4Α.ΑΛ. 29 Φεβρουαρίου, 1996 [ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΗΣ, Δ/στής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΑ ΑΡΘΡΑ 146, 12, 15, 16, 17, 18,19,30,35 ΚΑΙ 181 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΜΙΚΗΣ ΜΙΧΑΗΛΙΔΗΣ, Αιτηΐής, ν. ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΤΗΣΚΥΠΡΟΥ,ΜΕΣΩ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ, Καθ' ων ηαίτηση. (Υπόθεση Αρ. 368/92) ΔιοικητικόΔίκαιο — Διοικητική πράξη — Ανάκληση— Ανάκληση νό μιμηςπράξεως— Μπορεί να ισχύειμόνο για τομέλλον. 5 10 Προσφυγήβάσειτον Άρθρον 146τον Συντάγματος— Αναθεωρητική δικαιοδοσία — Πεδίο επέμβασης του ακυρωτικού δικαστηρίουστο έρ γο τουδιοικητικούοργάνου. Ο αιτητήςεπεδίωξε τηνακύρωσηαπόφασηςτηςΕπιτροπήςΔημο σίας Υπηρεσίας πουδεν ανταποκρινόταν σε αίτηματου γιααποκατάστασήτου εν όψει πειθαρχικής ποινής πουτου είχε επιβληθεί προ δεκαπενταετίας. Κατάτο χρόνο λήψεως της προσβαλλόμενης από φασηςτααποτελέσματα τηςπειθαρχικήςποινήςτουαιτητήείχανου σιαστικά αρθεί και μόνο αναδρομικήκαι εξυπαρχήςαποκατάσταση τουθαμπορούσε ναεξυπηρετήσει τασυμφέροντα του. 15 Το Ανώτατο Δικαστήριο, απορρίπτονταςτην προσφυγή,αποφά σισεότι: 20 1. EivaLπρόδηλο απότημελέτητων σχετικών επιστολών, ότιη Επιτροπήείχε ενώπιον τηςαίτημαγιαμελλοντική αποκατάστασητου αιτητήκαι συνεπώς, ο αιτητήςδεν μπορεί με τη συμπληρωματική γραπτήτουαγόρευσηναπροβάλλει αίτημαπουδενήτανενώπιον της Επιτροπής, Εξάλλου ηανάκλησηνόμιμης διοικητικήςπράξης 535 Μιχαηλίδηςν.Δημοκρατίας
(1996)-καισ' αυτήτην περίπτωση ηνομιμότητα τηςπράξηςτηςοποίας επιδιώκετο ηανάκλησητεκμαίρεται -μπορεί ναισχύειμόνογιατο μέλλον(exnunc). Μόνοηανάκληση παράνομηςδιοικητικήςπρά ξης μπορεί ναέχειαναδρομική ισχύ (ex tunc). 5 2. Ηαποδοχή ήμητουαιτήματος που υπέβαλε ο αιτητής ανάγετο αποκλειστικά στηδιακριτικήεξουσία τηςΕπιτροπής.ΗΕπιτροπή έκρινε γιατους λόγους που παραθέτει σταπρακτικά,ότιηανά κλησητης απόφασηςυποβιβασμού του αιτητήex nunc,δεθαεξυ πηρετούσε ουσιαστικά κανένα πρακτικό σκοπό. Το Δικαστήριο 10 δεν μπορεί ναεπέμβει καιναυποκαταστήσει τηδικήτουκρίσημε εκείνη του αρμόδιου οργάνου, εκτός αν αυτό έχει υπερβεί τα "ακραίαόριατης διακριτικήςτου ευχέρειας ήαναυτόενήργησε με κατάχρησηεξουσίας. Κάτιτέτοιο δενέχεισυμβεί στην προκειμένη περίπτωσηκαισυνεπώς οιπιοπάνωισχυρισμοί τουαιτητήδενευ- 15 σταθούν. Ηαπόφασητης Επιτροπής είναι πλήρως αιτιολογημένη γιατί σ' αυτήν εκτίθενται οιλόγοιγιατους οποίους κατάτηνHgtση τηςΕπιτροπής δενεδικαιολογείτο ηεξέταση τηςαίτησηςτου αιτητή. 20 Ηπροσφυγή απορρίπτεταιχωρίςέξοδα. Αναφερόμενηυπόθεση: 25 Michaelides v.Republic
(1980)3C.L.R.
- Προσφυγή. Προσφυγή μετηνοποία προσβάλλεται ηαπόφασητης Επιτρο πής Δημόσιας Υπηρεσίας ναμηνεπανεξετάσει τηνπειθαρχική κα- 30 ταδίκη του αιτητή σε υποβιβασμό απότην 1.2.78 καθώς καιτην αποκατάσταση του. Σ. Σαμψών, γιατον Αιτητή. 35 Λ. Κονρσονμπά, Δικηγόρος της Δημοκρατίας, για τους Καθ'ων η αίτηση. Cur.adv.vult. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΗΣ, Δ.: Οαιτητής με τηνπαρούσαπροσφυγή ζη τά από τοΔικαστήριο τιςπιο κάτω θεραπείες: "(Α)Απόφαση τουΣεβαστού Δικαστηρίου μετηνοποία να κη536 40 4 Α.Α.Δ. 5 Μιχαηλίδης ν.Δημοκρατίας Χρυσοστομής, Δ. ρύσσεται εξ ολοκλήρου άκυρη καιστερημένη οποιουδήπο τε αποτελέσματος ηαπόφασητων καθ'ωνη Αίτησηπου περιέχεται στο Τεκμήριο Α ημερομηνίας 25.2.1992 με την οποία απέρριψε τοαίτηματουΑιτητή γιαεπανεξέταση της πειθαρχικής καταδίκηςτου σευποβιβασμό από 1.2.78 και αποκατάσταση του και/ή βάσει της οποίαςδεν προχώρησε σε περαιτέρω εξέταση τουθέματος. Διαζευκτικά 10 15 (Β)Απόφαση του Σεβαστού Δικαστηρίου μετην οποία να κη ρύσσεται εξ ολοκλήρου άκυρηη παράλειψητων καθ' ωνη Αίτησηναεπανεξετάσουν τηνπειθαρχικήκαταδίκητου Αι τητή σευποβιβασμό από 1.2.78 και να τον αποκαταστήσουν και/ήναπροχωρήσουν σε περαιτέρω εξέταση τουθέ ματοςκαιό/u παντοπαραλειφθένέδειναείχεεκτελεσθεί." ΗΕπιτροπήμεαπόφαση της ημερ. 17.11.77 βρήκεότι οαιτητής διέπραξε τρία πειθαρχικά αδικήματακαι στις 23.1.78 επέβαλε σ' 20 αυτόντηνποινήτηςαναγκαστικήςαφυπηρέτησης απότηδημόσια υπηρεσία από 1.2.
- Το Ανώτατο Δικαστήριο (βλ. Michaelides ν. Republic
(1980)3C.L.R. 454) ακύρωσε την απόφαση για αναγκα στική αφυπηρέτηση,εξετάζοντας μόνο το ένα απότατρίααδική ματα.Συγκεκριμένα τοΔικαστήριο αποφάνθηκεπως για να είχε 25 διαπραχθείτοαδίκηματηςπαραβίασηςτουυπηρεσιακούαπορρή του (violatingthesecrecyoftheservice)για το οποίοκατηγορήθη κεοαιτητής,έπρεπεναείχεκοινοποιηθεί σχετικό εμπιστευτικό έγ γραφοτο οποίο φωτοτύπησε οαιτητήςσεάτομαεκτός τηςυπηρε σίας, πράγμα που δεν είχε συμβεί στη συγκεκριμένη περίπτωση. 30 Κατάσυνέπεια, κατέληξε το Δικαστήριο, ηΕπιτροπή λανθασμένα βρήκετον αιτητή ένοχο μεβάσητο Αρθρο 65 του Ν.33/67.Επειδή όμως στον αιτητήείχεεπιβληθεί μιαποινήκαιγια τατρίααδική ματα,τοΔικαστήριο ακύρωσετηναπόφασηγιατίήταναβέβαιοκα τά πόσο τοπειθαρχικό όργανο θα επέβαλλε την ίδια ποινή μόνο 35 γιαταάλλαδύοαδικήματα. Στησυνέχεια ηΕπιτροπή μενέα σύνθεση επανεξέτασε το θέμα τηςκατάλληλης υπότις περιστάσεις ποινής πουθαέπρεπεναεπι βληθεί γιαταυπόλοιπα δύοαδικήματα, καιαφού άκουσε τοδικη40 γόρο τουαιτητή και το δικηγόρο τηςαρμόδιας αρχής, επέβαλε στον αιτητήτην ποινήτουυποβιβασμού απότηθέση Κρυπτογράφουστην κατώτερηθέση Βοηθού Κρυπτογράφου,όπως ονομαζό ταν τότε. (Ηθέση έχει μετονομαστεί από 1.1.81σεΚρυπτογράφο 1ηςτάξηςκαιαπό 1.1.90σεΛειτουργό Αρχείων και Επικοινωνιών 537 Χρυσοστομής,Δ. Μιχαηλίδης ν.Δημοκρατίας
(1996)2ης τάξης). Ηπω πάνωαπόφασητης Επιτροπής κοινοποιήθηκε στον αιτητή με επιστολή της Επιτροπής ημερ. 8.7.
- Ο αιτητής έδωσε οδηγίες στους τότε δικηγόρους του να προσφύγουν στο Ανώτατο Δικαστήριο καιναζητήσουν ακύρωσητουυποβιβασμού του,αλλάόπωςανέφερεοαιτητής,εκπαραδρομήςήγειραντηνυπ' 5 αρ. 243/81 προσφυγή όχι εναντίον του υποβιβασμού, αλλά για χρηματικέςαπαιτήσεις. Ο Υπουργός Εξωτερικών με επιστολή τουημερ.23.11.89ειση γήθηκε όπως η Επιτροπήεξετάσει ευνοϊκά το θέματης αποκατά- 10 στάσηςτουαιτητήγιατομέλλον, επισυνάπτονταςκαιγνωμοδοτη-, . - - σητης ΝομικήςΥπηρεσίας ημερ.8.11.89γιατο ίδιοθέμα(βλ. Πα ραρτήματα 3 και 4 στην Ένσταση).Της πιο πάνω επιστολής του Υπουργού είχεπροηγηθεί επιστολή του αιτητήημερ. 15.9.89 προς τον Υπουργό με την οποία ο αιτητής ζητούσε όπως "διερευνηθεί 15 μέσω του Γενικού Εισαγγελέα τηςΔημοκρατίαςή/καιτηςΕπιτρο πήςΔημόσιας Υπηρεσίας η πιθανότητα"κατ'οικονομίαν" αναθε ώρησης ή επανεξέτασης ήαναψηλάφισηςτηςυπόθεσης μου". Στην ενλόγω επιστολήτουαιτητήεπισυνάφθηκεΈκθεσητουδικηγόρου τουημερ. 17.3.89, στηνοποίαεκτίθεντοοιθέσεις τουαιτητήκαιοι 20 λόγοιγιατουςοποίους επέβαλλανκατάτηνάποψητουδικηγόρου την επανεξέταση τουθέματος. Αναφορικά μετοθέματηςεπανεξέτασης τηςπειθαρχικήςκατα δίκης του αιτητήανταλλάγηκε σωρεία επιστολών μεταξύ της Επι- 25 τροπής,του Γραφείου του Γενικού Εισαγγελέα καιτου Υπουργεί ουΕξωτερικών ως αρμόδια αρχή. Ηθέσηβασικάτου Υπουργείου Εξωτερικών καιτης ΝομικήςΥπηρεσίας ήτανότι ταγεγονότα της υπόθεσης κρινόμενα υπό το φως των σημερινών δεδομένων και συνθηκών, δικαιολογούσαν την ανάκληση ex nunc της απόφασης 30 υποβιβασμού τουαιτητή,καιότι ηαπόφασηυποβιβασμούτουδεν βρισκότανπλέον σεαρμονίαμετογενικό συμφέρον τηςυπηρεσίας. (ΤαΠαραρτήματα5-13 τηςΈνστασης είναισχετικά). Η Επιτροπή επιλήφθηκε του αιτήματος του αιτητή στη συνε- 35 δρίασητηςημερ.24.1.92καιτοακόλουθοείναιαπόσπασμααπότα πρακτικάτης εν λόγω συνεδρίασης: "Η ΕπιτροπήΔημόσιας Υπηρεσίας μελέτησετο αίτηματου Μίκη Μιχαηλίδη,Λειτουργού Αρχείων και Επικοινωνιών, 1ης 40 Τάξης,Υπουργείο Εξωτερικών, για επανεξέτασητηςπειθαρχι κήςκαταδίκηςτου σευποβιβασμόαπό 1.2.78 καιαποκατάστα σητου. 538 4 ΑΛΛ. 5 10 15 20 Μιχαηλίδης ν. Δημοκρατίας Χρνοοατομής, Δ. Υιοθέτηση της εισήγησης του Υπουργού Εξωτερικών για ανάκλησητηςπειθαρχικήςαπόφασηςυποβιβασμούτου Μιχαηλίδηex nuncθαείχε σαν συνέπεια την αποκατάστασητου στη θέσηΛειτουργού Αρχείων και Επικοινωνιών, 1ης Τάξης,από την ημερομηνία πουη Επιτροπήθαελάμβανε τησχετική από φασηκαι όχι αναδρομικά. Τούτο επιβεβαιούταικαι απόγνω ματεύσειςτης Νομικής Υπηρεσίας. Ενόψει τουγεγονότος ότι οΜιχαηλίδηςέχειήδητύχειπροαγωγήςαπό 15.10.91στηθέσηγιατηνοποίαζητάαποκατάστα ση,τοαίτηματου είναιχωρίς αντικείμενο. Εξάλλου,σύμφωναμετοΑρθρο80τωνπερίΔημόσιας Υπη ρεσίαςΝόμωντου 1990και 1991,ηεπιβληθείσα στον Μιχαηλίδηποινήτου υποβιβασμού διαγράφεταιδέκαέτη απότην επι βολή της.Η ημερομηνία επιβολής τηςπειθαρχικήςποινήςήταν η4.1.81,ως εκτούτουηδιαγραφήτης ισχύειενπάση περιπτώ σει από 4.7.
- Η Επιτροπήκρίνει ότι δε δικαιολογείται η εξέταση τηςαί τησης." Ηπιο πάνωαπόφασητης Επιτροπήςκοινοποιήθηκε στοδικη γόροτουαιτητήμεεπιστολήημερ.25.2.92καιως αποτέλεσμακα25 ταχωρήθηκεη παρούσαπροσφυγή. Ο δικηγόρος τουαιτητήμετηλακωνικήτουαγόρευση δενανέ πτυξεκανένανομικό ισχυρισμό γιαακύρωσητηςεπίδικηςαπόφα σης. Υιοθέτησε απλώςκαι επανέλαβε τανομικά σημεία και γεγο30 νότα της Αίτησης, δηλώνοντας ότι επιφυλάσσεται να αναπτύξει στο στάδιο των διευκρινίσεων οτιδήποτε σχετικό ήθελε ζητηθεί απότοΔικαστήριο. Ηδικηγόροςγιατουςκαθ'ωνηαίτησηαναφερόμενηστοενλό35 γω περιεχόμενο της γραπτής αγόρευσης του αιτητή,θεώρησε ότι δεν υπήρχε οτιδήποτε το οποίο οι καθ' ων η αίτηση έπρεπε να αντικρούσουν και είπε ότι όσα αναφέρονταιστην Αίτησητουαι τητήείχαναπαντηθείμετηνΈνστασητων καθ' ων η αίτηση. 40 Αργότερα, οι δικηγόροι του αιτητήκαι των καθ'ων η αίτηση καταχώρησανσυμπληρωματικές γραπτές αγορεύσεις. Ο δικηγόρος του αιτητή παραπέμποντας στην επιστολή που απέστειλε ο αιτητής στον Υπουργό Εξωτερικών ζητώνταςεπανε539 Χρυσοστομής, Δ. Μιχαηλίδηςν. Δημοκρατίας
(1996)ξέταση της υπόθεσης, ισχυρίστηκε ότι ηΕπιτροπήεσφαλμέναεξέ τασε το θέμα της ανάκλησης της προσβαλλόμενης απόφασης "ex nunc" (ώστε να ισχύει μόνο για το μέλλον)και όχι "ex tunc" (με αναδρομικήισχύ). 5 Ηδικηγόροςγιατουςκαθ' ωνηαίτησηαντέκρουσετονπιοπά νω ισχυρισμό υποβάλλοντας ότι καθ' όλη τη διαδικασίαη Επι τροπήείχε ενώπιον της αίτημαγια αποκατάσταση του αιτητή για το μέλλον(ex nunc)καιόχι αναδρομικά (ex tunc) παραπέμποντας σε σχετικά αποσπάσματατης αλληλογραφίας πουδιεξήχθη. 10 Ηθέσητηςδικηγόρουγιατουςκαθ' ωνηαίτησηείναιορθή.Εί ναι γεγονός ότι η επιστολή που απέστειλε ο αιτητής στον Υπουρ γό Εξωτερικών ημερ. 15.9.89 ζητώνταςτην επανεξέταση τηςυπό θεσης του,δεν περιόριζε το αίτημα σε μελλοντική αποκατάσταση 15 του. Ηεπιστολή αυτήόμως δεν απευθυνότανστην Επιτροπή,αλ λά στον Υπουργό Εξωτερικών. Ο Υπουργός Εξωτερικών με την επιστολή του ημερ. 23.11.89θέτοντας το αίτημα του αιτητήενώ πιον της ΕΔΥ, μίλησε για ex nunc ανάκληση της απόφασηςτης Επιτροπής όπως επίσης και όλες οι επιστολές της Νομικής Υπη- 20 ρεσίας,οι οποίες άνκαιυποστήριζαν το αίτηματου αιτητή,ανά φερανταυτόχροναότιηοποιαδήποτε απόφασητηςΕπιτροπήςγια ανάκλησητης απόφασηςυποβιβασμούτουθαενεργούσε ex nunc. Επιπρόσθετα, ο δικηγόρος του αιτητή με επιστολή του ημερ. 25 5.1.90,προς την Επιτροπήκαι το Γενικό Εισαγγελέα, που επισυ νάφθηκε στην συμπληρωματική αγόρευση των καθ' ων ηαίτηση, ανέφερε παρεπιπτόντως ότι τυχόν αποκατάστασητου αιτητήθα ισχύει γιατομέλλον. 30 Είναι κατάτην άποψημου πρόδηλο απότη μελέτητων σχετι κών επιστολών, ότι η Επιτροπήείχε ενώπιον της αίτημαγιαμελ λοντική αποκατάσταση του αιτητή και συνεπώς, ο αιτητής δεν μπορεί μετησυμπληρωματικήγραπτήτουαγόρευσηναπροβάλλει αίτημα πουδεν ήτανενώπιον της Επιτροπής. Εξάλλου ηανάκλη- 35 σηνόμιμης διοικητικής πράξης- καισ' αυτήτηνπερίπτωσηηνο μιμότητα της πράξης της οποίας επιδιώκετο ηανάκλησητεκμαί ρεται - μπορεί να ισχύει μόνο για το μέλλον (ex nunc). Μόνο η ανάκλησηπαράνομηςδιοικητικήςπράξηςμπορεί ναέχειαναδρο μικήισχύ (ex tunc).(Βλ. Δαγτόγλου, ΓενικόΔιοικητικό Δίκαιο,Β' 40 έκδοση, 1984, σελ. 248, Στασινόπουλος, Δίκαιο των Διοικητικών Πράξεων, 1951,σελ. 396,404και 406). Στη συνέχεια ο δικηγόρος του αιτητή ισχυρίστηκε ότι η Επι540 4 Α.Α.Δ. 5 Μιχαηλίδης ν.Δημοκρατίας Χρυσοστομής, Δ. τροπή με την προσβαλλόμενη απόφασηδιαιωνίζει την αδικία σε βάροςτου αιτητήγιατί συνέτρεχαν όλεςοι πραγματικέςκαι νομι κές προϋποθέσεις για ικανοποίηση του αιτήματος του και ότι η Επιτροπήμπορούσε μεβάση την Επιείκειανααποκαταστήσει τον αιτητή.Έγιναν επίσης ισχυρισμοί ότι ηπροσβαλλόμενη απόφαση είναι προϊόν κακής άσκησης διακριτικής εξουσίας, ότι στερείται αιτιολογίαςκαιότι παραβιάζειτις αρχέςτηςφυσικής δικαιοσύνης καιορισμένα άρθρατουΣυντάγματος. 10 Ηαποδοχή ήμη τουαιτήματοςπουυπέβαλεοαιτητήςανάγετο αποκλειστικά στηδιακριτικήεξουσία της Επιτροπής.Η Επιτροπή έκρινε για τους λόγους που παραθέτει στα πρακτικά,ότι ηανά κληση της απόφασηςυποβιβασμούτουαιτητήex nunc,δενθα εξυ πηρετούσε ουσιαστικά κανένα πρακτικό σκοπό. Το Δικαστήριο 15 δεν μπορεί ναεπέμβει καιναυποκαταστήσει τηδικήτουκρίση με εκείνη του αρμόδιου οργάνου, εκτός αν αυτό έχει υπερβεί τα ακραίαόρια της διακριτικής του ευχέρειας ήαναυτόενήργησεμε κατάχρησηεξουσίας. Πιστεύω ότικάτιτέτοιο δενέχεισυμβεί στην προκειμένη περίπτωση και συνεπώς οι πιο πάνω ισχυρισμοί του 20 αιτητήδενευσταθούν. Η απόφαση τηςΕπιτροπήςείναιπλήρωςαι τιολογημένη γιατί σ' αυτήν εκτίθενται οι λόγοι για τους οποίους κατά την κρίση της Επιτροπής δεν εδικαιολογείτο η εξέταση της αίτησης τουαιτητή. 25 Τέλοςοδικηγόρος τουαιτητή στησυμπληρωματική γραπτήτου αγόρευση υιοθετεί και προβάλλει νομικά σημεία της Αίτησης τα οποία στρέφονται βασικά εναντίον της ορθότητας τηςαπόφασης της Επιτροπήςπουλήφθηκε το 1981, πράγμαπου είναι ανεπίτρε πτο,γιατί θακαταστρατηγούσε τηνπροθεσμίατων 75 ημερών που 30 θέτει το Αρθρο 146.3 τουΣυντάγματος. 35 Οαιτητήςείχετηνευκαιρίαναπροσβάλει τηναπόφαση γιατον υποβιβασμό του το 1981 και το ανεκ παραδρομήςήόχι προβλή θηκελανθασμένο αίτημαστηνπροσφυγήαρ.243/81, δενμπορεί να έχειοποιαδήποτεσημασία στην παρούσα διαδικασία. Ο αιτητήςαπέτυχενααποδείξει οποιοδήποτε απότους λόγους ακυρότηταςπουπρόβαλε. 40 Η προσφυγή απορρίπτεται. Δεν επιδικάζονταιέξοδα. Ηπροσφυγή απορρίπτεται χωρίς έξοδα. 541