4 Α.Α.Δ. 9 Σεπτεμβρίου, 1996 [ΑΡΤΕΜΗΣ, Δ/στής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΟ ΑΡΘΡΟ 146 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ G.Ε. MAVROMMATIS LTD ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ, Αίτητές, ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΜΕΣΩ ΥΠΟΥΡΓΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΑΛΛΟΥ, Καθ' ων η αίτηση. (Υπόθεση Αρ. 281/94) 5 Διοικητικό Δίκαιο — Ανάκληση διοικητικών πράξεων — Διακρίσεις και προϋποθέσεις από τη νομολογία και θεωρία — Το δημόσιο συμ φέρον και το εύλογο του χρόνου ανακλήσεως — Περιστάσεις νομό τυπης ανάκλησης παράνομης ευμενούς πράξης στην κριθείσα περίπτώση. Οι αιτητές προσέφυγαν κατά την ανάκλησης χαλάρωσης που τους είχε χορηγηθεί αναφορικάμε οικοδομή τους. 10 15 20 Το Ανώτατο Δικαστήριο, απορρίπτοντας την προσφυγή, αποφά σισε ότι: Κάτωαπόσυγκεκριμένες προϋποθέσεις χωρεί ανάκληση τόσοπα ράνομων όσο και νόμιμων διοικητικών πράξεων. Συνεπώς εκείνο που προέχει είναι η εξέταση του κατά πόσο η απόφασηπουανακλή θηκε (απόφασηΥπουργικής Επιτροπής ημερ. 4.2.93) είναι νόμιμη ή όχι. Στην προκειμένη περίπτωση η ανακληθείσα απόφαση της Υπουργικής Επιτροπής λήφθηκε με βάση τις πρόνοιες του Αρθρου 14
(2)του Περί Ρυθμίσεως Οδών και Οικοδομών Νόμου Κεφ.96. Η ανακληθείσα απόφασηλήφθηκε με μοναδικό κριτήριο την εξυ2289 G. Ε. Mavrommatis Ltdκ.ά.v.Δημοκρατίας
(1996)πηρέτηση ιδιωτικών συμφερόντων, κατά παράβασητων προνοιών του Αρθρου 14
(2), γεγονός πουτηνκαθιστάπαράνομηκαι συνεπώς υποκείμενη σεανάκληση. Είναιγεγονός πωςη εξουσία ανάκλησηςπαράνομωνδιοικητικών πράξεων ευμενών γιατοδιοικούμενο πρέπειναασκείται μέσασεεύ λογο χρονικόδιάστημα. 5 Έχονταςυπόψητασυγκεκριμένα περιστατικάτηςυπόθεσηςθεω ρείταιπως ηαπόφασητης Υπουργικής Επιτροπήςημερ.4.2.93 μπο- 10 ρούσε να ανακληθεί και για το ότι ηανάκληση έγινε εντός ευλόγου χρονικού διαστήματοςκαι για το ότι αυτήεπιβαλλόταν για λόγους δημόσιου συμφέροντος. Έχει νομολογηθεί πως το εύλογο του χρόνου συναρτάται με το 15 χρονικό διάστηματοοποίοδιαρρέειμεταξύτων δύοαποφάσεωνκα θώςκαιμετις συνθήκεςκαιταπεριστατικάτηςυπόθεσης. Ακόμα κι ανγίνει αποδεκτήη θέσητωναλητώνότιαπέκτησανδι καιώματακατάτοδιάστημαπουμεσολάβησε μεταξύτηςέκδοσηςτης 20 ανακληθείσαςπράξηςκαιτηςημερομηνίαςτηςανάκλησηςτης,κρίνε ται πως το διάστημα που μεσολάβησε μεταξύ των δύο πράξεων (4.2.93 - 15.12.93)ήτανεύλογο και επέτρεπε την ανάκλησητης από φασηςημερ. 4.2.93. 25 Εν πάσηπεριπτώσει και ανεξάρτητααπότα πιο πάνω,κρίνεται πωςηανάκλησητης επιβαλλότανκαιγιαλόγους δημόσιουσυμφέρο ντος. Η προσφυγή απορρίπτεται χωρίς 30 έξοδα. Αναφερόμενηυπόθεση: Δημοκρατία ν.Κασσέρα
(1996)3Α.Α.Δ. 27. 35 Προσφυγή. Προσφυγή εναντίον της απόφασηςτου Υπουργικού Συμβουλί ου για την ανάκληση παραχωρηθέντωνχαλαρώσεων. 40 Σ. Ευαγγέλου, για τους Αιτητές. Ε.Νίχολαΐδον, Δικηγόρος της Δημοκρατίας,για τους Καθ'ων η 2290 4 Α.Λ.Δ. G.Ε. Mavrommatis Ltd κ.ά. v.Δημοκρατίας αίτηση. Cur. adv. wit. 5 ΑΡΤΕΜΗΣ, Δ.: OL αιτητές μετηνπαρούσα προσφυγή προ- σβάλλουν τηναπόφασητουΥπουργικού Συμβουλίου,ηοποίακοι νοποιήθηκε στους αιτητές με επιστολή του Γενικού Διευθυντή ΥπουργείοΕσωτερικών ημερ. 26.1.94καιμετηνοποίαανακάλεσε προηγούμενηαπόφαση/έγκρισητηςαρμόδιαςΥπουργικής Επιτρο10 πήςναπαραχωρήσει χαλαρώσεις των προνοιών της ΚΔΠ281/87 και ναεπιτρέψει την ανέγερση-προσθήκη ενός ορόφουσευφιστά μενηοικοδομή κατ' εξαίρεση των προνοιών της Τουριστικής Πο λιτικής. 15 20 25 30 35 Ταγεγονότα τηςυπόθεσης είναι σεσυντομία τα ακόλουθα: Οιαιτητέςείναι ιδιοκτήτες των τεμαχίων αρ. 92/1 και 92/2 του Φ/Σχ.54/52στη Γερμασόγεια, στα οποία υφίσταται αδειούχα οι κοδομή.Οιαιτητέςσύμφωναμετοπεριεχόμενο τηςΠρότασηςτου ΥπουργείουΕσωτερικών αρ. 159/93 (ΠαράρτημαΙ στηνΈνσταση), εξασφάλισαν άδειαοικοδομής γιατην ανέγερση τετραόροφηςπο λυκατοικίας.Στη συνέχεια υπέβαλαναίτησηγιαα)αλλαγήχρήσης τηςοικοδομήςαπόπολυκατοικίασεοργανωμέναδιαμερίσματα,β) άδεια οικοδομής για(ι)διάφορες μετατροπές και (ιι)προσθήκη ορόφου στην υφιστάμενη οικοδομή μεαποτέλεσμα να παρατηρεί ται υπέρβαση στο συντελεστή δόμησης, στον αριθμό ορόφων και στουψος.ΤοΥπουργικό Συμβούλιοσεδύοσυνεδριάσεις τουημερ. 28.11.91και23.12.91απέρριψετηναιτούμενηχαλάρωσηπουαφο ρούσε την προσθήκη ορόφου αν και όπως ανέφερανοι καθ' ων χωρίς να αμφισβητηθεί από τους αιτητές, οι εργασίες ανέγερσης του ορόφου είχαν σχεδόν συμπληρωθεί. Επίσης, σύμφωνα με το περιεχόμενο της υπό αναφοράΠρότασης,ο Κυπριακός Οργανι σμόςΤουρισμούκαιτοΤμήμαΠολεοδομίαςκαιΟικήσεως δενσύ στησαν την αιτούμενη χαλάρωση ενώ τοΣυμβούλιο Βελτιώσεως Γερμασόγειας (αρμόδιααρχή)τησύστησε. Τοθέμαπαραχώρησηςτης αιτούμενηςχαλάρωσηςτέθηκεξανά ενώπιον τουπροηγούμενου Υπουργικού Συμβουλίου στησυνε δρία του ημερομηνίας 28.1.93, τοοποίο αφού μελέτησε την πιο 40 πάνωπρότασητουΥπουργείουΕσωτερικών γιαπαραχώρηση χα λάρωσης των προνοιών τηςΚ.Δ.Π. 281/87,αποφάσισε ναεξου σιοδοτήσει τους Υπουργούς Εσωτερικών, Αμυνας και τονΑνα πληρωτή Υπουργό Εμπορίου και Βιομηχανίας να μελετήσουν το θέμακαινααποφασίσουνχωρίς επαναφοράτου στο Συμβούλιο. 2291 Αρτεμης,Δ. G.Ε.Mavrommatis Ltd κ.ά. ν.Δημοκρατίας
(1996)Η Υπουργική Επιτροπή,αποφάσισε στις 4.2.93να εγκρίνειμε βάσητιςπρόνοιες τουάρθρου 14
(2)τουπερίΡυθμίσεως Οδώνκαι Οικοδομών Νόμου, (Κεφ.96) την παραχώρηση χαλάρωσηςτων προνοιών της Κ.Δ.Π. 281/87 ώστε η οικοδομή (υφιστάμενη και προσθήκη ορόφου) να έχει μεταξύ άλλων, αριθμόορόφων 5αντί 5 4, και τηνεξαίρεση τηςπερίπτωσης αυτής απότιςπρόνοιεςτης Τουριστικής Πολιτικής. Ηπιοπάνω απόφασητης Υπουργικής Επιτροπής κοινοποιήθηκε στους αιτητές μεεπιστολή του Υπουρ γείου Εσωτερικών ημερ. 18.2.93(Παράρτημα4).Τονέο Υπουργι κόΣυμβούλιο στησυνεδρίατουημερομηνίας 17.3.93, μελέτησε, με- 10 ταξύ άλλων, τιςαποφάσειςπου πήρε ηπροηγούμενη Κυβέρνηση σχετικά μεχαλαρώσεις στο συντελεστή δόμησης σε6 ξενοδοχεία της περιοχής Λεμεσού και συμφώνησε όπως Επιτροπή απότους Υπουργούς Εσωτερικών, Δικαιοσύνης και Δημόσιας Τάξης, Συ γκοινωνιών καιΈργων,ΓεωργίαςκαιΦυσικώνΠόρωνκαιΥγείας 15 μελετήσειτηνκάθεπερίπτωσηχωριστά καιυποβάλειΈκθεσηστο Συμβούλιο. Η Υπουργική Επιτροπήστη συνεδρία της ημερομηνίας 14.6.93 μελέτησετοθέμακαισυμφώνησε ναπαρακληθείο Γενικός Εισαγ- 20 γελέας τηςΔημοκρατίαςναγνωμοδοτήσει κατάπόσο OLληφθείσες από την προηγούμενη Κυβέρνηση αποφάσεις είναι δεσμευτικές ή ανακλητές. Στη συνέχεια το όλο θέμα τέθηκε ενώπιον του Υπουργικού Συμβουλίου με Πρόταση του Υπουργείου Εσωτερικών ημερ. 16.7.93, το οποίο στη συνεδρίατουημερομηνίας28.7.93 αποφάσι σε μεταξύ άλλων, ναανακαλέσει για λόγους δημόσιου συμφέρο ντος την παραχωρηθείσα χαλάρωση. 25 30 Ύστερα απόοδηγίεςτουΥπουργού Εσωτερικών ηπαράγραφος (γ)της πιο πάνω Απόφασης δενυλοποιήθηκε αμέσως καιορίστη κε Υπηρεσιακή Επιτροπήγιαπεραιτέρω μελέτητου θέματος και υποβολήστονΥπουργό έκθεσης μεεισηγήσεις γιατουςλόγουςπου μπορούν ναεπικληθούν για αιτιολόγηση της ανάκλησης, για πε ραιτέρωπροώθηση τουθέματος στο Υπουργικό Συμβούλιο. Τοόλο θέμα μελετήθηκε στησυνέχεια απότην Υπουργική Επι τροπήστη συνεδρία της ημερομηνίας2.12.
- Το Υπουργικό Συμβούλιο στη συνεδρία του ημερομηνίας 15.12.93 μελέτησε Πρόταση του Υπουργείου Εσωτερικών με αρ. 1688/93(Παράρτημα 11) καιαποφάσισετους λόγους πουθα υιοθετουντο γιααιτιολόγηση τηςαπόφασηςτουημερ.28.7.
- 2292 35 4 Λ.Α.Δ. G.Ε.Mavrommatis Ltd κ.ά. v.Δημοκρατίας Αρτεμης,Δ. ΗπιοπάνωαπόφασητουΥπουργικού Συμβουλίουκοινοποιή θηκεστους αιτητέςμεεπιστολή τουΥπουργείου Εσωτερικώνημε ρομηνίας26.1.94καιέχειωςακολούθως: 5
- "Κύριε, Αναφέρομαι στην ταυτάριθμηεπιστολή μου ημερ. 18.2.93, σχετικά με παραχωρηθείσα χαλάρωση των προνοιών της Κ.Δ.Π.281/87 αναφορικά μεπροσθήκηορόφουσευφιστάμενη οικοδομή (οργανωμένα διαμερίσματα) στη Γερμασόγειακαι σας πληροφορώ ότι το Υπουργικό Συμβούλιο,κατά τιςσυνε δρίες τουημερ. 28.7.93 και 15.12.93, μελέτησε διεξοδικά και εξυπαρχής ταδεδομένατηςυπόθεσης καιαποφάσισεναανα καλέσει τηναπόφασηπουσαςγνωστοποιήθηκε μετηνπιοπά νω επιστολή μουημερ. 18.2.93, γιατους ακόλουθους λόγους: 15 (α)Τομέγεθοςτηςυπέρβασηςτουσυντελεστήδόμησηςκρίνεται υπερβολικόκαιδενδικαιολογείται,προςτοδημόσιοσυμφέ ρον,η παραχώρησηχαλάρωσης. 20 25 (β)Ησχετική απόφασηημερ.4.2.93,ηοποία σαςγνωστοποιή θηκε μετην επιστολή μου ημερ. 18.2.93,κρίνεται ότι εκδό θηκεκατάκατάχρησηεξουσίας,επειδή (ι)τοαίτημαγιαπροσθήκηορόφου, αφούαπορρίφθηκεδύο φορές προηγουμένως απότοΥπουργικό Συμβούλιο (Απο φάσεις αρ. 36.542/28.11.91και 36.630/23.12.91), επανεξετά στηκεύστερααπόαίτηματηςΕταιρείας,χωρίςναζητηθούν εκνέουαπόψεις,καιχωρίςναυπάρχεινέασύστασητηςαρ μόδιας Αρχής. 30 35 40 (ιι) Η αιτιολογημένηγιαλόγους δημοσίουσυμφέροντοςσύ στασητηςαρμόδιαςΑρχήςγιαχαλάρωσηαπορρίφθηκεδύο φορές (με τιςπιο πάνω αναφερόμενες αποφάσεις)από το Υπουργικό Συμβούλιο, το οποίο έκρινε ότι δεν συντρέχουν λόγοιδημοσίουσυμφέροντος,ενώμεταγενέστερακαιχωρίς ναδιαφοροποιηθούνταδεδομένατηςυπόθεσης,ηΥπουργι κήΕπιτροπή, ηοποία εξουσιοδοτήθηκε νααποφασίσει πά νω στο θέμα,ενέκρινε τηνπαραχώρησηχαλάρωσηςγιαλό γους δημοσίου συμφέροντος. (γ)Η παραχωρηθείσαχαλάρωσηδενδικαιολογείταιγιαλόγους δημοσίου συμφέροντος,γιατί (ι) ησημαντικήαύξησητουσυντελεστήδόμησηςσυνεπάγε2293 Αρτεμης,Δ. G. Ε. Mavrommatis Ltd χ.ά.ν.Δημοκρατίας
(1996)ται αύξησητωνκλινών,αύξησητηςπυκνότηταςκαιεντατι κοποίησητης χρήσης της περιοχής,γεγονός πουκαταστρα τηγεί τις πρόνοιες,σκοπούςκαιεπιδιώξεις των πολεοδομι κώνζωνών, και (ιι)ηυπερσυγκέντρωση πουδημιουργείταιυποβαθμίζειτην ποιότηταζωήςκαιτιςανέσεις στηνπεριοχή,απότηνάποψη της χωριακότηταςτης παραλίαςκαι της αύξησης τηςτρο χαίαςκίνησης. 5 Ενόψει των πιο πάνωκαλείσθε, εάντο επιθυμείτε,να υπο βάλετε μέσα σεδυο μήνεςνέααιτιολογημένηαίτησηγια επανε ξέτασητου θέματος,μεβάση τις πρόνοιες τηςνομοθεσίας,των ΚανονισμώνκαιτωνΚανονιστικώνΔιοικητικώνΠράξεωνπου σχετίζονται και που αναφέρονται στην επιστολή μου ημερ. 18.2.93" 10 15 Ως αποτέλεσμακαταχωρήθηκεστις 8.4.94ηπαρούσαπροσφυΥήΟ δικηγόρος των αιτητών ισχυρίστηκε ότι η απόφαση της 20 Υπουργικής Επιτροπήςημερ. 4.2.93είναινόμιμηκαιδενυπήρχαν λόγοι δημόσιου συμφέροντος που να δικαιολογούσαν την ανά κληση της.Ισχυρίστηκε επίσηςότιστηνπροκειμένηπερίπτωσηδεν επιτρέπεται ηανάκλησητηςγιατίοι αιτητέςαπέκτησανδικαίωμα προσθήκηςπέμπτουορόφουστηνοικοδομήτους.Ανκαι έγινεανα- 25 φοράστηνύπαρξηλόγωνδημοσίουσυμφέροντοςγιαανάκλησηεί πε, οι λόγοι αυτοί δεν εξειδικεύονται ούτε συγκεκριμενοποιού νται. Ισχυρίστηκε τέλος ότι δεν ήτανεπιτρεπτήη χρησιμοποίηση μεταγενέστερης αιτιολογίαςγιαναδικαιολογηθείεπίκλησητουδη μόσιου συμφέροντος. 30 Κάτω απόσυγκεκριμένες προϋποθέσεις χωρεί ανάκλησητόσο παράνομωνόσοκαινόμιμωνδιοικητικώνπράξεων.Συνεπώςεκεί νο που προέχει είναι η εξέταση του κατά πόσο η απόφαση που ανακλήθηκε(απόφασηΥπουργικής Επιτροπήςημερ.4.2.93) είναι 35 νόμιμηήόχι. Σύμφωνα με τα Πορίσματα Νομολογίας του Συμβουλίου της Επικρατείας 1929-1959 σελ.201: 40 "Ως παράνομοιχαρακτηρίζονταιου μόνον aLκατά παράβασιν διατάξεων του νόμου εκδοθείσαι πράξεις, αλλά και αι εκδοθείσαι κατά πλάνηνπερί τα πράγματα: 10
(41), 1914
(53), 287
(57),ουχί όμως καιεκείναι δι' άςηΔιοίκησις διεπίστωσεν 2294 4 Α.Α.Δ. 5 G.Ε.Mavrommatis Ltdκ.ά.v.Δημοκρατίας Αρτεμης,Δ. απλώς εσφαλμένην εκτίμησιν περί του πράγματι υποστατού των πραγματικών προϋποθέσεων της εκδόσεως των: 808
(55), 148
(57). Ως παράνομος χαρακτηρίζεται περαιτέρω η πράξις, ήτιςεξεδόθηχωρίςνασυντρέχουν αινόμιμοι προϋποθέσεις της εκδόσεως της: 2189
(46), ήεν αγνοία της Διοικήσεως ως προς την συνδρομήν όρου τινός κωλύοντος ταύτην: 1377
(47), 1639
(53),ως και ηστηριχθείσα επί μηαληθούς προϋποθέσεως: 387
(53),2120
(53)." 10 Στην προκειμένη περίπτωση η ανακληθείσα απόφαση της Υπουργικής Επιτροπήςλήφθηκε μεβάσητις πρόνοιες τουάρθρου 14
(2)τουΠερίΡυθμίσεως ΟδώνκαιΟικοδομών ΝόμουΚεφ.96,το οποίο έχειως εξής: 15 "
(2)Ανεξαρτήτως οιουδήποτε περιλαμβανομένου εν των παρόντιΝόμω, απόκαιμετάτηνδημοσίευσιν γνωστοποιήσεως δυνάμει του εδαφίου
(1),ουδεμία άδειαεκδίδεται υπό τηςαρ μοδίας αρχής ειμήσυμφώνως προς την τοιαύτην γνωστοποίησιν: 20 25 30 35 Νοείται ότι εάνη αρμοδίααρχήδηλοί εαυτήν ως ικανοποιουμένην ότι τοδημόσιον συμφέρον απαιτείτην έκδοσιναδείας, το Υπουργικόν Συμβούλων, μετά την λήψιν και μελέτην της τοιαύτης δηλώσεως, δύναται κατά την απόλυτον αυτούδιάκρίσιν,ναεξουσιοδότηση την αρμοδίαναρχήνναεκδώσηάδειαν άλλως ήσυμφώνως προςτην τοιαύτην γνωστοποίησιν: Νοείταιπεραιτέρω,καιάνευεπηρεασμούτηςεφαρμογήςτης πρώτηςεπιφυλάξεως τουπαρόντοςεδαφίου,ότιεάντο Υπουργικόν Συμβούλιον ικανοποιήται ότι το δημόσιον συμφέρον απαιτείτηνέκδοσιν αδείαςδύναταιναδιάταξη τον Διευθυντήν τουΤμήματος Πολεοδομίας καιΟικήσεως ναεκδώση τοιαύτην άδειαν άλλως ήσυμφώνως προς την τοιαύτην γνωστοποίησιν και ο Διευθυντής συμμορφούται προς την τοιαύτην διαταγήν καιαναφορικώςπρος τηντοιαύτην άδειανλογίζεται ωςαρμο δία αρχή και κέκτηται τας εξουσίας αρμοδίας αρχής δυνάμει του παρόντος Νόμου,οιαδήποτε δε άδειαούτω εκδοθείσα κέ κτηται συνεπείας διάπάνταςτους σκοπούς του παρόντοςΝό μουως εάν είχεεκδοθήυπότης αρμοδίαςαρχής." 40 Στην προκειμένη περίπτωση η αρμοδία αρχή το Συμβούλιο Βελτιώσεως Γερμασόγειας έκρινε το 1991 ότι το δημόσιο συμφέ ρον απαιτούσε την έκδοση της αιτούμενης άδειας οικοδομής και, σύστησεχαλάρωση των προνοιών της ΚΔΠ 281/87περιλαμβανο2295 Αρτεμης,Δ. G.Ε.Mavrommatis Ltd χ.ά. ν.Δημοκρατίας
(1996)μένηςκαιαύξησηςτωνορόφωναπό4σε5 γιατί"οπρόσθετοςόρο φος θακαταστήσει βιώσιμη τηνανάπτυξηπου είναι πολύ μικρή (37 διαμερίσματα -76κλίνες)και προβληματική".(Βλ. Πρόταση προς τοΥπουργικό Συμβούλιο ημερ. 20.11.91 -Παράρτημα 14Α στην γραπτήαγόρευση τωνκαθ'ων ηαίτηση).Όπως ήδηλέχθηκε 5 πιο πάνω,τοΥπουργικό Συμβούλιο απέρριψε το 1991 τηναιτού μενηχαλάρωση παρόλον πουηαρμόδιααρχήέδωσετησυγκατά θεση της.Ακόμα κιανδεχθώότικατάτηνεξέτασητηςαίτησηςγια χαλάρωση το 1993 απότην Υπουργική Επιτροπή, δενχρειαζόταν να ληφθεί εκνέου σύσταση της αρμόδιας αρχής σύμφωνα μετις 10 πρόνοιες της πρώτης επιφύλαξηςτουάρθρου 14
(2)(δέστεανωτέ ρω),δεν βλέπω πώς μετολόγοπουεπικαλέστηκε η αρμόδιααρχή το 1991 ικανοποιείται τοδημόσιο συμφέρον. Ο λόγος για τον οποίο ηαρμόδια αρχή σύστησε την παραχώρησητηςαιτούμενης χαλάρωσης όπωςεκτίθεταιπιοπάνω,ήτανκαθαράηικανοποίηση 15 των ιδιωτικών συμφερόντων των αιτητών.Ελλείπειπαντελώςτό σοαπότην ίδιατην απόφασητης Υπουργικής Επιτροπήςόσοκαι από τη σύσταση της αρμοδίαςαρχήςοτιδήποτε πουθαδικαιολο γούσε τηνάποψη ότιηχαλάρωση θαικανοποιούσε το δημόσιο συμφέρον. Ηανακληθείσααπόφαση λήφθηκε μεμοναδικό κριτή- 20 ριοτηνεξυπηρέτηση ιδιωτικώνσυμφερόντων,κατάπαράβασητων προνοιών του άρθρου 14
(2),γεγονός που την καθιστάπαράνομη και συνεπώς υποκείμενη σεανάκληση. Είναιγεγονός πως ηεξουσία ανάκλησης παράνομωνδιοικητι- 25 κών πράξεων ευμενών γιατοδιοικούμενο πρέπει ναασκείται μέ σασε εύλογοχρονικόδιάστημα: "Κατά σταθερή νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατεί ας,ηανάκλησηπαράνομωνευμενών διοικητικών πράξεωνδεν 30 είναι επιτρεπτήόταναπότηνπάροδομακρούσχετικώς χρόνου απότηνέκδοσητουςδημιουργήθηκεπραγματικήκατάστασητέ τοια, που ηανατροπήτης να προσέκρουε στην αρχήτηςχρη στής διοικήσεως." 35 (Βλ. Π.Δ.Δαγτόγλου "ΓενικόΔιοικητικό Δίκαιο"τρίτη έκδοση 1992σελ.310). Όμωςοίδιοςσυγγραφέαςαναφέρειταακόλουθαστιςσελ.312313 τουπιοπάνωσυγγράμματος: "Οχρονικός περιορισμός τουανακλητούτηςπαράνομηςευ νοϊκής διοικητικής πράξεως δεν ισχύεικαι ηεντω μεταξύ δημιουργηθείσα πραγματικήκατάσταση δεναποκλείει την ανά2296 40 4 Α.Α.Δ. 5 G. Ε. Mavrommatis Ltd κ.ά. v.Δημοκρατίας Αρτεμης, Δ. κλήση, ανη έκδοση της πράξεως προκλήθηκε απόδόλια ενέρ γειατουιδιώτηήηανάκλησητηςπροκύπτειαπότηνυποχρέω ση της διοικήσεως να συμμορφώνεται στις αποφάσειςτων δι οικητικών δικαστηρίων ή επιβάλλεται,για λόγους δημόσιου συμφέροντος." Έχονταςυπόψητασυγκεκριμένα περιστατικάτηςυπόθεσηςθε ωρώπωςη απόφασητηςΥπουργικής Επιτροπήςημερ.4.2.93 μπο ρούσεναανακληθείκαιγιατοότιηανάκλησηέγινεεντός ευλόγου 10 χρονικούδιαστήματοςκαιγιατοότιαυτήεπιβαλλότανγιαλόγους δημόσιου συμφέροντος. Έχεινομολογηθεί πωςτοεύλογοτουχρόνουσυναρτάταιμετο χρονικό διάστηματοοποίο διαρρέει μεταξύτωνδύο αποφάσεων 15 καθώςκαι με τις συνθήκες και ταπεριστατικά της υπόθεσης (βλ. απόφαση Ολομέλειας στην Δημοκρατία ν. Αλμπέρτο Κασσέρα
(1996)3Α.Α.Δ.27). Ακόμα κι ανδεχθώ τηθέσητων αιτητών ότι απέκτησαν δικαι20 ώματακατάτοδιάστημαπουμεσολάβησε μεταξύτηςέκδοσης της ανακληθείσας πράξης και της ημερομηνίας της ανάκλησης της, κρίνωπωςτοδιάστημαπου μεσολάβησε μεταξύτωνδύοπράξεων (4.2.93 - 15.12.93) ήταν εύλογο και επέτρεπε την ανάκληση της απόφασηςημερ. 4.2.93. 25 Εν πάσηπεριπτώσει και ανεξάρτητα απόταπιο πάνω, κρίνω πως ηανάκληση της επιβαλλόταν και για λόγους δημόσιου συμ φέροντος. Οι λόγοι για τους οποίους το δημόσιο συμφέρον επέ βαλλε την ανάκληση της απόφασηςημερ. 4.2.93 αναφέρονται με 30 λεπτομέρεια στην επιστολή ημερ.21.1.96,τοπεριεχόμενο τηςοποί ας εκτίθεται αυτούσιο πιοπάνωκαιδεν χρειάζεταινατους επα ναλάβω. Σύμφωνα μετοΔαγτόγλου (βλ.ανωτέρωσελ.314): 35 40 "Καιότανακόμηδεν συντρέχει δόλος του ιδιώτη,η παράνομη ευμενής πράξη μπορεί να ανακληθεί οποτεδήποτε, αν τούτο επι βάλλεται από λόγους επιτακτικού δημόσιου συμφέροντος, όπως π.χ.τηςπροστασίαςτηςδημόσιαςυγείας,ήαντιθέσεως της πραγματικής καταστάσεως σε κανόνες δημόσιας τάξεως, κανόνεςδη λαδή,κατά την νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας,που αποσκοπούντηνπροάσπισητου"γενικότερου κοινωνικού συμφέ ροντος",όπωςπ.χ.τωνδιατάξεωνπερίόρωνκαιπεριορισμών δο μήσεως ήπερί αστυνομεύσεως των τυχηρώνπαιγνίων." 2297 Αρτεμης, Δ. G. Ε.Mavrommatis Ltd κ.ά.ν. Δημοκρατίας
(1996)Επίσης στο άρθρο της Δήμητρας Κοντόγιωργα-Θεοχαροπούλου 'Το δημόσιον συμφέρον και η ανάκλησις των διοικητικών πράξεων" Τόμος Τιμητικός του Συμβουλίου της Επικρατείας 1929-1979II,σελ.380αναφέρονταιταακόλουθα: 5 "Εξ άλλου, είναι δυνατήη οιά πράξεως της Διοικήσεως μείωσις ορόφων ξενοδοχείου -καίτοι είχε χορηγηθή η άδειαανε γέρσεως πέμπτου ορόφου - διάνα διαφυλαχθή η μορφήκαιο αρχιτεκτονικός χαρακτήρ π.χ. του παλαιού λιμένος των Χα νίων Κρήτης, ή να μηαλλοιωθη ο οικισμός της Μυκόνου, ο 10 οποίος έχει χαρακτηρισθή κατά την νόμιμον διαδικασίαν ως οικισμός ιδιαιτέρας σημασίας, από απόψεως λαϊκής αρχιτε κτονικής και φυσικού κάλλους, διότι τούτο συνιστά λόγονδη μοσίου συμφέροντος." 15 Ο ισχυρισμός των αιτητών περί πάσχουσας αιτιολογίας της προσβαλλόμενης απόφασης επίσης δεν με βρίσκει σύμφωνο. Η πράξηανάκλησης συντελέστηκεκατάτην συνεδρίαση του Υπουρ γικού Συμβουλίου ημερ. 15.12.93και συνεπώς ηαιτιολογία ανα φορικά μετηνύπαρξηλόγων δημοσίου συμφέροντος ήδη υφίστα- 20 τοκατάτηνενλόγωημερομηνία.Ηαιτιολογίαείναικατάτηνάπο ψηπλήρης. Γιαόλους τουςπιοπάνωλόγους ηπροσφυγήαποτυγχάνεικαι απορρίπτεταικαιη επίδικη απόφασηεπικυρώνεται.Δεν εκδίδεται 25 διάταγμα γιαέξοδα. Ηπροσφυγή απορρίπτεται χωρίς έξοδα. 2298