(1996)19Σεπτεμβρίου, 1996 [ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ, Δ/στής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΟΑΡΘΡΟ 146ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΜΑΡΘΑ ΣΑΒΒΑ ΜΑΡΚΟΥ, Αιτήτρια, ν. ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝΚΑΙ ΑΛΛΟΥ, Καθ' ων ηαίτηση. (Υπόθεση Αρ. 1059/94) Διοικητικό Δίκαιο — Γενικέςαρχές — Αρχή της καλήςπίστης — Θεω ρία και νομολογία— Περιστάσειςπαραβίασης τηςστην κριθείσαπε ρίπτωση. Προσφυγήβάσει τουΆρθρον 146τουΣυντάγματος—Λόγοι ακυρώσεως —Αναρμοδιότητα σεσυνδυασμό μεανυπαρξία εγγράφουπου ναεν σωματώνει τηνεπίδικη πράξη—Περιστάσεις. 5 Προσφυγήβάσει τουΆρθρου 146τουΣνντάγματος— Προθεσμία — Μη έναρξηδιαδρομής της προθεσμίαςτων 75ημερών εξαιτίας ελαηω- 10 μάτων στην κοινοποίησητηςδιοικητικήςπράξης— Περιστάσεις της κακής κοινοποίησης στην κριθείσα περίπτωση — Απαίτηση ορθής κοινοποίησηςγια να αρχίσει ηπροθεσμία τηςπροσφνγής. Η αιτήτρια προσέφυγε κατάτης απόρριψης της αίτησης της για 15 ανέγερση εστιατορίου μετηνεντύπωση,πουτηςδημιούργησανοικοι νοποιήσεις από την αρμόδια αρχή,ότι η ιεραρχικήπροσφυγήτης κα τάτηςαρχικήςαπορρίψεωςείχενομοτύπωςασκηθείκαιαποφασιστεί. Το Ανώτατο Δικαστήριο, ακυρώνοντας της επίδικη απόφαση, 20 αποφάσισεότι: 1. Στησχετική επιστολή του Επαρχου Αμμοχώστου ημερ.9.3.1993, πουείναικαιτοεπίκεντροτηςπαρούσαςδιαδικασίας,καμιάανα φορά δε γίνεται στην παραπομπή του θέματος ενώπιον του 25 2500 4 Α.Α.Δ. 5 10 15 20 25 30 35 40 Μάρκου ν.Υπουργού Εσωτ. κ.ά. Υπουργού, ούτε σε εξέταση του σύμφωνα με το Αρθρο 9
(4)(γ), του περί Ρυθμίσεως Οδών και Οικοδομών Νόμου,Κεφ. 96 ούτε καν του γεγονότος ότι ηαίτηση απορρίφθηκεαπότον Υπουργό. Απλά την πληροφορούν ότι ηαίτησητης εξετάστηκε και απορρίφθηκε.Ηαιτήτριαμη γνωρίζονταςότι ηαίτησητηςαπορρίφθηκε ύστερα απόαπόφασητουΥπουργού, ακολουθώνταςτις πρόνοιες του Αρθρου 18 σύμφωνα με το οποίο οποιοσδήποτε δεν ικανο ποιείταιαπόαπόφασητηςαρμόδιαςαρχήςπου εκδίδεταιδυνάμει των Αρθρων 3,6και 9 μπορεί μέσασε είκοσι μέρες απότηνκοινοποίηση της απόφασηςνα προσφύγει στον Υπουργό Εσωτερι κώνκαιναπροσβάλει τηναπόφαση, καταχώρησειεραρχικήπρο σφυγή. Είναιορθήη αρχήότικανέναόργανοδεν μπορείναενερ γεί σαν δευτεροβάθμιο δικαστήριο προς εξέταση,υπό μορφή ιε ραρχικήςπροσφυγής,τηςαπόφασηςπουτοίδιοπήρε. Όμως,από τηνάλλη,ηαιτήτρια δεν εγνώριζε καιδεν είχετρόποναγνωρίζει ότι η απόφαση που της κοινοποιήθηκε με την επιστολή ημερ. 9.3.1993ήταν απόφασητου Υπουργού και όχι της αρμόδιας αρ χής.ΟΈπαρχοςΑμμοχώστουπουτηνυπογράφει,ήτανκαιοπρό εδροςτου Συμβουλίου ΒελτιώσεωςΑγίας Νάπας,δηλαδή της αρμόδιας αρχής.Είναι ορθήη θέσηότι η απόφασητου Υπουργού αποτελεί εκτελεστήδιοικητικήπράξηκαιότιηαιτήτριακανονικά δε θα μπορούσε να καταχωρήσει ιεραρχική προσφυγή εναντίον της.Όμως,ηπαράλειψη τηςδιοίκησηςναπαράσχειστηναιτήτρια όλαταστοιχείαούτωςώστεναγνωρίζειτηνομικήθέσηκαιτοπεριεχόμενο τηςαπόρριψης,τηνπαραπλάνησε μετρόποπουη πρά ξη της διοίκησης να συνιστά ουσιαστικά επίδειξη κακής πίστης τηςδιοίκησης προςτον διοικούμενο.Τογεγονός τηςπαραπλάνη σηςτηςαιτήτριας επιβεβαιώνεταικαιαπότηδιατύπωσηπου χρη σιμοποιήθηκε στην παρούσαπροσφυγή. Ηαιτήτριααξιώνειακύρωσητης απόφασηςτωνκαθ' ωνη αίτηση 1 (τουΥπουργού Εσω τερικών) μετην οποίααπέρριψετην ιεραρχικήτηςπροσφυγήκα τά της απόφασηςτων καθ' ων ηαίτηση2 (του Συμβουλίου Βελ τιώσεως Αγίας Νάπας) για μη έκδοση άδειας οικοδομής. Είναι φανερό ότι η αιτήτρια,τουλάχιστον μέχρι την καταχώρηση της παρούσας προσφυγής, θεωρούσε την επιστολή του Επαρχου ως απάντησητηςαρμόδιαςαρχήςκαιόχικοινοποίηση της απόφασης του Υπουργού. Ηχρηστή διοίκηση οφείλει να αποκαλύπτει,φανερώνει και αναφέρει σαφώςτους λόγους καιτααίτια πουτηνοδήγησανστησυ γκεκριμένη λύση.Πρέπειναγίνεται φανερόμεποιασειρά συλλο γισμών η διοίκηση κατέληξε στη λύσηπου προτίμησε, ενώ όταν στοιχείαπαραμένουνκαλυμμένα,ηαποτελεσματικήεπέμβασητου ακυρωτικούδικαστηρίουδενκαθίσταταιδυνατή(Παπαχατζή, Σύ2501 Μάρκου ν. Υπουργού Εσωτ. κ.ό.
(1996)στηματου ισχύοντος στηνΕλλάδαΔιοικητικού Δικαίου,Ε'Έκδο ση, 1976, σελ. 514). Πολύ περισσότερο όταν στην απόφασηήτην κοινοποίηση τηςπαραλείπονταιβασικάστοιχεία, όπωςτοόργανο που την εξέδωσεκαι η διάταξητουνόμου πάνω στην οποίαστηρίκτηκε ηαπόφαση. Κατάγενική αρχήτου διοικητικού δικαίου, 5 οι δημόσιες υπηρεσίες οφείλουν να χορηγούν στους διοικούμε νους ταστοιχεία πουτους αφορούνκαι προκύπτουν απότα αρ χείατηςυπηρεσίας,εκτός ανκάτιτέτοιο αποκλείεται από αντίθε τη ρητή διάταξη ή εκ λόγων δημοσίου συμφέροντος (ΣτΕ 2196/1969). 10
- Εκτόςόμως τηςέλλειψηςκαλήςπίστης,στην παρούσαυπόθεσηη συγκεκριμένη πράξητηςδιοίκησηςνοσείκαιγιαάλλολόγο. Η επι στολή του Γενικού Διευθυντή ημερ.8.12.1994μετην οποίααπορ ρίπτεται η ιεραρχική προσφυγή της αιτήτριας, αναφέρει πως ο 15 Υπουργός Εσωτερικών απέρριψε την προσφυγή της με βάση τις εξουσίεςπουδιαθέτει απότο Αρθρο 18του Νόμου,όμως πουθε νά στους διοικητικούς φακέλους που κατατέθηκανσαν τεκμήρια δεν εντοπίζεται ηαπόφασητου Υπουργού. Δηλαδήεκτός τηςκοι νοποίησης απότο Γενικό Διευθυντή καιμίαςσχετικής έκθεσης δι- 20 οικητικού λειτουργού ημερ. 18.8.1994 που απευθύνεται στον Υπουργό καιστην οποίαγίνεται εισήγηση επίτης ιεραρχικήςπρο σφυγής, δε φαίνεται οποιαδήποτε απόφαση του Υπουργού είτε υπό μορφήπλήρους εγγράφου,είτευπό μορφήκαναπλήςσημεί ωσης. Η πράξητου Γενικού Διευθυντή μετηνοποίααπορρίπτεται 25 η ιεραρχική προσφυγή,αντίθετα με ό,τι αναφέρεται στην επιστο λή,δεν αποτελεί απόφασητου Υπουργού, έχει ληφθεί απόαναρ μόδιο πρόσωπο και συνεπώς θαπρέπει και για το λόγοαυτόνα ακυρωθεί. 30
- Ηακύρωσητης απόφασηςγιααπόρριψητης ιεραρχικήςπροσφυ γής δεν τελειώνει το θέμα. Παραμένει ηαπόφασητου Υπουργού ημερ. 14.9.1992 που ελήφθη μεβάσητο Αρθρο 9
(4)(γ)καιηκοι νοποίηση της από τον ΈπαρχοΑμμοχώστου προς τηναιτήτρια. Ηκοινοποίηση τουΕπαρχουπάσχειγιατί έχουν παραλειφθείαπό 35 αυτήν σωρεία βασικών στοιχείων. Ηελλειπής κοινοποίηση δεθί γει τοκύρος τηςπράξηςήτην εκτελεστότητά της,αλλάεπιδράεπί τηςπροθεσμίας άσκησης προσφυγής. Ηπαράλειψητης κοινοποί ησης στον ιδιώτηήακόμακαιηελλειπής κοινοποίηση ασκείεπιρ ροήστην έναρξητηςπροθεσμίας προσβολής τηςεπίακυρώσει,χω- 40 ρίς όμως ναθίγει τοκύροςτηςπράξης(ΣτΕ785/62),ή τηνεκτελε στότητάτης(ΣτΕ201/36)καιότανακόμηεπιβάλλεταιειδικώςαπό το νόμο, γιατί ηκοινοποίηση δεν αποτελεί στοιχείο της πράξης, αλλά μέσο γνωστοποίησης της που ακολουθεί την τελείωση της 2502 4 Α.Α.Δ. 5 10 15 Μάρκου ν. Υπουργού Εσωτ. κ.ά. (ΣτΕ 1117/39. ΒλέπεεπίσηςΔαγτόγλου, ΓενικόΔιοικητικόΔίκαιο, ανωτέρω,σελ.268,269), Ηπλημμελής κοινοποίηση στέρησεαπό τηναιτήτριατηνευκαιρίαναπληροφορηθείτην απόφασησωστά, μεαποτέλεσμα ηελλειπής αυτήκοινοποίηση να μημπορεί να θεωρηθεί δέουσακοινοποίηση της απόφασηςτου Υπουργού. Ίσως ηκαταλληλότερη διαδικασίαπουθαπρέπειναακολουθηθείμετά την ακύρωση τηςαπόφασηςγιααπόρριψη της ιεραρχικής προ σφυγής ναείναιησωστήπληροφόρησητηςαιτήτριαςγιατηναπό φαση τουΥπουργού μεκοινοποίηση πουναπεριέχει όλατααπαραίτηταστοιχεία. Ηαπόφασηημερ.8.12.1994μετηνοποίααπορρίπτεταιη ιεραρχι κή προσφυγή της αιτήτριας θαπρέπει ναακυρωθεί.ΤοΔικαστήριο δεν έχει δικαιοδοσία ναεκδώσει δήλωση ότιηαιτήτρια δικαιούται εξέτασης καιαπάντησηςστην ιεραρχικήτης προσφυγή. ΤοΔικαστή ριο μπορεί μόνο ναακυρώνει πράξειςτης διοίκησης που κρίνονται παράνομες.Επίσης τοΔικαστήριο δεν μπορεί να αποφαίνεται ανη αιτήτριαδικαιούταισεέγκριση τηςαίτησηςτηςγιαέκδοσηάδειαςοι κοδομής. 20 Ηπροσφυγή επιτυγχάνει με έξοδα. Αναφερόμενες υποθέσεις: 25 TamassosTobaccoSuppliersandCo. v.Δημοκρατίας
(1992)3Α.Α.Δ.60, Drousiotis v.CyprusBroadcasting Corporation
(1984)3C.L.R. 546. Προσφυγή. 30 Προσφυγή εναντίον της απόρριψης τηςιεραρχικής προσφυγής της Αιτήτριας κατά τηςαπόφασης των Καθ' ωνη αίτηση με την οποία απερρίφβηκε η αίτηση τους για άδεια οικοδομής για την ανέγερση εστιατορίου. 35 Α. Κεφάλας, για την Αιτήτρια. Ε.Κλεόπα, Δικηγόρος της Δημοκρατίας,γιατους Καθ'ωνηαί τηση. 40 Cur.adv. vult. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ, Δ.: Ηαιτήτρια είναι ιδιοκτήτρια του τεμαχίου υπ* αρ.20/5/1, Φ/Σχ.XL11/20.Ε.1 που βρίσκεται στην Αγία Νάπα. 2503 Νικολαΐδης, Δ. . Μάρκουν.Υπουργού Εσωτ.κ.ά.
(1996)Στις 9.2.1983υπέβαλε αίτηση για ανέγερση εστιατορίου στο τότε Συμβούλιο Βελτιώσεως Αγίας Νάπας. Στις 11.10.1983πληροφο ρήθηκεμεεπιστολή τουΕπαρχουΑμμοχώστου ότιηαίτησητηςεί χε απορριφθεί γιατί ήταν αντίθετη με τις πρόνοιες του Νόμου 80/82και γιατί στην περιοχή Αγίας Νάπαςυπήρχε οξύ πρόβλημα 5 υδατοπρομήθειας. Κατάτην ίδια περίοδο υποβλήθηκε εκ μέρους τηςαιτήτριας,μέσω τεχνικού γραφείου,αίτησηπροςτονΚυπρια κό Οργανισμό Τουρισμού για έγκριση σειράς σχεδίων προς ανέ γερση στο ίδιο ακίνητο τριάντα οργανωμένων διαμερισμάτων. Κατάτοχρόνο υποβολήςτηςαίτησης τοακίνητοβρισκόταν εκτός 10 της περιοχής υδατοπρομήθειας. Η απόφασητου Επαρχουημερ. 11.10.1983μετην οποίαηαίτηση ανέγερσης εστιατορίου απορρί φθηκε δεν προσβλήθηκε με προσφυγή. Παρά την αρχικήαπορρι πτική απόφασητου Επαρχουημερ. 11.10.1983καιπαρά το γεγο νόςότι έκτοτε η αιτήτριαδενυπέβαλενέααίτηση,ηαίτησητηςσυ- 15 νέχισεναεξετάζεταιαπότααρμόδιατμήματα,επίτηβάσειτουκα τάπόσο αυτή εκπληρούσε τις προϋποθέσεις του Νόμου80/82 και της Κ.Δ.Π. 155/83. Σε συνεδρία του Συμβουλίου Βελτιώσεως Αγίας Νάπας ημερ.23.10.1984 το ακίνητοτης αιτήτριας ενετάχθη στην περιοχή υδατοπρρμήθειαςκαιαποφασίστηκεηπαραχώρηση 20 σ' αυτόνερού για ανέγερση εστιατορίου καιοργανωμένων διαμε ρισμάτων. Σε έκθεση του προς το Διευθυντή Τμήματος Πολεοδομίας και Οικήσεως ημερ. 10.5.1986,οεπαρχιακόςλειτουργός τουτμήματος 25 συνέστησε την απόρριψητης αίτησης λόγω του on οι προϋποθέ σεις του Νόμου 80/82και της Κ.Δ.Π. 155/83δεν επληρούντο και συγκεκριμένα γιατί (α)ηπροτεινόμενη ανάπτυξηδεθα συνέβαλλε στηνενοποίησηήβελτίωσηυφιστάμενωνοικισμών, (β)δεθασυνέ βαλλε στη συμπλήρωση τουοδικού δικτύου,(γ)δεν επρόκειτο για 30 ανάπτυξησεκατάλληλη τοποθεσίακαι(δ)δεν επρόκειτογιαενδε δειγμένητουριστική ανάπτυξη. Μετηνεισήγηση γιααπόρριψητης αίτησης συμφώνησε καιοΔιευθυντής τουΤμήματοςΠολεοδομίας καιΟικήσεως (βλέπεεπιστολήτουπροςτονΈπαρχο Αμμοχώστου ημερ.28.5.1986). 35 Με επιστολή του προς το Γενικό Διευθυντή του Υπουργείου Εσωτερικών ημερ. 22.6.1987,ο αναπληρωτής Έπαρχος Αμμοχώ στου έθεσε υπ' όψη του Υπουργείου την παρουσιασθείσα διαφω νία μεταξύ των επιτόπιων μελών του Συμβουλίου Βελτιώσεως 40 Αγιας Νάπας που ευνοούσαν τη χορήγηση της αιτηθείσαςάδειας και τουΔιευθυντή τουΤμήματοςΠολεοδομίας και Οικήσεως που εισηγείτο απόρριψη της.ΟΈπαρχοςσημείωσετηνπροσωπικήτου συμφωνία με τις απόψεις των επιτόπιων μελών και ζήτησε όπως 2504 4 Α.Α.Δ. Μάρκου ν.Υπουργού Εσωτ. κ.ά. Νικολαΐδης, Α. τοθέμααχθείενώπιοντουΥπουργού Εσωτερικών σύμφωναμετις διατάξειςτουάρθρου9
(4)(γ)τουπερίΡυθμίσεως Οδών καιΟι κοδομών Νόμου, Κεφ. 96, όπως τροποποιήθηκε,προς λήψηορι στικήςαπόφασης. 5 10 15 20 25 30 Τοάρθρο9
(4)(γ)προβλέπει ότι σε περίπτωση διαφωνίαςτης αρμόδιαςαρχήςπροςτοΔιευθυντή Πολεοδομίας,ηαρχή παραπέ μπει τοζήτημαστον Υπουργό Εσωτερικών, οοποίοςαποφασίζει, κοινοποιεί δε την απόφασητου σε κάθε ενδιαφερόμενο. Από της κοινοποίησης η απόφαση του Υπουργού καθίσταται εκτελεστή. Στις 31.8.1992 υπόμνημα του αρμόδιου διοικητικού λειτουργού του Υπουργείου Εσωτερικών καταλήγει σε εισήγηση απόρριψης τηςαίτησης.Στοίδιοπρακτικόυπάρχειχειρόγραφησημείωση,πι θανόντου Γενικού Διευθυντή,μετηνοποίαγίνεται εισήγηση προς τον Υπουργό να συμφωνήσει με τις απόψεις του Διευθυντή του ΤμήματοςΠολεοδομίας.Πιοκάτωυπάρχει ενυπόγραφη ιδιόχειρη σημείωση του Υπουργού ημερ. 14.9.1992 μετις λέξεις"Συμφωνώ. Όχι". EivaLπροφανέςότι ο Υπουργός συμφωνεί με την εισήγηση για απόρριψητηςαίτησης. Στις25.9.1992το Υπουργείο Εσωτερικών με επιστολή του πληροφόρησε τον Έπαρχο Αμμοχώστου ότι ο Υπουργός Εσωτερικών ασκώνταςτις εξουσίες πουτουπαρέχο νται μεβάσητοάρθρο9
(4)(γ)του περί Ρυθμίσεως ΟδώνκαιΟι κοδομών Νόμου,Κεφ.96, όπως τροποποιήθηκε, αποφάσισε ότι η αίτησηδενικανοποιείτιςπρόνοιες τουΝόμου80/82καιτις σχετικές οδηγίες του Υπουργικού Συμβουλίου (Κ.Δ.Π. 155/83). Στις 9.3.1993ο ΈπαρχοςΑμμοχώστου με επιστολή προς τηναιτήτρια αναφέρειτα ακόλουθα: "Επιθυμώνα αναφερθώστην αίτηση σαςγια άδειαοικοδομής για την ανέγερση εστιατορίου μέσα στο τεμάχιο 20/5/1 του Φ/Σχ. 42/20Ε.1 στην Αγία Νάπακαινασαςπληροφορήσω ότι ηαίτησησας εξετάσθηκε καιαπορρίφθηκεγιατί δενπλήρει τις πρόνοιες τουΝόμου80/82καιτις σχετικές οδηγίεςτου Υπουρ γικού Συμβουλίου (Κ.Δ.Π. 155/83)."(*) 35 Εναντίον της απόφασης ηαιτήτριαάσκησε στις 26.3.1993μέ σω του δικηγόρου της ιεραρχική προσφυγή προς τον Υπουργό Εσωτερικών, βάσει του άρθρου 18του Κεφ. 96. Μεεπιστολή του ο Γενικός Διευθυντής του Υπουργείου Εσωτερικών ημερ. 40 8.12.1994,πληροφόρησε το δικηγόρο της αιτήτριαςότι ο Υπουρ γός Εσωτερικών βάσειτων εξουσιών πουδιαθέτει απότο άρθρο (*)Διατηρήθηκεηορθογραφίατουκειμένου. 2505 Νικολαΐδης, Δ. Μάρκουν.Υπουργού Εσωτ.κ.ά.
(1996)18τουνόμουαπέρριψετηνπροσφυγή.Στηνεπιστολήαναφερόταν ότι αφού ελήφθη υπ' όψη ότι ηπροσβαλλόμενη απόφαση αποτε λούσε απόφαση του Υπουργού Εσωτερικών, το ίδιο όργανο (ο Υπουργός) δεν μπορούσε ναενεργήσει ως δευτεροβάθμιο όργανο με βάσητο άρθρο 18καιναεξετάσειτην ορθότητατης δικής του 5 απόφασης, αποφασίζονταςεπί του ιδίου θέματος, κάτω απότα COLaγεγονότα,δύοφορές.Ανέφερεεπίσης ότι οι ισχυρισμοί ότι σε παρόμοιες περιπτώσεις παρασχέθηκανάδειες οικοδομής δεν ευ σταθούσαν. Εναντίον της απόφασης αυτής ασκήθηκε ηπαρούσα προσφυγή,τόσοεναντίοντουΥπουργού Εσωτερικών όσοκαιενα- 10 ντίον του Δήμου Αγίας Νάπας. Στις 13.12.1995ηπροσφυγήενα ντίοντουΔήμουΑγίας Νάπαςκαθ'ωνηαίτηση2αποσύρθηκεκαι απορρίφθηκε. Μετηνπροσφυγήτηςηαιτήτριααξιώνει: 15 (α)ακύρωσητηςαπόφασηςτουκαθ' ουηαίτηση 1 ημερ.8.12.1994 με την οποία απέρριψε την ιεραρχικήτης προσφυγήκατά της απόφασης των καθ' ωνη αίτηση2 για μηέκδοση άδειαςοικο δομής, (β) δήλωση ότι η αιτήτρια δικαιούται εξέτασης και απάντησης στην προσφυγήτηςημερ.26.3.1994καιστησχετικήαίτησηγια άδειαοικοδομήςκαι (γ) δήλωσηότιη αιτήτριαδικαιούταιέγκρισης τηςαίτησηςΒ48/83 τουΔήμου Αγίας Νάπαςγιαάδειαοικοδομής εστιατορίουκαι τριάντα οργανωμένων τουριστικών διαμερισμάτων. Σύμφωνα με τους ισχυρισμούς της αιτήτριας η απόφασηελή φθηκατά παράβαση των αρχών της χρηστής διοίκησης, νομολο γίας,φυσικήςδικαιοσύνηςκαιίσης μεταχείρισης τωνπολιτών,κα- 30 τά παράβαση του Κεφ. 96, από μη εξουσιοδοτημένο πρόσωπο, καθ' υπέρβασηεξουσίας,χωρίςτηδέουσαέρευνακαιμεπλάνηως προς την ερμηνεία καιεφαρμογήτης σχετικής νομοθεσίας. Με την ένσταση του ο καθ' ου ηαίτηση εγείρει προδικαστική 35 ένσταση ότιη απόφασηημερ.8.12.1994δενείναιπράξη εκτελεστή, αλλάβεβαιωτικήπροηγούμενης απόφασης.Επίσηςπροβάλλεταιο ισχυρισμός ότι η προσφυγήείναι εκπρόθεσμη. Η βασικήθέσητου καθ' ου ηαίτησηείναι ότι σύμφωνα με τοάρθρο9
(4)(γ)τουνό μου, σε περίπτωση διαφωνίαςτης αρμόδιαςαρχήςπρος το Διευ- 40 θυντή του Τμήματος Πολεοδομίας, το θέμα παραπέμπεται στον Υπουργό Εσωτερικών οοποίοςαποφασίζεισχετικάκαικοινοποι εί την απόφαση του σε κάθε ενδιαφερόμενο. Η απόφαση του Υπουργού που είναι εκτελεστή κοινοποιήθηκε στον Έπαρχο, ο 2506 20 25 4 Α.Α.Δ. Μάρκουν.Υπουργού Εσωτ. κ.ά. Νικολαΐ&ης, Α. οποίος μετησειράτουτηνκοινοποίησε στην αιτήτρια.EivaLηθέ σητου καθ' ου ηαίτησηότι ηαπόφασητου Υπουργού είναι εκτε λεστήδιοικητική πράξηκαι ηαιτήτρια έπρεπε να προσφύγει στο δικαστήριοκαι ναζητήσει την ακύρωσητης πιο πάνω απόφασης 5 καιόχι ναυποβάλει ιεραρχικήπροσφυγήβάσει τουάρθρου 18. 10 15 20 25 30 35 40 Ας δούμε όμως ταγεγονότα απότησκοπιάτης αιτήτριας.Με τά την αρχική αίτηση για έκδοση άδειαςοικοδομής και μετάτην πάροδο πολλού χρόνου, η αιτήτρια λαμβάνει επιστολή από τον ΈπαρχοΑμμοχώστου, ο οποίος ας σημειωθεί είναι και ο πρόε δροςτουΣυμβουλίουΒελτιώσεωςΑγίας Νάπας,μετηνοποίαπλη ροφορείταιότιη αίτησητηςεξετάστηκε καιαπορρίφθηκεγιατίδεν πληρούοε τις πρόνοιες τουΝόμου80/82.Ηεπιστολή αυτή αποτε λούσεκοινοποίηση προς την αιτήτριατης απόφασηςτου Υπουργού που λήφθηκε με βάση το άρθρο 9
(4)(γ) του νόμου με την οποίαοΥπουργός αποφάσιζεεπίτηςδιαφωνίαςτηςαρμόδιαςαρ χής μετοΔιευθυντήΤμήματοςΠολεοδομίας.ΟΥπουργός κατέλη ξε στην απόφασητου στις 14.9.1992και στις25.9.1992το Υπουρ γείο Εσωτερικών πληροφόρησε σχετικά τον Έπαρχο Αμμοχώστου,οοποίοςχρειάστηκε πεντέμισι ολόκληρους μήνεςγιανακοι νοποιήσειτηναπόφασηστηναιτήτρια.Θαπρέπεινασημειωθεί ότι ηδιαφωνίατηςαρμόδιαςαρχήςμετοΔιευθυντήΠολεοδομίαςγια τηνέκδοσηή μητηςάδειαςοικοδομήςπαραπέμφθηκεστον Υπουρ γό απότηναρμόδιααρχήχωρίςη αιτήτριαναλάβειγνώσητηςπαραπομπής.Απλά αργότεραπληροφορήθηκε ότι ηαίτηση τηςεξε τάστηκε και απορρίφθηκε. Στη σχετική επιστολή του Επαρχου Αμμοχώστου ημερ. 9.3.1993,που είναι και το επίκεντρο τηςπα ρούσαςδιαδικασίας, καμιάαναφοράδενγίνεται στηνπαραπομπή τουθέματος ενώπιον του Υπουργού, ούτε σε εξέταση τουσύμφωναμετοάρθρο9
(4)(γ),ούτεκαντουγεγονότος ότιηαίτησηαπορ ρίφθηκε απότον Υπουργό. Απλά την πληροφορούν ότι ηαίτηση της εξετάστηκε και απορρίφθηκε. Ηαιτήτριαμηγνωρίζοντας ότι η αίτηση της απορρίφθηκεύστερα από απόφασητου Υπουργού, ακολουθώνταςτις πρόνοιες τουάρθρου 18σύμφωνα μετοοποίο οποιοσδήποτε δεν ικανοποιείται απόαπόφαση της αρμόδιας αρ χήςπουεκδίδεταιδυνάμει των άρθρων 3,6και 9 μπορεί μέσα σε είκοσι μέρες από την κοινοποίηση της απόφασης να προσφύγει στον Υπουργό Εσωτερικών καινα προσβάλει την απόφαση, κα ταχώρησε ιεραρχικήπροσφυγή.Είναιορθήηαρχή ότι κανένα όργανο δεν μπορεί να ενεργεί σαν δευτεροβάθμιο δικαστήριο προς εξέταση,υπόμορφήιεραρχικήςπροσφυγής,τηςαπόφασηςπουτο ίδιοπήρε. Όμως,απότηνάλλη,η αιτήτριαδενεγνώριζεκαιδενεί χετρόποναγνωρίζει ότιη απόφασηπουτηςκοινοποιήθηκε μετην επιστολή ημερ.9.3.1993ήταναπόφασητου Υπουργού και όχι της 2507 Νικολαΐδης, Δ. Μάρκου ν. Υπουργού Εσωτ. κ.ά.
(1996)αρμόδιαςαρχής.Ας μηξεχνούμεκαιότι οΈπαρχος Αμμοχώστου πουτηνυπογράφει,ήτανκαιοπρόεδροςτουΣυμβουλίουΒελτιώ σεωςΑγίας Νάπας,δηλαδήτηςαρμόδιαςαρχής. Είναιορθήη θέ ση ότι η απόφασητου Υπουργού αποτελεί εκτελεστή διοικητική πράξηκαιότι ηαιτήτριακανονικάδεθαμπορούσε νακαταχωρή- 5 σει ιεραρχικήπροσφυγή εναντίοντης.Όμως,ηπαράλειψητηςδι οίκησηςναπαράσχειστηναιτήτριαόλαταστοιχείαούτωςώστενα γνωρίζει τη νομική θέση και το περιεχόμενο της απόρριψης,την παραπλάνησεμετρόποπουηπράξητηςδιοίκησηςνασυνιστάου σιαστικά επίδειξη κακής πίστης της διοίκησης προς τον δκ>ικού- 10 μενο.Τογεγονός τηςπαραπλάνησηςτηςαιτήτριαςεπιβεβαιώνεται και απότη διατύπωση πουχρησιμοποιήθηκε στην παρούσα προ σφυγή. Ηαιτήτριααξιώνει ακύρωσητης απόφασηςτουκαθ' ουη αίτηση 1(του Υπουργού Εσωτερικών) μετην οποίααπέρριψετην ιεραρχικήτης προσφυγήκατάτηςαπόφασηςτουκαθ' ουη αίτηση 15 2 (τουΣυμβουλίου ΒελτιώσεωςΑγίας Νάπας)για μη έκδοσηάδει αςοικοδομής. Είναιφανερόότιη αιτήτρια,τουλάχιστον μέχριτην καταχώρηση της παρούσας προσφυγής, θεωρούσε την επιστολή του Επαρχουως απάντησητηςαρμόδιαςαρχήςκαιόχι κοινοποί ησητης απόφασηςτουΥπουργού. 20 Η χρηστή διοίκηση οφείλει να αποκαλύπτει, φανερώνει και αναφέρει σαφώς τους λόγους καιτααίτιαπουτην οδήγησαν στη συγκεκριμένη λύση.Πρέπειναγίνεται φανερό με ποιασειράσυλ λογισμών ηδιοίκηση κατέληξε στηλύσηπουπροτίμησε,ενώ όταν 25 στοιχεία παραμένουνκαλυμμένα,η αποτελεσματική επέμβασητου ακυρωτικούδικαστηρίου δενκαθίσταται δυνατή(Παπαχατζή, Σύ στημα του ισχύοντος στην Ελλάδα Διοικητικού Δικαίου, Ε' Έκδοση, 1976, σελ. 514). Πολύπερισσότερο ότανστην απόφαση ή τηνκοινοποίηση τηςπαραλείπονταιβασικάστοιχεία,όπωςτοόρ- 30 γανο πουτην εξέδωσεκαιη διάταξητου νόμου πάνωστην οποία στηρίκτηκε ηαπόφαση. Κατάγενική αρχήτου διοικητικούδικαί ου, OLδημόσιες υπηρεσίες οφείλουν να χορηγούν στους διοικού μενους ταστοιχεία πουτουςαφορούνκαιπροκύπτουναπότα αρ χείατηςυπηρεσίας,εκτός ανκάτιτέτοιο αποκλείεταιαπό αντίθε- 35 τη ρητή διάταξη ή εκ λόγων δημοσίου συμφέροντος (ΣτΕ 2196/1969). Ηαρχήτης καλής πίστης είναι πολύ γενική και γι' αυτόαόρι στη. Ηχρηστή διοίκηση οφείλειναδιαφυλάττειταέννομα συμφέ- 40 ροντα του ιδιώτη και να τον διευκολύνει στην ενάσκηση των δι καιωμάτωντου.Από τηναρχήτηςκαλήςπίσηςπροκύπτειότιηδι οίκηση δεν δικαιούταινα εκμεταλλευτεί ήακόμαλιγότερο να δη μιουργήσει καταστάσειςπλάνης, απάτηςή απειλής. 2508 4 Α.Α.Δ. Μάρκου ν. Υπουργού Εσωτ. κ.ά. Νικολαΐδης, Α. Ηαρχήτης καλής πίστης πουαποβλέπει στη διασφάλισησύμ μετρηςλειτουργίας τωνδιοικητικώνοργάνωνκαιτον αποκλεισμό της αυθαιρεσίας, τονίζεται και στη δική μας νομολογία (βλέπε Tamassos Tobacco Suppliers and Co. v.Δημοκρατίας
(1992)3 5 Α.Α.Δ.60.Ακόμα καιανη παράλειψηοφείλεται σεαπλή αβλεψία, η αβλεψίααυτήδεθαπρέπεινααφεθείκαθ' οιονδήποτε τρόπονα επηρεάσει δυσμενώς την αιτήτρια. Ηδιοίκηση δεν μπορεί να χρη σιμοποιεί τις παραλείψεις της μεσκοπόνααρνηθεί στον επηρεα ζόμενο ωφελήματαπου είχε (βλέπε Spyros Drousiotis v.Cyprus 10 Broadcasting Corporation
(1984)3 C.L.R.546, 552). Μάλιστα ο καθηγητής Δαγτόγλου στο σύγγραμμα Γενικό Διοικητικό Δίκαιο, Τρίτη Έκδοση,σελ. 175, αναφέρειότι το Συμβούλιο τηςΕπικρα τείαςεφαρμόζει στηδιοίκησητηλεγόμενη αρχήτουestoppelόταν δέχεται ότι η διοίκηση δεν δικαιούται,επικαλούμενη τις ίδιες της 15 παραλείψεις,γιατις οποίεςδεν είναιυπαίτιοςο ιδιώτης,νααγνο εί μίαευνοϊκήγι' αυτόνπραγματικήκατάσταση. 20 25 30 35 40 Βάση για τη δημιουργία προστατεύσιμης εμπιστοσύνης παρέ χουν οι μονομερείς διοικητικές πράξεις και όταν είναι νομικώς ελαττωματικές. Η πιοπάνωθέση δικαιολογείται λόγωτουότι οι διοικητικέςπράξειςέχουνυπέρεαυτώντοτεκμήριοτηςνομιμότη τας. Οιαμφιβολίεςπουέχουν εκφραστείγιατηνεφαρμογήτηςαρ χής της εμπιστοσύνης και στις ανυπόστατες διοικητικές πράξεις απαντάται με το επιχείρημα ότι το ανυπόστατο της διοικητικής πράξηςεπάγεται μεν ανυπαρξία των εννόμων συνεπειών της,αλ λάη προστασίατηςεμπιστοσύνης στηρίζεται όχι στηνύπαρξηεν νόμων συνεπειών από αυτές, αλλά στο εξωτερικό γεγονός της "φαινόμενης"πράξης,η οποίαδεν είναιδυνατόνσεόλεςτιςπερι πτώσεις ναδιαγνωστεί ωςνομικώς ανυπόστατηαπότονδιοικούμενο. Από ορισμένους συγγραφείς (βλέπε Στέφανου Δεληκωστόπουλου, Η Προστασία της Εμπιστοσύνης εν τω Διοικητικώ Δικαίω, 1969,σελ.52)προτείνεταιηθέση ότι ορθότερον είναιναεξε τάζεται σεκάθεσυγκεκριμένη περίπτωση,λαμβανομένων υπ' όψη των συνοδευουσών την έκδοση της πράξης περιστάσεων, αν και από ανυπόστατηδιοικητικήπράξησυνάγεταιήμη,δικαιολογημέ νη βάση προστατεύσιμης κατάστασης εμπιστοσύνης του διοικού μενου. Περίπτωση προστασίας εμπιστοσύνης προκύπτει εκεί όπουοδιοικούμενος έδωσεπίστηστονομικώς έγκυροκαιτη στα θερότητα της συγκεκριμένης διοικητικής συμπεριφοράς, ηοποία απετέλεσε τοαντικείμενοτηςεμπιστοσύνης ήτηβάσηδημιουργίας της. Έτσι οι ελαττωματικές πράξεις,ακόμακαι αυτές οιανυπό στατες,παρέχουνυπόορισμένεςπροϋποθέσεις, παραδεκτή πραγ ματικήβάση ανάπτυξηςπροστατεύσιμης εμπιστοσύνης. 2509 Νικολάΐδης, Δ. Μάρκουν.Υπουργού Εσωτ.κ.ά.
(1996)Εκτόςόμως τηςέλλειψηςκαλήςπίστης,στηνπαρούσαυπόθεση ησυγκεκριμένη πράξητης διοίκησης νοσείκαιγια άλλο λόγο. Η επιστολή του Γενικού Διευθυντή ημερ. 8.12.1994 με την οποία απορρίπτεται η ιεραρχικήπροσφυγήτης αιτήτριας,αναφέρειπως ο Υπουργός Εσωτερικών απέρριψετηνπροσφυγήτηςμε βάσητις 5 εξουσίες πουδιαθέτει απότοάρθρο 18τουνόμου,όμως πουθενά στους διοικητικούς φακέλουςπουκατατέθηκαν σαντεκμήριαδεν κατάφεραναεντοπίσωτηναπόφασητου Υπουργού.Δηλαδήεκτός τηςκοινοποίησης απότοΓενικόΔιευθυντήκαιμίαςσχετικήςέκθε σηςδιοικητικούλειτουργού ημερ. 18.8.1994πουαπευθύνεταιστον 10 Υπουργό καιστηνοποίαγίνεται εισήγηση επίτης ιεραρχικής προ σφυγής, δεν φαίνεται οποιαδήποτε απόφασητου Υπουργού είτε υπό μορφή πλήρους εγγράφου,είτευπόμορφήκαναπλήςσημείω σης.Έτσιανείμαιορθόςστηδιαπίστωσημου,η πράξητουΓενικού Διευθυντή μετηνοποίααπορρίπτεταιηιεραρχικήπροσφυγή, αντί- 15 θετά μεό,τι αναφέρεταιστην επιστολή,δεναποτελείαπόφασητου Υπουργού, έχει ληφθεί απόαναρμόδιοπρόσωπο καισυνεπώςθα πρέπεικαιγιατολόγο αυτό να ακυρωθεί. Η ακύρωσητης απόφασης για απόρριψητης ιεραρχικήςπρο- 20 σφυγής δεν τελειώνει το θέμα.Παραμένειηαπόφασητού Υπουρ γού ημερ. 14.9.1992που ελήφθη με βάσητο άρθρο9
(4)(γ)xaL η κοινοποίηση της από τον ΈπαρχοΑμμοχώστου προς την αιτή τρια.ΗκοινοποίησητουΕπαρχουπάσχειγιατίόπωςείδαμεέχουν παραλειφθεί από αυτήν σωρεία βασικών στοιχείων. Η ελλειπής 25 κοινοποίηση δεν θίγει το κύρος της πράξηςή την εκτελεστότητα της, αλλά επιδράεπί της προθεσμίαςάσκησης προσφυγής. Η πα ράλειψητηςκοινοποίησηςστον ιδιώτηή ακόμακαιηελλειπήςκοι νοποίηση ασκεί επιρροή στην έναρξη της προθεσμίας προσβολής της επί ακυρώσει,χωρίς όμωςναθίγει τοκύροςτηςπράξης(ΣτΕ 30 785/62),ήτηνεκτελεστότητα της(ΣτΕ201/36)καιότανακόμη επι βάλλεται ειδικώς απότο νόμο,γιατί ηκοινοποίησηδεν αποτελεί στοιχείο της πράξης, αλλάμέσογνωστοποίησης τηςπου ακολου θείτηντελείωσητης (ΣτΕ 1117/39.Βλέπεεπίσης Δαγτόγλου,Γενι κό Διοικητικό Δίκαιο, ανωτέρω, σελ.268, 269). Έτσι χωρίς να 35 υπεισέρχομαι στην εξέταση της ορθότητας της απόφασης του Υπουργού, θεωρώ ότι ηπλημμελής κοινοποίηση στέρησεαπότην αιτήτρια την ευκαιρίανα πληροφορηθεί την απόφαση σωστά, με αποτέλεσμαηελλειπής αυτήκοινοποίησηναμημπορείναθεωρη θείδέουσακοινοποίησητηςαπόφασηςτου Υπουργού. Ίσωςηκα- 40 ταλληλότερη διαδικασία πουθαπρέπει ναακολουθηθεί μετάτην ακύρωσητης απόφασης γιααπόρριψητης ιεραρχικήςπροσφυγής ναείναιησωστήπληροφόρησητηςαιτήτριαςγιατηναπόφασητου Υπουργού με κοινοποίηση που να περιέχει όλα τα απαραίτητα 2510 4 Α.Α.Δ. Μάρκουν.Υπουργού Εσωτ.κ.ά. Νικολαΐδης, Δ. στοιχεία. Εν όψει όλων των πιο πάνω βρίσκω ότι η απόφαση ημερ. 8.12.1994 μετην οποία απορρίπτεταιηιεραρχική προσφυγή της 5 αιτήτριαςθαπρέπει ναακυρωθεί. Είμαι τηςγνώμης ότιτο Δικα στήριο δεν έχειδικαιοδοσίανα εκδόσει δήλωσηότιηαιτήτρια δι καιούται εξέτασης και απάντησης στην ιεραρχικήτης προσφυγή. Το Δικαστήριο μπορεί μόνο ναακυρώνει πράξεις τηςδιοίκησης που κρίνονται παράνομες. Επίσης τοΔικαστήριο δενμπορείνα 10 αποφαίνεται ανηαιτήτριαδικαιούταισεέγκρισητης αίτησηςτης για έκδοση άδειαςοικοδομής. Ηεπίδικηδιοικητικήπράξη,δηλα δήη απόφασηπουκοινοποιήθηκεμετηνεπιστολή του Γενικού Δι ευθυντήημερ.8.12.1994 ακυρώνεταιμε έξοδαυπέρτης αιτήτριας, όπωςθαυπολογιστούν απότον Πρωτοκολλητή. Η επίδικηαπόφασηακυρώνεταιμε έξοδα. 2511