4 Α.Α.Δ. 15Μαρτίου,1996 [ΚΑΛΛΗΣ, Δ/στής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΟΑΡΘΡΟ 146ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΑΝΔΡΕΑΣ Γ. ΑΒΡΑΑΜΙΔΗΣ, Αιτητής, ν. ΑΡΧΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ ΚΥΠΡΟΥ, Καθ' ης η αίτηση. (Υπόθεση Αρ. 1147/91) ΟργανισμοίΔημόσιονΔίκαιον— Αρχή ΗλεκτρισμούΚύπρου —Προα γωγές— Σύσταση τον Διενθυντή — Απόκλιση από τησύστασηκατά τηνπροαγωγή — Παράλειψηεισικτ/ςαιτιολόγησης— Ακυρότητα. 5 10 Προσφυγήβάσει τουΆρθρον 146τονΣυντάγματος—Λόγοι ακυρώσεως — Αιτιολογία — Προαγωγές — Κακή ηθεμελίωσηπροαγωγήςστα καθήκονταπον είχαν ιεραρχικάανατεθείστονπροαχθέντα. Ο αιτητής προσέφυγε κατάτης προαγωγήςτου ενδιαφερομένου μέρουςσεΑνώτερο Μηχανικόκυρίωςδιότιο ίδιοςείχεσυσταθεί από τοΔιευθυντήγιαπροαγωγή. Το Ανώτατο Δικαστήριο, ακυρώνοντας την επίδικηαπόφαση, αποφάσισεότι: 15 20 Η νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου με σταθερότητα έχει αναπτύξει τον κανόναγια ειδικήαιτιολογία στις περιπτώσεις από κλισης απότη σύστασητουΔιευθυντή. Σύμφωνα μετηνομολογίαοι λόγοι τηςαπόκλισηςπρέπεινακαταγράφονταικαθαρά. Μησυμμόρφωσημετονκανόναοδηγείστηνακύρωση τηςεπίδικης προαγωγής. Η αιτιολόγησητωνδιοικητικώναποφάσεωνείναιαπαραίτητηγια τησύννομη εκπλήρωσητουδιοικητικούέργου αφενόςκαιτην άσκη σηαποτελεσματικούαναθεωρητικούελέγχου. 25 Στηνκρινόμενη υπόθεσηηειδικήαιτιολογίατης απόκλισης από 673 Αβρααμίδηςv. Α.Η.Κ.
(1996)τησύστασητουΔιευθυντήόχι μόνουπαγορεύεται από τη νομολογία αλλάκαιαπόαυτότούτοτολεκτικότουΚαν. 23
(4). Προκύπτει έξαλλουσαφώςαπότο λεκτικότου Καν.23
(2)ότι "η πείρα σε καθήκοντα παρόμοια με εκείνα της προςπλήρωσηθέσης" 5 δεν περιλαμβάνεται στακριτήριαγιατον προσδιορισμότηςσυνολι κήςαξίαςτωνυποψηφίων. Περαιτέρωσύμφωναμετηννομολογία"η φύση των καθηκόντωντων υποψηφίωνδεν αποτελεί απόμόνητης νόμιμο κριτήριο για την πρόκριση υπαλλήλου ενάντι συναδέλφων τουεκτόςίσωςεκείπουπροκύπτειότιστοντελευταίοανατέθηκανπε- 10 ριορισμενακαθήκονταλόγωανεπάρκειας". Η αιτιολογίαεν προκειμένωδεναποτελείτην ειδική αιτιολογία που απαιτείται από τηΝομολογία οσάκιςυπάρχει απόκλισηαπότις συστάσειςτουΔιευθυντή. 15 Ηπροσφυγήεπιτυγχάνειχωρίςέξοδα. Αναφερόμενεςυποθέσεις: 20 Theodosiou v.Republic2R.S.C.C. 44, Petrides v. Republic
(1975)3C.L.R. 284, 25 Hadjiconstantinoua,o. v. Republic
(1973)3C.L.R. 65, Lardis v.Republic
(1967)3C.L.R. 64, Republic v.Haris
(1985)3C.L.R. 106, 30 Αντωνίον v.A.H.K.
(1993)4Α.Α.Δ. 764, Ιωσηφίδουv. ΔήμουΛακατάμιας
(1989)3AAA. 393, Αποστόλον v. Συμβουλίου ΥδατοπρομήθειαςΛεμεσού
(1990)3AAA. 126, 35 Ιωάννουν.Α.Η.Κ.
(1995)4AAA. 377, Στεφάνου ν.Δημοκρατίας
(1990)3AAA. 3004, Γεωργίουν.Δημοκρατίας
(1990)3AAA. 4275, Δρουσυύτης και Άλλοι ν.Ρ.Ι.Κ.
(1990)3AAA.
- 674 40 4 Α.Α.Δ. Λβρααμίδης ν.Α.Η.Κ. Προσφυγή. 5 Προσφυγή με την οποίαπροσβάλλεται ηαπόφασητηςΑρχής Ηλεκτρισμού Κύπρου,με την οποίαπροήγαγε το ενδιαφερόμενο μέρος στη θέση Ανώτερου Μηχανικού(Διανομής),αντί του αιτητή. Α. Σ.Αγγελίδης,γιατον Αιτητή. 10 Κ. Στιβαρού για Γ.Κακογιάννη, γιατην Καθ'ηςη αίτηση. Ε.Ευσταθίου,γιαχο ενδιαφερόμενο μέρος. Cur.adv. vult. ΚΑΛΛΗΣ, Δ.: Οαιτητής είναι υπάλληλος της Αρχής Ηλεκτρι σμού Κύπρου (Α.Η.Κ.). Κατέχει τη θέση Περιφερειακού Μηχανι κού (Προγραμμάτων Κατασκευών)απότην 1.2.
- Την1.5.1987 τοποθετήθηκε στηθέση του "Περιφερειακού Μηχανικού("Εκτελε20 στικός"). Το ενδιαφερόμενο μέρος ήταν Μηχανικός Διανομής. Ήτανκαιοιδυουποψήφιοιγιατηθέσητου"Ανώτερου Μηχανικού (Διανομής), Τμήμα Μεταφοράς/ Διανομής, Τεχνικές Υπηρεσίες, ΚεντρικάΓραφείατηςΑ.Η.Κ." ("ηεπίδικηθέση").Κατέχουνκαιοι δυο τα ίδιαπροσόντα.Οαιτητής υπερέχει σεαρχαιότητατου εν25 διαφερόμενου μέρους κατά 10περίπου μήνες. Οι Υπηρεσιακές Εκθέσεις τωνετών 1988, 1989και 1990δίνουνκάποιοπροβάδισμα στον αιτητήσε σχέσημετην αξία.Αυτόγίνεται δεκτόκαιαπό την συνήγορο τηςΑ.Η.Κ. (βλ.πάρα.4(γ)τηςγραπτήςαγόρευσηςτης). 30 Στη συνεδρία της, ημερ. 18.11.1991,η Α.Η.Κ. αποφάσισε"με πέντε ψήφουςυπέρ"καιτρεις αποχέςτην προαγωγήτουενδιαφε ρόμενου μέρους στην επίδικη θέση.Ακολούθησεηπαρούσα προ σφυγήμετην οποίαοαιτητήςζητάτηνπιοκάτωθεραπεία: 35 "ΔήλωσητουΔικαστηρίουότιη πράξη και/ή απόφασητηςκαθ' ης ηαίτηση,με την οποίαπροήγαγε τον Ιαχϊννη Σιεκέρσαββα στη θέση Ανώτερου Μηχανικού (Διανομής), Τμήμα Μεταφοράς/Διανομής,Τεχνικές Υπηρεσίες,σταΚεντρικά Γραφείααντί και/ήστη θέσητουαιτητήείναι άκυρη,παράνομηκαι στερημένηοποιουδήποτεέννομου αποτελέσματος." 40 Κύριος λόγος ακυρώσεως ήταν:ΗΑ.Η.Κ. χωρίς οποιαδήποτε ειδική αιτιολογία παραγνώρισε τησύσταση της Συμβουλευτικής ΕπιτροπήςκαιτουΔιευθυντήυπέρτουαιτητήκαιπροήγαγετοεν675 Καλλής,Δ. Αβρααμίδης ν.Α.Η.Κ.
(1996)διαφέρόμενο μέρος. Σύμφωνα μεταπρακτικά της πιοπάνωσυνεδρίας: ΗΑ.Η.Κ. μελέτησε την εισήγηση της Μεικτής Συμβουλευτικής Επιτροπής Επιλογής για προαγωγή επιστημονικού προσωπικού, ημερ. 5 18.9.91. Επίσης μελέτησεκαιαξιολόγησε όλατα στοιχεία πουείχε ενώπιοντης"δηλαδήταυπηρεσιακάστοιχείατουκάθεαιτητή,τον προσωπικό φάκελο του κάθε αιτητή (που είχε τεθεί ενώπιον της Αρχής), την πείρα,αξία,ικανότητα,αρχαιότηταστην Αρχή,προ σόντα σε συσχετισμό προς το ισχύον για τη θέση Σχέδιο Υπηρε- 10 σίαςκαιεπίδοση στην Υπηρεσία, όπως αυτάαναφέρονταιεκτενέ στερα στην πάρα. 23
(2)των Κανονισμών". Στη συνέχεια έλαβε υπόψη τις συστάσεις και απόψεις της Επιτροπής Επιστημονικού Προσωπικού που περιέχονται στην Εισήγηση και τις συστάσεις της Συμβουλευτικής Υπεπιτροπής της ΑρχήςγιαΘέματαΠρόσω- 15 πικού. Περαιτέρωέλαβευπόψητησύσταση τουΔιευθυντήοοποί οςπρότεινεγιαπροαγωγήτον αιτητή"επιβεβαιώνονταςτησύστα σηπουείχεδώσει στησυνεδρίατηςΣυμβουλευτικής Υπεπιτροπής καιγιατους ίδιουςλόγους πουαναφέρονταισταπρακτικάτηςσυ νεδρίας αυτής". Ακολούθησαν διαβουλεύσεις των Μελών της 20 Α.Η.Κ. μετά την αποχώρηση από τη συνεδρία του Διευθυντή (ο οποίοςαπεχώρησε μετάπουεξέφρασετις απόψειςτου).Στησυνέ χειαηΑ.Η.Κ. "αποφάσισε μεπέντε ψήφουςυπέρ(συμπεριλαμβα νομένου καιτουκ.Δαμασκηνού)καιτρεις αποχές,παράτηναντί θετησύσταση τουΔιευθυντή,τηνπροαγωγήτου 8403ΙωάννηΣιε- 25 κέρσαββα, στηθέσηΑνώτερου Μηχανικού(Διανομής),ΤμήμαΜεταφοράς/Διανομής,Τεχνικές Υπηρεσίες,Κ.Γ., λόγω πείραςσεκα θήκοντα παρόμοια με εκείνα της προς πλήρωση θέσης, από 1.12.1991."(Ηυπογράμμιση είναιδικήμου). 30 Με την πιο πάνω εισήγηση της Μεικτής Συμβουλευτικής Επι τροπήςοαιτητής,το ενδιαφερόμενο μέροςκαιακόμηέναςυποψή φιος,είχανεπιλεγεί ωςεπικρατέστεροι γιαπροαγωγήστηνπιοπά νω θέση γιατί υπερτερούν "των άλλων υποψηφίων στην πείρα, αξία,ικανότητα,επίδοση στην υπηρεσία σεκαθήκοντασχετικά με 35 την υπόψηθέσηή/και αρχαιότητα". Η Συμβουλευτική Υπεπιτροπή της Αρχήςγια ΘέματαΠροσω πικού, με απόφαση της, ημερ. 16.10.91, "προέβηκε στην επιλογή του καλύτερου διαθέσιμου υποψηφίουγιαπροαγωγήκαι αποφά- 40 σισενασυστήσει στην Αρχήμεπλειοψηφία τηνπροαγωγήτουαι τητήστην επίδικηθέση". Το ενδιαφερόμενο μέρος είχε υποστηρι χθεί απόένααπότατρία μέλη της Υπεπιτροπής. 676 4 Α.Α.Δ. Αβρααμίδης ν.Α.Η.Κ. Καλλής, Δ. ΣύμφωναμετηνάποψητουΔιευθυντήη οποίατέθηκεενώπιον τηςΥπεπιτροπής -καιηοποίαλήφθηκευπόψη απότηνΑ.Η.Κ.-ο αιτητής"υπερτερείτωνάλλωνυποψηφίωνστηναρχαιότητα,ή/και πείρα,αξία, ικανότητακαιεπίδοσηστηνυπηρεσία,τονθεωρεί ως 5 τονπλέονκατάλληλοκαιτονσυστήνειγιαπροαγωγήστηνπιοπά νωθέση". Ηευπαίδευτησυνήγορος τωνκαθ' ωνη αίτησηστηγραπτήτης αγόρευση (βλ. πάρα.5,σελ. 8) δεν αμφισβήτησε ότι οΔιευθυντής 10 σύστησεγιαπροαγωγήστην επίδικηθέσητον αιτητή. Περαιτέρω δήλωσεότι δενδιαφωνεί"με τις νομολογιακές αρχέςόπωςκαθο ρίζονται σας αποφάσειςπου παραθέτειο δικηγόρος τουαιτητή αναφορικά μετηβαρύτητατων συστάσεων τουΔιευθυντήκαιτην ανάγκηαιτιολογίαςσεπερίπτωσηαπόκλισηςαπό αυτές". 15 Ηνομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου μεσταθερότηταέχει αναπτύξειτονκανόναγιαειδικήαιτιολογίαστιςπεριπτώσειςαπό κλισηςαπότησύστασητουΔιευθυντή.Σύμφωναμετηνομολογίαοι : λόγοι της απόκλισης πρέπει να καταγράφονται καθαρά. Μησυμ20 μόρφωση μετον κανόναοδηγεί στην ακύρωσητης επίδικης προα γωγής. (Βλ.Θεοδοσίου ν.Δημοκρατίας
(1961)2R.S.C.C.44,Πετρίδηςν. Δημοκρατίας
(1975)3Α.Α.Δ.284, Χ"Κωνσταντίνου και 'Αλλοι ν.Δημοκρατίας
(1973)3Α.Α.Δ.65,Ααρδής ν. Δημοκρατίας
(1967)3Α.Α.Δ. 64,Δημοκρατία ν. Χαρή
(1985)3Α.Α.Δ.106). 25 Ηευπαίδευτησυνήγορος της Α.Η.Κ.υποστήριξε ότι στην επί δικηαπόφασηυπάρχειηειδικήαιτιολογίαπουαπαιτείται από τη Νομολογία. Αυτήσυνίσταται απότην αναφορά της Α.Η.Κ. στην πείρα τουενδιαφερόμενου μέρους "σε καθήκοντα παρόμοιαμε 30 εκείνατηςπροςπλήρωση θέσης". Ηπαράβασηουσιώδους τύπου"διατεταγμένουπερί την ενέργειαν της πράξεως" αποτελεί λόγο ακύρωσης. "Σημαντικό στην πράξημάλιστασπουδαιότατο 'ουσιώδητύπο' αποτελείηαιτιολο35 γίατηςδιοικητικής πράξεως, όπου επιβάλλεται ρητώς από τον Νόμο ήκατά γενική αρχήτου Διοικητικού Δικαίου απότη φύση τηςπράξεως". (Δαγτόγλου,Διοικητικό Δικονομικό Δίκαιο,2ηέκ δοση, 1994,πάρα.583και587). Αιτιολογίαμιαςδιοικητικήςπρά ξεως αποτελεί την έκθεσητων πραγματικώνκαινομικών λόγων 40 πουοδήγησαντηδιοίκηση στην απόφασητηςκαθώςκαιπαράθε σητωνκριτηρίωνβάσειτων οποίωνάσκησεη διοίκησητη διακρι τικήτης ευχέρεια. Ηανάγκητηςαιτιολογίαςτων ατομικώνδιοι κητικών πράξεωναπορρέειαπότην έννοια τουκράτους δικαίου. Εκτηςφύσεωςτουςαιτιολογητέες είναιόλεςοιπράξειςτωνοποί677 Καλλής,Δ. Αβρααμίδης ν.Α.Η.Κ.
(1996)ων οέλεγχος είναιαδύνατοςήατελήςχωρίς τηναναφοράτωνλό γων που τις στηρίζουν. Το Συμβούλιο της Επικρατείαςαναφέρει στη νομολογία του διάφορες (εν μέρει αλληλοκαλυπτόμενες) κα τηγορίες διοικητικώνπράξεωνπουείναιαιτιολογητέες εκφύσεως. Μια απόαυτές τις κατηγορίες περιλαμβάνει "πράξεις που απο- 5 κλίνουν απόπροηγούμενες γνώμες συμβουλευτικών οργάνωνή μη υποχρεωτικά πορίσματα ανακριτικών επιτροπών". Ηαιτιολογία πρέπειναείναι επαρκής,σαφήςκαιειδική.Γενικά αιτιολογίαπου δεν παρέχει στο δικαστήτααπαραίτητα ειδικάκαι συγκεκριμένα στοιχεία γιατηδιακρίβωσητηςνομιμότητας τηςδιοικητικήςπρά- 10 ξεως ήείναι τόσο αόριστηκαιασαφής ώστε νακαθιστά ανέφικτο τον δικαστικό έλεγχο δεν είναι νόμιμη και οδηγεί στην ακύρωση της πράξεως. (Δαγτόγλου, Γενικό Διοικητικό Δίκαιο, 3η έκδοση, 1992, πάρα.636, 642 και 647). 15 Η αιτιολόγηση των διοικητικών αποφάσεωνείναιαπαραίτητη για τησύννομη εκπλήρωση τουδιοικητικού έργου αφενόςκαιτην άσκηση αποτελεσματικού αναθεωρητικού ελέγχου. (Αντωνίου ν. Α.Η.Κ.
(1993)4 Α.Α.Δ. 764, ϊωσηφίδου ν. Δήμου Αακατάμιας
(1989)3 Α.Α.Δ. 393 και Αποστόλου ν.Συμβουλίου Υδατοπρομη· 20 θειαςΛεμεσού
(1990)3Α.Α.Δ. 126). Όπωςφαίνεται στο σχετικό πρακτικότηςη Α Η.Κ.έχειενεργή σει σύμφωναμετον Καν. 23τωνπερίΑρχήςΗλεκτρισμού Κύπρου (Όροι Υπηρεσίας) Κανονισμών του 1986. Σύμφωνα με τον Καν. 25 23
(4)κατάτην προαγωγήν"ηΑρχή λαμβάνειδεόντως υπ' όψιν": "(α)τας συστάσεις και απόψεις της αρμοδίαςΕπιτροπήςΕπι λογής, της Συμβουλευτικής Υπεπιτροπής, του Διευθυντού και οιουδήποτε Διευθυντού Υπηρεσίας, Περιφερείας ή 30 ΗλεκτροπαραγωγούΣταθμού,ηΑρχήήθελε κρίνει σκόπιμοννα συμβουλευθή" (β) ταςπερί τωνυποψηφίων εμπιστευτικάς εκθέσεις." 35 Στην κρινόμενη υπόθεση η ειδική αιτιολογία της απόκλισης απότησύσταση τουΔιευθυντήόχι μόνο υπαγορεύεταιαπότηνο μολογία αλλά και απόαυτότούτο το λεκτικό του πιο πάνω Καν. 23
(4). (Βλ. Ιωάννουν.Α.Η.Κ.
(1995)4Α.Α.Δ;377 μετηνοποίαο Καν.23
(3)"εμπεριέχει υποχρέωσητηςΑρχήςνααιτιολογεί τηδια- 40 φωνίατης μετις συστάσεις τηςΣυμβουλευτικής Υπεπιτροπής και τουδιευθυντή,γιατί,εφόσονοφείλει νατιςλαμβάνειδεόντωςυπό ψη,πιθανήδιαφωνίαμε αυτέςπρέπεινααιτιολογείται.")678 4 Α.Α.Δ. Αβρααμίδης ν.Α.Η.Κ. Καλλής, Δ. ΣύμφωναμετονπιοπάνωΚαν. 23
(2)"προαγωγαί αποφασίζο νταιβάσειτηςπείρας,τηςαξίας,της ικανότητος,τηςαρχαιότητος παρά τη Αρχή, των προσόντων εν συσχετισμώ προς το εκάστοτε ισχύον διά την θέσιν σχέδιον υπηρεσίας και της εν τη υπηρεσία 5 ' επιδόσεως εκάστουυποψηφίου". 10 15 20 25 Προκύπτει σαφώς από το λεκτικό του Καν.23
(2)ότι "η πείρα σε καθήκονταπαρόμοια με εκείνα της προς πλήρωση θέσης" δεν περιλαμβάνεται στακριτήριαγιατονπροσδιορισμό της συνολικής αξίαςτων υποψηφίων. Περαιτέρω σύμφωνα με την νομολογία "η φύσητωνκαθηκόντωντωνυποψηφίωνδεναποτελεί απόμόνητης νόμιμο κριτήριο γιατηνπρόκριση υπαλλήλου ενάντι συναδέλφων τουεκτός ίσως εκείπουπροκύπτειότιστον τελευταίοανατέθηκαν περιορισμένα καθήκοντα λόγω ανεπάρκειας". (Βλ. Στεφάνου ν. Δημοκρατίας
(1990)3 Α.Α.Δ. 3004, Γεωργίου ν. Δημοκρατίας
(1990)3 Α.Α.Δ. 4275, Δρουσιώτης και Αλλοι ν. Ρ.Ι.Κ.
(1990)3 Α.Α.Δ.1984 καιΠορίσματαΝομολογίας του Συμβουλίου τηςΕπι κρατείας, 1929-1959,σελ. 357 σύμφωνα μεταοποία δεν αποτελεί νόμιμο στοιχείο δυσμενούς κρίσεως ηαπασχόλησητου υπαλλήλου εις ωρισμένα αποκλειστικώς καθήκοντα ή το είδος της υπό του υπαλλήλου κατόπιν εντολής της προϊσταμένης αυτού υπηρεσίας ασκούμενης εργασίαςήτο ότι ουπάλληλος δεν εζήτησε όπως του ανατεθεί ωρισμένη υπηρεσία εφ' όσον από τον νόμο δεν προκύ πτει τέτοια υποχρέωση του υπαλλήλου αλλ' απόκειται εις την διοίκησηητοποθέτησηαυτού). Ενόψει όλων των ανωτέρω κρίνω ότι ηπιο πάνω αιτιολογία δεν αποτελεί την ειδική αιτιολογία πουαπαιτείταιαπότηΝομο λογία οσάκιςυπάρχειαπόκλιση απότις συστάσεις του Διευθνυντή. 30 Η υπόθεση475/93, ημερ.28.2.95, τηνοποίανέχειεπικαλεσθεί η ευ παίδευτη συνήγορος της Α.Η.Κ., διακρίνεται από την παρούσα επειδή δεν βασίζεται πάνω στα αυτά πραγματικά περιστατικά. Ακολουθεί πωςηεπίδικηαπόφαση πάσχει λόγω έλλειψης ειδικής αιτιολογίας. Περαιτέρω η επίδικη απόφασητυγχάνει αναιτιολό35 γητη επειδή αποκλίνει απότην προηγούμενη γνώμη συμβουλευτι κών οργάνων ήτοι της Συμβουλευτικής Επιτροπής και του Διευ θυντή. (βλ. Καν.23
(4)και Δαγτόγλου, Γενικό Διοικητικό Δίκαιο, πιοπάνω). 40 Η επίδικη απόφαση ακυρώνεται λόγω έλλειψης αιτιολογίας. Δεν εκδίδεταιδιαταγή για ταέξοδα. Η προσφυγή επιτυγχάνει χωρίς %οδα. 679