδικήτουεπιλογήημηεμφάνισηπου απέληξε σε διεξαγωγήτηςδιαδικασίαςερήμηντου.
- Ηαγόρευση δεσυνιστά μαρτυρίακαιδεθεμελιώνονται γεγονότα διά μέσου της. 20 25 30 35 40
- Η υπόθεσηΠαπαπέτρου ν.Δημοκρατίαςδιακρίνεταιαπότηνπα ρούσα. Ενπροκειμένω ορίστηκε ημέρακαιώραδιεξαγωγήςτηςπειθαρχι κής διαδικασίαςεν είδει δίκης. (Βλ. τον Καν. 11
(2)των περί Φυλακών (ΥπηρεσίαΦυλακών)Κανονισμών του 1948 σε συνδυασμό μετον Καν. 153 των περί Φυλακών Κανονισμών του 1950, όπως τροποποιήθηκαν).Εφόσον εμφανιζότανκαιβρισκόταν ένοχος με τάτηναξιολόγησητηςένορκης μαρτυρίαςπουκατάτους Κανονι σμούς προσάγεται όταν ρητώς ή εξυπακουομένως ο πειθαρχικά διωκόμενος αρνείταιενοχή,αναμφιβόλως θαείχετοδικαίωμανα ακουστεί προςμετριασμό τηςποινής.Η επιλογήτουόμωςναμην ασκήσει το δικαίωμα του να εμφανιστεί για να συμμετάσχει στη διαδικασία αφορούσε σε όλο το φάσματης και δεν επέβαλλε τη διάσπασητης για νατου δοθεί εκ νέου ηευκαιρίατην οποία αρνήθηκε.Όπωςδεν επιβάλλεταιτέτοιαδιάσπασηακόμακαιποινι κήςδίκηςόταναυτή,κατάτηνποινικήδικονομία,διεξάγεται στην απουσίατου κατηγορουμένου. 5. Δε στοιχειοθετείται ενπροκειμένω η πρώτηκατηγορία.Έχειγίνει αναφοράσε συνταγματικάδικαιώματαπουκατ' ισχυρισμόν πα ραβιάστηκαν,αλλάδενχρειάζεται ναεπεκταθώσ' αυτά. Ηίδιαη διαταγήτης 17Νοεμβρίου 1993 καθορίζει καιτησυνέπεια τουνα "μη απαντάστο τηλέφωνο" μέλοςτουπροσωπικού που απουσιά ζει με άδειαασθένειας. Αυτότο μέλοςθαθεωρείται ότιαπουσιά1595 Κυριάκουν. Δημοκρατίας
(1996)ζειαδικαιολόγητααπότηνεργασίατουήότιπαραβιάζειτηνάδεια ασθένειας και θααντιμετωπίζεται ανάλογαμε τηνπερίπτωση,με βάσητουςσχετικούς ΝόμουςκαιΚανονισμούς. ΤοΔικαστήριο δε βρίσκεται μπροστά σεδιαταγήγια ορισμένηενέργεια αλλάμπρο στά σε προσδιορισμό συγκεκριμένων συνεπειών απότην ορισμένηπαράλειψη.Σεαντίθετηπερίπτωση,θαπροέκυπτεκαιτοανσυ νιστά την ηθελημένη (willful) παρακοήσενόμιμη διαταγήη παρά λειψηαπάντησηςτηλεφωνικής κλήσης απόάνθρωποπουφέρεται νακοιμάται. 5 10 6. Η προσφυγή επιτυγχάνει μερικώς. Ως προς την καταδίκη στην πρώτηκατηγορίακαιτηνποινήπουεπεβλήθηγι*αυτήν,ακυρώνε ται. Ως προς το υπόλοιπο μέρος της,επικυρώνεται. Δεν εκδίδε ται διαταγήγιαέξοδα. 15 Διαταγή ως ανωτέρω. Αναφερόμενες υποθέσεις: 20 Παύλου ν.Δήμου Λεμεσού
(1994)4Α.Α.Δ. 1771, Παπαπέτρου ν.Δημοκρατίας
(1993)4Α.Α.Δ. 1030. Προσφυγή. 25 Με την παρούσα προσφυγή προσβάλλεται η απόφασητου Δι ευθυντή των Φυλακών με τηνοποίαβρήκετον Αιτητήένοχο σε δύο κατηγορίες για πειθαρχικά παραπτώματακαι του επέβαλε ποινή προστίμου £10 στην κάθε μια. 30 Α. Σ. Αγγελίδης, για τον Αιτητή. Α. Χριστόφορου, Δικηγόρος της Δημοκρατίας,γιατους Καθ' ων η αίτηση. 35 Cur. adv. wit. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ, Δ.: Στις 31 Αυγούστου 1995 ο Διευθυ ντής των Φυλακών βρήκε τον αιτητή ένοχο σε δυο κατηγορίες για πειθαρχικά παραπτώματακαι του επέβαλε ποινή προστίμου £10 '40 στην κάθε μια.Επίσης του αφαίρεσε ένασήμα καλής διαγωγήςγια την "κατ' επανάληψη προκλητική και απειθάρχητη συμπεριφορά του". Ηπροσφυγή δεν αφοράστο μέρος τηςαπόφασηςως προς το σήμα. Προσβάλλεται το κύρος της απόφασης ως προς ταπειθαρ1596 4 Α.Α.Δ. Κυριάκου ν.Δημοκρατίας Κωνσταντινίδης,Δ. χικά παραπτώματακαιτηνποινήπουεπεβλήθηγι,' αυτά. 5 Η πειθαρχική διαδικασία διεξήχθη στην απουσία τουαιτητή και,κατάτονβασικόισχυρισμό του, παραβιάστηκανοιαρχέςτης φυσικήςδικαιοσύνης.ΟΔιευθυντής τονβρήκεένοχο αλλάκαι με τάαπόαυτότου επέβαλε ποινήχωρίς νατου δώσει τηνευκαιρία ναακουστεί. Όσατουλέχθηκαναπόπροϊστάμενοτουωςπροςτην ημερομηνίατηςδίκης,οδήγησανσεσύγχυση. 10 Την1 Σεπτεμβρίου 1995οαιτητήςαπηύθυνεεπιστολή προς το ΔιευθυντήτωνΦυλακών. Είναιη άποψητωνκαθ'ωνηαίτησηπως εξαυτήςσυνάγεταιπλήρηςγνώσητηςπροσβαλλόμενης απόφασης, γεγονός πουκαθιστάτηνπροσφυγή,ηοποίαασκήθηκεστις21 Νο εμβρίου 1995, εκπρόθεσμη.Ωςπροςταάλλα,υπέδειξανπωςο αι15 τητής είχε ειδοποιηθεί γιατην ημερομηνία και ώραπου ορίστηκε προς διεξαγωγή τηςπειθαρχικής δίκης. Ηερήμην εκδίκασητου οφειλόταν στηδικήτουπαράλειψηναασκήσει τοδικαίωμαακρό ασηςείτεωςπροςτοθέματηςενοχής είτεωςπροςτοθέματηςποι νής. 20 Συνοψίζω καιτηναπάντησητουαιτητή στοθέμα τηςπροθε σμίας. Όπωςκαι στην υπόθεση ΓιώργοςΠαύλουν.ΔήμουΛεμε σού
(1994)4Α.Α.Δ. 1771,πριντην εξωτερίκευσητης προσβαλλό μενηςαπόφασηςμεγνωστοποίηση στοναιτητή,η απόφασηπουει25 χεληφθεί συνιστούσε internum. Ενπάσηπεριπτώσει, δεν αποκα λύπτει ηεπιστολή τουδικηγόρουπλήρηγνώσητων στοιχείων της προσβαλλόμενης απόφασης. Η προθεσμία ενεργοποιήθηκε όταν στις 22 Σεπτεμβρίου 1995τουεπεοόθηαντίγραφοτουκατηγορη τηρίου μαζίμεταπρακτικάτηςακρόασης,σταοποίαφαίνεταιότι 30 κρίθηκε ένοχος καιότι τουεπεβλήθη ποινή· ή έστω στις 11 Σε πτεμβρίου 1995, όταν ο Διευθυντής απάντησε στην επιστολήτου δικηγόρουτου. Σαφώς ηεπιστολή τουδικηγόρου του αιτητήδεναποκαλύπτει 35 γνώσητου περιεχομένου της προσβαλλόμενης απόφασηςκαι δεν χρειάζεταιναεξεταστεί άλλο θέμα. Αναφέρεται στην επιστολή ότι ο αιτητής πληροφορήθηκε ότιδιεξάχθηκε δίκη στην απουσία του και παρατίθενται λόγοιγιατους τους οποίους θαέπρεπεναανα κληθεί κάθεαπόφαση,ποιου περιεχομένου δεν αναφέρει, πουλή40 φθηκεστην απουσία του. Ηπροσφυγήδεν είναι εκπρόθεσμη. Τα περί τηνπαραβίαση τωναρχών τηςφυσικής δικαιοσύνης, αποτελούν αιτιάσεις.Από την ένορκη μαρτυρίαπουπροσάχθηκε, όπωςτηδέχθηκεοΔιευθυντής,προκύπτουνταακόλουθα:Στις28 1597 Κωνσταντινίδης, Δ. Κυριάκου ν.Δημοκρατίας
(1996)Αυγούστου 1995 ο Λειτουργός Φυλακών Θ. Πετάσηςπληροφόρη σε τον αιτητήτηλεφωνικώς πως ηακρόασητης υπόθεσης ορίστη κε στις 31 Αυγούστου 1995 στις 10.00 π.μ.καιτονκάλεσε ναπρο σέλθει προς παραλαβήτων κατηγορητηρίων. Ο αιτητής του απά ντησε "δεν ξέρω ανθαέλθω γιατί είμαι νύκτακαιότανθαγυρίσω 5 μέραθωρούμε". Ο Λειτουργός του είπε πως αντο επιθυμούσε θα μπορούσε να εισηγηθεί στο Διευθυντή τον ορισμό άλλης ημέρας καιώραςπουθατον βόλευε. Η απάντηση τουήταν"όχι,όχι,αςτο ναδω".Στις 30 Αυγούστου 1995 στις 7.00 π.μ.,οαιτητήςπαρέλα βε τα κατηγορητήρια και ο ίδιος Λειτουργός του επανέλαβε την 10 ημέρακαιώρατηςακρόασηςτου.Στις8.00 π.μ.της 31 Αυγούστου 1995, ο αιτητής τηλεφώνησε στο Θ. Πετάσηζητώντας του να επι κοινωνήσει με το δικηγόρο του. Ο Λειτουργός του υπέδειξε ότι ο δικηγόρος θα μπορούσε ανήθελε να επικοινωνήσει μετο Διευθυ ντή,εκφράζονταςταυτόχρονατηβεβαιότητα πως αυτός θατο OL- 15 ευκόλυνε αν του ζητούσε αναβολή.Το θέμα έκλεισε με την απά ντησητουαιτητή"καλά,καλά, θαδωτι θακάμω".Ούτεοαιτητής ούτεοδικηγόρος του εμφανίστηκανκατάτηνορισθείσα ημέρακαι ώρα.Προκύπτει πλήρης γνώση του αιτητήως προς την ημέρακαι ώρα που ορίστηκε προς διεξαγωγή της πειθαρχικής δίκης. Οφει- 20 λόταν σε δική του επιλογή η μη εμφάνιση που απέληξε σε διεξα γωγήτης διαδικασίαςερήμην του. Στην απαντητική αγόρευση του αιτητή προβάλλεται ο ισχυρι σμός πως ενώ ο κ. Πετάσης πράγματι τον πληροφόρησε για την 25 ημέρα της δίκης,δεν του δήλωσε όσαπαρέθεσααλλά του ανέφερε "αν είναιδυνατόναμεδικάσετετηνάλληβδομάδαπουθαέχωκαι ημερήσια καθήκοντακαι γιανα μουδοθεί χρόνος να συμβουλευ θώτο δικηγόρο μου". Και αν έτσι είχαν τα πράγματαδεν βλέπω πωςθαδιαφοροποιείτοηκατάστασηαφούδενήτανοΛειτουργός 30 πουκαθόρισε ήπουθα μπορούσε νααλλάξει την ημερομηνία της δίκης.Εν πάσηπεριπτώσει η αγόρευση δεν συνιστά μαρτυρίακαι δεν θεμελιώνονται γεγονότα δίά μέσου της. Μένει ένα ακόμα θέμα σε σχέση με τις αρχές της φυσικής δι- 35 καιοσύνης. Ο αιτητής,κατ' επίκληση της υπόθεσης Άντρη Παπαπέτρου ν. ΚυπριακήςΔημοκρατίας
(1993)4 Α.Α.Δ. 1030, εισηγή θηκε πως, ούτως ή άλλως, ο Διευθυντής αφού τον βρήκε ένοχο όφειλε να του δώσει εκ νέου την ευκαιρία να εμφανιστεί για να ακουστεί σε σχέσημετο θέματης ποινής. 40 Δεν μπορώ να συμφωνήσω. Ηπιοπάνωυπόθεση διακρίνεται. Ο Διευθυντής Ιατρικών Υπηρεσιών που είχεοριστεί για ναδικά σει συνοπτικά την υπόθεση,άκουσε την προφορική απολογία της 1598 4 Α.Α.Δ. 5 10 15 20 Κυριάκου ν.Δημοκρατίας Κωνσταντινίδης, Δ. αιτήτριαςγιανααποφασίσει σε μεταγενέστερο στάδιοαναφορικά μετην ενοχήτης ήμή. Μετά ένα περίπου μήνα εξέδωσετην από φασητου μετην οποίαβρήκε την αιτήτριαένοχη καιταυτόχρονα της επέβαλε ποινήχωρίς νατης δώσει την ευκαιρίανα αναπτύξει τα ελαφρυντικά της περίπτωσης της, κατάπαράβασητων ρητών διατάξεων του άρθρου 83 του περί Δημόσιας Υπηρεσίας Νόμου του 1990 (Ν.1/90). Ενπροκειμένω ορίστηκε ημέρακαι ώραδιεξα γωγής της πειθαρχικής διαδικασίαςεν είδει δίκης. (Βλ. τον Καν. 11
(2)των περί Φυλακών (Υπηρεσία Φυλακών) Κανονισμών του 1948 σε συνδυασμό με τον Καν. 153 των περί Φυλακών Κανονι σμών του 1950, όπωςτροποποιήθηκαν).Εφόσον εμφανιζότανκαι βρισκόταν ένοχος μετά την αξιολόγηση της ένορκης μαρτυρίας πουκατάτους Κανονισμούς προσάγεται ότανρητώς ήεξυπακουομένως ο πειθαρχικά διωκόμενος αρνείται ενοχή, αναμφιβόλως θα είχε το δικαίωμα να ακουστεί προς μετριασμό της ποινής. Η επιλογή τουόμως να μην ασκήσει το δικαίωματουνα εμφανιστεί γιανασυμμετάσχει στηδιαδικασίααφορούσεσεόλοτοφάσματης και δεν επέβαλλε τηδιάσπαση της για νατου δοθεί εκ νέου ηευ καιρία την οποία αρνήθηκε. Όπως δεν επιβάλλεται τέτοια διάσπαση ακόμακαι ποινικής δίκης όταν αυτή,κατάτην ποινική δι κονομία,διεξάγεται στην απουσίατου κατηγορουμένου. Σύμφωνα με Διαταγή του Διευθυντή των Φυλακών ημερομη νίας 17 Νοεμβρίου 1993 αν οποιοδήποτε μέλος του προσωπικού 25 πουβρίσκεται μεάδειαασθενείας, μεταξύάλλων,"δεν απαντά στο τηλέφωνο όταν αναζητηθεί από τον Φρούραρχο ή τον αρμόδιο αξιωματικό θαθεωρείται ότι απουσιάζει αδικαιολόγητα απότην εργασία τουή ότι παραβιάζειτην άδειανασθενείας καιθ' αντιμε τωπίζεται,ανάλογαμετηνπερίπτωση,μεβάσητους σχετικούς Νό30 μους και Κανονισμούς". Ταγεγονότα, σύμφωνα με τη μαρτυρία, είχαν ως εξής: Στις 15 Ιουλίου 1995 ο αιτητής δήλωσε τηλεφωνι κώς ασθενής καιοΑρχιδεσμοφύλακας του Φρουραρχείουπροέβη δυοφορές σετηλεφωνικό έλεγχο.Στις 10.00 μ.μ. τοτηλέφωνο του αιτητή κτυπούσε κανονικά αλλά η κλήση δεν απαντήθηκε. Στις 35 10.40 μ.μ. απάντησεη κόρητου αιτητήκαιτου ανέφερε πως ο πα τέρας της κοιμόταν. Στις27 Ιουλίου 1995 ουπεύθυνος Αξιωματι κός ζήτησε από τον αιτητή να υποβάλει έκθεση γεγονότων αλλά εκείνος αρνήθηκε. Ο αιτητής βρέθηκε ένοχος στις δυο κατηγορίες πουτουπροσάφθηκανγιαπαρακοή νόμιμης διαταγήςκατάπαρά40 βάσητου Κανονισμού 11
(1)(Β)(δ). Κατάτην πρώτη, ενώ είχε δη λώσειάρρωστος δεν απαντούσε στο τηλέφωνο όταναναζητήθηκε και κατάτη δεύτερη, επειδή όταν διατάχθηκεναυποβάλει έκθεση γεγονότων, αρνήθηκε να συμμορφωθεί. 1599 Κωνσταντινίδης, Δ. Κυριάκου ν.Δημοκρατίας
(1996)Στην αγόρευση για τον αιτητήπροβάλλεται η θέση πως η πρώ τηκατηγορία δεν θα μπορούσε να στοιχειοθετηθεί ακόμακαι πά νω στη βάση της μαρτυρίας που προσάχθηκε. Ζήτησα διευκρινί σεις αν αυτό σήμαινε πως δεν εγειρόταν τέτοιας φύσηςαμφισβή τηση σε σχέσημε τη δεύτερη κατηγορία και ηαπάντηση ήτανκα- 5 ταφατική. Δεν προβαλλόταν στην περίπτωση της δεύτερης κατη γορίας λόγος ακυρότητας άλλος από την παραβίασητων αρχών της φυσικής δικαιοσύνης. Ενόψει των πιο πάνω, η προσβαλλόμε νηαπόφασηωςπροςτο μέροςτηςπουαναφέρεταιστηδεύτερηκα τηγορία πρέπει να επικυρωθεί. 10 Συμφωνώ όμως πως δεν στοιχειοθετείται ηπρώτηκατηγορία. Έχει γίνει αναφοράσε συνταγματικά δικαιώματαπου κατ' ισχυρισμόν παραβιάστηκαν, αλλά δεχρειάζεται να επεκταθώ σ' αυτά. Ηίδιαη διαταγή της 17Νοεμβρίου 1993 καθορίζεικαιτη συνέπεια 15 του να "μη απαντά στο τηλέφωνο" μέλος του προσωπικού που απουσιάζει με άδειαασθένειας. Θα επαναλάβωγια ευκολία πως αυτό το μέλος θα θεωρείται ότι απουσιάζει αδικαιολόγητα από την εργασίατουήότι παραβιάζειτηνάδειαασθένειαςκαιθααντι μετωπίζεται ανάλογα με την περίπτωση, με βάση τους σχετινούς 20 Νόμους και Κανονισμούς. Δεν βρισκόμαστε μπροστά σε διαταγή για ορισμένη ενέργεια αλλά μπροστά σε προσδιορισμό συγκεκρι μένων συνεπειών απότηνορισμένηπαράλειψη.Σεαντίθετη περί πτωση,θαπροέκυπτεκαιτοανσυνιστά τηνηθελημένη (willful)πα ρακοή σε νόμιμη διαταγήτης παραγράφου(δ)ανωτέρω,η παρά- 25 λειψήαπάντησης τηλεφωνικής κλήσης απόάνθρωπο που φέρεται νακοιμάται.Το κατάπόσο θαεδικαιολογείτο να επέλθουν οικα θορισμένες συνέπειες στην περίπτωση του αιτητή,ενόψειτων γε γονότων, δεν είναι θέμαπουεγείρεται εδώ. 30 Ηπροσφυγή επιτυγχάνει μερικώς. Ως προςτηνκαταδίκηστην πρώτηκατηγορίακαιτηνποινήπουεπεβλήθηγι' αυτήν, ακυρώνε ται.Ως προς το υπόλοιπο μέρος της,επικυρώνεται. Δεν εκδίδεται διαταγήγια έξοδα. Διαταγή ωςανωτέρω. 1600