(1996)11Δεκεμβρίου, 1996 [ΚΑΛΛΗΣ, Δ/στής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΟΑΡΘΡΟ 146ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΜΙΧΑΗΛ ΖΗΝΩΝΟΣΚΥΡΙΑΚΟΥ, Αιτητής, ν. ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ,ΜΕΣΩ ΤΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝΠΡΟΣΟΔΩΝ, Καθ'ων ηαίτηση. (Υπόθεση Αρ. 305/96) Προσφυγή βάσειτουΆρθρου 146τουΣυντάγματος—Λόγοι ακυρώσεως — Πλάνη περί ταπράγματα, έλλειψηδέουσαςέρευναςκαιέλλειψηαι τιολογίας — Γενικήθεωρίαπερί πλάνης και περιστάσειςεμφιλοχώ ρησες τηςστην κριθείσαπερίπτωση— Συντρέχουσα έλλειψηδέουσας έρευνας και περιστάσειςαναιτιολόγητου. 5 Φορολογία— Φορολογία κεφαλαιουχικών κερδών— Διάθεση ακινήτου — Το ζητούμενοτης αξίας τουκατά τοχρόνο διαθέσεως— Εκτίμη ση— Συγκριτική μέθοδος— Καθορισμόςαξίαςαπό τιςαρμόδιεςαρ χές για σκοπούς φορολογίαςκαι δικαιωμάτωνμεταβίβασης δεσυνι- 10 στά έγκυρο συγκριτικό — Περιστάσεις της εσφαλμένης εκτίμησης της αξίας του ακινήτου στην κριθείσαπερίπτωση. Ο αιτητήςπροσέβαλε τηφορολογία πουτουεπεβλήθηωςπροςεκ ποίηση κτήματος του διαφωνώντας με την αξίατου ακινήτου όπως 15 αυτήεκτιμήθηκε απότους καθ' ων η αίτηση. Το Ανώτατο Δικαστήριο, ακυρώνοντας την επίδικη απόφαση, αποφάσισε ότι: 20
- Μέρος του πραγματικούβάθρουπάνω στο οποίο θεμελιώθηκε η επίδικη απόφασηήταν ηθέση του Υπουργού ότι στις 11.11.88ημερομηνία πώλησης του ακινήτου - δεν υπήρχε μάνδρα με 200 3366 4 Α.Α,Δ. Κυριάκου ν.Υπουργού Οικονομικών περίπου αιγοπρόβαταστο διπλανότεμάχιο 61/
- 5 Μεβάσητο ενώπιον του υλικό έχουν δημιουργηθεί στο δικαστή ριο εύλογεςαμφιβολίες περί της ορθότητας του πιο πάνωπραγματικούβάθρου.Ακολουθείπωςοαιτητήςέχεικατορθώσει νακα ταστήσει πιθανήτηνύπαρξηπλάνηςπερίταπράγματαδηλαδήπι θανήςπλάνηςωςπροςτηνύπαρξηήμηκατάτονκρίσιμο χρόνο11.11.88-μάνδραςμε περίπου200 αιγοπρόβαταστο διπλανότε μάχιο 61/
- 10 Είναι παγίωςδεκτό απότηνομολογία ότι ηπλάνηπερί τα πράγ ματα"άγει εμμέσωςεις παράβασιντου Νόμουκαισυνιστά λόγον ακυρώσεως". 15 20 25 30 35 40 Όπωςυποδεικνύεται απότον Μ.Στασινόπουλο - Δίκαιο Διοικη τικών Πράξεων, 1951, σελ. 300 -ο ουσιαστικός περιορισμός του ελέγχουτηςπλάνηςπερίταπράγματα συνίσταται εις τοότι προς παράβασητουΝόμουδενμπορεί ναεξομοιωθεί"πάσαπλάνη"πε ρί ταπράγματααλλά μόνο ηπλάνη,ηοποία επηρέασε τηναπόφάση του οργάνου. Επηρεάζει δε η πλάνη οσάκις ανάγεται εις πραγματικάπεριστατικάταοποίααποτελούν (α) τηνπροϋπόθε σητηνοποίαόρισεοΝόμος,ή(β)τηναιτία"εξης,κατ' ιδίανεκλογήν,ωρμήθητοόργανο εις τηνεπιχείρησιν τηςπράξεως". Στηνκρινόμενη περίπτωση και μεβάσητοπεριεχόμενο τηςεπίδι κης απόφασης θεωρείται ότι η πλάνη έχει επηρεάσει σε ύψιστο βαθμότηναπόφασητης Διοίκησης. Στηνπαρούσαυπόθεσηαυτόπουέχειδιαπιστωθεί είναιηύπαρξη πιθανής πλάνης περί τα πράγματα. Σύμφωνα με τον Στασινό πουλο (πιοπάνω)στις σελ. 304 και 305, ηνομολογία δημιουργεί τεκμήριο κατάτης πλάνης,δηλαδήτεκμήριο υπέρ της ορθής εξα κριβώσεως τωνπραγματικώνπεριστατικών. Ωστόσοαυτότοτεκ μήριο είναι ιδιόρρυθμο επειδή κάμπτεται από την στιγμήπου η χαρακτηριστική εις το συζητητικό σύστημα δραστηριότητα του διαδίκουκατόρθωσενακαταστήσειπιθανήντηνπλάνη,δηλαδήνα δημιουργήσει στοΔικαστήαπλώςαμφιβολίες "περί τηςορθότητος της διαπιστώσεως του πραγματικούεκ μέρους τηςΔιοικήσεως" όπως έχει εδώ ηπερίπτωση. Σε τέτοια περίπτωση -συνεχίζει ο Στασινόπουλος -οΔικαστής ευρισκόμενοςσεαμφιβολία,δενκλί νει προς το τεκμήριο, αλλά"τρέπεται προς μίατων δύοοδών",ή (α)διατάσσει αποδείξεις ή(β)ακυρώνει τηνπράξηγιανα διαπι στώσει η Διοίκηση τα πραγματικά περιστατικά "κατά τρόπο μη καταλείποντααμφιβολίας". 3367 Κυριάκου ν.Υπουργού Οικονομικών
(1996)Η διαπίστωση των πραγματικών περιστατικών πρέπει να γίνει από τη Διοίκηση με τρόπο που να μην καταλείπει αμφιβολίες. Υπό τοφωςδετης πιοπάνωδιαπίστωσης τουγιατηνύπαρξηπι θανής πλάνης περί ταπράγματα,το δικαστήριο έκρινε ότι ηεπί δικηαπόφασηπρέπει ναακυρωθεί. 5
- Ο ισχυρισμός του εκτιμητή του αιτητή σε σχέση με την ύπαρξη μάνδρας με πέραν των 200 αιγοπροβάτων στο διπλανό τεμάχιο 61/2 συνοδεύετο καιαπόβεβαίωσητηςΧωριτικής Αρχής. Έναςτέ τοιος ισχυρισμός και βεβαίωση καθιστούσαν επιτακτική την πε- 10 ραιτέρωδιερεύνηση τουθέματος. Αντίναδιερευνήσει τον ισχυρι σμό μεσημείο αναφοράς τον κρίσιμο χρόνο,δηλαδήτις 11.11.88, ο καθ' ου ηαίτηση έλαβε υπόψη την σημείωσητου εκτιμητή του ημερ.21.7.93,σύμφωνα μετηνοποίαηεπιτόπιαεξέταση απέδειξε την ανυπαρξία μάνδραςχωρίς να του είχεζητήσει να καθορίσει 15 τον χρόνο της επιτόπιας εξετάσεως, και χωρίς να διευκρινιστεί κατά πόσο υπήρχε ή όχι μάνδρα στο διπλανό τεμάχιο στις 11.11.
- Αυτήη κατάστασηπραγμάτωναποκαλύπτειότι η επίδι κη απόφασηπάσχει απόέλλειψηδέουσας έρευνας. Ηύπαρξηή όχι μάνδρας στο διπλανό τεμάχιο κατάτις 11.11.88αποτελούσε 20 ένα πολύ ουσιώδη παράγονταπου άπτεται της αξίαςτουκτήμα τος οοποίος έπρεπε ναδιερευνηθεί δεόντως. Παράλειψηδιεξαγωγής τηςπιοπάνωέρευνας αποτελεί από μόνη της λόγο ακυρώσεως. Η σχετική απόφασηκαθίσταταιτοπροϊόν 25 πλημμελούς άσκησης τηςσχετικής διακριτικήςευχέρειας καιακυ ρώνεται επειδήισοδυναμεί μεαπόφασηαντίθετηπροςτονόμοκαι καθ' υπέρβασηή κατάχρηση εξουσίας.
- Ηεπίδικηαπόφασητυγχάνει αναιτιολόγητη επειδή μέρος της αι- 30 τιολογίας της,τοοποίοέχειασκήσει ουσιαστική επιρροήκατάτην λήψη της,είναι αντίθετοπροςταστοιχεία τουφακέλου.
- Ηέκθεσητουεκτιμητή τουκαθ' ουηαίτηση,όπωςπροκύπτειαπό το περιεχόμενο της, βασίσθηκε πάνω στην συγκριτική μέθοδο. 35 Σανπρώτησυγκριτική πώλησηχρησιμοποίησε τοτεμάχιο 111(συ γκριτικό 1)η αξίατουοποίουείχεκαθορισθεί απότο Κτηματολό γιο,γιασκοπούς δικαιωμάτωνμεταβίβασης,στοποσό των£4,720 τοδεκάριο. Αυτή η"συγκριτική πώληση" δενλήφθηκευπόψηαπό τον εκτιμητήτουαιτητή. KaLαυτόςήτανέναςαπότουςτέσσερεις 40 λόγους γιατους οποίουςδεν υιοθετήθηκε ηεκτίμηση του (βλ. πα ράγραφο(γ)της επιστολής ημερ. 29.1.96). Στην /. Γ. ΜακρήΚτηματική Λτδ ν.Δημοκρατίαςκρίθηκε ότι ο 3368 4 Λ.Α.Δ. 5 10 Κυριάκουν.Υπουργού Οικονομικών καθορισμόςτηςαξίαςκτήματος,βάσειτων εξουσιών τουΔιευθυ ντήκάτωαπότονπερίΦορολογίαςΚεφαλαιουχικώνΚερδώνΝό μο, 1980 (Ν. 52/80) δενεξισούται μετηντιμήδιάθεσηςτου κτήμα τοςκαιγι* αυτόδεναποκαλύπτειτιςαντιδράσειςτηςαγοράςώστε να συνιστά πώλησησυγκριτικούκτήματος. Κατάτηνκρίση του δικαστηρίου ισχύουν τα ίδια καισεσχέσημετονκαθορισμό της αξίας κτήματος,γιασκοπούς μεταβιβαστικών τελών, βάσειτων εξουσιών τουΔιευθυντήτουΚτηματολογίου. Όπως προκύπτειαπότηνομολογία ησυγκριτική μέθοδος εφαρ μόζεταισεσχέσημεταυτόχρονεςπωλήσειςσυγκριτικώνκτημάτων ("concurrent salesofcomparableproperties")επειδήτέτοιεςταυτό χρονεςπωλήσειςπροσφέρουντηνκαλύτερημαρτυρίαγιατηναγο ραίααξίατουυπό εξέτασηκτήματος. 15 20 Ακολουθείπωςτοπιοπάνωσυγκριτικόεσφαλμέναθεωρήθηκεσαν τέτοιο. Δεναποτελούσεσυγκριτικήπώληση. Αποτελούσεγεγονός τοοποίοσύμφωναμετοΝόμο,δηλαδή τιςνομικές αρχέςπου διέ πουν τις συγκριτικές πωλήσεις, δενμπορούσε ναληφθεί υπόψη απότηΔιοίκησηκατάτηνάσκησητηςδιακριτικήςτηςευχέρειας. Η μνείατέτοιουγεγονότοςκαθιστάτηνεπίδικηπράξη ακυρωτέα. Ηπροσφυγή επιτυγχάνει μεέξοδα. 25 Αναφερόμενες Υποθέσεις: Παπαϊωάννουκ.ά. ν. Δημοκρατίας(Αρ.2)
(1991)3Α.Α.Δ.713, 30 Κωνσταντίνου ν. Συμβουλίου Αμπελουργικών Προϊόντων
(1992)3 ΑΛΛ. 228, HjiMichaela.o. v. Republic
(1972)3C.L.R, 246, Zeniosv. Republic
(1983)3C.L.R. 1181, 35 Kozakisv. Republic
(1967)3C.L.R. 265, Mallouros v.E.AC.
(1974)3C.L.R. 220, 40 Christodoulou v.CY.T.A.
(1978)3C.L.R. 61, Kontosv. Republic
(1974)3 C.L.R. 112, Thalassinosv.Republic
(1974)3C.L.R.290, 3369 Κυριάκου ν.Υπουργού Οικονομικών
(1996)Xapoiytos v.Republic
(1967)3 C.L.R. 703, Frangidesa.o. v.Republic
(1968)3 C.L.R. 90, 5 Iordanou v.Republic
(1967)3C.L.R. 245, Andreou v.Republic
(1973)3C.L.R. 101, Hjipaschali v.Republic
(1980)3C.L.R. 101, 10 Economou v.Republic
(1970)3C.L.R. 420, Paphitis v.Republic
(1967)3C.L.R. 300, 15 Ioannides v.Republic
(1972)3C.L.R. 318, Δημοκρατία v.Ματθαίου
(1990)3ΑΛΛ. 2452, Ι. Γ.Μακρή ΚτηματικήΑτδ ν.Δημοκρατίας
(1994)3ΑΛΛ. 63, 20 Motia.o. v.Republic
(1968)IC.L.R.
- Προσφυγή. Προσφυγή εναντίοντης απόφασηςτων Καθ'ωνηαίτησημετην 25 οποία δεναποδέχτηκαντηδηλωθήσατιμήπωλήσεωςτουακινήτου και επέβαλε πρόσθετη φορολογία. Α. Ανδρέου, γιατονΑιτητή. 30 Λ. Χριστοδουλίδον-Ζαννέτον, Δικηγόρος τηςΔημοκρατίας, Yux τους Καθ'ωνηαίτηση. Cur.adv.vult. 35 ΚΑΛΛΗΣ, Δ.:Στις 11.11.88 ο αιτητής πώλησε το χτήματου, Τεμ. 71("τοεπίδικοχτήμα")στοχωριό Ορόκλινη. Σαντίμημαπώ λησης δηλώθηκε στο έντυπο Μεταβίβασης Ακίνητης Περιουσίας (Ν. 313)τοποσό των £20,
- 40 Ο Καθ'ουηαίτηση μεπρόσθετη ειδοποίηση επιβολής φορολο γίας, ημερ. 14.4.93, δεν αποδέχτηκε την πιο πάνω τιμή πώλησης και καθόρισε το προϊόν τηςδιάθεσης κατά τηνπιοπάνω ημερο μηνία σε £40,
- Ηαγοραία αξία τουκτήματος κατά τις27.6.78 3370 4 Α.Α.Δ. 5 10 15 20 25 Κυριάκου ν. Υπουργού Οικονομικών Καλλής, Δ. καθορίστηκε σε£14,
- Οαιτητήςυπόβαλεένστασηκατάτηςπιο πάνω πρόσθετης επιβολής φορολογίας. Η ένσταση του απορρί φθηκεστις 11.8.93καιοαιτητήςπροσέβαλε τοκύροςτης φορολο γίας με την προσφυγή 808/93.Στις 10.1.96ο συνήγορος τωνκαθ' ων ηαίτησηδήλωσεενώπιον τουδικαστηρίου ότι ηεπίδικηαπό φασηπάσχει λόγωέλλειψηςδέουσας αιτιολογίας καιτοδικαστή ριοακύρωσετην επίδικηαπόφαση. Μεεπιστολή του,ημερ. 3.1.96, ο καθ'ου ηαίτησηπληροφόρησε τον αιτητήότι είχε επιβάλει νέα φορολογία. Μετηνέα φορολογία το προϊόν διάθεσης του επίδιχουκτήματοςκαθορίστηκεκαιπάλινστοποσότων£40,
- Ακο λούθησε νέα ένσταση του αιτητή,ημερ. 15.1.
- Μαζί με την έν σταση του ο αιτητήςυπόβαλεκαι έκθεσηπροσοντούχου επαγγελ ματίαεκτιμητή,ημερ. 7.4.96,σύμφωναμετηνοποίατοπροϊόνδιά θεσης του επίδικουκτήματοςυπολογίστηκε σε £28,
- Σύμφωνα με την έκθεσηεκείνητο ακίνητο "εφάπτεταιχωματόδρομου από δύο πλευρές, έχει πανοραμική θέα τη θάλασσα, βρίσκεται όμως πλησίον μανδρών αιγοπροβάτωνπου βρίσκονται μέσα στατεμά χια 100/2 -100/
- Ακριβώςστο διπλανότεμάχιο61/2 υπάρχειμάν δραμεπέραντων200 αιγοπροβάτων,πουσύμφωνα μετην συνημμένη βεβαίωση της Χωριακής Αρχής εγκαταλείφθηκε το 1993 αφούαφαιρέθηκεηστέγη". ΟΚαθ'ουη αίτησηαφούεξέτασετην ένσταση αποφάσισε να την απορρίψει και πληροφόρησε σχετικά τοναιτητήμε επιστολή τουημερ. 29.1.
- Ηπαρούσα προσφυγή στρέφεται κατάτης πιο πάνω απόφα σης. Ο αιτητής επιδιώκει την ακύρωση της για τους πιο κάτω λό γους: 30 "(α)Η απόφασηήταναυθαίρετηκαικατ' επέκτασηκαθ' υπέρβαση ήακόμακαικατάχρησηεξουσίας,και/ή 35 (β) Ηαπόφασηδεν ήταν επαρκώς αιτιολογημένη και/ήκαθόλου αιτιολογημένη. (γ) Η απόφαση ελήφθηκατόπιννομικής και/ήπραγματικής πλά νηςκαι/ή εσφαλμένης ερμηνείαςτουΝόμουκαι/ήγεγονότων." 40 Ενόψειτων λόγων ακυρώσεως καθίσταταισκόπιμηη παράθε σητων λόγων επί των οποίων εδράζεταιηεπίδικηαπόφαση. Πε ριέχονται στην πιο πάνω επιστολή της 29.1.96και έχουν ως πιο κάτω: 3371 Καλλής, Δ. Κυριάκου ν.Υπουργού Οικονομικών
(1996)"Έχω μελετήσειτην εκτίμηση του δικούσαςεκτιμητήόσονκαι την εκτίμηση πουετοιμάστηκε απόεκτιμητήτουΤμήματος μου και αποφάσισα να υιοθετήσω την εκτίμηση του εκτιμητή του Τμήματος μουκαινακαθορίσωτην αγοραίααξίατου Jtio πά νω κτήματος κατά την 11/11/88σε £40,000το όλο τεμάχιο για 5 τους πιοκάτω λόγους: (α) Ο εκτιμητής σας ισχυρίζεται ότι το υπό εκτίμηση τεμάχιο εφάπτεται τεμαχίου στο οποίο υπάρχει μάνδρα με πέραντων 200 αιγοπροβάτων. Οισχυρισμός αυτόςδενευσταθεί διότι με- 10 τά από επιτόπια εξέταση διαπιστώθηκε ότι υπάρχει μιάερει πωμένη μάνδραχωρίς στέγη. (β) Χρησιμοποιεί επίσης συγκριτικές πωλήσεις που παρόλον ότι τοτίμημαπώλησης τους είναιγύρωστις £4,500τοδεκάριο, 15 εντούτοις για το υπό εκτίμηση τεμάχιο υιοθετεί λανθασμένα £3,000το δεκάριοχωρίς δικαιολογία και τεκμηρίωση. (γ)Παρέλειψεναλάβειυπόψητουτηναγοραίααξίαπουέδωσε το Κτηματολόγιο στοτεμάχιο 111ότανδενδέχθηκετοδηλωθέν 20 τίμημα πώλησης του για σκοπούς δικαιωμάτων μεταβίβασης και πουείναι στο ποσό των£4,720τοδεκάριο. (δ)Παρέλειψεεπίσηςνασημειώσειτηνπώλησητουτεμαχίου97 το έτος 1982, το οποίο έχει τα ίδιαχαρακτηριστικά μετο υπό 25 εκτίμησηκαιεφάπτεταιδρόμουαπότρεις πλευρές του. Επίσης το πιο πάνω τεμάχιο διαχωρίστηκε σε οικόπεδα στα οποία έχουν κτιστεί κατοικίες. Με βάσητις πιο πάνω παρατηρήσεις είναι φανερό ότι ο εκτι- 30 μητής σας στην έκθεση εκτίμησης του υιοθέτησε αξίατουυπό εκτίμηση τεμαχίουπολύ μικρότερη απότην αξίατων συγκριτι κώντεμαχίων μετηνδικαιολογίαότι επηρεάζεταιαπότιςμάν δρες, ισχυρισμός που δεν ευσταθεί διότι ταγύρω και εφαπτό μενατεμάχιαέχουν διαχωριστεί σε οικόπεδακαιέχουν κτιστεί 35 κατοικίες. Αναπτύσσοντας περαιτέρωτουςπιοπάνωλόγους ακυρώσεως, 40 μετηνγραπτήτουαγόρευση,οευπαίδευτοςσυνήγορος τουαιτητή υποστήριξε, ανάμεσασ' άλλα,ότι:
(1)Η αιτιολογίατης επίδικηςαπόφασηςήτανβασισμένη σε εντε3372 4 Λ.Α.Δ. 5 10 Κυριάκου ν. Υπουργού Οικονομικών Καλλής, Δ. λώς λανθασμέναγεγονόταήγεγονόταπουδενταεξέτασεσω στάοΔιευθυντής γιανακαταλήξεισε σωστά συμπεράσματα. Όταν επισκέφθηκετηνπεριοχήο εκτιμητήςτουκαθ' ουη αί τησηείχανήδη γίνει ουσιαστικές αλλαγέςστηνπεριοχή,γεγονόςπουδενελήφθηκαθόλουυπόψη,όπωςγιαπαράδειγματο ότι όταν επωλήθητο ακίνητοστις 11.11.88οι μάνδρες υπήρ χαν εκείόπωςκαι200 αιγοπρόβαταχωρίςκαμιάένδειξη γρή γορηςμετακίνησηςτους,γεγονός πολύσημαντικόγιατηναγο ραίααξίαενόςακινήτου.Οι μάνδρεςμετακινήθηκανπολύαργότερατης 11.11.88καιενπάσηπεριπτώσει μετάτις27.11.92 που ετοίμασε την έκθεση του ο εκτιμητής του αιτητή.Ήταν επομένως πασιφανές ότι οΔιευθυντής εβασίσθηκαι ενήργησε με βάσηλανθασμένα στοιχεία καιπληροφόρηση που αναπό φευκτατον οδήγησανσελανθασμένηαπόφαση. 15 20
(2)Ηεκτίμηση του τεμαχίου 111 (βλ. παράγραφος (γ)τηςεπίδι κης απόφασης)έγινε απότο Κτηματολόγιο καθαρά γιασκο πούςμεταβιβαστικώντελώνκαιδενανταποκρίνεταιπροςτην πραγματική αγοραίααξίατουακινήτου.Δεναποτελούσεσυμφωνίαπωλητού και αγοραστού ώστε να εμπεριέχει τα στοι χείατηςπραγματικήςαξίαςτης αγοράς. Ηεπίδικη πώλησηέλαβεχώρανστις 11.11.
- Οκρίσιμοςχρό νος εκτίμησης της αξίαςτου είναι,επομένως,η 11.11.
- Σύμφω25 ναμετοφάκελοτηςΔιοίκησης,Τεκ. 1,ηπρώτηανάμειξητουεκτι μητήτωνκαθ' ων ηαίτησηέλαβεχώρανστις 9.2.93(Βλ. εκτίμηση τουημερ. 9.2.93).Ηδεύτερηανάμειξητουσημειώθηκε στις21.7.93, μέσα από το έγγραφο του με τίτλο "Παρατηρήσεις στην έκθεση εκτίμησης τουεκτιμητήτου φορολογούμενου". 30 Στηνπαράγραφο(α)τουπω πάνωεγγράφουγίνεταιαναφορά στον ισχυρισμότουεκτιμητήτουαιτητή,σύμφωναμετονοποίοτο επίδικοτεμάχιο εφάπτεται μάνδραςμεπέραντων200 αιγοπροβά των.Στησυνέχεια αναφέρεταιότιοισχυρισμός αυτόςείναιπαρα35 πλανητικός και δεν ευσταθεί διότι "με επιτόπιαν εξέτασηδιαπι στώθηκε ότι υπάρχει μια ερειπωμένη μάνδρα χωρίς στέγη". Δεν υπάρχει οτιδήποτεενώπιον μου πουναυποδεικνύει πότε έγινεη επιτόπια εξέταση.Μεβάσητο ενώπιον μουυλικό μπορώναυπο θέσωότιαυτήέλαβεχώρανμεταξύτηςημερομηνίαςτης ένστασης 40 τουαιτητή(10.5.93)στην οποίαεσωκλείετο ηέκθεσητου εκτιμητή του μετον πιοπάνωισχυρισμό, καιτηςημερομηνίας τουπιοπά νωεγγράφουτουεκτιμητήτωνκαθ' ων ηαίτηση- ημερ. 21.7.
- Όπως έχει ήδη υποδειχθεί ο κρίσιμος χρόνος εκτίμησης της 3373 Καλλής, Δ. Κυριάκου ν. Υπουργού Οικονομικών
(1996)αξίας είναι η11.11.88.Οαιτητήςδιατείνεται (βλ.έκθεση του εκτι μητή του ημερ. 7.4.96) ότι "ακριβώς στο διπλανό τεμάχιο 61/2 υπάρχει μάνδρα με πέραντων 200 αιγοπροβάτων,που σύμφωνα με τη συνημμένη βεβαίωση της Χωριτικής Αρχής εγκαταλείφθηκε το 1993,αφούαφαιρέθηκεηστέγη". 5 Από την άλλη ο καθ' ουη αίτηση διατείνεται ότι ο πιοπάνω ισχυρισμός δεν ευσταθεί επειδήμετάαπόεπιτόπιαεξέτασηδιαπι στώθηκε ότιυπάρχει μιαερειπωμένη μάνδραχωρίς στέγη. 10 Μέρος τουπραγματικούβάθρουπάνωστο οποίο θεμελιώθηκε η επίδικη απόφαση ήταν η θέση του καθ' ου η αίτηση ότι στις 11.11.88 -ημερομηνία πώλησηςτουακινήτου-δενυπήρχεμάνδρα με200 περίπουαιγοπρόβαταστο διπλανότεμάχιο 61/
- 15 Μεβάσητο ενώπιον μουυλικό μου έχουν δημιουργηθεί εύλο γες αμφιβολίες περί της ορθότητας του πω πάνωπραγματικού βάθρου.Ακολουθείπωςοι αιτητέςέχουνκατορθώσει να καταστή σουν πιθανήτην ύπαρξηπλάνης περί ταπράγματα δηλαδήπιθα νής πλάνης ως προς την ύπαρξηή μηκατάτον κρίσιμο χρόνο - 20 11.11.88-μάνδραςμε περίπου 200 αιγοπρόβατα στο διπλανότε μάχιο 61/
- Είναι παγείως δεκτό απότη νομολογία ότι η πλάνη περί τα πράγματα "άγει εμμέσως εις παράβασιντου Νόμου και συνιστά 25 λόγον ακυρώσεως" (Βλ. ΠορίσματαΝομολογίας του Συμβουλίου Επικρατείας, 1929-59,σελ. 267). Σχετικάμετην"πλάνηπερίταπράγματα"παραθέτωτοπωκά τω απόσπασμααπότην υπόθεση Παπαϊωάννον κ.ά. ν. Λημοκρα- 30 τίας(αρ. 2)
(1991)3Α.Α.Δ.713(απόφασηΚώνσταντινίδη,Δ.) στις σελ.723-726: "Όπως σημειώνεται απότον Γ. Παπαχατζή -Σύστημα του Ισχύοντος στην Ελλάδα Δωικητικού Δικαίου, 6η έκδοση, σελ. 35 650, ηπλάνηπερίταπράγματααποτελεί παρανομίαπουεμφι λοχωρεί στησειρά των συλλογισμώνήστον 'ειρμό τωνσκέψε ων' της δωικητικής αρχής την ώρα που έκανε την επιλογή. Επίσης, σύμφωνα με τον Μιχ. Δ. Στασινόπουλο στο Δίκαων Διοικητικών Πράξεων Ανατ. 1982 σελ. 298, αυτήηπλάνη 'έχει 40 ως αποτέλεσμα ότι αποσύρει την νόμιμην βάσιν της πράξεως και καταλείπει ταύτην άνευ ερείσματος, ήτοι παράνομον'. Βλ. επίσης Ε.Σπηλιωτόπουλος- Εγχειρίδων ΔωικητικούΔικαίου, 4ηέκδοση,σελ.476-477. 3374 4 Α.Α.Δ. 5 10 15 20 Κυριάκου ν.Υπουργού Οικονομικών Καλλής, Δ. Επέρχεταιόμως αυτότοαποτέλεσμα μόνοανη πλάνη ήταν ουσιώδης. Στο έργο της αποτίμησης της σημασίας τηςπλάνης το κριτήριο δεν είναι το κατάπόσο,κατάτην κρίση τουΔικα στηρίου,τοδιοικητικόόργανοθααποφάσιζε έτσιή διαφορετικάανείχεενώπιον τουτηνπραγματικήκαιόχι τηλανθασμένη εικόνατωνπραγμάτων.Ένατέτοιο εγχείρημα,πέρααπότοότι θα ήταν εντελώς υποθετικό,θα σήμαινε και σχηματισμό πρω τογενούς κρίσης απότο Δικαστήριο ως προς το ποιος μεταξύ των υποψηφίων ήτανήθαέπρεπε να θεωρηθεί ως οκαταλληλότερος γιαπροαγωγή,πουδενείναιέργοδικότου. Τοορθόκριτήριο είναι άλλοκαιείναι εντελώς σταθερό.Τί θεται θέμα τέτοιας παρανομίας όταν η πλάνη επηρέασε την απόφαση του οργάνου. (Βλ. Στασινόπουλος (ανωτέρω) σελ. 300 καιRepublic v.Argyrides
(1987)3C.L.R. 1092, Sekkides v. Republic
(1988)3C.L.R. 2136, αναφορικάμετοανάλογοθέ ματουπότεηδιαπίστωση παρατυπίας οδηγεί σε ακύρωσητης απόφασης). Το πότε ορισμένη πλάνη θεωρείται ότι επηρέασε την από φαση δεν είναι δυνατό, βέβαιανα προκαθοριστεί. Εξαρτάται απόταδεδομένα τηςκάθεπερίπτωσης." Όπωςυποδεικνύεται απότον Μ.Στασινόπουλο - ΔίκαιοΔιοι25 κητικώνΠράξεων, 1951,σελ. 300- οουσιαστικός περιορισμός του ελέγχουτηςπλάνηςπερί ταπράγματασυνίσταται εις τοότι προς παράβασητουΝόμουδεν μπορείναεξομοιωθεί "πάσαπλάνη"πε ρί τα πράγματααλλά μόνο ηπλάνη,η οποία επηρέασε την από φαση του οργάνου. Επηρεάζει δε η πλάνη οσάκις ανάγεται εις 30 πραγματικάπεριστατικάταοποίααποτελούν (α)τηνπροϋπόθεση την οποίαόρισε ο Νόμος,ή(β)την αιτία"εξ ης,κατ' ιδίαν εκλογήν,ωρμήθητοόργανο εις την επιχείρησιν τηςπράξεως". Στηνκρινόμενηπερίπτωσηκαιμεβάσητοπεριεχόμενο τηςεπί35 δίκηςαπόφασηςθεωρώότιηπλάνηέχειεπηρεάσει σεύψιστο βαθ μότηναπόφασητηςΔιοίκησης. Ναιμενοι μάνδρεςεπηρέαζανκαι τα συγκριτικά κτήματααλλάτο επίδικο τεμάχω ήταντο μόνο το οποίο φέρεται να εφάπτεται μάνδρας. Είναι άγνωστο ποια θα ήτανηκατάληξητηςΔιοίκησης ανελάμβανευπόψηότι,κατάτον 40 κρίσιμο χρόνο,τοεπίδικοτεμάχιο ευρισκετο δίπλααπό μάνδραη οποία βρίσκετο σε λειτουργία και όχι δίπλααπόμάνδραη οποία έπαυσενα λειτουργεί. Ακολουθείπωςηπλάνη"άγει εμμέσωςεις παράβασιν του Νό3375 Καλλής,Δ. Κυριάκου ν.Υπουργού Οικονομικών
(1996)μου"καισυνιστά λόγον ακυρώσεως. Στην παρούσα υπόθεση αυτό που έχει διαπιστωθεί είναι η ύπαρξηπιθανήςπλάνηςπερίταπράγματα. ΣυμφωνάμετονΣτα σινόπουλο (πιο πάνω) στις σελ. 304 και 305, η νομολογία δημι- 5 ουργεί τεκμήριο κατάτης πλάνης,δηλαδήτεκμήριο υπέρ τηςορ θήςεξακριβώσεως τωνπραγματικώνπεριστατικών. Ωστόσοαυτό το τεκμήριο είναι ιδιόρρυθμο επειδή κάμπτεται από την στιγμή που ηχαρακτηριστική εις το συζητητικό σύστημα δραστηριότητα τουδιαδίκουκατόρθωσε νακαταστήσει πιθανήντηνπλάνη,δήλα- 10 δήναδημιουργήσει στο Δικαστήαπλώςαμφιβολίες "περί τηςορθότητος της διαπιστώσεως του πραγματικούεκ μέρους της Διοι κήσεως" -όπως έχει εδώ ηπερίπτωση.Σετέτοια περίπτωση - συ νεχίζει οΣτασινόπουλος -οΔικαστής ευρισκόμενος σεαμφιβολία, δεν κλίνει προς το τεκμήριο, αλλά "τρέπεται προς μια των δύο 15 οδών",ή (α)διατάσσειαποδείξειςή (β)ακυρώνειτηνπράξηγιανα διαπιστώσει ηΔιοίκηση ταπραγματικά περωτατικά"κατά τρόπο μηκαταλείποντα αμφιβολίας".(Βλ. και Κωνσταντίνου ν. Σ.Α.Π.
(1992)3Α.Α.Δ.228, 234, 235 (απόφασητης Ολομέλειας), Χ" Μι χαήλκ.ά. ν.Λημοκρατίας
(1972)3Α.Α.Δ.246, 252, Ζένιοςν,Αη- 20 μοκρατίας(\983)3 Α.Α.Δ. 1181, 1183, 1184, Κοζάκηςν.Λημοκρα τίας
(1967)3 Α.Α.Δ. 265, 268, Μάλλονρος ν. Α.Η.Κ.
(1974)3 Α.Α.Δ.220, 224,Χριστοδονλον ν.Α.ΤΗ.Κ.
(1978)3Α.Α.Δ.61,69, Κοντόςν.Λημοκρατίας
(1974)3Α.Α.Δ. 112,Θαλασσινόςν.Λημο κρατίας
(1974)3 Α.Α.Δ. 290, 294, Ιωαννιδης ν. Λημοκρατίας 25
(1972)3Α.Α.Δ.318, 324). Δεν θεωρώ πρόσφορο ναδιατάξω"αποδείξεις". Η διαπίστω ση των πραγματικών περιστατικών πρέπει να γίνει απότη Δωίκηση μετρόπο πουνα μηνκαταλείπειαμφιβολίες. Υπό το φωςδε 30 της πιο πάνω διαπίστωσης μου για την ύπαρξη πιθανήςπλάνης περί τα πράγματα, κρίνω ότι η επίδικη απόφασηπρέπει να ακυ ρωθεί. Ο ισχυρισμός του εκτιμητήτου αιτητήσε σχέσημετηνύπαρξη 35 μάνδρας με πέραν των 200 αιγοπροβάτων στο διπλανό τεμάχιο 61/2συνοδεύετο καιαπόβεβαίωσητηςΧωριτικής Αρχής. Έναςτέ τοιος ισχυρισμός και βεβαίωση καθιστούσαν επιτακτική την πε ραιτέρω διερεύνηση του θέματος.Αντίνα διερευνήσει τον ισχυρι σμό με σημείο αναφοράς τονκρίσιμο χρόνο, δηλαδήτις 11.11.88, 40 ο καθ' ου η αίτηση έλαβε υπόψη την σημείωση του εκτιμητή του ημερ.21.7.93,σύμφωνα μετηνοποίαηεπιτόπιαεξέταση απέδειξε την ανυπαρξία μάνδραςχωρίς να του είχε ζητήσει να καθορίσει τον χρόνο της επιτόπιας εξετάσεως, και χωρίς να διευκρινιστεί 3376 4 Λ.Α.Δ. Κυριάκου ν.Υπουργού Οικονομικών Καλλής, Δ. κατά πόσο υπήρχε ή όχι μάνδρα στο διπλανό τεμάχιο στις 11.11.88.Αυτήηκατάστασηπραγμάτωναποκαλύπτειότι ηεπίδι κηαπόφασηπάσχειαπόέλλειψηδέουσαςέρευνας. Ηύπαρξηήόχι μάνδρας στο διπλανό τεμάχιο κατά τις 11.11.88αποτελούσεένα 5 πολύ ουσιώδη παράγονταπου άπτεταιτης αξίαςτουκτήματοςο οποίος έπρεπεναδιερευνηθεί δεόντως. Παράλειψηδιεξαγωγήςτηςπιοπάνωέρευναςαποτελείαπόμό νητηςλόγοακυρώσεως. Ησχετική απόφασηκαθίσταταιτοπροϊ10 όνπλημμελούς άσκησης τηςσχετικής διακριτικής ευχέρειαςκαι ακυρώνεταιεπειδήισοδυναμεί μεαπόφασηαντίθετηπροςτονόμο και καθ' υπέρβαση ήκατάχρηση εξουσίας (Βλ.Ξαπόλντος ν. Δη μοκρατίας
(1967)3Α.ΑΛ. 703, Φραγκίδης κ.ά. ν. Λημοκρατίας
(1968)3Α.Α.Δ.90, Ιορδανούν. Λημοκρατίας
(1967)3Α.Α.Δ.245, 15 Ανδρέουν.Λημοκρατίας{\973) 3Α.ΑΛ. 101,Χ"Πασχάληςν.Λη μοκρατίας
(1980)3Α.Α.Δ.101,Οικονόμου ν.Λημοκρατίας
(1970)3Α.Α.Δ.420, Παφίτηςν. Λημοκρατίας
(1967)3Α.ΑΛ. 300, Ιωαννίδηςν.Λημοκρατίας
(1972)3Α.ΑΛ. 318καιΔημοκρατία ν. Ματ θαίον
(1990)3Α.Α.Δ. 2452). 20 Ηεπίδικηαπόφασηπρέπειναακυρωθείκαιλόγωέλλειψης αι τιολογίας γιατους πιοκάτω λόγους: Ένας άλλος λόγος μηυιοθέτησης τηςεκτίμησης του εκτιμητή του αιτητή (βλ. παράγραφο (β))ήτανότιενώ τοτίμημα πώλησης των συγκριτικών πωλήσεων είναι γύρω στις £4,500το δεκάριο εν τούτοις "υιοθέτησε λανθασμένα £3,000τοδεκάριο χωρίς δικαιο λογίακαιτεκμηρίωση".Αυτόςολόγοςοοποίοςσυνιστά καιμέρος της αιτιολογίας της επίδικηςαπόφασηςδεν ανταποκρίνεταιπρος 30 ταστοιχεία τουφακέλουεπειδήοεκτιμητής τουαιτητή(βλ.παρά γραφο 7της εκτίμησης του) καθορίζει με περισσή σαφήνεια τους λόγους γιατους οποίουςυωθετεί τοποσό των£3,000τοδεκάριο. Λέγειστην παράγραφο7τηςεκτίμησης του: 25 35 "7. Εκτίμηση 40 Σύμφωνα μεταπιοπάνωείναι φανερόότι ηαγοραία αξία τουακινήτουείναι μεταξύτων£2,500- £4,500τοδεκάριο.Υιο θετείταιόμως τοποσόν των £3,000/δεκάρω γιατουπόεκτίμησηκαθότιείναι πλησιέστερο (εφάπτεταιτης μάνδρας αιγοπρο βάτων στοτεμ.61/2)προς οχληρίες πουαποτρέπουν τυχών αγοραστές να πλειοδοτήσουν. Για τούτο ευσεβάστως υποβάλ λεται ότι.η αγοραία αξίατουακινήτουείναι: 3377 Καλλής, Δ. Κυριάκου ν.Υπουργού Οικονομικών Εμβαδόακινήτου Αξία κατά δεκάριο Αξία ακινήτουως η 11/11/88
(1996)9.365 δεκάρια £3,000 £28,095 έστω£28,000.-" Ακολουθεί πως η επίδικη απόφαση τυγχάνει αναιτωλόγητη επειδήμέρος τηςαιτιολογίαςτης,τοοποίοέχειασκήσει ουσιαστι κήεπιρροήκατάτηνλήψη της,είναιαντίθετοπροςταστοιχείατου φακέλου. 5 Η έκθεση του εκτιμητή τουκαθ'ου ηαίτηση,όπως προκύπτει 10 απότοπεριεχόμενο της,βασίσθηκεπάνωστην συγκριτική μέθοδο. Σανπρώτησυγκριτική πώλησηχρησιμοποίησε τοτεμάχιο 111(συ γκριτικό 1)ηαξίατουοποίουείχεκαθορισθείαπότο Κτηματολό γιο,νια σκοπούς δικαιωμάτωνμεταβίβασης, στοποσότων£4,720 το δεκάριο. Αυτή η"συγκριτική πώληση"δενλήφθηκευπόψηαπό 15 τον εκτιμητήτουαιτητή. Καιαυτόςήτανέναςαπότουςτέσσερεις λόγους γιατους οποίους δενυωθετήθηκε ηεκτίμηση του (βλ. πα ράγραφο (γ)της επιστολής ημερ. 29.1.96). Στην /. Γ. Μακρή Κτηματική Λτδ ν. Δημοκρατίας
(1994)3 Α.ΑΛ. 63, κρίθηκε ότι ο καθορισμός της αξίας κτήματος, βάσει των εξουσιών τουΔιευθυντή κάτωαπότον περί ΦορολογίαςΚε φαλαιουχικών Κερδών Νόμο, 1980 (Ν52/80) δεν εξισούται μετην τιμήδιάθεσηςτουκτήματοςκαιγι' αυτόδεναποκαλύπτειτιςαντι δράσεις τηςαγοράςώστε νασυνιστά πώληση συγκριτικούκτήμα τος. Κατάτηνκρίση μου ωχύουν τα ίδιακαισεσχέσημετονκα θορισμό της αξίαςκτήματος,για σκοπούς μεταβιβαστικών τελών, βάσει των εξουσιών τουΔιευθυντή του Κτηματολογίου. Όπως προκύπτει από τη νομολογία η συγκριτική μέθοδος 30 εφαρμόζεται σεσχέσημεταυτόχρονεςπωλήσεις συγκριτικώνκτη μάτων ("concurrent salesof comparable properties") επειδήτέτοιες ταυτόχρονες πωλήσεις προσφέρουν την καλύτερη μαρτυρία για τηναγοραίααξίατουυπόεξέτασηκτήματος(Βλ. Μότηκ.ά. ν.Λη μοκρατίας
(1968)1 Α.ΑΛ. 102, 114 και Modern Methods of 35 Valuation των DavidΜ.Lawrance, W. Η.Reesκαι W. Britton, σελ. 108). Ακολουθείπωςτοπω πάνωσυγκριτικό εσφαλμένα θεωρήθηκε σαν τέτοω. Δεν αποτελούσε συγκριτική πώληση. Αποτελούσε γε- 40 γονός το οποίο σύμφωνα με το Νόμο,δηλαδή τις νομικές αρχές που διέπουν τις συγκριτικές πωλήσεις, δεν μπορούσε να ληφθεί υπόψη απότηΔιοίκηση κατάτην άσκησητης διακριτικής τηςευ χέρειας. Η μνεία τέτοιου γεγονότος καθιστά την επίδικη πράξη 3378 20 25 4 Α.Α.Δ. Κυριάκου ν. Υπουργού Οικονομικών Καλλής, Δ. ακυρωτεα (Βλ. Θ. Δ. Τσάτσου, "Η Αίτησις Ακυρώσεως ενώπιον τουΣυμβουλίου της Επικρατείας",ΤρίτηΈκδοση, σελ. 243). 5 Γιαόλους τους πιοπάνωλόγους η επίδικηαπόφαση ακυρώνεταιμε έξοδαεις βάροςτου Καθ'ουηαίτηση,ταοποίαθαυπολο γισθούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικα στήριο. Εναπόκειται στη Διοίκηση να προβεί στη δέουσα έρευνα, να 10 διαπιστώσει ταπραγματικάπεριστατικάκαινααιτωλογήσει δεό ντως τηναπόφαση της. Η επίδικηαπόφασηακυρώνεταιμε έξοδα. 3379