(1996)17Ιουλίου, 1996 [ΧΑΤΖΗΤΣΑΓΓΑΡΗΣ, Δ/στής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΟΑΡΘΡΟ 146ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΓΙΩΡΓΟΣ Κ. ΠΑΛΜΥΡΗ, Αιτητής, ν. ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ, ΜΕΣΩΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ, Καθ*ων ηαίτηση. (Υπόθεση Αρ. 636/93) Προσφυγήβάσει τουΆρθρον 146τουΣυντάγματος — Έννομο συμφέρον — Αποδοχή τηςεπίδικης πράξης— Αμφιβολία ωςπρος τηναποδο χή απαλλοτρίωσης στηνκριθείσα περίπτωση. Αναγκαστική Απαλλοτρίωση — Διάταγμα — Έκδοσητουδυνάμει ρυμο- 5 τομικού σχεδίου — Ελλαττώματα του σχεδίου δεν προβάλλονται στην δίκη περί την νομιμότητα του διατάγματος απαλλοτρίωσης — Περιστάσεις στην κριθείσαπερίπτωση εφαρμογής του Τοπικού Σχε δίουΑευκωσίας. 10 Ο αιτητήςπροσέβαλετηναπαλλοτρίωσημέρουςακινήτου του. Το Ανώτατο Δικαστήριο, απορρίπτοντας την προσφυγή, αποφά σισεότι: 15
- Όπως φαίνεταιαπόταστοιχεία πουβρίσκονται ενώπιον τουΔι καστηρίου,είναιπιθανόν ναπεριήλθεσε γνώσητουαιτητήτομέ ροςτουπροτεινόμενουΤοπικούΣχεδίουπουεπηρέαζετοτεμάχιο του,μετηνυποβολήτηςαίτησηςτουγιατηνάδειαοικοδομήςεφό σοντοΤοπικόΣχέδιοδενείχεακόμαδημοσιευθεί. Μεταστοιχεία 20 που έχει ενώπιον τουτο δικαστήριοδεν μπορεί νακαταλήξειμε βεβαιότηταστο συμπέρασμαότι οαιτητήςαποδέχτηκετηνπροτα θείσα λύση μετρόποπουνα επηρεάζειτο έννομο συμφέρον του. Ενόψει μάλιστακαιτου γεγονότος ότι εναντίον του συγκεκριμέ2000 4 Α.Α.Δ. Παλμύρη ν. Δημοκρατίας νου όρου που τέθηκε στην εκδοθείσα άδεια οικοδομής άσκησε προσφυγή,ηοποίααπέληξε προςόφελος τουδεν μπορεί ναγίνει αποδεκτόςοισχυρισμόςτωνκαθ'ωνηαίτησηγιααπώλειατουεν νόμουσυμφέροντος του αιτητή. 5 10 15 20 25 30
- Όσον αφορά την ουσία της υπόθεσης, το μεγαλύτερο μέρος των ισχυρισμών τουαιτητή αφορούντηνομιμότητα καισκοπιμότητα του συγκεκριμένου μέρους του Τοπικού Σχεδίου Λευκωσίας. Η νομιμότητακαισκοπιμότητατουΤοπικούΣχεδίουΛευκωσίας δεν μπορούν όμως να εξετασθούν στα πλαίσια της παρούσας προ σφυγής. Η έγκριση τουΤοπικούΣχεδίουΛευκωσίας αποτελεί αυ τοτελή εκτελεστή διοικητικήπράξη,ανεξάρτητηαπότο Διάταγμα Απαλλοτρίωσης, που θα μπορούσε να προσβληθεί με προσφυγή από οποιονδήποτε ενδιαφερόμενο εντός τηςπροβλεπόμενηςαπό τοΑρθρο 146τουΣυντάγματος προθεσμίας. Το επίδικο Διάταγμα εκδόθηκε για υλοποίηση σκοπού δημόσιας ωφέλειας, για τον οποίο υπήρχε εγκεκριμένο και δημοσιευμένο σχέδιο.Τογεγονός ότιτοΤμήμαΠολεοδομίαςκαιΟικήσεως υποσχέθηκε σε χρόνο προγενέστερο της δημοσίευσης του σχεδίουνα εισηγηθεί τημετάκλησηεμπειρογνωμόνων καιτηδιενέργεια περι βαλλοντικής μελέτης δενανατρέπειτογεγονός ότι κατάτοχρόνο δημοσίευσης του επίδικου Διατάγματοςυπήρχε εγκεκριμένο σχέ διο,γιασκοπούςυλοποίησης τουοποίουεκδόθηκετοεπίδικοΔιάτάγμα. Τογεγονός ότι δενείχεγίνει υπολογισμός των αποζημιώσεωνγια τηνκατασκευή ολόκληρου τουέργουδενεπηρεάζειτηνομιμότητα τουεπίδικουΔιατάγματος.Εξάλλουτοέργουλοποιείτο σταδιακά καιεπομένωςδενήτοαπαραίτητηη συμπερίληψητουκόστουςκα τασκευής ολόκληρου του έργου σε συγκεκριμένο Προϋπολογισμό του κράτους. Ηπροσφυγή απορρίπτεται χωρίς έξοδα. 35 Αναφερόμενες υποθέσεις: Αντωνίου ν.Δημοκρατίας
(1995)4Α.Α.Δ. 76, 40 Ιορδανού κ.ά. ν.Δήμου Αάρνακος
(1995)4Α.Α.Δ.1646. Προσφυγή. Προσφυγή με την οποία προσβάλλεται το Διάταγμα Απαλλο2001 Παλμύρη ν.Δημοκρατίας
(1996)τριώσεως μέρους τουτεμαχίου 158,Φ/ΣχXXI.53.W.2, ΜπλοκΔ, στηνΈγκωμητοοποίοανήκειστον Αιτητή. Κ. Μιχαηλίδης, γιατον Αιτητή. 5 Γ.Γιωργαλλής,Δικηγόρος τηςΔημοκρατίας,γιατους Καθ' ωνη αίτηση. Cur. adv. vult. 10 ΧΑΤΖΗΤΣΑΓΓΑΡΗΣ, Δ.: Η προσφυγή στρέφεται εναντίον Διατάγματος Απαλλοτριώσεως μέρους του τεμαχίου 158,Φ/Σχ. XXI.53.W.2, ΜπλοκΔ,στην Εγκωμη,πουανήκειστον αιτητή. Το Διάταγμαδημοσιεύθηκεστην επίσημηεφημερίδατηςΔημοκρατίας ημερομ. 11.6.93,Α.Δ.Π. αρ.
- 15 Τοιστορικότηςυπόθεσηςέχειωςεξής:Οαιτητήςυπέβαλε,στις 21.3.88,αίτησηγιαάδειαοικοδομήςκατοικίαςεντόςτουτεμαχίου του. ΟΔήμοςΕγκωμης,ωςαρμόδιααρχή,ζήτησετηνυποβολήνέ ων σχεδίων, ούτως ώστεη προτεινόμενη οικοδομήνααπέχειτου- 20 λάχιστον 10πόδια απότομελλοντικόβόρειοσύνοροτουπροτει νόμενου δρόμου πρωταρχικήςσημασίας που σχεδίασε τοΤμήμα ΠολεοδομίαςκαιΟίκήσεως. ΕναντίοντηςπιοπάνωαπόφασηςτουΔήμουΕγκωμηςοαιτη- 25 τήςκαταχώρησετηνπροσφυγήαρ. 887/
- ΤοΑνώτατοΔικαστή ριο, με την απόφασητουπουεξέδωσε στις 9.8.91,κήρυξεάκυρη την απόφαση τουΔήμου Εγκωμης,για το λόγο ότι δεν μπορούσε ηαρμόδιααρχήνααρνηθείτηνέκδοσηάδειαςοικοδομής,ήναεπι βάλει περιορισμούς εφόσο δεν υπήρχε δημοσιευμένο σχέδιο για 30 τονενλόγωδρόμο. Μετάτηνέκδοσησχετικήςάδειαςοικοδομής,οαιτητήςανήγει ρεστο τεμάχιοτουκατοικίαμεβοηθητικούςχώρουςκαιπισίνα. 35 Στις 17.4.92,ο αιτητήςυπέβαλεαίτησηγια έκδοσηΠολεοδομι κής Αδειας για την ανέγερση, επί του ιδίου τεμαχίου ακόμαδύο κατοικιών γιατις θυγατέρεςτου. Επειδήμέχρι την 1.8.92δεν δό θηκεαπάντησηστηναίτησητου,οαιτητήςυπέβαλειεραρχικήπρο σφυγήπροςτο Υπουργικό Συμβούλιο. Στις 28.8.92δημοσιεύθηκε στην επίσημη εφημερίδατηςΔημο κρατίας Γνωστοποίηση Απαλλοτρίωσης μέρους τουτεμαχίουτου αιτητή,ί-ΑΔΠ 1443). ΣτηΓνωστοποίηση.αναφέρετοότι η ιδιοκτη2002' 40 4 Α.Α.Δ. 5 10 15 20 25 Παλμύρη ν.Δημοκρατίας Χατζητσαγγάρης ,Δ. σίαείναιαπαραίτητηγιασκοπόδημόσιαςωφέλειας,δηλαδήτηδη μιουργία, βελτίωση και ανάπτυξητων συγκοινωνιών στη Δημο κρατία, και η απαλλοτρίωση της επιβάλλετο για τη δημιουργία δρόμου πρωταρχικής σημασίας πουθαεξυπηρετούσε τις συγκοινωνιακέςανάγκεςτηςευρύτερηςπεριοχήςτηςπόλεως Λευκωσίας. Ο αιτητήςυπέβαλε στις 4.9.92,ένσταση κατάτης σκοπούμενης απαλλοτρίωσης. Πρέπει εδώ να σημειωθεί ότι ο εν λόγω δρόμος πρωταρχικής σημασίας αποτελούσε μέρος του Τοπικού Σχεδίου Λευκωσίας, το οποίο δημοσιεύθηκε την 1.12.90.Ο δρόμος αυτός ξεκινά απότη Λεωφόρο Λάρνακας, στην Αγλαντζιά,διασταυρώ νει τηΛεωφόρο Λεμεσού,διέρχεται απότις οδούς Βερενίκης και Ιφιγένειας στην Ακρόπολη, την οδό Κορυτσάς, το Νοσοκομείο Αρχιεπισκόπου ΜακαρίουΓ,τηνΑγγλικήΣχολή, τηνοδόΚύκκου στο Στρόβολο καικαταλήγει στη Διεθνή ΚρατικήΕκθεσηκαιτον ΤύμβοΜακεδονίτισσας. ΕναντίοντουΤοπικούΣχεδίου,όπωςδη μοσιεύθηκε, καταχωρήθηκαν πολλές ενστάσεις, τόσο απόιδιώτες όσο καιτοπικές αρχές.Οι ενστάσεις αφορούσανκατάκύριο λόγο το σχεδιασμό του δρόμουπρωταρχικήςσημασίας καιτιςεπιπτώσειςπουθαείχεηδιέλευση του απόήδηανεπτυγμένες οικιστικές περιοχές.Όπωςφαίνεταισε επιστολή τουΤμήματοςΠολεοδομίας και Οικήσεως, ημερομ. 3.11.92 προς το Δήμαρχο Στροβόλου, το Τμήμαδιαβεβαίωνετηνπρόθεση του να εισηγηθεί στο Υπουργείο Εσωτερικών τη μετάκληση ξένων εμπειρογνωμόνων για παροχή συμβουλών σχετικά μετοθέματωνπεριβαλλοντικών επιπτώσεων που ενδεχομένως θαπροέκυπταν απότη διέλευση του πρωτεύο ντος οδικούδικτύουαπόαστικές περιοχές. Στις 31.12.92δημοσιεύθηκαν στην επίσημη εφημερίδα τηςΔη30 μοκρατίαςτροποποιήσεις τουΤοπικούΣχεδίουΛευκωσίας (κ.136 στο φάκελοτεκμ. 1), αφούπροηγήθηκε μελέτητων υποβληθεισών ενστάσεων. Για να επανέλθω στο θέματης επίδικης απαλλοτρίωσης, ηέν35 στάσητουαιτητή κατάτηςπροτεινόμενης απαλλοτρίωσης μελετή θηκεαπότοΤμήμαΠολεοδομίαςκαιΟικήσεως καιέγινε εισήγηση προςτοΥπουργείο Εσωτερικών γιααπόρριψη της.Στην εισήγηση αναφέρονται συγκεκριμένα τα ακόλουθα: 40 "Λαμβάνοντας υπόψη το γεγονός ότι πρόκειται για Δρόμο Πρωταρχικής Σημασίαςκαιτο γεγονός ότι ηχάραξητουδρό μου που τελικά επιλέγηκε περιορίζει στον ελάχιστο δυνατό βαθμό τον επηρεασμό του τεμαχίου και επιτρέπει την ικανο ποιητικήανάπτυξητου,συνιστάται απόρριψητης ένστασης. 2003 Χατζητσαγγάρης, Δ. Παλμύρη ν. Δημοκρατίας
(1996)Αναφέρεται εν προκειμένω ότι ο επηρεασμός, του τεμαχίου ανέρχεταιπερίπουστο26,2% του συνολικού εμβαδού του." Στις 11.6.93,δημοσιεύθηκε στην επίσημη εφημερίδατης Δημο κρατίας το επίδικοΔιάταγμα. 5 Προεξέχοντα λόγο στις αγορεύσεις του δικηγόρου του αιτητή έχουν ισχυρισμοί που αφορούν τη νομιμότητα και σκοπιμότητα τουσχεδιασμούκαιτηςκατασκευήςτουδρόμουπρωταρχικήςση μασίας. Ισχυρίζεται ότι η κατασκευή του δεν ανταποκρίνεται 10 στους βασικούς στόχους τουΤοπικούΣχεδίου, ότι δεν προηγήθη κεπεριβαλλοντική ή οικολογική μελέτη γιατις επιπτώσεις τηςκα τασκευήςτουδρόμου ενόψει τηςδιέλευσης τουαπόοικιστικές πε ριοχές, ότι τοΤοπικό Σχέδιο,το οποίο ετοιμάστηκε στηδεκαετία του 70 δεν έτυχε εκσυγχρονισμού με βάση τα σημερινά δεδομένα 15 των περιοχών απότις οποίες διέρχεται,ότι δεν υπάρχει ολοκλη ρωμένο σχέδιο εφόσον δεν έγιναν ακόμηπεριβαλλοντικές μελέτες καιότι δεν επιλέγηκε η λιγότερο επαχθήςγιατοναιτητήλύση εφό σον δεν είχαν προηγηθεί όλες οι αναγκαίες μελέτες και δεν είχε υπολογισθεί το ποσό των αποζημιώσεων για την κατασκευή του 20 όλου έργου. Ισχυρίστηκε ότι πρόκειται γιααποσπασματικήεφαρ μογή του Τοπικού Σχεδίου προτού συμπληρωθούν οι περιβαλλο ντικές μελέτεςοι οποίες θακαθορίσουν κατάπόσοτοσχέδιομπο ρεί να εφαρμοσθεί. 25 Ο δικηγόρος για τους καθ' ων ηαίτησηπροέταξε ισχυρισμό, υπό τύπο προδικαστικήςένστασης, αναφορικά μετο έννομο συμ φέρον του αιτητή. Ο ισχυρισμός του είναι ότι οαιτητής στερείται εννόμου συμφέροντος λόγω της εκ των προτέρων αποδοχήςαπό αυτόν του σχεδίου. Τον ισχυρισμό του αυτόβασίζει στο περιεχό- 30 μενο επιστολής τουΤμήματοςΠολεοδομίαςκαιΟικήσεως προςτο ΔήμαρχοΕγκωμης,ημερομ.24.9.87,όπουαναφέρονταιμεταξύάλ λων,τα ακόλουθα: "3. Στο συνημμένο σχέδιο, έχουν σημειωθεί δυο εναλλακτικές 35 λύσεις χάραξης τμήματος του εν λόγω δρόμου που βρίσκεται μεταξύτωνοδώνΔικαιοσύνης και Κυκλάδων στην Έγκωμη. Η γεωμετρική χάραξητωνδυολύσεων σεσχέσημετηνκυκλοφο ριακήικανότητατουενλόγω δρόμουδενέχει μεγάληδιαφορά. ΗλύσηΑ, που φαίνεται μεκίτρινο χρώμα στο σχέδιο, διαμοι- 40 ράζειτοτεμάχιο μεαριθμό 158Φ/1ΧΧΧ1.53.Ψ2τουοποίουο ιδιοκτήτης προέβη σε έντονες διαμαρτυρίες τόσο σ' εσάς όσο καιστοΤμήμααυτό. ΗλύσηΒείναιαποδεκτή απότονεν λόγω ιδιοκτήτη, επηρεάζει όμως το παρακείμενο τεμάχιο αρ.44 σε 2004 4 Α.Α.Δ. Παλμύρην. Δημοκρατίας Χατζητσαγγάρης,Δ. πολύπιομεγάλοβαθμό." Όπως φαίνεταιαπόταστοιχεία πουβρίσκονται ενώπιον μου, είναιπιθανόνναπεριήλθε σεγνώσητουαιτητήτο μέρος του προ5 τεινόμενου ΤοπικούΣχεδίουπουεπηρέαζετοτεμάχιοτου, μετην υποβολήτηςαίτησηςτουγιατην άδειαοικοδομής στην οποίαέγι νεαναφοράπροηγουμένως, εφόσοτοΤοπικόΣχέδιοδενείχεακό μαδημοσιευθεί. Μεταστοιχεία πουέχω ενώπιον μου δεν μπορώ νακαταλήξωμεβεβαιότηταστο συμπέρασμα ότι οαιτητήςαποδέ10 χτηκε την προταθείσαλύσημετρόπο πουναεπηρεάζειτο έννομο συμφέρον του. Ενόψει μάλιστα και του γεγονότος ότι εναντίον τουσυγκεκριμένου όρουπουτέθηκεστην εκδοθείσαάδειαοικοδο μής άσκησε την προσφυγή 887/88,ηοποία απέληξε προς όφελος του δεν μπορώναδεχθώτον ισχυρισμό των καθ' ων ηαίτησηγια 15 απώλεια του εννόμου συμφέροντος του αιτητή.Ως εκ τούτου η προδικαστικήένστασηαπορρίπτεται. Όσοναφοράτηνουσίατηςυπόθεσης,όπως είπακαιπροηγου μένως,το μεγαλύτερο μέρος των ισχυρισμών τουαιτητή αφορούν 20 τη νομιμότητα και σκοπιμότητα του συγκεκριμένου μέρους του Τοπικού ΣχεδίουΛευκωσίας. Η νομιμότητα καισκοπιμότητατου Τοπικού Σχεδίου Λευκωσίας δεν μπορούν όμως να εξετασθούν στα πλαίσια της παρούσας προσφυγής. Η έγκριση του Τοπικού ΣχεδίουΛευκωσίαςαποτελεί αυτοτελή εκτελεστήδιοικητική πρά25 ξη, ανεξάρτητη από το Διάταγμα Απαλλοτρίωσης, που θα μπο ρούσεναπροσβληθεί μεπροσφυγήαπόοποιονδήποτε ενδιαφερό μενο εντός τηςπροβλεπόμενης απότο Αρθρο 146 τουΣυντάγμα τοςπροθεσμίας.(Αντωνίουν.Δημοκρατίας
(1995)4Α.Α.Δ.76,Λί να Στέλιου Ιορδανού και Αλλος ν. Δήμου Λάρναχος
(1995)4 30 Α.Α.Δ.1646). Το επίδικο Διάταγμα εκδόθηκε για υλοποίηση σκοπού δημό σιαςωφέλειας,γιατονοποίουπήρχεεγκεκριμένο και δημοσιευμέ νο σχέδιο. Το γεγονός ότι το Τμήμα Πολεοδομίας και Οικήσεως 35 υποσχέθηκε σε χρόνο προγενέστερο της δημοσίευσης του σχεδίου ναεισηγηθεί τημετάκλησηεμπειρογνωμόνων καιτηδιενέργειαπε ριβαλλοντικής μελέτηςδεν ανατρέπειτογεγονός ότι κατάτοχρό νο δημοσίευσης του επίδικου Διατάγματος υπήρχε εγκεκριμένο σχέδιο, για σκοπούς υλοποίησης τουοποίου εκδόθηκε το επίδικο 40 Διάταγμα. Οι ισχυρισμοί τουαιτητήγιαέλλειψη δέουσας έρευναςκαιπα ράλειψηδιερεύνησης υπαλλακτικώνκαιλιγότερο επαχθώνγιατον αιτητήλύσεων δεν ευσταθεί. Ηδιέλευσητου δρόμου είχε ήδη χα2005 Χατξητσαγγάρης,Δ. Παλμύρη ν. Δημοκρατίας
(1996)ραχθεί και εγκριθεί με την έγκριση του Τοπικού Σχεδίου, στο οποίο φαίνονταν και τα επηρεαζόμενα τεμάχια.Δεν ετίθετο θέμα εξέτασης, στο στάδιο αυτό,άλλων υπαλλακτικών λύσεων, χωρίς τροποποίηση του Τοπικού Σχεδίου. Εν πάσηπεριπτώσει, πριν τη δημοσίευση του Τοπικού Σχεδίου είχε εξετασθεί το ενδεχόμενο 5 υπαλλακτικών λύσεων όοον αφοράτο τεμάχιο του αιτητή,και η διοίκηση είχεκαταλήξει στην επιλογή, μεταξύ δύο υπαλλακτικών λύσεων, της λιγότερο επαχθούς για τον αιτητή, όπως φαίνεται στην επιστολή τουΤμήματος Πολεοδομίας και Οικήσεως ημερομ. 24.9.87, στην οποίαέγινεαναφοράπροηγουμένως, όπωςκαιάλλα 10 έγγραφαστο φάκελο τεκμήριο 1. Το γεγονός ότι δεν είχεγίνει υπολογισμός των αποζημιώσεων γιατηνκατασκευή ολόκληρου τουέργουδενεπηρεάζειτηνομιμό τητατου επίδικουΔιατάγματος.Εξάλλου το έργο υλοποιειτο στα- 15 διακά και επομένως δεν ήτο απαραίτητη η συμπερίληψη του κό στους κατασκευής ολόκληρου του έργου σε συγκεκριμένο Προϋ πολογισμό τουκράτους. Δεν καταδείχθηκε βάσιμος λόγος για ακύρωση του επίδικου 20 Διατάγματος. Όλοι οι ισχυρισμοί του αιτητή απορρίπτονται. Η προσφυγή αποτυγχάνει καιαπορρίπτεται,η δε επίδικηαπόφαση επικυρώνεται,χωρίς έξοδα. Ηπροσφυγήαπορρίπτεταιχωρίς έξοδα. Ηπροσφυγή απορρίπτεται χωρίς έξοδα. 2006 25