(1996)20 Μαρτίου, 1996 [ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ, Δ/στής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΟΑΡΘΡΟ 146ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΛΕΟΝΤΙΑΔΗΣ, Αιτητής, ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΜΕΣΩ ΔΙΟΙΚΗΤΗ ΕΘΝΙΚΗΣ ΦΡΟΥΡΑΣ, Καθ'ων ηαίτηση. (Υπόθεση Αρ. 464/95) Στρατός της Δημοκρατίας — Πειθαρχικό δίκαιο —Αξιωματικοί — Η ορθήδιαδικασίαεπιβολήςπειθαρχικήςποινής σύμφωνα με τουςκα νονισμούς— Παράβαση τηςστην κριθείσαπερίπτωσησυνεπεία κατ' ουσίαν ιεραρχικήςυποκατάστασης ηοποία και απαγορεύεται. 5 Ο αιτητής προσέφυγε κατάτης επιβολής πειθαρχικής ποινής σε βάροςτουαπ*ευθείαςκαισεπρώτοβαθμόαπότοΔιοικητήτηςΕθνι κής Φρουράςχωρίς να ακολουθηθεί ηπροβλεπόμενη ιεραρχικήδια δικασία. 10 Το Ανώτατο Δικαστήριο, ακυρώνοντας την επίδικηαπόφαση, αποφάσισεότι: 1. Ηδιαδικασίαπου ακολουθήθηκε πάσχει στη ρίζατης και πωςη ποινήως επιβληθείσααναρμοδίωςείναι άκυρη. Αφούη αναφορά 15 τουυπολοχαγούπεριείχε ισχυρισμό γιατηδιάπραξηπαραπτώμα τοςαπότον αιτητή,το222 ΤΠστοοποίουπεβλήθη, όφειλε νατην αποστείλει στον διοικούντα αξιωματικό του. Ο οποίος, αφού ερευνούσε προσωπικώς θα μπορούσε είτε να επιβάλει ποινή είτε ναπαραπέμψειτηνυπόθεσηστον αμέσως ανώτεροΔιοικητήείτε, 20 ως ο έχων το δικαίωμαπρος τούτο (βλ. Αρθρο 119 του Κώδικα), να διατάξειανάκρισηάνέκρινε ότι το παράπτωμα αποτελείαδί κημαήότιχρήζειπεραιτέρωέρευνας [βλ. Κανονισμός 6
(3)]. Δια φορετικήαντίκρυσηθααφαιρούσεκάθενόημααπότουςΠειθαρ732 4 Α.Α.Δ. Λεοντιάδης ν.Δημοκρατίας χικούς Κανονισμούς και θα αντιστρατευόταν τοΑρθρο 119 του Νόμου εφόσον δενπρόκειται γιααυτεπάγγελτη διεξαγωγή ανά κρισης. 5 10 15 Πέρααπόαυτά,είναι σαφές πως οΔιοικητής της ΕθνικήςΦρου ράς δενάσκησε αρμοδιότητα κατ'επίκληση τουΑρθρου 124 του Κώδικα. 2. Σετελική ανάλυση,οαιτητήςπράγματιτιμωρήθηκε σεπρώτοβαθμόαπότοΔιοικητήτηςΕθνικήςΦρουράςκατάπαράβασητωνΠει θαρχικώνΚανονισμών. Τογεγονόςότιταέγγραφαημερομηνίας19 Ιουλίου 1994 και27Ιουλίου 1994 κοινοποιήθηκαν στο διοικούντα αξιωματικότουαιτητή,δεθεραπεύειτηνπαράβαση. Οι Κανονισμοί δεναναφέρονταισε ενημέρωση τουαλλάσεάσκησηαπόαυτόνσυγκεκριμένων αρμοδιοτήτων,οιοποίεςδεν ασκήθηκαν. Ηπροσφυγήεπιτυγχάνειμε έξοδα. Αναφερόμενη υπόθεση: 20 EracieousandOthers v.Republic
(1985)3C.L.R 740. Προσφυγή. 25 Προσφυγή εναντίον της απόφασης τουΔιοικητή της Εθνικής Φρουράς μετηνοποία έκρινε τον αιτητή ένοχο πειθαρχικού πα ραπτώματος και του επέβαλε ποινή τετραήμερης κράτησης. Σ.Οικονομίδης, για τον Αιτητή. 30 Α. Χριστόφορου, Δικηγόρος της Δημοκρατίας,γιατους Καθ' ων ηαίτηση. Cur. adv. wit. 35 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ, Δ.: Ο Διοικητής της Εθνικής Φρουράς έκρινε τοναιτητή ένοχο πειθαρχικού παραπτώματοςκαι τουεπέ βαλε ποινή τετραήμερης κράτησης. Επίσης απέρριψε ως αβάσιμη την αναφοράπαραπόνουπου υπέβαλε στη συνέχεια οαιτητής. 40 Ο αιτητής αρνείται ότι υπέπεσε σεπειθαρχικό παράπτωμααλλά το αίτημα τουγια ακύρωση τωνδυοαποφάσεων βασίζεται στον ισχυρισμό του πως ο Διοικητής ήταν αναρμόδιος να επιληίρθεί του θέματος σε πρώτο βαθμόκαι,στη συνέχεια, της αναφοράςπαραπό- 733 Κωνσταντινίδης, Δ. Λεοντιάδης ν.Δημοκρατίας
(1996)νουπουυπεβλήθη. Αναφέρθηκεμελεπτομέρεια στουςΠειθαρχικούς Κανονισμούς της ΕθνικήςΦρουράς, κυρίως όμως στον Κανονισμό 6 σύμφωνα με τον οποίο αναφορά ήισχυρισμός για διάπραξη πα ραπτώματοςαπόμέλοςτηςδύναμηςαναφέρεταιστον "διοικούντα αξιωματικό"τουοοποίος,επιλαμβάνεταιπροσωπικώς τηςέρευνας 5 και,ανάλογα μετην περίπτωση,ασκεί τον προσήκοντα έλεγχο και επιβάλλει ποινή,ήπαραπέμπειτην υπόθεση στον αμέσως ανώτερο Διοικητήή "εάντοαναφερθένπαράπτωμααποτελεί αδίκημαή χρή ζει περαιτέρω ερεύνης", διατάσσειανάκριση. 10 Ο Αιτητής είναι Λοχαγός του Στρατού της Δημοκρατίας απο σπασμένος στην ΕθνικήΦρουρά. Διοικών αξιωματικόςτου, μετην έννοια του Κανονισμού 5 ήταν ο Διευθυντής του 2ου Ε.Γ. του ΓΕΕΦ. Είναι η εισήγησητου πως το θέμα θα μπορούσε να αχθεί ενώπιον του Διοικητή μόνο μετάαπόδιαδοχικέςαναφορέςπάρα- 15 πόνου που ενδεχομένως θαυπέβαλλε ο αιτητής δυνάμει του Κα νονισμού 12, ανθεωρούσε αδικημένο τον εαυτότου απότις απο φάσεις τουδιοικούντος αξιωματικού τουκαιτων άλλων ενδιάμε σων ιεραρχικά ανώτερων. Αναφέρθηκε στο Δίκαιο των Διοικητι κών Πράξεων - Μιχ. Δ. Στασινόπουλου Ανατύπωση
(1982)σελ. 20 180 ως προς το απαράδεκτο της "ιεραρχικής υποκατάστασης" προς άσκηση απόανώτερο της αρμοδιότηταςπουοΝόμος αναθέ τει σευφιστάμενο τουκαισυναφώς στην ΑίτησηΑκυρώσεωςενώ πιον του Συμβουλίου της Επικρατείας - Θ.Δ. Τσάτσου 3η έκδοση σελ. 199. Επίσης,στηνυπόθεσηEracleousand Others v.Republic 25
(1985)3C.L.R. 740. Οι καθ'ων η αίτηση δεν αρνήθηκαν πως κατάτους Πειθαρχι κούς Κανονισμούς της Εθνικής Φρουράς,η σε πρώτο βαθμό αρ μοδιότηταγιατην εξέταση ισχυρισμού πωςμέλοςτηςδύναμηςδιέ- 30 πράξε παράπτωμαόπως και για τον περαιτέρω χειρισμό, όπως τον ανέφερε ο αιτητής, και,ανάλογα με την περίπτωση, η διεξα γωγή έρευνας, ηεπιβολή ποινής,ηπαραπομπήστον αμέσωςανώ τερο διοικητή,ανήκει στον διοικούντα αξιωματικό μετην πιο πά νω έννοια. Δέχονται, όπως άλλωστε προκύπτει και από τα στοι- 35 χεία, πως ο Διοικητής της Εθνικής Φρουράςδεν ήταν ο διοικών αξιωματικόςτουαιτητήκαιδενδιαφώνησανπωςανφαινότανπα ράβασητων Κανονισμών της φύσης που επικαλέστηκε ο αιτητής, ηπροσφυγή πρέπει να επιτύχει. Είναι ηεισήγησητους πως ηπει θαρχικήποινή που επιβλήθηκε στον αιτητήστηρίχτηκε σε ανάκρι- 40 ση που διεξάχθηκε σύμφωνα με τις διατάξεις του Στρατιωτικού Ποινικού Κώδικα και Δικονομία, Ν.40/64 όπως τροποποιήθηκε, (ο Κώδικας)καιπως οΔιοικητής της Εθνικής Φρουράςείχεεξου σία επιβολής της,ανεξάρτητααπότις διατάξειςτων Κανονισμών, 734 4 Α.Α.Δ. Λεοντιάδης ν.Δημοκρατίας Κωνσταντινίδης, Λ. δυνάμει τουάρθρου 124 τουπιοπάνωΚώδικα.Υποστήριξαν δια ζευκτικάπωςτογεγονός ότικατάτηνπορείατηςδιαδικασίας ενη μερώθηκε ο διοικών αξιωματικός του αιτητή, ικανοποιούσε τις διατάξειςτων Κανονισμών. 5 Στις 17 Ιουνίου 1994 οαιτητής,εκτελώντας διαταγή,διενήργη σεέφοδοστο222 ΤΠ γιαέλεγχοτουσχεδίου διάσωσης του.Ουπολοχαγός/αξιωματικός υπηρεσίας του 222 Τ.Π.υπέβαλεαναφορά στον Διοικητή του σε σχέση με τη συμπεριφορά του αιτητή. Ανα10 φορά για ελλείψεις και παραλείψεις που διαπίστωσε κατά την έφοδοαλλάκαιγιατη συμπεριφορά τουυπολοχαγού,υπέβαλεκαι ο αιτητής. ΟΔιοικητής τηςΕθνικήςΦρουράς,μεδιαταγήτου ημερομηνίας 19Ιουλίου 1994 προςτην ΙΙΜΠστηνοποίαυπάγεταιδιοικητικάτο 222 ΤΠ, ζήτησε απόαυτή την αναζήτησηευθυνών, (ποινικώνή πει θαρχικών) και την επιβολή κυρώσεων για την "απαράδεκτη κατά σταση που παρουσίαζε η Ομάδα Διάσωσης του 222 ΤΠ" και για "την ανάρμοστοκαιαντιστρατιωτική συμπεριφορά τηνοποίαεπέ20 δείξεοΥπλγός(ΠΖ)Νικολαΐδης ΙωάννηςκατάτουΛ/^ού (ΠΒ)Λε οντιάδηΠαναγιώτηοοποίος διενεργούσε τονέλεγχο". 15 Η ΙΙΜΠ δεν περιορίστηκε σ'αυτά. Με έγγραφο της ημερομη νίας27 Ιουλίου 1994 προςτοΔιοικητή του IIΣΠζήτησεναδιεξα25 χθει ανάκριση,κατάτην οποία όμως, "να συνεξετασθούν και τα διαλαμβανόμενα στην αναφορά του Υπλγού (ΠΖ) Νικολαΐδη Γιάννου". ΟΔιοικητής του ΙΙΣΠ διεξήγαγε την ανάκρισηκαιυπέ βαλε πολυσέλιδη έκθεση. Ως προς τον αιτητή σημειώνει πως "με τον τρόπο που ενήργησεκατέστη υπαίτιος εξύβρισης κατωτέρου 30 κατάπαράβασητου άρθρου 82 του περί Στρατιωτικού και Ποινι κού Κώδικα και Δικονομίας Νόμου. Ομοίως 6LOτου τρόπου συ μπεριφοράς του ήτοι φωνασκώντας σε έντονο ύφος προκάλεσε φοβίακαιάγχος στους οπλίτες". Καταλήγει όμως μετηνεισήγηση να μηασκηθείποινικήδίωξηεναντίον τουαλλάνακληθεί σεδιοι35 κητικήαπολογίακαινατιμωρηθεί πειθαρχικά. Με έγγραφο του Διοικητή της Εθνικής Φρουράς,ημερομηνίας 15Φεβρουαρίου 1995, οαιτητής κλήθηκε σε διοικητική απολογία, προς αποφυγή,όπως εξηγείται, περαιτέρω επιπτώσεων παρά το 40 ότι ηενέργεια του συνιστούσε το ποινικό αδίκηματης εξύβρισης. Αναφέρεται σ'αυτό ότι έθιξε με λόγια την υπόληψη και αξιοπρέ πεια κατώτερου του. Με έντονο και απρεπές ύφος απευθύνθηκε προς τον Υπολοχαγό μετις λέξεις "ρε κουμπάρε"και "εσύ ρεΝι κολαΐδη να μη μιλάς" και, ακόμα, στην παρουσία κατώτερων 735 Κωνσταντινίδης, Δ. Λεοντιάδης ν. Δημοκρατίας
(1996)αξιωματικώνκαιοπλιτώνανακοίνωσε τααποτελέσματατουελέγ χου που πραγματοποίησε.Με τηγραπτήαπολογία τουαρνήθηκε ότι χρησιμοποίησε τις φράσεις πουθεωρήθηκαν επιλήψιμες ήότι διέπραξε οτιδήποτε το μεμπτό.ΟΔιοικητής, μετην απόφαση του της20 Μαρτίου 1995, θεώρησε τον αιτητήένοχο τουπαράπτωμα- 5 τος. Τον τιμώρησε με τετραήμερη κράτηση επιδεικνύοντας, όπως αναφέρει,"μεγάλη επιείκεια λαμβάνονταςυπόψητογεγονός ότιη συμπεριφορά του προέρχετο από τις ανησυχίες και τις προσπά θειες γιατην όσο τοδυνατόνκαλύτερηδιεξαγωγήτουελέγχουτης ΟμάδαςΔιάσωσης μέσα σταπλαίσιατηςαποστολής του".Οαπ;η- 10 τής,οοποίοςθεωρεί τηνποινήπουτουεπεβλήθηωςκαθοριστικής σημασίας για την επαγγελματική του ανέλιξη, υπέβαλεαναφορά παραπόνου. Η αναφορά εξετάστηκε απότοΔιοικητή της Εθνικής Φρουράςκαι, όπως σημείωσα απότην αρχή, απορρίφθηκε. 15 Συμφωνώπως ηδιαδικασία πουακολουθήθηκε πάσχει στηρί ζα της καιπως ηποινήως επιβληθείσα αναρμοδίως είναιάκυρη. Αφούηαναφορά τουυπολοχαγού περιείχε ισχυρισμό γιατηδιά πραξηπαραπτώματος απότον αιτητή,το222 ΤΠ στο οποίουπε βλήθη, όφειλενατηναποστείλει στον διοικούντααξιωματικότου. 20 Ο οποίος,αφούερευνούσεπροσωπικώς θαμπορούσε είτεναεπι βάλει ποινήείτεναπαραπέμψειτηνυπόθεσηστον αμέσωςανώτε ρο Διοικητή είτε, ως ο έχων το δικαίωμα προς τούτο (βλ.άρθρο 119 του Κώδικα),να διατάξει ανάκριση άν έκρινε ότι το παρά πτωμα αποτελεί αδίκημαή ότι χρήζει περαιτέρω έρευνας [βλ. Κα- 25 νονισμός 6
(3)].Διαφορετικήαντίκρυσηθααφαιρούσεκάθενόημα από τους Πειθαρχικούς Κανονισμούς καιθααντιστρατευόταν το άρθρο 119 του Νόμου εφόσον δεν βρισκόμαστε μπροστά σεαυτε πάγγελτη διεξαγωγή ανάκρισης.Αντ' αυτού,ηαναφορά τουΥπο λοχαγού προωθήθηκε στην ΙΙΜΠηοποία και διέταξε τη συνεξέ- 30 τασήτης στο πλαίσιο της ανάκρισηςπου θαδιεξαγόταν σεσχέση μετον υπολοχαγό.Πέρααπό αυτά,είναι σαφέςνομίζω πως οΔι οικητής της Εθνικής Φρουράς δεν άσκησε αρμοδιότητακατ'επίκλησητουάρθρου 124τουΚώδικα.Τοάρθρο 124παρέχειστον Δι οικητή εξουσία να επιβάλλει "τας υπό των Κανονισμών προβλε- 35 πομένας πειθαρχικός κυρώσεις" και να θέτει τη δικογραφία στο αρχείο,μόνο αναπόταέγγραφακαιτιςεκθέσεις"τωνεπίτηςανα κρίσεως ανακριτικών υπαλλήλων μετά σχετικού πορίσματος", κρίνει ότι "δεν υπάρχουσιν εναντίον του υπό κατηγορία προσώ που ενδείξεις τελέσεωςποινικούτινός αδικήματοςήότι ταβεβαι- 40 ωθέντα γεγονότα δεν συνιστώσιν αξιόποινον πραξιν,αλλά συνιστώσιν πειθαρχικήνπαράβασιν". ΟΔιοικητής,όπως άλλωστεκαι ο ανακριτής,έκρινε ότι ο αιτητής διέπραξε ποινικό αδίκημα. Και ανθεωρηθεί ότι διεξήχθηστρατιωτικήανάκρισημετηνέννοιατου 736 4 Α.Α.Δ. 5 Λεοντιάδης ν. Δημοκρατίας Κωνσταντινίδης, Δ. Κώδικα,δεν μπορεί ναθεωρηθεί ότι οΔιοικητής άσκησε εξουσία δυνάμει του άρθρου 124 όταν ο ίδιος καταγράφειτηνανυπαρξία της προϋπόθεσης απότηνοποίααυτήεξαρτάται.Υπάρχουν όμως και δυο επιπρόσθετα στοιχεία που οδηγούν προς την ίδιακατεύθυνση. (α)ΟΔιοικητής της Εθνικής Φρουράς,στο έγγραφοτουτης 15 Φεβρουαρίου 1995, αναφέρει ως σχετικούς τους Πειθαρχι κούς Κανονισμούς της Εθνικής Φρουράς και, 10 (β) μετο ίδιο έγγραφοοαιτητήςκλήθηκε,όπως είδαμε,σεδιοι κητικήαπολογία. Σε τελική ανάλυση, ο αιτητής πράγματι τιμωρήθηκε σε πρώτο 15 βαθμόαπότο Διοικητή της Εθνικής Φρουράςκατάπαράβαση των Πειθαρχικών Κανονισμών. Τογεγονός ότι ταέγγραφαημερομηνίας 19Ιουλίου 1994και27Ιουλίου 1994κοινοποιήθηκανστοδιοικούντα αξιωματικότουαιτητή,δενθεραπεύειτηνπαράβαση. Οι Κανονισμοί δεν αναφέρονταισε ενημέρωση τουαλλά σε άσκηση απόαυτόνσυ20 γκεκριμένων αρμοδιοτήτων,οιοποίες δεν ασκήθηκαν. Ενόψει των πιοπάνωδενχρειάζεταιναασχοληθώ μεταιδιαί τερα παράπονα του αιτητή σε σχέση με την εξέταση απότο Διοι κητή της Εθνικής Φρουράς,και πάλιν κατ'επίκληση των Πειθαρ25 χικών Κανονισμών, της αναφοράςπαραπόνουπουυπέβαλε μετά τηνεπιβολήτηςποινής.Ούτε μετηδιαζευκτικήεισήγηση τουαιτη τήπωςκαιανεφαρμοζόταντοάρθρο 124 τουΚώδικαο Διοικητής όφειλε να παραπέμψει το θέμα στο Διοικούντα Αξιωματικό του αιτητή για να ακολουθηθεί ηδιαδικασίαπουπροβλέπουν οι Πει30 θαρχικοί Κανονισμοί. Ηπροσφυγή επιτυγχάνει, με έξοδα. Οι προσβαλλόμενες απο φάσεις ακυρώνονται.Ταέξοδα ναυπολογιστούν απότονΠρωτοκολλητή γιανα εγκριθούν απότο Δικαστήριο. Ηπροσφυγή επιτυγχάνει μεέξοδα. 737