(1996)13Σεπτεμβρίου, 1996 [ΧΑΤΖΗΤΣΑΓΓΑΡΗΣ, Δ/στής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΟ ΑΡΘΡΟ 146ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΤΟΥΜΑΖΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ, Αιτητές, ν. ΑΡΧΗΣ ΛΙΜΕΝΩΝ ΚΥΠΡΟΥ, Καθ' ης η αίτηση. (Υπόθεση Αρ. 905/93) Προσφορές — Αξιολόγησηπροσφορών— Αρμοδιότητα— Μεταβίβαση αρμοδιότητας— Παράβασηαρμοδιότηταςστην κριθείσαπερίπτωση — Υιοθέτηση πορίσματος από την Cyprus WaterworksCompany Ltd v.ΣυμβουλίουΑποχετεύσεως Λευκωσίας. 5 Οι αιτητέςπροσέβαλαν την κατακύρωσηπροσφοράς της Καθ'ης η αίτησηστο ενδιαφερόμενο μέρος. Το Ανώτατο Δικαστήριο, ακυρώνοντας την επίδικη απόφαση, αποφάσισεότι: 10 Δεν υπάρχειαμφισβήτηση ότι ηαρμοδιότηταόσον αφορά τηνκα τακύρωσητωνπροσφορών ανήκει,στην περίπτωση αυτή,στην Αρχή, η οποίασταπλαίσια ενάσκησης των εξουσιών καιαρμοδιοτήτωντης, μπορεί νααναθέσειτηδιερεύνηση θεμάτωνπουαναφύονται,γιασκο- 15 πους παροχής βοήθειας, σε οποιαδήποτεπρόσωπα ήόργανα θεωρεί κατάτηνκρίσητηςπρέπον.Στηνπερίπτωση αυτή,ηανάθεσηδεν έγι νε απότην ίδιατηνΑρχή, αλλάαπότο Γενικό Διευθυντήτης. Στηνπαρούσαπερίπτωσηηαξιολόγηση των προσφορών,ηοποία 20. απέληξε στον αποκλεισμό των αιτητών είχε γίνει χωρίς ανάθεση από το αρμόδιο κατά νόμο όργανο και επομένως αποτελούσε εξωγενές στοιχείο. Ηαξιολόγηση αυτή διαδραμάτισεσημαντικό ρόλο στην πα ραπέρα διαδικασίακαι την τελική απόφαση, η οποία ως εκ τούτου πρέπει νακηρυχθεί άκυρη. 25 Ηπροσφυγή επιτυγχάνει χωρίςέξοδα. 2388 4 Α.Α.Δ. Τουμσξής και Συνεργάτεςν.Αρχής Λιμένων Κύπρου Αναφερόμενηυπόθεση: Cyprus Waterworks CompanyLtd v. ΣυμβουλίουΑποχετεύσεωνΛευ κωσίας
(1995)4ΑΛΑ. 73. 5 Προσφυγή. Προσφυγή εναντίον της κατακύρωσης της προσφοράς αναφο ρικάμετηνεκπόνησημελέτης γιατολιμάνι στο Ζύγι στοενδιαφε10 ρόμενο μέρος αντίστους Αιτητές. Α. Σ.Αγγελίδης,γιατους Αιτητές. Α. Λυκούργου για κ.Τ. Παπαδόπουλο,γιατην Καθ'ηςη αίτηση. 15 Cur.adv. vult. 20 25 30 ΧΑΤΖΗΤΣΑΓΓΑΡΗΣ, Δ.:Οι ακητέςπροσβάλλουν τηναπόφα σητηςκαθ'ηςη αίτηση,γνώσητηςοποίαςέλαβανστις 18.9.93 από δημοσίευση στον τύπο, με την οποίακατακυρώθηκεηπροσφορά 95/92, αναφορικά μετηνεκπόνηση μελέτης γιατολιμάνι στο Ζύγι, στην εταιρείαADK Consulting Engineers Ltd-TRITON Consulting Engineers, σε συνεργασία με τους RKP Roditis, Koupparis & Partners Ltd,ενδιαφερόμεναμέρη,αντίστουςαιτητές. Στις4.11.92,ηκαθ'ηςηαίτησηΑρχή, μεδημοσίευση στοντύ πο ζήτησε διεθνείς προσφορές για την παροχή υπηρεσιών Συμ βούλων Μηχανικώνγιατημελέτηκαιεπίβλεψητηςκατασκευήςλι μενίσκου για μικράσκάφη στο Ζύγι. Υποβλήθηκαν 11προσφορές απόξένους οίκους σε συνεργασία μεκυπρίους.Προσφοράυπέβαλεκαιηξένη εταιρείαBabtie, σεσυ νεργασία μετουςαιτητές,όπωςκαιταενδιαφερόμεναμέρη. 35 Μετάτο άνοιγμα των προσφορών ο Προϊστάμενος του Κλά δουΠολιτικής Μηχανικής/Αρχιτεκτονικής τηςΑρχής, μεσημείω μα του προς το Γενικό Διευθυντή της Αρχής υπέβαλε εισηγήσεις σχετικάμετην ανάθεσητουτεχνικού μέρουςτηςαξιολόγησης των προσφορών.Κατόπιντούτου,οΓενικός ΔιευθυντήςτηςΑρχής,ζή40 τησε από το Διευθυντή του Τμήματος Αναπτύξεως Υδάτων, τη διάθεση δύο έμπειρων Πολιτικών Μηχανικών τουΤμήματος του γιατηντεχνικήαξιολόγηση τωνπροσφορών.Οτελευταίος,μεεπι στολήτου ημερομ. 10.3.93,ονόμασε δύο λειτουργούς τουΤμήμα τοςτου,πουδιέθεσε γι' αυτότοσκοπό. 2389 Χατζητσαγγάρης, Δ. Τουμαζής και Συνεργάτες ν.ΑρχήςΛιμένων Κύπρου
(1996)Ητεχνική αξιολόγηση των προσφορών έγινεαπότους ορισθέ ντες λειτουργούς του Τμήματος Αναπτύξεως Υδάτων, με βάση όρους εντολής που συμφωνήθηκαν μεταξύ των δύο αξιολογούντων λειτουργών και του Προϊσταμένου του Κλάδου Πολιτικής Μηχανικής/Αρχιτεκτονικής της Αρχής, όπως και τον όρο 12 των 5 εγγράφων τηςπροσφοράς. Η έκθεση των αξιολογούντων λειτουρ γών υποβλήθηκε στις 19.5.93, όπως φαίνεται δε αποκλείστηκαν από την παραπέρα διαδικασία,το άνοιγμα δηλαδή και αξιολόγη ση του οικονομικού μέρους των προσφορών τους,όσοιπροσφοροδότες δεν εξασφάλισαν την απαιτούμενηελάχιστη βαθμολογία, 10 σύμφωνα με τον όρο 12.
- Ανάμεσα στους αποκλεισθέντες προσφοροδότες ήτανκαιηBabtie,σε συνεργασία μετους αιτητές.Το ενδιαφερόμενο μέρος ήταν ανάμεσα στους πέντε προκριθέντες προσφοροδότες για το επόμενο μέρος της διαδικασίας.Το θέμα αφήνετο ανοικτό, για απόφαση από την Αρχή όσον αφορά το 15 άνοιγματουΟικονομικού φακέλουκαιέκτουπροσφοροδότη, του οποίου ηβαθμολογία ήτανπολύκοντά στην ορισθείσα ως ελάχι στηκαιπληρούσε όλους τουςυπόλοιπους όρους. Ηέκθεσητεχνικής αξιολόγησης κρίθηκε ικανοποιητικήαπότον 20 Προϊστάμενο του Κλάδου Πολιτικής Μηχανικής/Αρχιτεκτονικής τηςΑρχήςκαιπροωθήθηκεστο Γενικό Διευθυντή,οοποίος μεεπι στολή του ημερομ. 9.6.93, ζήτησετις απόψειςτου Γενικού Ελεγκτή τηςΔημοκρατίαςωςπροςτοκατάπόσο δικαιολογείτο τοάνοιγμα τουοικονομικού φακέλουτουέκτουπροσφοροδότη.Ηεκφρασθεί- 25 σαεπίτουθέματοςγνώμητου Γενικού Ελεγκτήήταν αρνητική. Στο μεταξύ οι αιτητές υπέβαλαν παραστάσεις, αναφορικά με τον αποκλεισμό τους, με επιστολές τους προς την Αρχή, τον Υπουργό Συγκοινωνιών καιΈργων,το Γενικό Ελεγκτή, τον Επί- 30 τρόπο Διοικήσεως και το Γενικό Διευθυντή της Αρχής, ζητώντας επανεξέτασητης αξιολόγησης των προσφορών. Ο Γενικός Ελεγκτής εκφράζοντας τη γνώμη του σε επιστολή ημερομ. 16.9.93,προς την Αρχή, ανέφερε ότι με βάσητους όρους 35 εντολής καιτακριτήριααξιολόγησης των προσφορών, "ηαξιολό γησηπουέγινεαπότην ΕπιτροπήπουόρισεηΑρχήείναιορθήκαι δίκαιη". Ο Γενικός Διευθυντής της Αρχής υπέβαλε σημείωμα προς την 40 Αρχή,ημερομ. 10.9.95, αναφορικά μετις προσφορές καιτηναξιο λόγηση τους και εισηγήθηκε το άνοιγμα των οικονομικών φακέ λωνκαιτηνκατακύρωσητηςπροσφοράςστονπροσφοροδότηπου θα εξασφάλιζε την ψηλότερη γενικήβαθμολογία. 2390 4 Α.Α.Δ. Τουμαζής και Συνεργάτες ν.ΑρχήςΛιμένων Κύπρου Χατζητσαγγάρης, Δ. Κατάτησυνεδρία τηςημερομ. 16.9.93, ηΑρχή,αφούενημερώ θηκεγιατοόλο θέμα,συμπεριλαμβανομένου του παραπόνου του αιτητήκαι τις απόψεις του Γενικού Ελεγκτή, πήρε την πιοκάτω απόφαση: 5 10 15 20 "5.2 Αφού αποχώρησεν οκ. Μ.Μελετίου, ακολούθησε συζήτη σηκαιανταλλαγήαπόψεωνκαισχετικά το Συμβούλιο αποφάσισενόπωςανοιχτούν οι οικονομικοί φάκελοι των πέντεπροσφοροδοτών που εξασφάλισαν την ψηλότερη βαθμολογία και όπως η προσφορά κατακυρωθεί στον προσφοροδότη πουθα εξασφαλίσει την ψηλότερη βαθμολογία με βάση τη φόρμουλα που συνδέει τηβαθμολογία τουτεχνικού μετο οικονομικό μέ ρος της προσφοράς που περιέχεται στους σχετικούς όρους εντολής. Ακολούθησε το άνοιγμα των οικονομικών φακέλων των πέντεοίκων OL οποίοι έδωσαντις ακόλουθες τιμές:
- Coodes &BlizardLtd.,/M.Iordanou
- ADK -Triton/Rkp
- Scott Wilson Kirkpatrick/J.Theophilou
- A. Rogan/Petevis& Georghiades
- RH& H/D. Lardis £227.000 £153.000 £195.450 £239.400 £343.800 Ηπροσφορά αφοράτον σχεδιασμό του έργου και την επί βλεψη της εκτέλεσης του έργου." 25 Με επιστολή ημερομ. 22.9.93 το ενδιαφερόμενο μέρος πληρο φορήθηκε ότι ηπροσφορά του,για το ποσό των C£153.000έγινε αποδεκτήκαικλήθηκε γιαυπογραφήτουσχετικού συμβολαίου. 30 Οι αιτητές συνέχισαν τις διαμαρτυρίεςτους με επιστολές τους προςτοΥπουργικό Συμβούλιο,τηνΑρχήκαιτοΓενικό Διευθυντή τηςκαι στις 19.11.93 καταχώρησαντην παρούσα προσφυγή. Οι αιτητές προβάλλουν ως λόγους ακυρώσεως της επίδικης 35 απόφασης τα ακόλουθα: 40 (α)Ηανάμειξη,στη διαδικασίααξιολόγησης των προσφορών λειτουργών τουΤμήματοςΑναπτύξεως Υδάτων ήταν αναρ μόδια και εξωγενής, ηδε έκθεση της Επιτροπής Αξιολόγησης μετην οποίααποκλείσθηκαν οι αιτητέςκαι στην οποία βασίστηκε η Αρχή, χωρίς τη διεξαγωγή περαιτέρω έρευνας είναιπαράνομη.Η Αρχήδεν εξουσιοδότησε την αξιολόγηση των προσφορών απότους πιο πάνω λειτουργούς ούτε εκ χώρησε τις αρμοδιότητες της,ούτε είχεεξουσία ναεκχωρή2391 Χατζητσαγγάρης, Δ. Τουμαζής και Συνεργάτες ν.ΑρχήςΛιμένων Κύπρου
(1996)σει τηνυποχρέωσητηςγιαέρευνα. ΟύτεηΑρχήεπεκύρωσε, έστωκαιεκτων υστέρων,τη διαδικασία. (β)Ηαναρμόδια ΕπιτροπήΑξιολόγησης ερμήνευσεκαιεφάρ μοσελανθασμένα τον όρο "Firm's experience"πουαπαντά- 5 ται στην παράγραφο 12.2
(1)των εγγράφωντηςπροσφοράς με αποτέλεσμα να βαθμολογηθούν οι αιτητές πολύχαμηλά στο στοιχείο αυτόκαικατάσυνέπεια νααποκλεισθούναπό την παραπέρα διαδικασία. (Ο όρος ερμηνεύθηκε με τέτοιο τρόποώστεδόθηκεβαθμολογίαμόνογιατηνπείρατηςεται- 10 ρείας/προσφοροοότητουεξωτερικού,χωρίςναληφθείυπό ψηηπείρατουκυπρίουσυνεργάτη). (γ)Ηένσταση των αιτητώνγιατο θέματου αποκλεισμού τους δεν εξετάστηκε απότην Αρχή, που δεν άσκησε τη δική της 15 διακριτικήεξουσία,ούτεδιεξήγαγε περαιτέρωέρευνα. (δ)Η απόφαση της Αρχής δεν είναι αιτιολογημένη, και ούτε υπάρχει απόφασηκατακύρωσης της προσφοράς στοενδια φερόμενο μέρος,αλλά μόνοκοινοποίηση απόφασηςγιακα- 20 τακύρωση. Ηδικηγόρος γιατους καθ'ωνη αίτησηαμφισβήτησε το έννομο συμφέρον των αιτητών να προβάλουν λόγους ακυρώσεως που αφορούν οτιδήποτε άλλο εκτός του αποκλεισμού τους.Υποστήρι- 25 ξεεπίσης ότιη ερμηνεία πουδόθηκεστον όρο 12.2.
(1)ήτανηορθή, νοουμένου ότιηπροκήρυξηαπευθύνετοαποκλειστικά σεαλλοδα πούς προσφοροδότες σε συνεργασία, για την εκτέλεσητου έργου, μεΚυπρίους.Ταέγγραφατωνπροσφορών,όπωςείπε,δεναφήνουν περιθώριαγιαυποβολήπροσφορώναπόημεδαπούς.Αναφορικάμε 30 τηδιαδικασίαπουακολουθήθηκεγιατηναξιολόγηση τωνπροσφο ρών,είπε ότι δεν υπάρχει νομοθετημένη διαδικασία,δενπαραβιά στηκε καμιάπρόνοιατουνόμου,τοδε Διοικητικό Συμβούλιοπου πήρε την τελική απόφασηδεν είχε υποχρέωση να αξιολογήσει το ίδιοτιςπροσφορέςούτεναπροβείσεκαμιάενδιάμεση ενέργειααλ- 35 λάμπορούσε ναβοηθηθεί απότεχνοκράτες ειδικούς. Η παράγραφος 12.1 των οδηγιών προς τους προσφοροδότες προνοεί ότι οικονομικοί φάκελοι θα ανοιχτούν μόνο στις περι πτώσεις των προσφοροδοτων των οποίων το τεχνικό μέρος της 40 προσφοράςτους θαικανοποιήσειτιςπιοκάτωδύοπροϋποθέσεις: "a.Their technical proposal score will lie within 10 percentage points of the topscoringfirm; and 2392 4 Α.Α.Δ. ΤουμαζήςκαιΣυνεργάτεςν. Αρχής ΛιμένωνΚύπρου Χατζητσαγγάρης, Δ. b. Their total technical score will be at least 70% of the total maximum possiblescore, as insub-clause 12.2herebelow." 5 Η δε παράγραφος 12.2, προνοεί τα ακόλουθα αναφορικά με τον τρόπο βαθμολογίας των προσφορών: "12.2The technical proposal will be evaluated on the basis of the followingevaluation categoriesandweights: 10 (l)The firm's experiencein thefield of interest 30%
(2)The adequacy of the proposed work plan and approach 30% 15 20 25
(3)The personnel proposed tobe assignedto therelevantAssignment 30%
(4)Theparticipation of thelocal Consultancy Firm 10%" Οι αιτητές αποκλείστηκαν απότη διαδικασίατου ανοίγματος τουοικονομικού φακέλου τους γιατί δεν συγκέντρωσαν την απαι τούμενη από την παράγραφο2.1 βαθμολογία. Η αξιολόγηση της προσφοράς τους και η βαθμολογία τους έγινεαπό την Επιτροπή Αξιολόγησης που απαρτίζετοαπόαναρμόδιαδιορισθέντες, κατά τους ισχυρισμούς τους, λειτουργούς. Επομένως και ο αποκλεισμός τους είναι στενά συνυφασμένος μετην αρμοδιότητα τουορ γάνουπουπροέβηκεστιςπιοπάνωενέργειες, τηνοποίαως εκτού του θαεξετάσωπρώτα. Δεν υπάρχει αμφισβήτηση ότι ηαρμοδιότητα όσον αφοράτην 30 κατακύρωσητων προσφορών ανήκει, στην περίπτωση αυτή,στην Αρχή,η οποίασταπλαίσια ενάσκησης των εξουσιών καιαρμοδιο τήτων της, μπορεί να αναθέσει τη διερεύνηση θεμάτων που ανα φύονται,για σκοπούς παροχής βοήθειας,σε οποιαδήποτεπρόσω πα ήόργαναθεωρεί κατάτην κρίση της πρέπον. Στην περίπτωση 35 αυτή,ηανάθεσηδεν έγινεαπότην ίδιατην Αρχή, αλλά απότο Γε νικό Διευθυντή της. Στηνυπόθεση Cyprus WaterworksCompany Ltd v. Συμβου λίουΑποχετεύσεωνΛευκωσίας
(1995)4 Α.Α.Δ.73,όπουη ανάθε40 ση αξιολόγησης προσφορών σε ιδιώτες δεν έγινε από το ίδιο το Συμβούλιο αποχετεύσεων ή την Επιτροπή Προσφορών που είχε εξουσιοδοτηθεί απότοΣυμβούλιο γιαμελέτη καικατακύρωσητης προσφοράς, αλλά από το Γενικό Διευθυντή του Οργανισμού, το Δικαστήριο είπεταακόλουθα: 2393 Χατζητσαγγάρης, Δ- Τουμαζήςκαι Συνεργάτες ν.ΑρχήςΛιμένων Κύπρου
(1996)"Η εμπλοκή της ιδιωτικής εταιρείας, τηνοποίαοι αιτητέςπερι γράφουνως ανταγωνιστική τουςσεάλλες προσφορές,δενήταν το αποτέλεσμα απόφασηςείτετου Συμβουλίου Αποχετεύσεων είτετης Επιτροπής Προσφορών. Φαίνεταιαπό το φάκελο (βλ. ερυθρό 191) πως ηανάθεση σ' αυτούςτου έργου της εξέτασης 5 καιαξιολόγησης των τεσσάρων προσφορών πουείχανυποβλη θεί,έγινεαπότο Γενικό Διευθυντή του Συμβουλίου Αποχετεύ σεων, χωρίς την απαραίτητηκάλυψη επί τούτου απόφασης αρ μόδιου οργάνου. 10 Οι καθ' ων ηαίτηση υποστηρίζουν πως είναι σύνηθες για ένα Συμβούλιο πουδεν διαθέτει ειδικούς εμπειρογνώμονες σεκάθε θέμα, νααποφασίζειτηναξιολόγηση τωνπροσφορών απόπρό σωπο που δεν υπάγεται υπηρεσιακά σ' αυτό. Οι αιτητές εγεί ρουνζήτημακαιωςπροςτηνκαθόλουδυνατότητατέτοιαςανά- 15 θέσης κυρίως ενόψει τουγεγονότος ότιείχεήδη εξουσιοδοτηθεί ηΕπιτροπήΠροσφορών να μελετήσεικαινακατακυρώσει. Αυ τό όμως το ζήτημα είναι πλέον δευτερεύον. Όπωςέχω σημειώ σει, δεν υπάρχει απόφασητου Συμβουλίου πάνω στο θέμα. Ο Γενικός Διευθυντής του Συμβουλίου δεν έχει, ούτε υι^ρχει τέ- 20 τοια εισήγηση, αρμοδιότητα για τέτοια ανάθεση.Η αξιολόγηση που συζητούμε ήταν στοιχείο εξωγενές και η κατακύρωση με γνώμονα το περιεχόμενο της απολήγει χωρίς νόμιμο έρεισμα." Με βάση το περιεχόμενο του πιο πάνω αποσπάσματος, με το 25 οποίο συμφωνώ, βρίσκω ότικαιστην παρούσαπερίπτωση ηαξιο λόγηση τωνπροσφορών,η οποίααπέληξε στον αποκλεισμό τωναι τητών είχεγίνει χωρίς ανάθεσηαπό το αρμόδιοκατά νόμο όργανο και επομένως αποτελούσε εξωγενές στοιχείο. Ηαξιολόγηση αυτή διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στην παραπέραδιαδικασίακαιτην 30 τελική απόφαση,ηοποίαωςεκτούτου πρέπει νακηρυχθείάκυρη. Ως αποτέλεσμα, ηπαρούσαπροσφυγή επιτυγχάνει καιηεπίδι κηαπόφασηακυρώνεται. 35 Δεν εκδίδεται διαταγή γιαέξοδα. Η επίδικη απόφαση ακυρώνεται χωρίςέξοδα. 2394