(1996)19Ιουλίου, 1996 . [ΝΙΚΗΤΑΣ, Δ/οτής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΑ ΑΡΘΡΑ 25,29& 146ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ALBATROSFLIGHTCOLLEGE(CYPRUS) LIMITED, Αιτήτρια, v. ΔΙΕΥΘΥΝΤΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝΑΣΦΑΛΙΣΕΩΝ ΔΙΑ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΝ ΚΑΙ ΑΛΛΩΝ, Καθ' ων ηαίτηση. (Υπόθεση AQ. 1051/95) ΚοινωνικέςΑσφαλίσεις — Μισθωτοί — Η απαίτηση της ύπαρξηςσχέ σεως εργοδότη-εργοδοτουμένου — Κριτήρια θεμελίωσης τηςσχέσης — Θεωρία και νομολογία — Αποκλεισμός της ύπαρξης της σχέσης στην κριθείσα περίπτωση. 5 Ηαιτήτριαεταιρείαπροσέβαλε την κατ' επανεξέταση επανάλη ψη της απόφασηςτου καθ1 ου η αίτηση να χαρακτηρίσει εργοδοτούμενο έναν εκπαιδευτή-πιλότο που συνεργαζόταν με την αιτή τρια. 10 Το Ανώτατο Δικαστήριο, ακυρώνοντας την επίδικη απόφαση, αποφάσισεότι: Ο χαρακτήρας συγκεκριμένης εργασίαςκρίνεταιαπό τα εκάστο τεσυγκεκριμέναδεδομένα.Τοκλασσικόκριτήριογιαθεμελίωση της 15 σχέσης εργοδότη και εργοδοτουμένου είναι ο έλεγχος που ο τελευ ταίος ασκεί στην εκτέλεση της εργασίας. Όμως, το κριτήριο του ελέγχου δεν είναι ημόνηπροσέγγιση της νομολογίας λόγω τηςπο λυπλοκότητας των σχέσεων εργασίας.Γι' αυτόκαιηνομολογία,σε περιπτώσεις που είναι δυσχερής η διάκριση, καθιέρωσε πέραντου 20 κριτηρίου του ουσιαστικού ελέγχου και άλλες υποβοηθητικές προ σεγγίσεις. 2072 4 Α.Α.Δ. Albatros Flight College (Cyprus) Ltd v.Διευθ. Κοιν.Ασφ.κ.ά. 5 Έχοντας υπόψη τις περιστάσεις υπότις οποίες οενδιαφερόμε νος παρείχε τις υπηρεσίες του,όπως εκτίθενται στις διάφορες κα ταθέσεις,τοδικαστήριοκατέληξε ότι ηαπόφασητουΔιευθυντήδεν ήτανεύλογα επιτρεπτή.Δε θεμελιώνει τοσχετικό υλικόυπηρεσιακή εξάρτηση του ενδιαφερομένου απότη Σχολή. Αντίθετα, οενδιαφε ρόμενος διατηρούσεελευθερία ενεργειών τόσο κατάτην πτήση, δη λαδή τηνάσκησητωνκαθηκόντωντου,όσοκαισεσχέση μετιςώρες εργασίας. 10 Ηπροσφυγή επιτυγχάνει με£150έξοδα. Αναφερόμενες υποθέσεις: Ιωάννου&Άλλοι ν.Δημοκρατίας
(1991)3Α.ΑΛ. 493, 15 AlbatrosFlight College (Cyprus) Limited v. Διευθυντή Κοινωνικών Ασφαλίσεωνκ.ά.
(1994)4ΑΛΛ. 756, Γενικός Εισαγγελέας ν.Δήμου Αευκωσίας
(1993)2ΑΛΛ. 456, 20 Westpark Limited ν.Δημοκρατίας
(1990)3ΑΛΛ. 915, F.W. Woolworth&Co(Cyprus)Ltdv.Δημοκρατίαςκ.ά.
(1994)4 ΑΛΛ. 991, 25 W.H.P.T. Housing Association Ltd. v. Secretary of StatesforSocial Services[1981]I.C.R. 737. Προσφυγή. 30 Προσφυγή εναντίον της απόφασηςτου Διευθυντή Κοινωνικών Ασφαλίσεων κατόπιν επανεξέτασης μετά από ακυρωτική απόφα ση, με την οποίακατέταξετο ενδιαφερόμενο πρόσωπο στην κατη γορία των μισθωτών. 35 Ε. Μνριανθεύς, γιατην Αιτήτρια. Α. Χριστόφορου, Δικηγόρος τηςΔημοκρατίας,γιατους Καθ* ων ηαίτηση. 40 Cur. adv. vult. ΝΙΚΗΤΑΣ, Δ.: Η αιτήτρια είναι εταιρεία περιορισμένης ευ θύνης. Εδρεύει στη Λευκωσία. Είναι ιδιοκτήτρια σχολής εκπαί- 2073 Νικήτας,Δ. Albatros Flight College (Cyprus) Ltd v.Διευθ. Κοιν.Ασφ. κ,ά.
(1996)δευσης χειριστών αεροσκαφών. Αποκαλείται Albatros Flight College,που είναι η επωνυμίατης εταιρείας.Ο ενδιαφερόμενος Αθανάσιος Παπαχριστοδούλου,απότηΜαλούντα, διετέλεσεεκ παιδευτής της σχολής. Ο Διευθυντής Κοινωνικών Ασφαλίσεων (εφεξής "ο Διευθυντής") τον κατέταξε στην κατηγορία των μι- 5 σθωτών για τους σκοπούς του νόμου. Βλέπε άρθρο 3 του περί Κοινωνικών Ασφαλίσεων Νόμουτου 1980 (αρ.41/80 όπωςτρο ποποιήθηκε), που προσδιορίζει τις κατηγορίες ασφαλισμένων. Η απόφασηδημιούργησε υποχρέωση γιατηνεταιρείακαταβολής εργοδοτικής εισφοράς για την περίοδο απασχόλησης του προ- 10 μνησθέντος (απότον Αύγουστο του 1989 μέχρι καιτο Μάιοτου 1993). Την αρμοδιότητα του Διευθυντή να αποφασίζει κατά πόσο οποιαδήποτε απασχόληση είναι ασφαλιστέα,του παρέχει το άρ- 15 θρο 76
(1)(α). Η κρίση τουόμως υπόκειταισε ιεραρχικήπροσφυ γή (άρθρα 77 και 78). Βλέπε Ιωάννου&Άλλοι ν. Δημοκρατίας
(1991)3Α.Α.Δ.493. Προϋπόθεση της υπαγωγής στην ασφάλιση αποτελεί η ύπαρξη σχέσης εργοδότη και εργοδοτουμένου. Αυτό απαιτεί η παράγραφος 1 του Πρώτου Πίνακα του νόμου, την 20 οποία και επικαλέστηκε οΔιευθυντής για να πάρει την επίδικη απόφαση: "Απασχόλησις εν Κύπρωπροσώπουτινός δυνάμει συμβάσεως εργασίας ήμαθητείαςή υπότοιαύταςπεριστάσεις εξ ων δύνα- 25 ται νασυναχθεί ύπαρξιςσχέσεως εργοδότου και εργοδοτουμέ νου " Η αιτήτρια άσκησε ιεραρχική προσφυγή, αλλά ο αρμόδιος Υπουργός τηναπέρριψε.Η διαφοράοδηγήθηκεστοΔικαστήριο το 30 οποίο, ακυρώνοντας την αρχική απόφαση για έλλειψη δέουσας έρευνας,παρατήρησεκαιταεξής: "Οι καθ'ων η αίτηση δεν ζήτησαν συμβόλαιο απασχολή σεως, δεν εξέτασαν τι είδους δημοσίευση έγινε σχετικά με 35 την πρόσληψη του εκπαιδευτή, ούτε και ερώτησαν μαθητές της Σχολής Η έρευνα περιορίστηκε μόνο στις καταθέ σεις του παράπονουμένουκαι του Διευθυντή καιδεν διερευ νήθηκε περαιτέρω ο ισχυρισμός του Διευθυντή ότι οι εκπαι δευτές εργάζονταν και με άλλες σχολές εκπαιδεύσεως πιλό- 40 των." Βλέπε απόφαση Κούρρη Δ., στην Albatros FlightCollege (Cyprus) Limited v. ΔιευθυντήΚοινωνικών Ασφαλίσεων κ.ά. 2074 4 Α.Α.Δ. Albatros Flight College (Cyprus) Ltd v.Διευθ. Κοιν.Ασφ. κ.ά. Νικήτας, Δ.
(1994)4 Α.Α.Δ.
- 5 ΗνέακρίσητουΔιευθυντή ταυτίζεταιμετηνπροηγούμενη.Ο προμνησθείς θεωρήθηκε μισθωτός για τους εξής τέσσερις λόγους: (α)Τααεροσκάφηαποτελούνδικήσας(της αιτήτριας) ιδιοκτη σία. 10 (β) Η αμοιβήτων εκπαιδευτώνκαθορίζεταιαπότηνεταιρεία. (γ)Τα δίδακτρατων μαθητών καθορίζονται απότην εταιρεία και 15 (δ)Ταμαθήματαελέγχονται από τηνεταιρεία. Βλέπε επιστολή κοινοποίησης της επίδικης απόφασης ημερομη νίας 16/10/95.Συγχρόνως ζητήθηκε απότην αιτήτριανακαταβάλει τιςκαθυστερημένες εισφορές κοινωνικής ασφάλισης. 20 Φαίνεταιπωςηέρευναπουακολούθησε την ακυρωτικήαπό φασηήτανJCLO διευρυμένη καικάλυψε ευρύτερο φάσμαπροσώ πων με διαφορετικές ιδιότητες. Λήφθηκαν εννέα ενυπόγραφες καταθέσειςπουείναι καταχωρημένεςστοδιοικητικόφάκελο ως 25 ερ.27 έως
- Μεταξύ αυτών είναι ηκατάθεση του Χαρ. Δημη τριάδη, μετόχου της εταιρείας, που διετέλεσε Διευθυντής της κατά τον κρίσιμο χρόνο και του Α. Αυγουστή, που διορίστηκε στη θέση αυτήαπό 1/2/94, μετάτην αφυπηρέτησήτου τον Απρί λιο του '94 απότο Τμήμα Πολιτικής Αεροπορίας. Υπάρχει επί30 σης η κατάθεση του ενδιαφερομένου και άλλων εκπαιδευτών, καθώς και μαθητών της Σχολής, Λειτουργού του ΤμήματοςΠο λιτικής Αεροπορίας και του Προέδρου της Αερολέσχης Κύ πρου. 35 Ωστόσο ο δικηγόρος της αιτήτριας επέμεινε πως ηέρευνα δεν ήτανηδέουσα.Επικουρικάόμως ισχυρίστηκε πωςηδιοίκησηπλα νήθηκεωςπροςταστοιχείαπουείχεσυλλέξει,πουπαρερμήνευσε. Τοκύριο στοιχείο πουέθιξε είναι ότιη αιτήτριαδενείχετονέλεγ χο ή την επίβλεψη των εκπαιδευτών. Ούτε καθόρισε την αμοιβή 40 τους που ήταν συνάρτηση των νόμων προσφοράς και ζήτησης. Λόγοείχεμόνοπάνωστηδιδασκαλίατωνθεωρητικώνμαθημάτων εδάφους γιαταοποίαόριζε ταπληρωτέα δίδακτρα,όπως και το ενοίκιο του αεροσκάφους. Κάποτε εισπράττε και την αμοιβή του εκπαιδευτήύστερα απόπροσυνεννόηση με τον ίδιο. Κατάτην ει2075 Νικήτας,Δ. Albatros Flight College (Cyprus) Ltd v.Διευθ. Κοιν.Ασφ. κ,ά.
(1996)σήγηση, η σχέση εργασίας δεν ήταν ησχέσηκυρίου -υπαλλήλου. Οιεκπαιδευτές επείχανθέση ανεξάρτητουεργολάβου (independent contractor) με την έννοια που ο όρος έχει καθιερωθεί στο δίκαιο των αστικών αδικημάτων και αντιδιαστέλλεται με την προανα φερθείσα σχέση. Για το κριτήριο διάκρισης μεταξύ των δύο ο κ. 5 Μυριανθεύς παρέπεμψε στην απόφασηΓενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας ν.ΔήμουΛευκωσίας
(1993)2 Α.Α.Δ.456. Προβάλ λεται περαιτέρω ως λόγος ακύρωσης ηέλλειψηήανεπάρκειατης αιτιολογίας της πράξηςπουήδη παρέθεσα. 10 Οδικηγόρος των καθ' ωνηαίτηση είπεπως εδώ"αμφισβητού νταιταευρήματατωνκαθ'ων η αίτηση". Ομως η αξιολόγηση των γεγονότων εναπόκειται στηδιοίκηση και είναι θέμαπου εκφεύγει των ορίων του ακυρωτικού ελέγχου. Μόνο σε περίπτωση που "η διοίκηση βασίστηκε σεαμφισβητούμεναΑανθασμένα γεγονότα"ήη 15 απόφασηδενήτανεύλογα επιτρεπτήχωρεί επέμβαση. Kmεδώδεν έχειθεμελιωθεί κανένας απότους λόγους που καθιέρωσε ηνομο λογία (αναφέρθηκαν οι υποθέσεις Westpark Limited ν. Δημο κρατίας
(1990)3Α.Α.Δ.915 και F.W. Woolworth &Co(Cyprus) Ltd v.Δημοκρατίας
(1994)4Α.Α.Δ.991,πουκαθιστούν ανεκτήτη 20 δικαστικήπαρέμβαση.Παραδόξως -αντίθετα μεό,τι προηγήθηκε -ηαγόρευση καταλήγει μετη διαπίστωση πως εδώ δεναμφισβη τείται ότι δημιουργήθηκε ησχέση εργοδότη -εργοδοτουμένου. Η θέσηόμως αυτή, εκτός του ότι αντιφάσκει μεόσα αναφέρειαρχι κάη αγόρευση, έρχεται καισε αντίθεση μετο γράμμακαιτο πνεύ- 25 ματηςαγόρευσης της αιτήτριας,τηνοποίαπροσπάθησαπιοπάνω να συνοψίσω. Ορισμένοι ισχυρισμοί της αιτήτριας επιβεβαιώνονται από το υλικό του φακέλου όπως,λ.χ., ηαμοιβήτων εκπαιδευτών (£5ανά 30 ώρα πτήσης) και ο τρόπος καταβολής της, ότι το πρόγραμμαμα θημάτων εδάφους κατάρτιζε ανεξάρτητα και εφάρμοζε η Σχολή, ενώ κατάτις πτήσεις δεν υπήρχε, ούτε ήτανδυνατόν ναυπάρχει, πεδίο ελέγχουτου εκπαιδευτή.Προκύπτει ακόμαότι οιεκπαιδευ τές βασικάχρειάζοντανοι ίδιοι ναπιστωθούν μεώρες πτήσεις ει- 35 τε για σκοπούς του επαγγελματικού τους διπλώματος είτεγια τη διατήρηση της άδειας πιλότου που κατείχαν. Επισημαίνω πως ο αιτητής ανέφερε ότι είχε ο ίδιος το σχετικό δίπλωμα και ότι το επάγγελματουήτανηκύριαπηγήβιοπορισμού του.Συνάγεται πε ραιτέρω ότι δεν υπήρχε γραπτήσυμφωνία μεταξύ Σχολής και εκ- 40 παιδευτή' ότι ηαμοιβήτων £5 κάλυπτε ουσιαστικά τα έξοδα δια κίνησης των εκπαιδευτών (κατάθεση Προέδρου Αερολέσχης)και ότι δενυπήρχεωράριο εργασίαςγιατους εκπαιδευτές.Όπωςείπε ο ίδιος ο ενδιαφερόμενος, οκάθε μαθητής είχεδικαίωμαναεκλέ2076 4 Α.Α.Δ. Albatros Flight College (Cyprus) Ltdv.Διευθ.Κοιν.Ασφ.κ.ά. Νικήτας,Δ. ξει τον εκπαιδευτήτου. Και είναι σημαντικό ότιο ίδιοςανέφερε επίσης ότι διατηρούσε τηνελευθερία ναδιευθετεί το ωράριομε τουςμαθητές. 5 Οχαρακτήρας συγκεκριμένης εργασίαςκρίνεται απόταεκά στοτε συγκεκριμένα δεδομένα: ΓενικόςΕισαγγελέας της Δημο κρατίαςν. ΔήμουΑευκωσίας (ανωτέρω).Το κλασσικό κριτήριο για θεμελίωση της σχέσης εργοδότηκαι εργοδότουμένου είναιο έλεγχος πουοτελευταίοςασκείστην εκτέλεση τηςεργασίας. Σχε10 τι,κή είναι ηπροαναφερθείσααπόφασηκαθώςκαι οι υποθέσεις πουαναφέρονται σεαυτή.Όμως,τοκριτήριοτου ελέγχου δεν εί ναι ημόνη προσέγγιση της νομολογίας λόγω τηςπολυπλοκότη τας τωνσχέσεων εργασίας. Γι' αυτό και ηνομολογία, σεπερι πτώσεις που είναι δυσχερής η διάκριση, καθιέρωσε πέραντου 15 κριτηρίου του ουσιαστικού ελέγχου και άλλες υποβοηθητικές προσεγγίσεις. Παραπέμπω γιατο σκοπό αυτό στοσύγγραμμα των Clerk &Lindsell onTorts καιειδικότερα στην παράγραφο 306 στησελίδα 201 πουαναλύεταιτο λεγόμενο "organisation test" καιστηνπαράγραφο 3-07 πουαναφέρεται στο"multiple test" στη 20 σελίδα 202. Έχοντας υπόψη τιςπεριστάσεις υπότιςοποίες ο ενδιαφερό μενος παρείχετιςυπηρεσίες του,όπως εκτίθενται στιςδιάφορες καταθέσεις,που έλαβαυπόψηστοσύνολο τους, έστω και αν δεν 25 αναφέρομαιιδιαίτερασ' αυτές, καταλήγωότιηαπόφασητου Δι ευθυντήδενήτανεύλογαεπιτρεπτή.Δενθεμελιώνει τοσχετικόυλι κόυπηρεσιακήεξάρτησητουενδιαφερομένουαπότη Σχολή. Αντί θετα,οενδιαφερόμενος διατηρούσεελευθερία ενεργειών τόσο κα τάτηνπτήση,δηλαδήτηνάσκησητωνκαθηκόντωντου,όσοκαισε 30 σχέση με τις ώρες εργασίας. Η απόφαση W.H.P.T. Housing Association Ltd. v. Secretary of States for Social Services [1981] I.C.R. 737,που σχολιάζεται ως εξής στοπαραπάνω σύγ γραμμα στις σελίδες 200 και201, ισχυροποιεί πιστεύω τηνκατά ληξημου: 35 "The issue of control creating a relationship of masterand servant concerns not only whether the employer controls the method of working but also whether he controls thehours of work.Soin W.H.P.T. HousingAssociation Ltd.v.Secretary 40 of Statefor SocialServices an architect wasengagedon what was originally termed a "freelance basis" to work for the appellants at a rate of £3per hour. Despite a high degree of supervision andcontrol overhismethodofworkandalmost total integration into thebusiness,hewas held tobeanindependent 2077 Νικήτας,Δ. Albatros Flight College (Cyprus)Ltd v.Διευθ. Κοιν.Ασφ.κ.ά.
(1996)contractor because he retained sole control over the hours of servicehechosetooffer hisemployer." Γιατο λόγο αυτό ακυρώνωτηνεπίδικηαπόφαση με£150έξο δασεβάρος τωνκαθ' ωνηαίτηση. Ηεπίδικηαπόφασηακυρώνεταιμε £150έξοδα. 2078 5