4 Α.Α.Δ. 2 Φεβρουαρίου, 1996 [ΚΑΛΛΗΣ, Δ/στής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΟΑΡΘΡΟ 146ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗΣ, Αιτητής, ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ,ΜΕΣΩ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝΚΑΙ/ΉΑΛΛΩΝ, Καθ'ων ηαίτηση. (ΥπόθεσηΑρ.592/92) Πρόσφυγες — Έκδοσηπροσφυγικής ταυτότητας— "Εκτοπισθείς" — Έννοια του όρου σύμφωναμε την απόφαση του Υπουργικού Συμ βουλίου — "Μόνιμοςκατοικία" — Πως ηνομολογίαερμήνευσε τον όρο για τουςσκοπούς τηςαπόφασηςαυτής. 5 10 15 ΔιοικητικήΠράξη— Αιτιολογία — Δυνατόν νασυμπληρώνεταιαπότα στοιχεία του φακέλου — Απαιτούμενα χαρακτηριστικά της— Στην παρούσα υπόθεσηηαπόφαση είναι αναιτιολόγητη, εφόσον αιτιολο γία τηςαποτελούν πληροφορίες που λήφθηκαν, χωρίς νααποκαλύπτονται οι πληροφοριοδότες, κατάτρόπο που καθίσταταιαδύνατος ο έλεγχος της. ΔιοικητικήΠράξη—Αιτιολογία — Τοκενόήηέλλειψηαιτιολογίαςδεν δύναται ναθεραπευθείμεεπιχειρήματακαισυμπεράσματατουσυνηγόρου κατά τηνακρόασητηςαίτησηςακυρώσεως. Με τηνπροσφυγήαυτήπροσβλήθηκε απόφασητωνκαθ' ωνη αί τησημετην οποίααπορρίφθηκε αίτημα τουαιτητήγιαχορήγησησε αυτόνπροσφυγικήςταυτότητας. 20 ΤοΑνώτατοΔικαστήριοακυρώνονταςτηνεπίδικηαπόφαση, απο φάσισεότι: 1. Νομικόυπόβαθρο της επίοικης απόφασης ήταν η απόφαση του 213 Καραγιάννηςν. Δημοκρατίας
(1996)Υπουργικού Συμβουλίου με αρ. 13.503και ημΐρ. 19.9.1974 συμ φωνάμετηνοποία:"Εκτοπισθείςθεωρείταιμεταξύάλλωντοάτο μο του οποίου η μόνιμος κατοικία ευρίσκεται εις κατειλημμένη υπότωνΤούρκων περιοχήήκατέστηαπροσπέλαστος". 5 Μόνιμοςκάτοικοςστοπιοπάνωκείμενο έχεινομολογηθει ναση μαίνει "τησυνήθηδιαμονήενός ατόμουσε αντιδιαστολήμε προ σωρινήήέκτακτη διαμονή". Έχει επίσης νομολογηθει ότι ηέννοια του όρου "μόνιμος κατοι- 10 κία" στο σχέδιο βοήθειας εκτοπισθέντων και παθόντωνδενμπο ρείνα εξομοιωθεί μετηνέννοιατουόρου "μόνιμος εγκατάσταση ^Κυπρίωνστοεξωτερικό" επειδήδενείναιαναγκαίοηκατοικίανα έχειτοστοιχείο τηςεπιλογής μεελεύθερηβούλησηήτηςκατοικίας μετηνέννοιατου"domicile". 15 2. Οι τρεις απορριπτικές επιστολές της Διοίκησης δεν περιέχουν οποιαδήποτε αιτιολογία. Ωστόσο είναι δυνατήηπροσφυγήστα στοιχεία τουφακέλουταοποία,σύμφωναμετηννομολογία, μπο ρούν να αναπληρώσουν την αιτιολογία. Το Δικαστήριο εξέτασε 20 προσεκτικάτοπεριεχόμενο του φακέλουστοσύνολοτουκαιιδι αίτερατοπιοπάνωσημείωματουλειτουργούΧρ. Δήμαρχου.Αυ τόπουέχεικλίνειτηνπλάστιγγααποφασιστικάυπέρτηςαπόρρι ψης του σχετικού αιτήματος συνίσταται από την αναφοράστην παραγ. 4(α) του πιο πάνω σημειώματος σύμφωνα με την οποία 25 "αρκετοίσυνάδελφοιτουπατέρατουαιτητήμουανέφερανότιμέ χριτοτέλοςΙουλίου 1974 διέμενεοικογενειακώςστην Κυβερνητι κήΈπαυληΑθαλάσσας, λόγω όμως των συχνών βομβαρδισμών μετακόμισε στο Λευκόνοικο". 30 Οσκοπόςτουκανόναοοποίοςαπαιτείαιτιολόγησητωνδιοικητι κών πράξεων είναι για νακαταστήσει πρωτίστως τοενδιαφερό μενοπρόσωποκαιμεταγενέστερατοΔικαστήριοκατάτοδικαστι κό έλεγχοναδιακριβώνειστην κάθεπερίπτωσηκατάπόσο η επί δικηαπόφασηείναικαλώς θεμελιωμένηως προς τα πραγματικά 35 περιστατικά και το Νόμο. Από αυτό τον κανόναπροκύπτουν τρειςαρχές:
(1)Ηαιτιολογίαπρέπειναείναι σαφήςκαιμηδιφορούμενη. 40
(2)Πρέπεινααναγινώσκεταιμετονόημαμετοοποίολογικάάτο μαπουεπηρεάζονταιαπόαυτήθατηναντιληφθούν.
(3)Η απόφαση δεν μπορεί να υποστηριχθεί από αιτιολογία η 214 4 Α.Α.Δ. Καςαγιάννης ν.Δημοκρατίας οποία είναι διατυπωμένη με τρόπο που δεν ικανοποιεί τον σκοπότουκανόναπουαπαιτείτηναιτιολόγηση των διοικητι κώνπράξεων. 5 10 15 20 25 30 35 40 Πρόκειταιγιαυπόθεσηστην οποίαεπιχειρείταιηαναπλήρωσητης αιτιολογίας απόταστοιχεία τουφακέλου. Ο συντάκτης όμως των σημειωμάτων με ημερ. 24.9.1991 και 7.10.1991δενκατονομάζειτουςπληροφοριοδότες του. Επομένως οαιτητήςστερείται τηςδυνατότηταςνααντικρούσει τιςπληροφο ρίες. Στερείταιτηςδυνατότηταςναεπιχειρηματολογήσει εναντίον τηςαξιοπιστίαςτωνπληροφοριοδοτών. Μεάλλαλόγια οαιτητής στερείται της δυνατότητας να διακριβώσει κατά πόσο η επίδικη απόφασηείναι καλώς θεμελιωμένημεβάσηταπραγματικάπεριστατικά("wellfounded in fact"). Περαιτέρω, ισοδυναμεί με περίπτωση στην οποία η αιτιολογία "δεν προκύπτει ευθέως και αμέσως εκ των στοιχείων τουφακέ λου". Ωσαύτως ισοδυναμεί με αιτιολογία "αόριστον καθιστούσα αδύνατον τον δικαστικόν αυτής έλεγχον" (Πορίσματα Νομολο γίαςσελ.185-186). Πρέπει ταυτόχρονα να ειπωθεί ότι η μη αναφοράστους πληρο φοριοδότες, έχοντας μάλιστα υπόψη ότι ο αιτητής παρουσίασε ένορκεςβεβαιώσεις,προςυποστήριξη της εκδοχής του, δημιουρ γεί πραγματικές αμφιβολίες αναφορικά με την αιτιολογία της απόφασης οι οποίες αμφιβολίες ισοδυναμούν με έλλειψηαιτιο λογίας. Περαιτέρω, ημηαναφοράστουςπληροφοριοδότες δημιουργείαμ φιβολίαωςπροςτοποιαείναιταπραγματικάπεριστατικάκαιμια τέτοιααμφιβολίαπρέπει ναεπιλύεται υπέρτου αιτητή. 3. Τελικά πρέπει νααναφερθεί ότι ηαιτιολογία της επίδικης απόφάσηςπουπροβάλλεται μέσα απότηνγραπτήαγόρευση τουσυ νηγόρου του καθ'ου ηαίτηση δεν υπάρχει σε οποιοδήποτε από τα τρία κείμενα των απορριπτικών απαντήσεων του καθ' ου η αίτηση. Τοκενό ήηέλλειψη αιτιολογίας δεν μπορεί ναθεραπευθεί μετην επιχειρηματολογία τουσυνηγόρου κατάτηνακρόαση. Ηπροσφυγή επιτυγχάνειμεέξοδα. 215 Καραγιάννης ν. Δημοκρατίας
(1996)Αναφερόμενες υποθέσεις: Χαραλάμπους καιΑλλοι ν. Δημοκρατίας
(1991)4Α.Α.Δ. 155, Καζέλαςν. Δημοκρατίας
(1994)4ΑΛΛ. 1868, Razisa.o. v.Republic
(1979)3C.L.R. 127, Χ'Ώαναγή v.Δημοκρατίας
(1989)3ΑΛΛ. 1079, 10 Ιακώβου ν.Δημοκρατίας
(1993)4ΑΛΛ. 2290, Ζαΐμης ν. Δημοκρατίας
(1995)4ΑΛΛ. 1225, Καλδέληςν. Δημοκρατίας
(1992)4ΑΛΛ. 1788, 15 Πιτζολής ν.Δημοκρατίας
(1991)4ΑΛΛ. 3870, Περατίτηςν. Δημοκρατίας
(1992)4ΑΛΛ. 690, 20 Παπαδάκηςν. Δημοκρατίας
(1990)3ΑΛΛ. 3424, Δημοκρατίαν. Ματθαίον
(1990)3ΑΛΛ. 2452, Θεοδούλουν. Δημοκρατίας
(1990)3ΑΛΛ. 3997, 25 Zavros v. Council for Registration of Architects and Civil Engineers
(1969)3C.L.R. 310, P.E.O. v.Republic
(1965)3C.L.R. 27, 30 Constantinides v.Republic
(1967)3C.L.R. 7, Eracleousa.o. v.Republic
(1985)3C.LR. 740, 35 Ploussiou v.Central Bank
(1978)3C.LR. 18, National Bank ofGreece SA. v.Republic
(1970)3C.LR. 430, Metaloc v.Republic
(1969)3 C.LR.351. Προσφνγή. Προσφυγήμετηνοποία προσβάλλεταιηαπόφασητα)νκαθ' OJV 216 40 4 Α.Α.Δ. Καραγιάννης ν. Δημοκρατίας ηαίτησηναμην εγκρίνουν στον ΑιτητήτηνΈκδοσηπροσφυγικής ταυτότητας. Κ. Ευσταθίου, γιατον Αιτητή. 5 Γ. Παπαϊωάννον, Δικηγόρος της Δημοκρατίας, για τους Καθ' ωνηαίτηση. Cur.adv. vult. 10 ΚΑΛΛΗΣ, Δ.: Με επιστολή του ημερ.4.9.1991 ο αιτηχήςυπέ βαλεαίτησηγιααπόκτησηπροσφυγικής ταυτότητας.Ταγεγονότα πάνω σταοποίαστηριζετο το αίτηματου φαίνονταιστην πιο κά τω επιστολή του.Παραθέτωτοσχετικόαπόσπασμα: 15 20 25 30 35 40 "OL γονείς μου ΙάκωβοςΚαραγιάννηςκαι Κυριακού ΚαραγιάννηΑρ. Δελτίουταυτότητος283029γεννήθηκανστοΛευκόνοικον όπουκαικατοικούσαμεν σε ιδιόκτητο σπίτι. Εκεί φοί τησα στο Δημοτικό Σχολείο και στις τρεις πρώτες τάξεις του γυμνασίου. Τον Σεπτέμβρων του 1971, λόγω του ότι εγώ θα συνέχιζα τηνφοίτησημουστηνΑ' Τεχνική ΣχολήστηΛευκωσίαν καιγια αποφυγήνταλαιπωρίας μουμετοικήσαμεν οικογενειακώς στην Λευκωσίακαι,κατοικήσαμεν προσωρινά μεενοίκιον σεΚυβερνητικόν σπίτι στην Κυβερνητικήν 'Επαυλην Αθαλάσσης όπου εργαζότανκαιοπατέρας μου,μεπρόθεσηότανθα αποφοιτού σααπότην Α' Τεχνική Σχολήνα επεστρέφαμε γιανα κατοικήσουμεν στο Λευκόνοικο, τοδεσπίτι μαςστοχωρώ το ενοικιάσαμεν. ΠερίτατέληΙουνίουτου 1974 απεφοίτησα απότην Τεχνική ΣχολήΛευκωσίας αλλά προτούπρολάβουμε να μετακομίσουμενπίσω στο Λευκόνοικο έγινεστις 15 Ιουλίου το πραξικόπημακαιενσυνεχεία στις20 Ιουλίουητουρκικήεισβολή,γεγονό ταπουκαθιστούσαν τημετακόμισήν μαςστο Λευκόνοικοαδύ νατον. ΤηνΚυριακή28ηνΙουλίου 1974 ότανηκατάστασηηρέμησεν κάπως μετακομίσαμεν απότη Λευκωσίαν στο ιδιόκτητο σπίτι μας στοΛευκόνοικο, το οποίο είχεν ήδηξενοικιαστεί, μεταφέ ροντας στο χωριό όλα τα υπάρχοντα μας με σκοπόν την εκεί μόνιμην εγκατάστασήνμας. 217 Καλλής, Δ. Καραγιάννης ν.Δημοκρατίας
(1996)Κατοικήσαμεν στο χωριό μας μέχρι την 14ην Αυγούστου οπόταντοεγκαταλείψαμε λόγω τηςτουρκικήςπροέλασης αφή νονταςεκείόλαταυπάρχονταμας.Εγκαταλείπονταςτο χωρώ καταφΰγαμεν στην Ξυλότυμπου όπου παραμείναμεν επί 15 ημέρες περίπου σε πρόχειρα υπαίθρια παραπήγματαμαζί με 5 άλλους εκτοπισμένους συγχωριανούς μας. ΣτηνελεύθερηνΚύπρον δεν είχαμεν οιονδήποτε περιουσίαν. Η μόνη περιουσία μαςήταντο σπίτι μαςμετον εξοπλισμό του στο Λευκόνοικο." Meεπιστολή του ημερ.4.9.1991ο καθ'ου ηαίτησηπληροφό- 10 ρήσε τον αιτητή ότι το αίτημα του μελετήθηκε προσεκτικά αλλά δεν κατέστη δυνατόν να εγκριθεί. Σύμφωνα μετην ίδια επιστολή "ηπιοπάνωαπόφασηβασίζεταιστογεγονός ότι ησυνήθηςδιαμο νή - του αιτητή- πριν τηνΤουρκική εισβολή δεν ήταν οποιαδήπο τετουρκοκρατούμενηπεριοχή". 15 Πραγματικόυπόβαθρογιατην πιοπάνωκατάληξηέχειαποτε λέσειχοπόρισματης έρευνας του λειτουργού χουκαθ' ουηαίτη ση κ. Χρ. Δημάρχου ημερ. 7.10.1991 στο φάκελο της υπόθεσης τεκ.
- Παραθέτωτο σχετικό σημείωμα, στο βαθμόπου το θεωρώ 20 σχετικό: "(«) Ηοικογένεια του μέχρι τον Αύγουστο 1971 διέμεναν στο ιδιόκτητο σπίτι τους στο Λευκόνοικο, ενώ τον Σεπτέμβριο, 1971 μετακόμισαν στη Λευκωσία επειδήφοιτούσε στην Α' Τε- 25 χνικήΣχολήΛευκωσίας καιδιέμενανσεΚυβερνητικήΚατοικία στην ΈπαυληΑθαλάσσας όπουεργαζότανοπατέραςτου. (β)Την Κυριακή28 Ιουλίου, 1974 μετακόμισαν απότη Λευκω σία στο Λευκόνοικο μεταφέροντας όλο τον οικιακό τους εξο- 30 πλισμό και διέμεναν στο ιδιόκτητο σπίτι τους, το οποίο είχε στο μεταξύ ξενοικιαστεί, όπου παρέμειναν μέχρι τη δεύτερη φάσητης τουρκικής εισβολής. (γ) Όταν το 1983 υπέβαλε αίτηση γι' απόκτηση προσφυγικής 35 ταυτότητας μαζί με τη σύζυγο του Θεοδώρα Κιουζέλη (Δ.Τ. 572244- εκτοπισμένη εκΜιαςΜηλιάς),ισχυρίζεται ότιη αίτη σητου απορρίφθηκεκαιότι εκδόθηκε ηΠροσφυγικήΤαυτότη τα 102011 στησύζυγοτουμετηνένδειξη"ο σύζυγος μηεκτοπι σθείς". 40 2Λ Από την έρευνα πουέγινεστα Αρχεία του Γραφείου μαςπροέ κυψανταακόλουθα: 218 4 Α.Α.Δ. 5 Καραγιάννης ν.Δημοκρατίας Καλλής, Δ. (α)Ο πατέρας του αιτητή Γιακουμής Καραγιάννης απέκτησε την Προσφυγική Ταυτότητα 30910 με τόπο εκτοπισμού το Λευκόνοικο και με εξαρτώμενα πρόσωπατησύζυγο καιτα δυό παιδιά του. (Ο πατέρας του αιτητή απεβίωσε σης 13.3.1975 καιηταυτότηταακυρώθηκε). (β)Ημητέρατουαιτητή,Κυριακού, απέκτησε την προσφυγική ταυτότητα79272μετόποεκτοπισμού τοΛευκόνοικο καιμε Εξαρτώμεναπρόσωπαταδυόπαιδιάτης. 10 (γ)Την 1.6.1983 ησύζυγος τουαιτητήΘεοδώραΚιουζέλη (τότε αρραβωνιαστικιά του) υπέβαλε αίτηση γι' απόκτησηπρο σφυγικήςταυτότηταςγιαπρώτη φοράκαιδήλωσε ότι"οαρραβωνιαστικός μηεκτοπισθείς". 15 Ηαίτησητης εγκρίθηκε σας6.6.
- 20 25 (δ)Η μητέρατουαιτητήυπέβαλεστις24.4.1984αίτησηγι,'αντι κατάστασητηςπροσφυγικήςτηςταυτότητας79272μεεξαρτώμενο πρόσωποτηθυγατέρατης Σοφία,ενώ γιατον αιτη τή δήλωσε ότι ήταν παντρεμένος. Η αίτηση της εγκρίθηκε στις 29.4.1984,από την έρευνα δε που έγινε προέκυψε ότι ήσανκαιοι δύοκαταχωρημένοι ωςψηφοφόροι στους εκλο γικούςκαταλόγους 1972/73 στοΛευκόνοικο καιυπήρχεεπίσης στο όνοματηςκατανάλωσηηλεκτρικού ρεύματος.
- Στησυνέχεια πήραπληροφορίες απόταακόλουθαπρόσωπα: 30 35 40 (α)Αρκετοί συνάδελφοι του πατέρατου αιτητήμουανέφεραν ότι μέχρι τέλος Ιουλίου, 1974 διέμενε οικογενειακώς στην Κυ βερνητική ΈπαυληΑθαλάσσας, λόγω όμως των συχνών βομ βαρδισμών μετακόμισε στοΛευκόνοικο. Επίσης μου ανέφεραν ότι μετά τη δεύτερη εισβολήο ίδιος διέμενε στον Λυθροδόντα καιηοικογένεια τουστηΛάρνακα. (β)Τον αστυνομικό Γεώργιο Τρισελιώτη, ο οποίος όπως μου ανέφερεοαιτητής,νοίκιαζετοσπίτι τουςστοΛευκόνοικο. Οκ. Τρισελιώτης μου ανέφερε ότι μέχρι τον Αύγουστο, 1973 είχε νοικιασμένο το σπίτι του πατέρατου αιτητήστο Λευκόνοικο, ενώο ιδιοκτήτης διέμενε οικογενειακώς στην Αθαλάσσα. Επί σης μου ανέφερε ότι κατάτο 1974 το σπίτι ήταν ξενοικιαστο καιότιοπατέραςτουαιτητήπροτηςδεύτερης φάσηςτηςτουρ κικήςεισβολής μετέφερε όλαταπράγματαστο Λευκόνοικο. 219 Καλλής, Δ. Καραγιάννης ν.Δημοκρατίας
(1996)- Από ταπιοπάνω φαίνεταιότιοπατέραςτουαιτητή εργαζόταν στην Κυβερνητική Έπαυλη Αθαλάσσας και από τον Σεπτέμ βριο, 1971 μέχρι τον Ιούλιο, 1974 διέμενεοικογενειακώς σεΚυ βερνητικήΚατοικίαστηνΑθαλάσσας. ΣτοτέλοςΙουλίου, 1974 μετακόμισε στο ιδιόκτητο σπίτι του στο Λευκόνοικο όπουπα- 5 ρέμεινεμέχρι τηδεύτερη φάσητηςτουρκικής εισβολής(28.7.74 - 14.8.74),γεγονός που αποδεικνύει ότι συνήθης διαμονή του πριν και μέχρι την εισβολή δεν ήταν το Λευκόνοικο, αλλά η Αθαλάσσα." 10 Μετάτηλήψητης επιστολής μεημερομηνία5.11.1991οαιτητής έστειλενέα επιστολή στον καθ' ουηαίτηση.Στηνεπιστολή εκείνη παρέθετε τα ονόματα και τις διευθύνσεις δέκα προσώπων τα οποία μπορούσαν ναπληροφορήσουν "ορθά- τον καθ' ουηαίτη ση-γιατηνεξέλιξητωνγεγονότων" καιζητούσεόπωςεπανεξετα- 15 στείηαίτησητου. Μεεπιστολή του ημερ. 11.5.1992ο καθ*ουηαίτησηπληροφό ρησετον αιτητήότι δεν εμπίπτειστα"υφιστάμενακριτήριαγιανα θεωρηθεί εκτοπισμένος". Ταυτόχρονα τον πληροφόρησε ότι απο 20 την έρευνα που διεξήχθηκε για την εξακρίβωση της προσφυγικής ιδιότηταςτουαιτητή"διαπιστώθηκεότικατάτηνπερίοδοπρινκαι μέχρι την τουρκική εισβολήο τόπος της συνήθους διαμονής του δενήταντοΛευκόνοικοαλλάηΚυβερνητικήΈπαυλη Αθαλάσσας στην Αγλαντζιά." 25 Ο αιτητήςεπανήλθεστο αίτημαγιαεπανεξέτασητης υπόθεσης του, με επιστολή του ημερ. 2.6.
- Επισύναψε ενόρκους δηλώ σεις. Στις τρεις από αυτές οι ομνύσαντες ήταν συνάδελφοι του στην ΚυβερνητικήΈπαυληΑθαλάσσας. Τοπεριεχόμενο τουςήταν 30 περίπουταυτόσημο.Τοπαραθέτω: Πριντο 1971 οπατέραςτουαιτητή"κατοικούσε μετηνοικογέ νεια του στο Λευκόνοικο και πηγαινοερχόταν στην εργασία του στηνΈπαυλη.Το 1971 επειδήοαιιητήςθασυνέχιζετηφοίτησητου 35 στην Τεχνική Σχολή Λευκωσίας ο πατέραςτου με την οικογένεια του μετακόμισαν απότο Λευκόνοικο και εγκαταστάθηκανσεκυ βερνητικό σπίτι στην ΈπαυληΑθαλάσσας. Την 28.7.1974,ημέρα Κυριακή, δηλαδήμια εβδομάδαμετάτην 40 Τουρκικήεισβολήο πατέραςτουαιτητή,ησύζυγος τουκαιταδύο παιδιάτου- οαιτητήςκαιηαδελφήτου- "μετακόμισαν μεόλατα υπάρχοντατους απότην έπαυληΑθαλάσσας στο Λευκόνοικο. Το σπίτιστοοποίοκατοικούσανστην έπαυληπαρέμεινεάδειοκαιμε220 4 Α.Α.Δ. Καραγιάννης ν.Δημοκρατίας Καλλής, Δ. τάτοτέλοςτουπολέμου ενοικιάσθηκε σεάλλοπρόσωπο". 5 10 Δύο άλλες ένορκες δηλώσεις προέρχοντο απόγείτονες της οι κογένειας του αιτητήστο Λευκόνοικο.Αναφέροντο στους λόγους τηςμετακόμισης τηςοικογένειας στηΛευκωσία.Επίσηςανάφεραν ότι στις 28.7.1974"μετακόμισαν απότηΛευκωσία στοΛευκόνοι κο μεόλα ταυπάρχοντατους και εγκαταστάθηκαν στο ιδιόκτητο τουςσπίτι όπουπαρέμεινανμέχρι την14.8.1974". Σε μια άλληένορκη δήλωσηο ομνύσας ήτανο ιδιοκτήτης του φορτηγούοοποίος μετέφερε τα"υπάρχοντα"τηςοικογένειας του αιτητήαπό την Αθαλάσσα στοΛευκόνοικο. Ο αιτητής, επίσης, παρουσίασε ενώπιον του καθ' ου η αίτηση 15 βεβαίωσητηςΧωριτικήςΑρχήςΛευκονοίκουστην οποία βεβαιώνετο η μετακόμιση της οικογένειας του αιτητή στο Λευκόνοικο"με όλα τα υπάρχοντατους" -και η εγκατάσταση τους στο ιδιό κτητο τους σπίτι "όπου παρέμειναν μέχρι την Μην Αυγούστου 1974 οπόταντοεγκατέλειψαν λόγωτηςπροέλασηςτωνΤουρκικών 20 στρατευμάτων". 25 Μετάτην αποστολή των πιοπάνωενόρκων δηλώσεων καιβε βαιώσεων ο καθ' ου ηαίτηση απάντησε στον αιτητή με επιστολή τουημερ. 12.6.1992ότι "δενείχετίποτεναπροσθέσει στις επιστολες του μεημερ.5.11.1991και 11.5.1992". Την4.8.1992ο αιτητήςκατεχώρησε τηνπαρούσαπροσφυγήμε τηνοποίαζητάτηνπιοκάτωθεραπεία: 30 35 40 "Α. Δήλωση και/ή διαταγή του Σεβαστού Δικαστηρίου ότι η απόφασητων καθ' ων ηαίτηση ημερομηνίας 12.6.1992μετην οποία οι καθ' ων η αίτηση απέρριψαν αίτημα του αιτητήγια επανεξέταση αποφάσεως τους με την οποία είχαν απορρίψει αίτηση του αιτητήγια έκδοση προσφυγικής ταυτότητοςκαι/ή επανεξέταση προς τον σκοπό έκδοσης προσφυγικής ταυτότη ταςστον αιτητήείναι άκυρηκαι/ήπαράνομη και/ή εστερημένη εννόμου αποτελέσματος. Β.Δήλωση και/ή διαταγήτου ΣεβαστούΔικαστηρίου ότιη παράλειψητωνκαθ' ωνηαίτησηναεπανεξετάσουν προηγούμενη τουςαπόφασημετηνοποίαδεν έκανανδεκτήαίτησητουαιτη τήγια έκδοση προσφυγικής ταυτότητας είναι άκυρηκαι/ή πα ράνομη και/ή εστερημένη εννόμου αποτελέσματος και δεν θα έπρεπεναελάμβανεχώρα." 221 Καλλής,Δ. Καραγιάννηςν. Δημοκρατίας
(1996)Νομικόυπόβαθροτηςεπίδικηςαπόφασηςήτανηαπόφασητου Υπουργικού Συμβουλίου μεαρ. 13.503καιημερ. 19.9.1974 σύμ φωναμετηνοποία:"Εκτοπισθείςθεωρείται μεταξύάλλωντοάτο μο τουοποίου η uovmoc κατοικία ευρίσκεται εις κατειλημμένη υπότων Τούρκων περιοχήήκατέστηαπροσπέλαστος". 5 Μόνιμος κατοικία στοπιοπάνω κείμενο έχει νομολογηθει να σημαίνει "τησυνήθηδιαμονήενός ατόμουσεαντιδιαστολήμεπρο σωρινήήέκτακτηδιαμονή(ΧαραλάμπουςκαιΆλλοι ν. Δημοκρα τίας
(1991)4Α.ΑΑ 155,Καζέλας ν.Δημοκρατίας
(1994)4Α.ΑΛ. 10 1868,ΡαζήςκαιΆλλος ν.Δημοκρατίας
(1979)3Α.Α.Δ. 127,Χ'Ώαναγήν.Δημοκρατίας(\%9)3Α.ΑΛ. 1079,Ιακώβουν.Δημοκρατίας
(1993)4Α.Α.Δ.2290, Ζαΐμηςν.Δημοκρατίας
(1995)4Α.ΑΛ.1225, Καλδέληςν. Δημοκρατίας
(1992)4Α.ΑΛ. 1788,Πιτζολήςν.Δημο κρατίας
(1991)4Α.ΑΛ. 3870,Περατίτης ν.Δημοκρατίας
(1992)4 15 Α.ΑΛ. 690. Έχει επίσης νομολογηθει ότιηέννοια τουόρου "μόνι μος κατοικία"στοσχέδιο βοήθειας εκτοπισθέντων καιπαθόντων δενμπορείναεξομοιωθεί μετηνέννοιατουόρου"μόνιμοςεγκατά σταση Κυπρίων στο εξωτερικό" επειδήδεν είναιαναγκαίοηκατοι κίαναέχειτο στοιχείο τηςεπιλογής μεελεύθερη βούλησηήτηςκα- 20 τοικίας μετην έννοια του "domicile" (Καζέλας(πιο πάνω), Χαρα λάμπους(πιο πάνω), Παπαδάκης ν. Δημοκρατίας
(1990)3 Α.ΑΛ. 3424, Δημοκρατίαν. Ματθαίον
(1990)3Α.ΑΛ.2452. Ήτανηθέσητου ευπαίδευτουσυνηγόρου τουκαθ' ουηαίτηση 25 ότι ηεκτίμηση των γεγονότων ανήκει στη διοίκηση καιότιτοΔι καστήριο κατά την άσκηση τηςαναθεωρητικής του δικαιοδοσίας δεν επεμβαίνει εκτός ανπεισθεί ότιυπήρξε πλάνηπερί ταπράγ ματαήότιηΔιοίκησηυπερέβη ταακραίαόριατηςδιακριτικήςτης ευχέρειας μετονόημαότιη απόφασητηςδενήτανεύλογα επιτρε- 30 πτήμεβάσηταενώπιον της στοιχεία. Ηπιοπάνωνομολογιακή αρχήτέθηκεωςπιοκάτωστην υπόθεση Καλδέλης ν.Δημοκρατίας
(1992)4Α.ΑΛ. 1788: 35 "... τοέργο τηςαξιολόγησης και εκτίμησης των συλλεχθέντων στοιχείων καιπληροφοριών είναι έργο τηςδιοίκησης και όχι του Δικαστηρίου στην άσκησητης αναθεωρητικήςτουδικαιο δοσίας. Ηδε συνεκτίμηση στοιχείων του φακέλου με άλλου αντίθετου περιεχομένου εκφεύγει του δικαστικού ελέγχου. 40 Όπωςκαιηουσιαστικήκρίσητηςδιοίκησης αναφορικάμετην εκτίμηση της βαρύτητας ορισμένων στοιχείων του φακέλου έναντι άλλων ήηουσιαστική εκτίμηση τηςδιοίκησης του απο δεικτικού υλικού. Αναφορά μπορεί ναγίνει στις αποφάσεις 222 4Α.Α.Δ. 5 Καραγιάννης ν.Δημοκρατίας Καλλής,Δ. του Συμβουλίου της Επικρατείας 1618/50και 1329/46. Όπως δελέχθηκε στην υπόθεση Georghiades v.TheRepublic
(1972)3Α.ΑΛ. σελ.594,τοΔικαστήριο τούτο επεμβαίνει μόνοότανη διοίκηση έχειυπερβείταακραίαόριατηςδιακριτικήςτηςευχέρειας." Βλ.καιΖαΐμη ν. Δημοκρατίας(πιοπάνω), Ιακώβουν. Δημοκρα τίας (πιο πάνω)και Θεοδούλου ν.Δημοκρατίας
(1990)3 Α.ΑΛ. 3997. 10 Οι πιο πάνωτρεις απορριπτικές επιστολές της Διοίκησηςδεν περιέχουν οποιαδήποτεαιτιολογία. Ωστόσο είναι δυνατήη προ σφυγήσταστοιχεία τουφακέλουταοποία,σύμφωνα μετηννομο λογία, μπορούν να αναπληρώσουν την αιτιολογία. Έχω εξετάσει 15 προσεκτικά τοπεριεχόμενο του φακέλου στο σύνολοτου και ιδι αίτερατοπιοπάνωσημείωματουλειτουργού Χρ. Δήμαρχου.Κα τάτηνκρίση μουαυτόπουέχεικλίνειτηνπλάστιγγααποφασιστι κά υπέρ της απόρριψης του σχετικού αιτήματος συνίσταται από την αναφοράστην παραγ. 4(α) τουπιοπάνω σημειώματος σύμ20 φωνα μετην οποία "αρκετοί συνάδελφοι του πατέρατουαιτητή μουανέφερανότι μέχρι τοτέλοςΙουλίου 1974 διέμενεοικογενεια κώς στην Κυβερνητική ΈπαυληΑθαλάσσας. λόγω όμως των συ χνών Βομβαρδισμών αετακόμισε στοΛευκόνοικο" (ηυπογράμμι σηείναι δικήμου). 25 Σεσημείωμα τουστον ίδιοφάκελοημερ.24.9.1991ο ίδιοςλει τουργός αναφέρει:"Συνάδελφοιτουαιτητήμουανέφερανότιστο τέλος Ιουλίου, 1974ο αιτητής λόγω ττ\ζ κατάστασης μετακόμισε στοΛευκόνοικο" (ηυπογράμμισηείναιδική μου). 30 Είναιλοιπόνπρόδηλοαπότοφάκελοτηςυπόθεσης ότι κεντρι κόςάξοναςτης επίδικηςαπόφασης ήτανότι ημετακόμιση της οι κογένειαςτουαιτητήοφείλετο στουςβομβαρδισμούς.Ωστόσο,στο πιο πάνωσημείωμα δενδίνονταιταονόματατωνπληροφοριοδο35 των.Οσυντάκτης των δύο σημειωμάτων αναφέρεταιαόριστασε συναδέλφους τουαιτητή. Στοένασημείωμα οιπληροφορίες απο δίδουντημετοίκηση στην "κατάσταση"καιστο άλλο οιπληροφο ρίες τηναποδίδουνστουςβοίφαοδισμούς. 40 Έναςαπότους λόγους ακυρώσεως ήτανότι ηεπίδικηαπόφα σηπάσχειλόγωανεπαρκούςαιτιολογίας. Ο σκοπός τουκανόναοοποίος απαιτείαιτιολόγηση των διοι κητικώνπράξεωνείναιγιανακαταστήσειπρωτίστως τοενδιαφε223 Καλλής,Δ. Καραγιάννης ν.Δημοκρατίας
(1996)ρόμενο πρόσωπο και μεταγενέστερα το Δικαστήριο κατά τον δι καστικόέλεγχοναδιακριβώνειστην κάθεπερίπτωσηκατάπόσο η επίδικηαπόφασηείναι καλώςθεμελιωμένη ως προς τα πραγματι κάπεριστατικά και το Νόμο. Από αυτότον κανόναπροκύπτουν τρεις αρχές: 5
(1)Ηαιτιολογία πρέπει ναείναι σαφήςκαι μηδιφορούμενη.
(2)Πρέπει νααναγινώσκεται μετονόημα μετο οποίολογικάάτο μαπουεπηρεάζονταιαπόαυτή θατηναντιληφθούν. 10
(3)Η απόφαση δεν μπορεί να υποστηριχθεί από αιτιολογία η οποία είναι διατυπωμένη με τρόπο που δεν ικανοποιεί τον σκοπό τουκανόναπουαπαιτείτην αιτιολόγηση των διοικητι κών πράξεων (Ζαβρόςν. ΣυμβουλίουΕγγραφής Αρχιτεκτόνων 15 και Πολιτικών Μηχανικών
(1969)3 Α.ΑΛ. 310, Πορίσματα Νομολογίας Συμβουλίου Επικρατείας 1929-59, σελ.183,Π.Ε,Ο. ν.Δημοκρατίας
(1965)3 Α.ΑΛ. 27, Κώνσταντινίδηςν.Δημο κρατίας
(1967)3ΑΛΑ 7). 20 Πρόκειταιγιαυπόθεση στην οποίαεπιχειρείται ηαναπλήρωση τηςαιτιολογίας απόταστοιχεία του φακέλου. Ωστόσο,"η εκ του φακέλου αναπλύοωσις τικ ελλειπoύσηc aiTioXovtotc δύναται να χωοήσει μόνον, εφ' όσον ευθέωε και ααέσοκ ποοκύπτει ταύτηεκ των στοιχείων του φακέλου,διότι άλλως, το Συμβούλιο της Επι κράτειας θαέπρεπε ν' αναζητήσει καισταθμίσει αυτότα στοιχεία ταύτα, οπότε θαυποκαθίστατο εις την αρμόδιαν διοικηπκήναρ χήν εν τη κατ' ουσίαν εκτιμήσει των αποδεικτικών και λοιπών στοιχείων." (Πορίσματα Νομολογίας του Συμβουλίου Επικράτει ας 1929-59, σελ.185-186). Όπως έχω ήδη επισημάνει ο συντάκτης των σημειωμάτων με ημερ. 24.9.1991 και 7.10.1991 δεν κατονομάζει τους πληροφο ριοδότες του.Επομένως οαιτητής στερείται της δυνατότηταςνα αντικρούσει τις πληροφορίες. Στερείται της δυνατότητας να 35 επιχειρηματολογήσει εναντίον της αξιοπιστίας των πληροφο ριοδοτών. Με άλλα λόγια και για να χρησιμοποιήσω το λεκτι κό του κανόνα που απαιτεί αιτιολογία ο αιτητής στερείται της δυνατότητας να διακριβώσει κατάπόσο η επίδικη απόφαση εί ναι καλώς θεμελιωμένη με βάση τα πραγματικά περιστατικά 40 ("wellfounded in fact"). Βλέπεκαι Ηρακλέους καιΆλλοι ν. Δη μοκρατίας
(1985)3Α.ΑΛ. 740, στην οποίακρίθηκε ότι ηεπίδι κηαπόφασηήταναναιτιολόγητη επειδή λήφθηκαν υπόψη οι εκ θέσειςτης Κ.Υ.Π.οι οποίες δεν ήτανκαταλλήλως καταγραμμέ224 25 30 4 Α.Λ.Δ. Καραγιάννης ν.Δημοκρατίας Καλλής, Δ. νες*. 5 Περαιτέρω, όπως έχει η πιο πάνω παράγ. 4(α) ισοδυναμεί με περίπτωση στην οποία η αιτιολογία "δεν ποοκύπτει ευθέακ και αμέσως εκτων στοιχείων του αχϊκέλου". Ωσαύτως ισοδυναμεί με αιτιολογία "αόριστον καθιστούσα αδύνατοντονδικαστικόναυτής έλεγχον" (ΠορίσματαΝομολογίας (πιοπάνω)σελ.185-186). Πρέπειταυτόχροναναειπωθείότιημη αναφοράστους πληρο ί0 φοριοδότες, έχοντας μάλιστα υπόψη ότι ο αιτητής παρουσίασε ένορκες βεβαιώσεις,προςυποστήριξητηςεκδοχήςτου,δημιουργεί πραγματικέςαμφιβολίες αναφορικάμετηναιτιολογία τηςαπόφα σηςοιοποίεςαμφιβολίες ισοδυναμούν μεέλλειψηαιτιολογίας (βλ. Κωνσταντινίδης ν.Δημοκρατίας
(1967)3Α.ΑΛ. 7, 13, 14, Πλού15 σιονν. ΚεντρικήςΤράπεζας
(1978)3Α.ΑΛ. 18,26 (απόφασηΟλο μέλειας)). Περαιτέρω,η μηαναφοράστους πληροφοριοδότες δημιουργεί αμ φιβολίαωςπροςτοποιαείναιταπραγματικάπεριστατικάκαιμια 20 τέτοια αμφιβολία πρέπει να επιλύεται υπέρ του αιτητή (Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος ν.Δημοκρατίας
(1970)3 Α.ΑΛ. 430 και Ηρακλέους πω πάνω). Τελικάπρέπεινααναφερθείότιη αιτιολογίατηςεπίδικηςαπόφάσης που προβάλλεται μέσα από την γραπτή αγόρευση του συ νηγόρουτουκαθ' ουηαίτησηδενυπάρχεισεοποιοδήποτεαπότα τρία κείμενα των απορριπτικών απαντήσεων του καθ' ου ηαίτη ση. Είναι μεν ορθό ότι ηαιτιολογία μπορεί να αναπληρωθεί από ταστοιχεία τουφακέλου.Ωστόσοστοφάκελουπάρχειμόνοηανα30 φοράότιηοικογένεια τουαιτητή "μετακόμισε στοΛευκόνοικο λό γω των συχνών βομβαρδισμών". Αυτότο γεγονός ίσως να δικαιο λογεί το συμπέρασμα το οποίο επιχείρησε να θέσει ενώπιον του Δικαστηρίου ο ευπαίδευτος συνήγορος του καθ* ου ηαίτηση,ότι 25 * Το σχετικό απόσπασμα έχει ως πιο κάτω: "It is clear from the above that I am hampered in the exercise of my revisional jurisdiction by the lack of proper records to control judicially the exercise of the administrative discretion, in particular as to the contents of the reports of ΚΥΡ, which must have played an important role and must have materially affected the reaching of the sub judice decisions. This makes the reasoningvague and uncertain and as such it amounts to lackof due reasoningwhichrendersthe sub judicedecision contrary to thegeneral principles of Administrative Law. So the sub judicedecision is contrary to Law in the sense of Article 146.1 of the Constitution." 225 Καλλής,Δ. Καραγιάννης ν. Δημοκρατίας
(1996)δηλαδή (α)η μετάβαση της οικογένειας στο Λευκόνοικο αποτελούσε προσωρινή διευθέτηση λόγω των εκτάκτων τότε δραματι κών συνθηκών και, 5 (β)ότιημετάβασηεκείνηήτανέκτακτηκαιπεριστασιακή. Ωστόσο, αυτότο συμπέρασμαέπρεπεναδιατυπώνεταιστοση μείωμα του αρμόδιου λειτουργού ή στο σώμα της απορριπτικής 10 απάντησης. Καιτούτο γιατί το κενό ήηέλλειψηαιτιολογίαςδεν μπορεί να θεραπευθεί με την επιχειρηματολογία του συνηγόρου κατάτηνακρόαση(Metaloc ν.Δημοκρατίας
(1969)3Α.ΑΛ. 351. Γιατους πιοπάνωλόγους ηεπίδικηαπόφασηπάσχειλόγω έλ- 15 λειψής αιτιολογίας.Αποτελείεπομένωςαπόφασηπουλήφθηκεκα τά παράβασητων γενικών αρχών του διοικητικού δικαίου και απόφαση που λήφθηκε με τρόπο αντίθετο με το Νόμο καικαθ' υπέρβαση εξουσίας μέσα στην έννοια του Αρθρου 146.1 τουΣυ ντάγματος (Ηρακλέουςπιο πάνω). 20 Επομένως ηπροσφυγήπρέπειναπετύχει. Ηεπίδικηαπόφαση ακυρώνεταιλόγω έλλειψηςαιτιολογίας μεέξοδαταοποίαθαυπο λογισθούν απότον Πρωτοκολλητή καιθαεγκριθούν απότοΔικα στήριο. Ηπροσφυγή επιτυγχάνει μεέξοδα. 226 25