4Α.ΑΛ. 15Φεβρουαρίου, 1996 [ΚΑΛΛΗΣ, Δ/στής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΟΑΡΘΡΟ 146ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΝΙΚΟΔΗΜΟΣΧΡ. ΜΙΧΑΗΛ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ, Αιτητές, ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΔΙΑ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΟΥΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ, Καθ'ων η αίτηση. (ΣυνεκδικαζόμενεςυποθέσειςΑρ. 295/92, 296/92, 297/92 &298/92) Προσφυγήβάσει τονΆρθρου 146τουΣνντάγματος— Δόγοιακυρώσεως — Έλλειψη αιτιολογίας— Ισχυρισμοί προβαλλόμενοι από τους δι κηγόρουςκατάτηδιαδικασίαδεν αποτελούν αιτιολογία. 5 10 15 Διοικητικό Δίκαιο—Διοικητική πράξη—Αιτιολογία — Σκοπόςκαιπε ριεχόμενο. Φορολογία — ΦορολογίαΚεφαλαιουχικών Κερδών — Αιτιολογία — Διισταμένες εκτιμήσεις ακινήτου — Η νομολογία επί τον τρόπου αντιμετώπισης τους από τον Έφορο— Αναιτιολόγητη η φορολογία στην κριθείσα περίπτωση. Μετις προσφυγές αμφισβητήθηκεαπότους συνιδιοκτήτες η φο ρολογία κεφαλαιουχικών κερδών που τους επιβλήθηκε ως προςτην πώλησητουακινήτου τους. Το Ανώτατο Δικαστήριο, ακυρώνοντας την επίδικη απόφαση, αποφάσισεότι: 20 1. Παρόλοότι στην ένσταση του καθ* ου ηαίτηση και στην γραπτή τουαγόρευσηαναφέρεταιότι"κατάτηνλήψητηςεπίδικηςαπόφα σης λήφθηκε υπόψη η εκτίμηση του προσοντούχου και έμπειρου εκτιμητήτουτμήματος,ΓρηγόρηΜατέα,ηοποίαβασίστηκεσεπου λήσεις άλλων παρόμοιων κτημάτων στην ίδια περιοχή, κατά το 461 Μιχαήλχ,ά. ν. Δημοκρατίας
(1996)ίδιοχρονικόδιάστημα",δενυπάρχειτίποτεστοσώματηςεπίδικης απόφασης (δηλαδήτης επιστολής ημερομ. 6/3/92)ή στους φακέ λουςτηςυπόθεσης πουναεπιβεβαιώνει ότι κατάτηλήψη τηςεπί δικηςαπόφασηςλήφθηκευπόψηηεκτίμησητουκ. Ματέα. Εφόσον ηθέση ότι λήφθηκευπόψηηεκτίμησητου Ματέαδενεπιβεβαίωνε- 5 ται απότο φάκελο,η εκτίμηση εκείνηδενμπορεί ναληφθεί υπόψη ως μέρος τηςαιτιολογίαςτηςεπίδικηςπράξης,γιατίοιισχυρισμοί πουπροβάλλονται απότουςδικηγόρους δενμπορούννααποτελέ σουν μέρος τηςαιτιολογίαςτηςεπίδικηςαπόφασης. 10
- Ο σκοπός του κανόναο οποίος απαιτείαιτιολογία των διοικητι κών πράξεων είναιγιανακαταστήσει ικανόπρωτίστως τοενδια φερόμενο πρόσωποκαιμεταγενέστερα τοΔικαστήριο,κατάτοδι καστικό έλεγχο,ναδιακριβώνει στην κάθεπερίπτωση κατάπόσο ηεπίδικηαπόφασηείναικαλώςθεμελιωμένηωςπροςταπράγμα- 15 τικάπεριστατικάκαιτοΝόμο. Δυσμενείς για τον πολίτη αποφάσεις πρέπει να αιτιολογούνται. Πρέπειναδίνονταιειδικοί λόγοι. Ασαφείςγενικότητες οι οποίες αναπαράγουν τις σχετικές νομοθετικές πρόνοιες δεν αποτελούν 20 αιτιολογία.
- Εξέταση της επίδικης απόφασηςεν προκειμένω αποκαλύπτει ότι τοκύριοστήριγματηςήτανοι "πωλήσεις άλλων,παρόμοιωνκτη μάτων,στην ίδιαπεριοχή,κατάτο ίδιο χρονικό διάστημα". Δια- 25 πιστώνεται ότι τα κτήματα αυτάδεν κατονομάζονται στο σώμα τηςεπίδικηςαπόφασης,ούτε αναφέρονταιμεοποιοδήποτετρόπο στους διοικητικούς φακέλους. Υπό το φώςτηςπιοπάνωδιαπίστωσης κρίνεται ότι ηαιτιολογία 30 τηςεπίδικηςαπόφασηςδενπαρέχει στοδικαστήριο ειδικάκαισυ γκεκριμένα στοιχεία γιατηδιακρίβωσητης νομιμότητας της. Εί ναι δετόσοαόριστηκαιασαφήςώστενακαθιστάανέφικτοτοδι καστικό έλεγχο. Ακολουθείπωςολόγοςακυρώσεως πουσχετίζε ται μετην έλλειψη αιτιολογίαςπρέπει ναπετύχει. 35 Ηπιοπάνωκατάληξηέχεισανέρεισμα τοσυμπέρασμα του δικα στηρίου ότι η αιτιολογία της επίδικης απόφασης δεν μπορεί να συνδεθεί με την έκθεσηΜατέαήνααναπληρωθεί απόαυτή. Για τους λόγουςπουφαίνονταιπιοκάτωκαιπάλιντοδικαστήριοθα 40 κατέληγε στην ακύρωσητης επίδικηςαπόφασηςέστωκαιαναυτή θα μπορούσε ναεξεταστείσε συνδυασμό μετηνέκθεση Ματέα: Στη Μαχρή Κτηματική Λτδ ν. Δημοκρατίας το Ανώτατο Δικα462 4 Α.Α.Δ. 5 Μιχαήλχ.ά.ν.Δημοκρατίας στήριο έκρινε πως μια πανομοιότυπη απόφαση του Διευθυντή ήταναναιτιολόγητηδεδομένου OTLταστοιχείαπουείχεστηδιάθε σητουκαιαπό ταοποία άντλησε καθοδήγησηγιατην απόφαση τουδεναποκαλύπτονταν. Επίσης δεναποκαλύπτονταν ούτε και οιάλλοιπαράγοντεςπουεπενήργησαν στηλήψη της. Το Δικαστήριο υιοθέτησε το λόγο της Μακρή (πιοπάνω). Στην παρούσαυπόθεσηοΔιευθυντής είχεενώπιοντουδυοδιισταμένες εκτιμήσεις 10 Παρέλειψε, όπως και στην υπόθεση Μακρή, να αξιολογήσει τις δυοδιισταμένες εκτιμήσεις. 15 Ενόψειτωνπιοπάνω,κρίνεταιότιηαιτιολογίατηςεπίδικηςαπόφάσηςείναιασαφής,γενικήκαιαόριστημεσυνέπειαναισοδυναμείμε έλλειψηαιτιολογίαςκαιναοδηγείστηνακύρωσητηςεπίδικηςπράξης. Ηπροσφυγήεπιτυγχάνειμεέξοδα. 20 Αναφερόμενες υποθέσεις: Metalocv. Republic
(1969)3CL.R. 351, JMCPolytrade ν. Δημοκρατίας
(1992)3Α.Α.Δ.294, 25 Αχιλλέωςν. Δημοκρατίας
(1992)3ΑΛΛ. 565, Zavros v. Council for Registration of Architects and CM! Engineers
(1969)3C.L.R. 310, 30 P.E.O. v.Republic
(1965)3CL.R. 27, Constantinides v.Republic
(1967)3C.L.R. 7, 35 Eieftheriou v.Central Bank of Cyprus
(1980)3CL.R. 85, Petrondas v.Attorney-General
(1969)3 C.L.R. 214, ΜακρήΙ. Γ.ΚτηματικήΑτδ. v.Δημοκρατίας
(1994)3ΑΛΛ. 56, 40 Καρκώτηςκ.ά. ν. Δημοκρατίας
(1994)4ΑΛΛ. 2519, ΠοταμίτηςκαιΆλλοι ν.Δημοκρατίας
(1994)4ΑΛΛ. 578, 463 Μιχαήλκ.ά. ν.Δημοκρατίας
(1996)Νικόλαν.Δημοκρατίας
(1994)4ΑΛΛ.2141, Sofocleous(No. 1)v. Republic
(1972)3CL.R.56, 5 Ioannouv. Republic
(1977)3C.L.R. 61, Kasapis v. Republic
(1967)3C.L.R. 270, Dekathlon Shipping v.Republic
(1980)3C.L.R. 630. 10 Προσφυγές Προσφυγές εναντίον τηςαπόφασηςτουΔιευθυντή Εσωτερικών Προσόδων,για επιβολή φορολογίας στακεφαλαιουχικάκέρδητων αιτητών ταοποίαπροήλθαν απότην πώλησητου 1/4 μεριδίου του 15 καθενός απ'αυτούςαπότακτήματατους στοΣούνι Ζανατζά. Α. Κληρίδης,γιατους Αιτητές. Λ. Δημητριάδου και Α. Χριστόφορου, Δικηγόροι της Δήμο- 20 κρατίας,γιατους Καθ'ωνηΑίτηση. Cur.adv. wit. Κ.ΑΛΛΗΣ, Δ.: Οι πω πάνω προσφυγές έχουν συνενωθεί με 25 διάταγμα τουδικαστηρίου, ημερομ. 24/6/92,"ενόψει του γεγονό τος ότιαφορούντηνίδιαδιοικητική πράξη". Μετο παρακλητικότηςΑίτησης,το οποίο είναι πανομοιότυπο σεόλεςτιςπιόπάνωτέσσεριςπροσφυγές,οιαιτητέςζητούν: 30 "Δήλωσιν τουΣεβαστού Δικαστηρίου ότιηειδοποίηση επιβο λής φορολογίας διάτακεφαλαιουχικά κέρδη τουαιτητού εν σχέσει μετην πώλησιν υπ' αυτούτουμεριδίου του επί 1/4 των κτημάτων υπ' αρ.εγγραφής2199και2200κειμένωνστοΣούνι 35 ΖανατζάηοποίααπεφασίσθηυπότουΔιευθυντού Εσωτερικών Προσόδων δι' ειδοποιήσεως ημ. 6.3.92 κηρυχθή άκυρος και εστερημένηοιουδήποτε νομικού αποτελέσματος." Τα ποαγματικά περιστατικά, όπως αυτά παρατίθενται στην έν- 40 στάση,έχουν ωςπιοκάτω: Οι αιτητέςκατείχαναπό 1/4μερίδιο στακτήματαμεαρ.εγγρα φής2199και2200στο Σούνι Ζανατζά.Δυνάμει συμβολαίου, ημε464 4 Λ.Α.Δ. Μιχαήλ κ.ά. ν.Δημοκρατίας Καλλής, Δ. ρομ.5/9/84, ταπώλησαν έναντιποσού£27.000,-.Ημεταβίβασηστο όνομα των αγοραστών έγινε στις 13/3/85 με δήλωσημεταβίβασης ενώπιον τουΚτηματολογίουΛεμεσούστηνοποίαδηλώθηκε σαντι μήπώλησηςτοπιοπάνωποσότων£27.000,-.ΤοΚτηματολόγιο δεν 5 δέχθηκετοποσότων£27.000,.-. Υπολόγισε,γιασκοπούςπληρωμής μεταβιβαστικώνδικαιωμάτων,σαναγοραίααξίατωνπιοπάνωκτη μάτων,κατάτην5/9/84,τοποσότων£100.000,-. Στις27/9/89οΈφο ρος ΦόρουΕισοδήματοςεξέδωσεειδοποίηση επιβολής φορολογίας κεφαλαιουχικών κερδών σύμφωνα με την οποία η τιμή πώλησης 10 τωνπιοπάνωκτημάτωνκαθορίστηκε στο ποσότων£100,000.Οι αιτητές υπέβαλαν ένσταση "στην επιβληθείσα φορολογία". Ταυτόχρονα πληροφόρησαν τον Έφορο Φόρου Εισοδήματος ότι έχουν ήδηδιορίσει εκτιμητήγιαναετοιμάσει εκτίμηση ηοποία θα 15 τουαποστέλλετο το συντομότερο. 20 25 Στις 11/1/90οι αιτητές υπέβαλαν εκτίμηση από τον εκτιμητή Ρόη Νικολαΐδη, στην οποία αναφέρετο ότι η αγοραία αξία ολό κληρου του επίδικου ακινήτου κατά την 5/9/84ήταν£26.000,-.Ο Καθ' ου η αίτηση,Έφορος Φόρου Εισοδήματος, αφούμελέτησε την υποβληθείσα έκθεση εκτίμησης και ύστερα από επανεξέταση της υπόθεσης, αποφάσισε να μειώσει το προϊόν διάθεσης σε £68,000.- γιαολόκληρο τοκτήμα. Ηαπόφαση κοινοποιήθηκε απότον Έφορο σε όλους τους αιτητές με πανομοιότυπηεπιστολή του ημερ. 6.3.92 η οποία συνοδεύετοκαιαπό ειδοποίηση επιβολής φορολογίαςκεφαλαιουχικών κερδών. Θεωρώ σκόπιμο να παραθέσωαυτούσιο το περιεχόμενο της επιστολής, ημερ. 6.3.92: 30 35 40 "Αναφέρομαι στην ένσταση σας μεημερομηνία 23/10/89 κα τάτηςφορολογίαςκεφαλαιουχικώνκερδώνμεαναφοράφορο λογίας840001πουαφοράτηνδιάθεσητου 1/4 μεριδίουπουκα τείχατε στακτήματαμεαρ. εγγραφής2199 και2200στο Σούνι Ζανατζάμετηνοποίααμφισβητείτετοπροϊόνδιάθεσηςπουεί χε λογισθεί σε £25,000σύμφωνα με τις πρόνοιες του Αρθρου 9
(1)του Περί Φορολογίας Κεφαλαιουχικών Κερδών Νόμου 52/80και σας πληροφορώ ότι μετά απόεπανεξέταση τηςυπό θεσης σαςκαι μεβάσητις πωλήσεις άλλων παρομοίωνκτημάτων στην ίδιαπεριοχή κατάτο ίδιο χρονικό διάστημααπεφά σισα νατο μειώσωστις£17,000.ΕσωκλείωΕιδοποίησηΕπιβολήςΦορολογίαςΚεφαλαιουχι κών Κερδών καιπαρακαλώναπροσέξετε ιδιαίτερατηνπαρά465 Καλλής,Δ. Μιχαήλ κ.ά. ν.Δημοκρατίας
(1996)γράφο 7 στην οποία σας δίνεται τοδικαίωμαπροσφυγήςστο Ανώτατο Δικαστήριο τηςΔημοκρατίας μέσα σε75 μέρεςαπό της ημερομηνίας της ειδοποίησης αυτήςανθεωρείτε τον εαυτό σαςαδικημένοαπότηνπιοπάνωαπόφασημου." 5 Ήταν ηκύρια εισήγησητου ευπαίδευτου συνηγόρου των αιτη τών ότιη επίδικη φορολογία "είναι υπερβολική και αυθαίρετη" καιότι"ηαπόφασηλήφθηκεαπότηΔιοίκησηκαθ'υπέρβασηεξου σίας, μετονόημα ότιηδιαπίστωσητων γεγονότων δεν είναιεύ λογα επιτρεπτή μεβάσητα ενώπιον τηςστοιχεία καιγι' αυτότο 10 λόγο είναι αναιτιολόγητηκαι περαιτέρωυπήρχε έλλειψηδέουσας έρευνας καιπλάνηςπερίταπράγματα". Από τηνάλληηευπαίδευτη συνήγορος τουΚαθ' ουηαίτηση υποστήριξε κυρίως ότισευποθέσεις της φύσεως αυτήςηεξουσία 15 του διοικητικού δικαστηρίου περιορίζεται στον έλεγχο της νομι μότηταςτηςεπίδικηςαπόφασηςκαιδενεπεμβαίνειότανηεπίδικη απόφασηήτανεύλογα επιτρεπτήστηνκρίσητουαρμοδίουδιοικη τικού οργάνου.Ούτε επεμβαίνει στην ουσιαστικήκρίση τηςΔιοί κησης εκτός ανφανεί ότιυπάρχει πλάνηπερί τα πράγματα ήτο 20 νόμο ήυπέρβασηήκατάχρησηεξουσίας. Παρατηρώ: Παρόλο ότι στην ένσταση του Καθ' ουη αίτηση (πάρα. 6)και στην γραπτήτου αγόρευση (σελ. 3,πάρα.5) αναφέ ρεταιότι"κατά την λήψη της επίδικηςαπόφασηςλήφθηκευπόψη η εκτίμηση του προσοντούχου και έμπειρου εκτιμητή του τμήμα- 25 τος, Γρηγόρη Ματέα,ηοποία βασίστηκε σεπωλήσεις άλλωνπα ρόμοιων κτημάτων στην ίδιαπεριοχή,κατά το ίδιο χρονικό διά στημα",δενυπάρχειτίποτεστο σώματηςεπίδικηςαπόφασης(δη λαδήτης επιστολής ημερομ. 6/3/92) ήστους φακέλους τηςυπόθε σης (Τεκμ 1-4)πουνα επιβεβαιώνει ότι κατάτηλήψητης επίδικης 30 απόφασης λήφθηκευπόψηηεκτίμηση τουκ. Ματέα.Εφόσονηθέ σηότιλήφθηκε υπόψηηεκτίμηση του Ματέαδεν επιβεβαιώνεται από τοφάκελο,ηεκτίμηση εκείνη δεν μπορεί ναληφθεί υπόψη ως μέρος τηςαιτιολογίας της επίδικης πράξης,γιατί οι ισχυρισμοί που προβάλλονται απότους δικηγόρους δενμπορούν νααποτε- 35 λέσουν μέρος της αιτιολογίας της επίδικης απόφασης. (Βλ. Metaloc ν.Δημοκρατίας
(1969)3Α.Α.Δ.351,JMCPolytradeν. Δημοκρατίας
(1992)3Α.Α.Δ.294καιΑχιλλέωςν. Δημοκρατίας
(1992)3Α.Α.Δ. 565). 40 Επομένως η αιτιολογία τηςεπίδικης απόφασης,όπως διατυ πώνεται στην πιοπάνωεπιστολή της6/3/92, δεν μπορεί να συνδε θείούτεκαινααναπληρωθείαπότοπεριεχόμενο τηςέκθεσηςΜα466 4 Α.ΑΛ. Μιχαήλ κ.ά.ν.Δημοκρατίας Καλλής,Δ. τέα. Περαιτέρωδιαπιστώνωότι στοδιοικητικόφάκελοδενυπάρ χουνστοιχεία ταοποίανααναπληρώνουντηναιτιολογίατηςαπό φασηςημερ. 6.3.92. 5 Στηναπουσίαοποιουδήποτεστοιχείου στο φάκελοτηςυπόθε σης γιατην "αναπλήρωση"της αιτιολογίας καιενόψει τηςδιαπί στωσης μουότιηαιτιολογίαδενμπορείνασυνδεθεί μετηνέκθεση Ματέα,θαεξεταστεί κατά πόσο ηεπίδικη απόφαση, όπως αυτή διατυπώνεταιστην πιοπάνωεπιστολήτης6.3.92,είναιαιτιολογη10 μένη. Ο σκοπόςτουκανόναοοποίοςαπαιτείαιτιολογίατωνδιοικη τικών πράξεωνείναιγιανακαταστήσει πρωτίστως τοενδιαφερό μενο πρόσωπο και μεταγενέστερα τοΔικαστήριο, κατάτον δικα15 στικό έλεγχο,να διακριβώνει στην κάθεπερίπτωση κατά πόσοη επίδικηαπόφασηείναικαλώςθεμελιωμένηωςπροςταπραγματι κάπεριστατικάκαιτο Νόμο. (Βλ.Ζαβρός ν.Συμβουλίου Εγγρα φής Αρχιτεκτόνων καιΠολιτικών Μηχανικών
(1969)3Α.Α.Δ. 310, Πορίσματα Νομολογίας Συμβουλίου Επικρατείας,1929-59, 20 σελ.183,Π.Ε.Ο. ν.Δημοκρατίας
(1965)3Α.Α.Δ.27, Κωνσταντινίδηςν.Δημοκρατίας
(1967)3Α.Α.Δ. 7,Ελευθερίου ν. Κεντρικής Τράπεζας
(1980)3Α.Α.Δ.85). Δυσμενείς γιατονπολίτη αποφά σειςπρέπεινααιτιολογούνται. Πρέπειναδίνονται ειδικοί λόγοι. Ασαφείς γενικότητες οιοποίες αναπαράγουν τις σχετικές νομοθε25 τικές πρόνοιες δεν αποτελούν αιτιολογία. (Βλ.Πετρώνδας ν. Γε νικούΕισαγγελέα
(1969)3Α.Α.Δ.214). Στο σύγγραμμα του Δαγτόγλου, Γενικό Διοικητικό Δίκαιο, 3η έκδοση,σελ. 284,287,αναφέρονταιταεξής: 30 35 "Η γενική δικαστικήπροστασία εξάλλου επιβάλλει την αι τιολόγησητωνδυσμενώνατομικώνδιοικητικώνπράξεων,ώστε ο δικαστικός έλεγχος να είναι δυνατός,ευχερής, καιαποδοτι κός. ΥπότοΣύνταγματου 1975ηυποχρέωση αιτιολογήσεως των ατομικών διοικητικών πράξεων έχει επομένως συνταγμα τικήθεμελίωσηκαιανάλογητυπικήισχύ. Ηυποχρέωσητηςδιοικήσεως νααιτιολογεί τιςπράξειςτης, βοηθάτέλοςκαιτοναυτοέλεγχο τηςδιοικήσεως 40 Ηαιτιολογίαπρέπειναείναι επαρκής, σαφήςκαιειδική. Τα στοιχεία αυτάαλληλοεξαρτώνται και αλληλοσυμπληρώνονται. Ο βαθμόςτους εξαρτάταικαιαπότο μέσομορφωτικόεπίπεδο 467 Καλλής,Δ. Μιχαήλκ.ά. ν.Δημοκρατίας
(1996)των αποδεκτών της διοικητικής πράξεως: όσο χαμηλότερο εί ναι αυτό,τόσο απλούστερη και πληρέστερη πρέπει να είναι η αιτιολογία. Απλή παράθεσηγενικών σκέψεων που μπορούν να χρησι- 5 μοποιηθούνσεκάθεπερίπτωσηδενσυνιστά σεκαμιάπερίπτω σηνόμιμη αιτιολογία.Το ίδιο ισχύειγια την απλήεπανάληψη των διατάξεωντου νόμου χωρίς την συσχέτισητους με τασυ γκεκριμένα δεδομένα.Γενικά,αιτιολογίαπουδενπαρέχει στον δικαστήτα απαραίτητα ειδικάκαι συγκεκριμένα στοιχεία για 10 τηνδιακρίβωσητηςνομιμότητας τηςδιοικητικής πράξεωςή εί_ ναιτόσοαόριστηκαιασαφήςώστενακαθιστάανέφικτοτονδι καστικόέλεγχο,δεν είναινόμιμηκαιοδηγεί στην ακύρωσητης πράξεως." 15 Στο σύγγραμμα του Σπηλιωτόπουλου, Εγχειρίδιο ΔιοικητικούΔικαίου,6ηέκδοση,σελ. 166-67, αναφέρονταιτα ακόλουθα: "Αιτιολογία είναι,γενικά,ηαναφοράτωνκανόνωνδικαίου που ρυθμίζουν την έκδοση της διοικητικής πράξηςκαιτης ερ- 20 μηνείας τους,της διαπίστωσης ότι συντρέχουν οιπραγματικές καινομικές καταστάσειςενόψειτων οποίων επιβάλλεταιηέκ δοσητης πράξηςκατ' εφαρμογήτωνκανόνωναυτών,την εκτί μησητων σχετικών πραγματικώνπεριστατικών,καθώςκαιτων σκέψεωντου διοικητικού οργάνουπου οδήγησανστην έκδοση 25 ήτηνπαράλειψητηςέκδοσηςτηςδιοικητικήςπράξης.Συνεπώς, τα στοιχεία της αιτιολογίας μπορούννααφορούνείτετηνομι μότηταείτε τησκοπιμότητα της πράξης, όταν εκδίδεται βάσει διακριτικής ευχέρειας. Κατά τηγενική αρχήτου διοικητικού δικαίου,οι ατομικές διοικητικές πράξειςπουδημιουργούν δυσμενείς συνέπειες για τους διοικούμενους πρέπεινααιτιολογούνται. Η έλλειψητηςαιτιολογίας ήτα ελαττώματατηςσυνεπάγο νται το ακυρώσιμο της πράξης,εφόσον προταθεί σχετικός λό γος,καιυπάγονταιστον ευρύτερο λόγοακυρώσεως λόγω πα ράβασηςκατ' ουσίαδιάταξηςτουνόμου.Εάνηπράξηπεριέχει 40 αιτιολογία χωρίς ναχρειάζεται,η αιτιολογία πρέπει να είναι νόμιμη (ΣΕ2850/1986). 468 4Α.Λ-Λ. Μιχαήλ κ.ά. ν. Δημοκρατίας Καλλής,Δ. Η αιτιολογία πρέπει να είναι ειδική,επαρκήςκαι να αντα ποκρίνεταισταστοιχεία τουφακέλου." 5 Η εξέταση λοιπόν του λόγου ακύρωσης που αναφέρεταιστην έλλειψηαιτιολογίας θαλάβει χώραν μεβάσητις πιο πάνωαρχές και σε συνάρτηση με το περιεχόμενο της επίδικης απόφασης. Πε ριέχει ηεπίδικηαπόφασητααπαραίτητα "ειδικάκαι συγκεκριμέ να στοιχεία γιατηδιακρίβωσητηςνομιμότητας της;" 10 Εξέτασητηςεπίδικηςαπόφασηςαποκαλύπτειότιτοκύριοστή ριγμα της ήταν οι "πωλήσεις άλλων, παρόμοιων κτημάτων, στην ίδιαπεριοχή, κατάτοίδιοχρονικόδιάστημα".Διαπιστώνωότιτα κτήματα αυτάδενκατονομάζονταιστο σώματηςεπίδικηςαπόφα σης,ούτε αναφέρονταιμεοποιοδήποτετρόποστους διοικητικούς 15 φακέλους. Υπό τοφώςτηςπιοπάνωδιαπίστωσης κρίνωότιη αιτιολογία τηςεπίδικηςαπόφασηςδενπαρέχειστοδικαστήριο ειδικάκαισυ γκεκριμέναστοιχείαγιατηδιακρίβωσητηςνομιμότηταςτης.Είναι 20 δε τόσο αόριστη και ασαφήςώστε να καθιστά ανέφικτο τοδικα στικό έλεγχο. Ακολουθεί πως ο λόγος ακυρώσεως που σχετίζεται μετηνέλλειψηαιτιολογίας πρέπειναπετύχει. 25 Ηπιοπάνωκατάληξηέχεισανέρεισματοσυμπέρασμαμουότι ηαιτιολογίατηςεπίδικηςαπόφασηςδενμπορείνασυνδεθεί μετην έκθεση Ματέαήνα αναπληρωθείαπόαυτή. Γιατους λόγους που φαίνονταιπιοκάτωκαιπάλινθακατέληγαστην ακύρωσητηςεπί δικης απόφασηςέστω και αν αυτήθα μπορούσε να εξεταστεί σε συνδυασμό μετην έκθεσηΜατέα: 30 Στη Μακρή Ι. Γ. Κτηματική Λτδ ν. Δημοκρατίας
(1994)3 Α.Α.Δ.56, το Ανώτατο Δικαστήριο έκρινε πως μιαπανομοιότυπη απόφαση του Διευθυντή ήταν αναιτιολόγητη δεδομένου ότι τα στοιχεία που είχεστη διάθεσητου καιαπόταοποίαάντλησεκα35 θοδήγηση για την απόφαση του δεν αποκαλύπτονταν. Επίσης δεν αποκαλύπτονταν ούτεκαιοι άλλοι παράγοντεςπου επενήργησαν στη λήψη της.Η απόφαση Μακρήέχει επεξηγηθεί ως πιο κάτω στην υπόθεση Καρκώτης κ.ά. ν. Δημοκρατίας
(1994)4 Α.Α.Δ. 2519: 40 "Είναιορθήηεισήγηση τωνκαθ'ωνηαίτησηότιολόγοςτης Μακρή (ανωτέρω) συναρτάται πρώτιστα με την παράλειψη των φορολογικών αρχών να αξιολογήσουν τις διισταμένες εκτιμήσεις που είχαν ενώπιον τους σ' εκείνη την υπόθεση ως 469 Καλλής,Δ. Μιχαήλ κ.ά.ν.Δημοκρατίας
(1996)προς την αξίατου κτήματος,κενό που δεν μπορούσε ναπλη ρωθεί, και κακώς πληρώθηκε, με τηναξιολόγηση τους απότο δικαστήριο. Είναι γεγονός όμως ότι το κενό στην αιτιολογία που άφησεηπαράλειψητου Εφόρουνακαθορίσει καιτουάλ λους παράγοντεςπουεπέδρασανστην απόφασητουεπισημαί- 5 νεται στο ακόλουθο απόσπασμα τηςαπόφασηςτου Δικαστηρί ου (σελ. 59): Τα στοιχεία πουείχεστη διάθεσητουκαι απότα οποία άντλησεκαθοδήγησηγιατηναπόφασητουοΔιευθυντής,δεν 10 αποκαλύπτονται, ούτε OLάλλοι παράγοντεςπουεπενήργησαν στηλήψη τους'." Η υπόθεση Μακρή υιοθετήθηκε στην υπόθεση Γεωργιάδου ν. Δημοκρατίας, Υπ. αρ.577/93,ημερομ. 17/5/94καιΠοταμίτηςκαι 15 Αλλοι ν. Δημοκρατίας
(1994)4 Α.Α.Δ. 578. Χρήσιμηαναφορά μπορείναγίνεικαιστηνυπόθεσηΝικόλαν.Δημοκρατίας
(1994)4 Α.Α.Δ.2141: "Ο Διευθυντής όπως ανέφερε στην επιστολή ημερ. 17.9.92, 20 κατέληξε στην επίδικη απόφασημεβάσητα στοιχεία που είχε σταχέριατουκαιπουαφορούσανπωλήσεις άλλωνπαρομοίων κτημάτων στην περιοχήκατάτο ίδιοπερίπουχρονικόδιάστη μα,καθώς επίσης καιάλλους παράγοντες πουκατάτη γνώμη του επηρεάζουν την αγοραίααξίατης ιδιοκτησίας. Ο Διευθυ- 25 ντήςδενεξειδίκευσετουςπαράγοντεςαυτούςκαιαπόπουθενά δεν προκύπτει ότι ταστοιχεία καιοι παράγοντεςπου έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στην λήψη τηςαπόφασηςτου υποοτηλώνονται από το περιεχόμενο της ΤΕκθεσης Εκτίμησης. Εφόσον οι ακριβείς παράγοντες δεν αποκαλύπτονται, το Δικαστήριο δεν 30 μπορείνααναφερθείσ' αυτούςγιαναδιαπιστώσει ανήτανλο γικά εφικτόγιατον Έφορονακαταλήξει στην επίδικηαπόφα ση." Υιοθετώ το λόγο της Μακρή (πιο πάνω).Στην παρούσαυπό- 35 θέσηο Διευθυντής είχε ενώπιον τουδυο διισταμένες εκτιμήσεις εκείνητουΡόηΝικολαΐδηκαιεκείνητουΜατέα.Παρέλειψε,όπως και στην υπόθεση Μακρή, να αξιολογήσει τις δυο διισταμένες εκτιμήσεις. 40 Πρέπει να σημειωθεί ότι μετά την έκδοση της απόφασης της ολομέλειας στην υπόθεση Μακρή(πιο πάνω) οι συνήγοροι του καθ' ουηαίτησηστις προσφυγέςΓεωργιάδουκαιΠοταμίτης(πιο πάνω)δήλωσαν ενώπιον του δικαστηρίου ότι δεν προτίθενταινα 470 4 ΑΛΛ. Μιχαήλ κ.ά.ν. Δημοκρατίας Καλλής,Δ. υποστηρίξουν τηνπροσβαλλόμενη πράξη ενόψει τηςαπόφασης στηνυπόθεσηΜακρή, απότην οποία"γίνεται φανερόπωςηπρο σβαλλόμενηαπόφαση είναι γενική καιαόριστηκαιτης ελλείπειη δέουσααιτιολογία". 5 Ενόψει τωνπιοπάνω,κρίνωότιηαιτιολογίατηςεπίδικηςαπό φασηςείναι ασαφής,γενική καιαόριστη μεσυνέπεια ναισοδυνα μεί μεέλλειψη αιτιολογίας καιναοδηγεί στην ακύρωσητηςεπίδι κης πράξης. (Βλ. Σοφοκλέους (Αρ. 1) ν.Δημοκρατίας
(1972)3 10 Α.Α.Δ.56,Ιωάννου ν.Δημοκρατίας
(1977)3 Α.Α.Δ.61, Κασάπης ν.Δημοκρατίας
(1967)3Α.Α.Δ.270,Dekathlon Shippingν. Δη μοκρατίας
(1980)3 Α.Α.Δ. 630 καιΚωνσταντινίδης(πιοπάνω)). Η επίδικη απόφασηακυρώνεται στην ολότητα τηςβάσειτου 15 Αρθρου 146.4(β)τουΣυντάγματος,μεέξοδαταοποίαθαυπολο γιστούν απότονΠρωτοκολλητή καιθαεγκριθούν απότοΔικα στήριο. Ηπροοφνγή επιτυγχάνει μεέξοδα. 471