(1996)15Φεβρουαρίου, 1996 [ΑΡΤΕΜΗΣ, Δ/στής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΑ ΑΡΘΡΑ 146,20,28,25,26,29 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ 'THE PHILIPSCOLLEGELTD"., Αιτητές, v. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΜΕΣΩΥΠΟΥΡΓΟΥ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΛΛΟΥ, Καθ' ων η αίτηση. (Υπόθεση Αρ. 315/95) Προσφυγή βάσειτουΆρθρου 146τουΣυντάγματος— Κατάργησηδίκης — Ανάκλησηεπίδικηςπράξης— Πότε ηδίκη δεν καταργείται — Συ γκρουόμενηνομολογία— Περιστάσεις στην κριθείσαπερίπτωση. Μετην ενδιάμεση αυτήαπόφασητου το Δικαστήριο αντιμετώπισετοζήτηματηςκατάργησηςτηςδίκηςεπίτηςπροσφυγήςενόψει της ανάκλησης της προσβαλλόμενης μεαυτήνπράξηςαπότηδιοίκηση. 5 ΤοΑνώτατο Δικαστήριο,κρίνονταςυπέρτηςσυνεχίσεως της δια δικασίας,αποφάσισεότι: 10
- Η γενική αρχήείναι ότι αντο αντικείμενο της προσφυγής εκλεί ψει, τότε επέρχεται η κατάργησητηςδίκης. Έτσι,αν ηπροσβαλ λόμενηαπόφασηανακληθείαπότηδιοίκησηεξυπαρχής,τότεκατ' αρχήν το αντικείμενο της προσφυγής εκλείπει και ηδίκηκαταρ- 15 γείται. Ηπροσφυγή όμως δε χάνει το αντικείμενο της ανη ανα κληθείσα πράξηπροξένησε στον αιτητή,ότανίσχυε,βλάβηήζημιά, για την οποία μπορεί να αποζημιωθεί μόνο αφοΰ εξασφαλίσει ακυρωτικήαπόφαση. 20
- Το ερώτημα που εγείρεται είναι τι εξετάζει το Δικαστήριο γιανα αποφασίσειανηανάκλησητηςπράξηςέχει επιφέρει τηνκατάργη σητηςδίκης. 456 4 Α.Α.Δ. 5 10 15 20 The Philips College Ltd v.Δημοκρατίας κ.ά. Έχονταςμελετήσει μεπροσοχήτις συγκρουόμενες αποφάσειςεπί του θέματο τοΔικαστήριο συμφώνησε με την προσέγγισητουΠικήΔ., (όπωςήταντότε),όχι μόνο γιατίηδιαπίστωσηύπαρξηςζη μιάς,έστωκαι εκ πρώτης όψεως, εκφευγει απότοπεδίο τηςαναθεωρητικής δικαιοδοσίας του Ανωτάτου Δικαστηρίου, αλλά και διότι θαήτανεπικίνδυνο,μεμίαεπιφανειακήεξέτασητουθέματος τηςπιθανότηταςύπαρξηςζημιάς,ναμπορεί τοΔικαστήριο ναθε ωρείτηδίκηωςκαταργηθείσα,χωρίς ναγίνεται ηπλήρηςκαιανα γκαίαέρευνα γιατηβέβαιηδιαπίστωση της ύπαρξηςήόχι βλάβης ήζημιάς. Ως εκ τούτου η ορθήθέση είναι ότι,όπου ο α^ητής δεν αποσύρει την προσφυγή του μετά την ανάκληση και επιμένει στη συνέχιση της διαδικασίας μέχρι την έκδοσητης απόφασης,το Δικαστήριο οφείλει να συνεχίσει την υπόθεση και να εκδώσει απόφαση. Εν πάσηόμως περιπτώσει, στην παρούσα,υπόθεση, είναιφανερόν εκ πρώτηςόψεωςότι δυνατόνοι αιτητέςναυπέστησαν ζημιά.
- Ηπροσφυγή δεν έχειεκπέσεικαιως εκ τούτου τοΔικαστήριο θα προχωρήσει μέχριτην έκδοση απόφασης. Διαταγή ωςανωτέρω. Αναφερόμενεςυποθέσεις: 25 MalliotisandOthersv. Municipalityof Nicosia
(1965)3C.L.R. 75, Christodoulides v.Republic
(1978)3 C.LR. 189, 30 Strakka Ltdv. Republic
(1988)3 C.L.R. 760, Παπαδόπουλος v. Δημοκρατίας
(1989)3Α.Α.Δ. 973, G.A.P. EstatesLtd. v.Δημοκρατίας
(1994)4Α.Α.Δ. 1641, •35 Payiatas v.Republic
(1984)3 C.LR. 1239. Προσφυγή. 40 Προσφυγή με την οποίαπροσβάλλεται ηαπόφασητου Συμβου λίου Εκπαιδευτικής Αξιολόγησης - Πιστοποίησης να απορρίψει τρεις αιτήσεις των Αιτητών για Εκπαιδευτική αξιολόγηση-πιστο ποίηση, σε αντίστοιχο αριθμό κλάδων σπουδών. 457 The Philips College Ltd v. Δημοκρατίας κ.ά.
(1996)Α. Σ. Αγγελίδης,γιατους Αιτητές. Ρ.Πετρίδου,ΔικηγόροςτηςΔημοκρατίας,γιατουςΚαθ'ωνηαί τηση. 5 Cur.adv. vult. ΑΡΤΕΜΗΣ, Δ.: Οι αιτηχές,που είναι σχολήτριτοβάθμιαςεκ παίδευσης, με την προσφυγήτουςζητούν δήλωση του Δικαστηρί ου πουνακηρύσσει άκυρη τηναπόφασητων καθ' ων ηαίτησηνα 10 απορρίψουντρειςαιτήσειςτουςγιαεκπαιδευτικήαξιολόγηση -πι στοποίηση, σε αντίστοιχο αριθμόκλάδων σπουδών. Όπως φαίνεται σε επιστολή της Υπουργού Παιδείαςπρος το διευθυντή των αιτητών, ηδιοικητικήαπόφασηπουπροσβάλλεται 15 ανακλήθηκε με αναδρομικήνισχύν, έτσιώστε ναθεωρηθεί ωςου δέποτεγενόμενη, επειδήείχεληφθεί δυνάμειή κατ' εφαρμογήτων Κανονισμών 69,95,96και97τηςΚΛΠ 201/92,πουείχανκηρυχθεί άκυροι ως ultra vires του εξουσιοδοτούντος νόμου με απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην προσφυγή266/95. 20 Με βάσηταπιο πάνωη ευπαίδευτησυνήγορος των καθ' ων η αίτηση υπέβαλε στο Δικαστήριο ότι λόγω της ανακλήσεως έχει εκλείψειτοαντικείμενοτηςπροσφυγήςκαιως εκτούτουθα έπρε πε να απορριφθεί.Αντίθετα, ο ευπαίδευτος συνήγορος των αιτη τών επιμένει ότι το Δικαστήριο θαπρέπει να προχωρήσει μέχρι την έκδοση απόφασηςγιανα μπορούν οι αιτητέςναδιεκδικήσουν αποζημιώσεις με βάσητην παράγραφο 6του Αρθρου 146 του Συ ντάγματος. ΤοΔικαστήριοάκουσετιςαγορεύσειςκαιτωνδυοπλευρών στο σημείο αυτό,πουυποστήριξαν τηθέσητους με σειράεπιχειρημά των καιαυθεντιών. Η γενική αρχή είναι ότι αν το αντικείμενο της προσφυγής 35 εκλείψει, τότε επέρχεται η κατάργηση της δίκης (Malliotis and Others v. The Municipality of Nicosia
(1965)3C.L.R. 75).Έτσι, αν η προσβαλλόμενη απόφαση ανακληθεί από τη διοίκηση εξ υπαρχής, τότε κατ' αρχήτο αντικείμενο της προσφυγής εκλείπει και η δίκηκαταργείται.Ηπροσφυγήόμως δενχάνειτοαντικείμε- 40 νό της αν η ανακληθείσα πράξη προξένησε στον αιτητή, όταν ίσχυε, βλάβηήζημιά,γιατην οποία μπορεί να αποζημιωθεί μόνο αφού εξασφαλίσει ακυρωτική απόφαση (δέστε μεταξύ άλλων Christodoulides v.Republic
(1978)3C.L.R. 189, Strakka Ltd v. 458 4Α.Α.Δ. ThePhilips CollegeLtd v.Δημοκρατίαςκ.ά. Αρτεμης, Δ. Republic
(1988)3C.L.R.760). 5 To ερώτημα που εγείρεται είναι τι εξετάζει το Δικαστήριο για να αποφασίσει αν η ανάκληση της πράξης έχει επιφέρει τηνκατάργηση της δίκης. Σύμφωνα με την απόφασητης Ολομέλειας στηνυπόθεσηΠαπαδόπουλοςν.Δημοκρατίας
(1989)3Α.Α.Δ.973, το Δικαστήριο "ερευνά αν εκ πρώτης όψεως παραμένει ζημιά ή βλάβη, η οποίαδενεξαλείφθηκε απότηνανάκληση,γιανααποφα σίσειανηδίκηκαταργείταιήσυνεχίζεται". 10 ΟΠικήςΔ.,(όπωςήταντότε)στην υπόθεση G.A.P. Estates Ltd ν. Δημοκρατία
(1994)4 Α.Α.Δ. 1641 έκρινε ότι η διαπίστωση ύπαρξηςζημιάς,έστωκαιεκπρώτηςόψεως,είναιεκτόςτωνορίων της αναθεωρητικής δικαιοδοσίας του Ανωτάτου Δικαστηρίου. 15 Παρατήρησεδε ότι θαδεσμεύετο απότηναπόφασητηςΟλομέλει ας στην Παπαδόπουλος(πιοπάνω)ανδενυπήρχεηαπόφασητης Ολομέλειας στην Παγιάτας ν.Δημοκρατία
(1984)3 Α.Α.Δ. 1239, που συγκρούεται μετηνΠαπαδόπουλος(πιοπάνω),γεγονός που τουεπέτρεπεναακολουθήσει μίαεκτωνδύοκαι,προτιμώνταςτην 20 Παγιάτας, παρατήρησεταακόλουθαστη σελ. 1644 της απόφασης του: 25 30 35 "Στην Payiatas αποφασίστηκε ότι ανάκληση της επίδικης διοικητικής πράξηςδεν αποστέρησε την έφεσητου αντικειμένου της. Ηκατάληξητου Δικαστηρίου κατοπτρίζεταιστο πιο κάτω απόσπασμα: "Unless we have an application by the applicant towithdraw or abandon the appeal we consider ourselves duty bound to proceedwiththedelivery of thejudgment." Όπου διαπιστώνεται σύγκρουση μεταξύ προηγούμενων απο φάσεων Δικαστηρίου απότις οποίες δημιουργείται δέσμευση, παρέχεταιηδυνατότηταεπιλογής μεταξύτους,ανάλογαμετην κρίση του Δικαστηρίου, για την ορθότητα τους (βλ. Youngν. BristolAeroplane Co [1946]1 All E.R. 98(H.L))". Έχοντας μελετήσειμεπροσοχήτις δύοπιοπάνω συγκρουόμε40 νες αποφάσεις,μεόλο το σέβας,συμφωνώ μετηνπροσέγγιση του ΠικήΔ., (όπως ήταντότε),όχι μόνο γιατί ηδιαπίστωσηύπαρξης ζημιάς,έστωκαιεκπρώτηςόψεως,εκφεύγειαπότοπεδίοτηςανα θεωρητικής δικαιοδοσίας του Ανωτάτου Δικαστηρίου, αλλά και διότιθαήτανεπικίνδυνο,μεμίαεπιφανειακήεξέτασητουθέματος 459 Αρτεμης, Δ. The Philips College Ltd v.Δημοκρατίας κ.ά.
(1996)τηςπιθανότηταςύπαρξηςζημιάς,να μπορεί τοΔικαστήριο ναθε ωρείτηδίκηωςκαταργηθείσα,χωρίςναγίνεταιηπλήρηςκαιανα γκαία έρευνα γιατηβέβαιηδιαπίστωσητηςύπαρξηςή όχι βλάβης ήζημιάς. 5 Ως εκτούτου θεωρώ ότιηορθήθέση είναι ότι, όπουοαιτητής δεν αποσύρει την προσφυγή του μετά την ανάκλησηκαι επιμένει στη συνέχιση της διαδικασίαςμέχρι την έκδοση της απόφασης,το Δικαστήριο οφείλει νασυνεχίσειτηνυπόθεσηκαιναεκδώσει από φαση. Εν πάση όμως περιπτώσει, στην παρούσα υπόθεση, έστω 10 και αν ακολουθείτο ηδιαδικασίαπου αναφέρεταιστηνΠαπαδό πουλος(πιο πάνω),είναι φανερόν εκ πρώτης όψεως ότι δυνατόν οι αιτητές να υπέστησαν ζημιά, γεγονός που υποστηρίζεται και απότοΤεκμ. Βπουκατετέθηεκ μέρους των αιτητών, όπου φαίνε ται ότι οι τελευταίοι κατέβαλαν ποσό £3.000.- για την επίδικη 15 αξιολόγηση. Ας σημειωθεί ότι OLαποφάσειςσας οποίες ανεφέρθηηευπαίδευτος συνήγορος των καθ' ων η αίτηση, δηλαδή Kikas and Others v. TheRepublic
(1984)3C.LR. 852 καιΓιωργάκηςv. Δη- 20 μοκρατία
(1993)4 Α.Α.Δ. 2091, δεν είναι άμεσα σχετικές, γιατί αφορούν την κατάργησηδίκης όπου ηίδιαδιοικητικήπράξηέχει ακυρωθεί σεπρογενέστερη προσφυγήαπόάλλους αιτητές.Επίσης πρέπεινατονισθεί ότι OLελληνικές αυθεντίες πρέπεινα αντικρύζονταικάτωαπότογεγονός ότι στην Κύπρο, σε αντίθεση μετοτι 25 ισχύει στην Ελλάδα,οαιτητήςμπορεί μόνονααποζημιωθείγιαζη μιές αφού εξασφαλίσει ακυρωτική απόφασηκαι τούτο λόγω της παραγράφου 6του Αρθρου 146 του Συντάγματος. Ενόψει των πιοπάνωβρίσκω ότιη προσφυγήδενέχειεκπέσει 30 και ως εκτούτου το Δικαστήριο θαπροχωρήσει μέχρι την έκδοση απόφασης. Η προσφυγή δεν έχειεκπέσει. Το Δικαστήριοθαπροχωρήσειμέχρι την έκδοση τηςαπόφασης. 460