4 Α.Α.Δ. 22 Μαρτίου, 1996 [ΚΑΛΛΗΣ, Δ/στης] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΟΑΡΘΡΟ 146ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΔΡΕΟΥ ΛΟΥΚΑΪΔΟΥ,ΤΟΓΕΝΟΣ ΠΕΤΡΙΔΗΣΑΒΒΑ, Αιτήτρια, ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ,ΜΕΣΩΥΠΟΥΡΓΟΥ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΚΑΙ/Ή ΑΛΛΟΥ, Καθ' ωνη αίτηση. (ΥπόθεσηΑρ. 868/90) Προσφυγήβάσει τονΆρθρον 146 τουΣυντάγματος — Εξουσία τουΔι καστηρίου— Τοδικαστήριοδενδεσμεύεταιαπό τιςθέσειςτωνμερών — Πρέπει νακαταλήξεισταδικά τουσυμπεράσματασεσχέσημετη νομικήκαιπραγματικήπτνχή της υπόθεσης. 5 ΑναγκαστικήΑπαλλοτρίωση —Άρθρο23.4 τον Συντάγματος—Εξυπη ρέτηση σκοπούδημόσιαςωφέλειας—Οοικιστικόςσκοπόςαποτελεί σκοπό δημόσιαςωφέλειας. 10 15 20 Συνταγματικό Δίκαιο — ΠαραβίασηΆρθρων τουΣυντάγματος —Το βάροςαπόδειξης τοφέρειοαιτητήςσεπροσφυγή—Ηαιτήτρια απέ τυχενααποδείξειτολόγο αντόακυρότητας. ΠροσφυγήβάσειτουΆρθρου 146τονΣυντάγματος—Αόγοι ακυρότητας — Πλάνηπερί ταπράγματα —Κατάχρηση εξουσίας— Έννοια — Βάρος απόδειξης φέρειοαιτητής. ΑναγκαστικήΑπαλλοτρίωση —Επαχθέςμέτρο—Πρέπει ηδιοίκησηνα αναζητήσειλιγότερο επαχθείςλύσειςπριν καταλήξειστομέτρο αυτό —Δέονσα έρευνα—Στηνεπίδικηαπόφασηηδιοίκησηπροέβησεδέονσα έρευνα. ΑναγκαστικήΑπαλλοτρίωση —Αιτιολογία —Απαιτείταιεμπεριστατω μένηαιτιολογία —Χαρακτηριστικά της—Δυνατόν νασνμπληρώνε821 Λουκαΐδου ν. Δημοκρατίας κ.ά.
(1996)ται και από ταστοιχεία του φακέλου. ΕπιτροπήΔιαχειρίσεωςΤουρκοκυπριακώνΠεριουσιών—Σκοπός τηςη προστασία της ΤουρκοκυπριακήςΠεριουσίας — Λόγοι δημόσιας ωφέλειαςδίνονν τηδυνατότηταεπίταξηςτέτοιωνπεριουσιών— Οι- 5 κιστιχός σκοπόςαποτελεί λόγοδημόσιαςωφέλειας. Με την προσφυγή της αυτή, η αιτήτρια προσέβαλε τοδιάταγμα απολλοτρίωσης λωρίδαςγηςεκτάσεως 127τ.μ.στοχωριό Κ. Πολεμίδια στην ΕπαρχίαΛεμεσού. 10 ΤοΑνώτατο Δικαστήριοαπορρίπτονταςτηνπροσφυγή, αποφάσι σε ότι:
- Στηδιαδικασίαπροσφυγής το δικαστήριο δε δεσμεύεται απότις 15 θέσεις των μερών επί οποιουδήποτεθέματος. Πρέπεινακαταλή ξει στα δικάτου συμπεράσματασεσχέσημε τηνομικήκαι πραγ ματικήπτυχήτηςυπόθεσης.
- ΤοΑρθρο23.4 τουΣυντάγματοςορίζειότιοποιαδήποτειδιοκτησία 20 "δύναται να απαλλοτριωθεί αναγκαστικώς υπό τηςΔημοκρατίας προς εξυπηρέτησιν σκοπούδημοσίας ωφελείας ειδικώςκαθοριζο μένουδιάγενικού περίαναγκαστικήςαπαλλοτριώσεωςΝόμου". Στηνκρινόμενη αίτησηοσκοπόςδημόσιαςωφέλειας,όπωςκαθο- 25 ρίζεται στη γνωστοποίηση απαλλοτριώσεως (οικιστικός),αποτε λεί σκοπόδημόσιαςωφέλειας εντόςτηςέννοιαςτουΑρθρου 3
(2)(θ)τουπερίΑναγκαστικήςΑπαλλοτριώσεως Νόμουτου 1962(Νό μος 15/62 όπωςέχειτροποποιηθεί). Επομένωςδενέχει σημειωθεί οποιαδήποτεπαραβίασητουΑρθρου 23 τουΣυντάγματος. 30
- Σεσχέσημετην ισχυριζόμενη παραβίασητου Αρθρου 28 του Συ ντάγματος υπενθυμίζεται ότι το βάροςτης απόδειξης το φέρει η αιτήτρια. Ητελευταίαδενέχειυποδείξει μεποιοτρόποέχουνπα ραβιασθείταδικαιώματατηςδυνάμειτουπιοπάνωάρθρου. 35 Ακολουθείπωςοπρώτοςλόγοςακυρώσεωςδενμπορείναπετύχει.
- Πλάνηπερί τα πράγματα συνίσταται είτε με τηλήψηυπόψη μη υφιστάμενου γεγονότος, είτε με τη μη λήψηυπόψη υπάρχοντος 40 γεγονότος. Κατάχρησηεξουσίας υπάρχειότανοσκοπόςτηςπροσβαλλόμενης πράξηςείναι "καταδήλωςδιάφοροςτουσκοπούπουέτασσεοΝό822 4 Α.Λ.Δ. Λουκαΐδου ν.Δημοκρατίας κ.ά. μοςκατ' εφαρμογήτουοποίου εξεδόθη". 5 10 15 20 25 30 35 40 Τοβάροςτηςαπόδειξηςπλάνηςπερί ταπράγματακαιυπέρβασης ήκατάχρησηςεξουσίας βαρύνειτην αιτήτρια. Η αιτήτριαδενέχει αποσείσει τοαποδεικτικόβάροςμετοοποίοβαρύνεται. Επομένως οδεύτεροςκαιτρίτοςλόγος ακυρώσεωςδενμπορούνναπετύχουν.
- Η παράλειψηναγίνειηδέουσα έρευνα,ηοποίαπροξενεί έλλειψη γνώσης των ουσιωδών γεγονότων, έχειως αποτέλεσμα, λόγω της παράβασηςτωναρχώντουΔιοικητικούΔικαίου,τηνακύρωσητης σχετικής διοικητικήςπράξης. Επειδή"ηστέρηση της ιδιοκτησίας ως στέρηση ατομικού δικαιώ ματος,αποτελεί ιδιαιτέρως επαχθήμέτρο πρέπει να επιβάλλεται ωςέσχατο μέσο,τότεδηλαδήμόνο,ότανοσκοπόςτηςαναγκαστι κής απαλλοτριώσεως δεν μπορεί να ικανοποιηθεί ούτε από την ελεύθερηαγοράήτηνπεριουσίατουδημοσίου.... Ηδιοίκησηοφεί λει, έστωκαιανδεντοπροβλέπει ρητώς ονόμος,ναεξετάσει την ανάγκη της αναγκαστικήςαπαλλοτριώσεως, ναερευνήσειδηλαδή αν είναι δυνατήη εξυπηρέτηση της δημόσιας ωφέλειας με μέσο ηπιότερο της αναγκαστικήςαπαλλοτριώσεως. Οφείλει επίσης να περιορίσει την έκτασηκαιέντασητηςαναγκαστικήςαπαλλοτριώ σεωςστο απολύτως αναγκαίομέτρο. Οι υποχρεώσεις αυτές, που το Συμβούλιο της Επικρατείαςανάγειστις αρχές τηςχρηστής διοικήσεως και της νόμιμης χρήσεως της διακριτικής ευχέρειας, προκύπτουν από την αρχή της αναλογικότητας που διέπει την δράσητηςδιοικήσεως σεένακράτοςδικαίου." Η διοίκηση δενπρέπεινακαταφεύγειστο επαχθές μέτροτης αναγκαστικήςαπαλλοτρίωσης εκτός μόνοστις περιπτώσεις απόλυτης ανάγκης. Η διοίκηση κατά την άσκηση της διακριτικής εξουσίας της ως προς την εκλογήτου κατάλληλου προς εξυπηρέτηση συγκεκριμένης νόμιμης δημόσιας ωφέλειας ακινήτου πρέπει να ερευνά "συν άλλοις" και εάν υπάρχουν και άλλα ακίνητα εξ ίσου κατάλληλα προς ικανοποίηση του σκοπού τηςαπαλλοτρίωσης και ναπροτι μάεκείνο απόταακίνητα,ηαπαλλοτρίωση του οποίου θαεπιφέ ρει στέρησηιδιοκτησίας "ήττον επαχθήδιάτον ιδιοκτήτην αυτού έναντιάλλων ιδιοκτητών άλλων εξ ίσουκατάλληλων προςτον δι' ονηαπαλλοτρίωσις σκοπόν ακινήτων". Ησωστήεφαρμογήτων πιο πάνωαρχών προϋποθέτει τηνδιεξα γωγή δέουσας έρευνας. Εξέταση του ενώπιον του δικαστηρίου 823 Λουκαΐδου ν. Δημοκρατίαςκ.ά.
(1996)υλικού (βλ.Τεκ. 1 καιΠαράρτημα 1 της ενστάσεως)αποκαλύπτει ότι η διοίκηση είχε πριν την έκδοση του επίδικου διατάγματος, προβεί στηδέουσαέρευνασαναποτέλεσματηςοποίαςέχειδιαπι στώσει,ανάμεσασ* άλλα, ότιηεξεύρεση άλληςγηςείναιαδύνατη. Ακολουθεί επομένως,πως και ο τέταρτος λόγος ακυρώσεως δεν μπορείναπετύχει. 5
- Στο Δαγτόγλου, πάρα. 134, ο σχετικός κανόναςπαρατίθεταιως πιο κάτω: 10 "Η πράξηαπαλλοτριώσεως,ως επαχθήςγιατον ιδιώτη, αλλάκαι ως επιτρεπόμενη απότο Σύνταγμαμόνο 'διάδημόσιαν ωφέλειαν προσηκόντως αποδεδειγμένην' έχει ανάγκη αιτιολογίας, που να αναφέρεταιστην εξυπηρέτησητουεπιδιωκόμενουσκοπούστηνσυ γκεκριμένη περίπτωση, στην ανάγκη της επιβολής αναγκαστικής 15 απαλλοτριώσεωςκαιμάλισταστηνέκτασηστηνοποίαεπιβάλλεται. Ηαιτιολογία μπορεί ναπεριέχεται στην απαλλοτριωτικήπράξηή ναπροκύπτειαπόταστοιχείατουφακέλουπουτην συνοδεύει." "Κατά το νόημα των κριθέντων υπότης ΣτΕ4651/1986 ....πράξη 20 διά της οποίαςηΔιοίκηση προβαίνει στην αναγκαστική απαλλο τρίωση ατομικής ιδιοκτησίας, είναι μεν πράξηδιακριτικήςευχέ ρειας,πληνόμως,ωςεκ τουαντικειμένουτης,συνισταμένου στην πλήρη αφαίρεση ατομικού δικαιώματος,πρέπει να εμφανίζεται ως εμπεριστατωμενως αιτιολογημένη,προκειμένου ναπαρέχεται 25 ηδυνατότης στον ακυρωτικό δικαστή,σε περίπτωση αμφισβητή σεωςτηςνομιμότηταςτης, ναασκήσητονέλεγχοαυτούεντόςτων ορίων τηςδικαιοδοσίαςτου. Είναιδε,κατάτοΔικαστήριο,εμπε ριστατωμένος αιτιολογημένη πράξη αναγκαστικής απαλλοτριώ σεως,εφ'όσον ηδιοικητικήαρχήπουτηνεξέδωσεέχειαιτιολογη- 30 μένως διαπιστώσει: Ιον. Ότι υφίσταται η ανάγκηαποκτήσεως υπό της Διοικήσεως χώρουπρος ικανοποίησηδημοσίαςωφελείας. 35 2ον. Ότιο επιλεγείς χώρος είναικατ' αρχήνσεθέσηνακαλύψει τηνδιαπιστωθείσαανάγκη. 3ον. Ότιο επιλεγείς χώρος είναι οπλέον κατάλληλος εκτωνπε ρισσοτέρων χώρων πουπροσφέρονται. 4ον. Ότιοχώρος πουεπελέγει είναι,ωςπροςτην έκταση αυτού, οαπαιτούμενος. 824 40 4Λ.Λ.Δ. Λουκαΐδου ν. Δημοκρατίαςκ.ά. Αντιθέτως, δεν απαιτείταιναπροκύπτηότι ο μόνος τρόπος απο κτήσεως υπότηςΔιοικήσεως τουεπιλεγέντος χώρουείναιηανα γκαστικήαπαλλοτρίωσηαυτού(ΣτΕ 389/1976)." 5 Στηνκρινόμενη υπόθεση ηαιτιολογία της επίδικηςαπαλλοτρίω σης προκύπτεικαθαράαπότοσώματηςγνωστοποίησηςαπαλλο τρίωσηςκαιαναπληρούταιαπόταστοιχείατουφακέλου(βλ. Τεκ. 1καιΠαράρτημα 1 της Ένστασης). Επομένωςκαιοπέμπτοςλό γοςακυρώσεωςδενευσταθεί. 10 15
- Κατά τηνανάπτυξητουπιοπάνω λόγου ακυρώσεως ο ευπαίδευτοςσυνήγορος τηςαιτήτριαςυποστήριξε ότι μετηνεπίδικη απαλ λοτρίωση η διοίκηση σκοπεύει να ενώσει το επίδικο κτήμα με τουρκοκυπριακή περιουσία. Αυτόείναι αντίθετο μετις εξουσίες τηςπιοπάνω Επιτροπήςηοποίαέχεισυσταθεί γιαναπροστατεύ σει τηνπεριουσίατωνΤουρκοκυπρίωνκαι"ουχί διάνατηναξιο ποιήσει". Οπιοπάνωλόγος ακυρώσεωςείναιαβάσιμος. Οιοικι στικοί σκοποί ήτανέναςαπότουςλόγους δημόσιαςωφελείαςγια τουςοποίουςέχουν επιταχθείοι περιουσίες τωνΤουρκοκυπρίων. 20 Γιαόλους τουςπιοπάνω λόγους ηπροσφυγήαπορρίπτεται. Υπό τιςπεριστάσεις τηςυπόθεσης δεν εκδίδεταιδιαταγήγιατα έξοδα. Η προσφυγή απορρίπτεται χωρίς έξοδα. 25 Αναφερόμενεςυποθέσεις: Platis v.Republic
(1978)3 C.L.R. 384, 30 Angelidou v.Republic
(1982)3 C.L.R. 62, Mammidou a.o. v.Attorney General
(1977)3 C.L.R. 462, 35 Makrides v.Republic
(1967)3 C.L.R. 147, Απόφαση του Συμβουλίου Επικρατείας αρ. 1631/50, Republic v. Ekkeshis
(1975)3 C.L.R. 548, 40 Koukoullis v.Republic3 RS.C.C. 134, Δημοκρατίαv.Ματθαίου
(1990)3Α.Α.Δ. 2452, 825 Λουκαΐδου ν.Δημοκρατίαςκ.ά.
(1996)ChrysochouBros v. CY.T.A.
(1966)3C.L.R. 482, ΑπόφασηΣυμβουλίουΕπικρατείαςαρ. 92/1957. Προσφυγή. 5 Προσφυγή εναντίον του διατάγματος απαλλοτριώσεως με το οποίο απαλλοτριώθη γη εκτάσεως 127 τ.μ. ιδιοκτησία της αιτήτριας. 10 Ε.Μιχαηλίδης,γιατην Αιτήτρια. Γλ. Χ" Πέτρου,ΑνώτεροςΔικηγόρος τηςΔημοκρατίας,γιατους Καθ*ων η αίτηση. Cur.adv. vult. ΚΑΛΛΗΣ, Δ.: Η αιτήτρια είναι ιδιοκτήτρια λωρίδας γης ("η επίδικηιδιοκτησία")εκτάσεως 127τ.μ.στοχωριό ΚάτωΠολεμίδια της Επαρχίας Λεμεσού. 15 20 Με γνωστοποίηση απαλλοτρίωσης, ημερ. 8.12.1989,ο Υπουρ γός Εσωτερικών γνωστοποίησε την απαλλοτρίωση της επίδικης ιδιοκτησίας.Στηγνωστοποίηση προσδιορίζετοοσκοπόςδημόσιας ωφέλειας για τον οποίο ήταν αναγκαία η απαλλοτρίωση. Επρό- 25 κειτογιαοικιστικό σκοπόγιαστέγασηεκτοπισθέντων καιη απαλ λοτρίωσηεπιβάλλετο γιατους πιοκάτω λόγους: "(α)Την κατασκευή δρόμων και υπονόμων, την εγκατάσταση αγωγών ηλεκτρικού και υδρευτικού δικτύου και το δια- 30 χωρισμό αυτής απότην Κυβέρνησησε οικόπεδαγιαανέ γερσηκατοικιώναπότουςεκτοπισθέντες γιααυτοστέγαση είτεκατόπινπαραχωρήσεωςαπότηνΚυβέρνησηχρηματι κήςήάλλης βοήθειαςείτεχωρίς αυτήτηβοήθεια" και 35 (β) την τυχόν ανέγερση από την Κυβέρνηση καταστημάτων και άλλων οικοδομών, σχολικών και υγειονομικών κτι ρίων καιάλλων ιδρυμάτων, γιατις ανέσεις,χρήσηκαιδι ευκόλυνσητων εκτοπισθέντων." 40 Εναντίοντηςσκοπούμενης απαλλοτρίωσηςυποβλήθηκεένστα ση από την αιτήτρια με το δικαιολογητικό ότι η προτιθέμενη απαλλοτρίωση αφοράγηπολύ μικρής έκτασης - 127 τ.μ. - γιανα μπορείναχρησιμοποιηθεί γιατουςσκοπούςπουαναφέρονταιστη 826 4 Λ.Λ.Δ. Λουκαΐδου ν.Δημοκρατίαςκ.ά. Καλλής,Δ. γνωστοποίηση απαλλοτρίωσης. Μετά την ένσταση ο Υπουργός Εσωτερικών ζήτησετιςαπόψειςτου ΕπαρχουΛεμεσούκαιτουΔι ευθυντή τουΤμήματος Πολεοδομίας και Οικήσεως. Οτελευταίος ήταν τηςάποψηςότιηεπίδικη ιδιοκτησία δεν μπορεί νααξιοποι5 ηθείαπότηναιτήτριαγιαοικιστικούς σκοπούςλόγωτου μεγέθους της. Επηρεάζει δυοοικόπεδα τουσχεδίου αυτοστέγασης εκτοπι σθέντων σταΚ. Πολεμίδια καιηεξεύρεσηάλλης γης είναιαδύνα τη.ΟΈπαρχοςΛεμεσούείχεπερίπουτιςίδιεςαπόψεις.Το Υπουρ γικό Συμβούλιο στησυνεδρία του, ημερ. 2.8.1990, αφούεξέτασε 10 τηνένσταση καιαφού έλαβε υπόψη όλες γενικά τις περιστάσεις, αποφάσισεναεγκρίνει, σύμφωνα μετοάρθρο6τωνπερίΑναγκα στικής Απαλλοτριώσεως Νόμων του 1962-1988την έκδοση"του διατάγματοςαπαλλοτριώσεως" τηςεπίδικηςιδιοκτησίας. 15 Η παρούσαπροσφυγήστρέφεται κατά τουδιατάγματος απαλ λοτριώσεως. Μετηνπροσφυγήτηςηαιτήτριαπροβάλλει 6λόγους ακυρώσεως. Ισχυρίζεταιότιηεπίδικηαπαλλοτρίωση είναι:
(1)Αντίθετηπροςταάρθρα23και28 του Συντάγματος. 20
(2)Προϊόνπλάνηςπερίταπράγματακαιταδικαιώματατηςαιτήτριας.
(3)Προϊόνυπέρβασηςήκατάχρησης εξουσίας. 25
(4)Αποτέλεσμαελλειπούς έρευναςκαι είναιαντίθετημετο δη μόσιοσυμφέρον. 30
(5)Στερείται δέουσαςαιτιολογίας,και
(6)Αντίθετημετις εξουσίεςτης ΕπιτροπήςΔιαχειρίσεως Τουρ κοκυπριακών Περιουσιών. Ο ευπαίδευτος συνήγορος τηςαιτήτριας δενέχει ενδιατρίψει 35 πάνωστους πέντε πρώτους λόγους ακυρώσεως μετηγραπτή του αγόρευση.Έχει αναφερθείσεσυντομία στον τελευταίο λόγοακυ ρώσεως. Παράτηναπουσίαοποιασδήποτεβοήθειαςαπότηνπλευ ράτηςαιτήτριας θαπραγματευθώόλους τουςλόγους ακυρώσεως, πρώτον διότι έχω τύχει τηςδέουσας βοήθειας απότον συνήγορο 40 των καθ' ωνη αίτησηκαιδεύτερον γιατί στηδιαδικασία προσφυ γής τοδικαστήριο δενδεσμεύεται απότις θέσεις τωνμερών επί οποιουδήποτεθέματος.Πρέπεινακαταλήξει σταδικάτουσυμπε ράσματασεσχέσημετηνομικήκαιπραγματικήπτυχήτηςυπόθε σης. (Πλατύςν. Δημοκρατίας
(1978)3Α.Α.Δ.384, και Αγγελίδον 827 Καλλής, Δ. Λουκαΐδου ν.Δημοκρατίαςκ.ά.
(1996)ν.Δημοκρατίας
(1982)3Α.Α.Δ.62, 65). Ποώτος λόγoc ακυρώσεως - Η επίδικη απαλλοτρίωση είναι αντίθετηποος ταάοθοα23και28 τουΣυντάγιιατος. 5 Τοάρθρο23.4 τουΣυντάγματοςορίζει ότιοποιαδήποτειδιοκτη σία "δύναται να απαλλοτριωθεί αναγκαστικώς υπό της Δημοκρα τίαςπροςεξυπηρέτησιν σκοπούδημοσίαςωφελείας ειδικώςκαθορι ζομένου διάγενικού περίαναγκαστικήςαπαλλοτριώσεως Νόμου". 10 Στηνκρινόμενη αίτησηοσκοπός δημόσιας ωφέλειας,όπωςκα θορίζεται στη γνωστοποίηση απαλλοτριώσεως (οικιστικός), απο τελεί σκοπό δημόσιας ωφέλειας εντός της έννοιας του άρθρου 3
(2)(θ)του περί Αναγκαστικής Απαλλοτριώσεως Νόμου του 1962 (Νόμος 15/62 όπως έχει τροποποιηθεί) (Βλ. και Μαμμίδονκαι 15 Άλλοι ν. Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας
(1977)3Α.Α.Δ. 462). Επομένως δεν έχει σημειωθεί οποιαδήποτε παραβίασητου άρθρου23 τουΣυντάγματος. Σε σχέση με την ισχυριζόμενη παραβίασητου άρθρου 28 του 20 Συντάγματοςυπενθυμίζεται ότι το βάρος της απόδειξης το φέρει ηαιτήτρια. (Μακρίδηςν.Δημοκρατίας
(1967)3Α.Α.Δ. 147). Ητελευταίαδενέχειυποδείξει μεποιοτρόποέχουνπαραβιασθείταδι καιώματα της δυνάμει του πιο πάνω άρθρου. Ακολουθεί πως ο πρώτος λόγοςακυρώσεως δεν μπορεί ναπετύχει. 25 Δεΰτεοος και τούτος λόγος ακυρώσεως - Πλάνηπεοί τα ποάνματα - Υπέρβαση ήκατανόηση εξουσίας. Πλάνηπερί ταπράγματα συνίσταται είτεμετηλήψη υπόψη μη 30 υφιστάμενου γεγονότος, είτεμετημηλήψη υπόψηυπάρχοντοςγε γονότος. (Οικονόμου, "Ο Δικαστικός Έλεγχος της Διακριτικής Εξουσίας", 1965, σελ. 243). Κατάχρηση εξουσίας υπάρχει όταν ο σκοπός της προσβαλλό- 35 μενης πράξηςείναι"καταδήλωςδιάφοροςτουσκοπούπουέτασσε ο Νόμοςκατ'εφαρμογήτουοποίου εξεδόθη". (Απόφαση τουΣυμ βουλίου Επικρατείαςτης Ελλάδος 1631/50). Τοβάροςτηςαπόδειξηςπλάνηςπερίταπράγματακαιυπέρβα- 40 σης ήκατάχρησης εξουσίας βαρύνει τηναιτήτρια. (Δημοκρατία ν. Εκκέσιη
(1975)3 Α.Α.Δ. 548, 555, Koukoullis v. Republic,3 R.S.C.C. 134). Η αιτήτριαδενέχειαποσείσει τοαποδεικτικόβάρος με το οποίο βαρύνεται. Επομένως ο δεύτερος και τρίτος λόγος 828 4 Α.Α.Δ. Λουκαΐδου ν.Δημοκρατίας κ.ά. Καλλής, Δ. ακυρώσεως δεν μπορούνναπετύχουν. Τέταοτοςλόγοςακυρώσεως- Έλλειψηδέουσαςέοευνας. 5 Πράγματιη παράλειψηναγίνειη δέουσαέρευνα,ηοποίαπρο ξενεί έλλειψηγνώσης των ουσιωδών γεγονότων, έχειως αποτέλε σμα, λόγω της παράβασηςτων αρχών του Διοικητικού Δικαίου, την ακύρωση της σχετικής διοικητικής πράξης (Δημοκρατία ν. Ματθαίον
(1990)3Α.Α.Δ.2452). 10 Επειδή"ηστέρησητηςιδιοκτησίαςωςστέρησηατομικού δικαι ώματος,αποτελεί ιδιαιτέρως επαχθήμέτρο πρέπει ναεπιβάλλεται ως έσχατο μέσο,τότε δηλαδήμόνο,ότανοσκοπός της αναγκαστι κής απαλλοτριώσεως δενμπορεί να ικανοποιηθεί ούτε από την 15 ελεύθερηαγοράήτηνπεριουσίατουδημοσίου ....Ηδιοίκησηοφεί λει, έστωκαιανδεντο προβλέπει ρητώςονόμος,να εξετάσει την ανάγκητης αναγκαστικής απαλλοτριώσεως, να ερευνήσειδηλαδή αν είναι δυνατήη εξυπηρέτηση τηςδημόσιας ωφέλειας μεμέσο ηπιότερο της αναγκαστικής απαλλοτριώσεως. Οφείλει επίσηςνα 20 περιορίσει την έκτασηκαι ένταση της αναγκαστικής απαλλοτριώ σεωςστοαπολύτωςαναγκαίομέτρο.Οιυποχρεώσεις αυτές,πουτο Συμβούλιοτης Επικρατείας ανάγεισας αρχέςτηςχρηστήςδιοική σεωςκαι της νόμιμης χρήσεως της διακριτικής ευχέρειας,προκύ πτουναπότηναρχήτηςαναλογικότηταςπουδιέπειτηνδράσητης 25 διοικήσεως σεένακράτοςδικαίου."(Δαγτόγλου, Γενικό Διοικητι κό Δίκαιο, 3η έκδοση, 1992, πάρα. 1325, 1346). (Βλ. επίσης ChrysochouBros v.CY.TA.
(1966)3Α.Α.Δ. 482,498,499). Η διοίκηση δεν πρέπει να καταφεύγει στο επαχθές μέτρο της 30 αναγκαστικήςαπαλλοτρίωσης εκτός μόνο στις περιπτώσεις από λυτηςανάγκης.(ΑπόφασητουΣυμβουλίουΕπικρατείαςτηςΕλλά δος608/1955). Η διοίκηση κατά την άσκησητης διακριτικής εξουσίας της ως 35 προς την εκλογήτου κατάλληλου προς εξυπηρέτηση συγκεκριμέ νης νόμιμης δημόσιας ωφέλειας ακινήτουπρέπει να ερευνά "συν άλλοις" και εάνυπάρχουν και άλλα ακίνηταεξ ίσου κατάλληλα προς ικανοποίησητουσκοπούτης απαλλοτρίωσης καιναπροτι μά εκείνο απόταακίνητα,ηαπαλλοτρίωση τουοποίου θαεπιφέ40 ρειστέρησηιδιοκτησίας "ήττον επαχθήδιάτον ιδιοκτήτην αυτού έναντιάλλων ιδιοκτητώνάλλων εξ ίσουκατάλληλων προςτον δι' ον η απαλλοτρίωσις σκοπόν ακινήτων". (Απόφαση Συμβουλίου Επικρατείαςτης Ελλάδος92/1957). 829 Καλλής,Δ. Λουκαΐδου ν.Δημοκρατίας κ.ά.
(1996)Κατά την κρίση μου ησωστήεφαρμογή των πιο πάνωαρχών προϋποθέτει την διεξαγωγή δέουσας έρευνας. Εξέταση του ενώ πιον τουδικαστηρίου υλικού (βλ.Τεκ. 1 καιΠαράρτημα 1 της εν στάσεως) αποκαλύπτει ότι η διοίκηση είχε πριν την έκδοση του επίδικουδιατάγματος,προβείστηδέουσαέρευνασαναποτέλεσμα τηςοποίαςέχειδιαπιστώσει,ανάμεσασ' άλλα,ότιηεξεύρεση άλ λης γης είναι αδύνατη. Ακολουθεί επομένως, πως καιο τέταρτος λόγοςακυρώσεως δεν μπορεί ναπετύχει. Πέίίπτοςλόγοςακυοώσεως - ΈλλεΜη αιτιολογίας. 5 10 ΣτοΔαγτόγλου (πιοπάνω), πάρα. 134,οσχετικός κανόνας πα ρατίθεται ως πιοκάτω: "Η πράξηαπαλλοτριώσεως,ως επαχθήςγιατον ιδιώτη,αλ- 15 λά και ως επιτρεπόμενηαπό το Σύνταγμαμόνο 'διάδημόσιαν ωφέλειαν προσηκόντως αποδεδειγμένην',έχειανάγκη αιτιολο γίας,πουνααναφέρεταιστην εξυπηρέτηση του επιδιωκόμενου σκοπούστην συγκεκριμένη περίπτωση,στην ανάγκητηςεπιβο λής αναγκαστικής απαλλοτριώσεως και μάλιστα στην έκταση 20 στην οποία επιβάλλεται. Η αιτιολογία μπορεί να περιέχεται στην απαλλοτριωτική πράξηήνα προκύπτει απότα στοιχεία τουφακέλουπουτην συνοδεύει." "Κατά το νόημα των κριθέντων υπό της ΣτΕ 4651/1986 ... 25 πράξηδιάτης οποίαςηΔιοίκησηπροβαίνει στηναναγκαστική απαλλοτρίωση ατομικής ιδιοκτησίας, είναι μεν πράξη διακρι τικής ευχέρειας, πλην όμως,ως εκτου αντικειμένου της,συνι σταμένου στην πλήρηαφαίρεσηατομικούδικαιώματος,πρέπει να εμφανίζεται ως εμπεριστατωμένως αιτιολογημένη, προκει- 30 μένου να παρέχεται ηδυνατότης στον ακυρωτικό δικαστή,σε περίπτωσηαμφισβητήσεως τηςνομιμότηταςτης,ναάσκησητον έλεγχοαυτούεντός των ορίων της δικαιοδοσίαςτου.Είναιδε, κατά το Δικαστήριο, εμπεριστατωμένους αιτιολογημένη πράξη αναγκαστικής απαλλοτριώσεως, εφ' όσον η διοικητική αρχή 35 πουτην εξέδωσεέχειαιτιολογημένος διαπιστώσει: Ιον. Ότι υφίσταται ηανάγκηαποκτήσεως υπό της Διοική σεωςχώρου προς ικανοποίησηδημοσίας ωφελείας. 40 2ον. Ότιο επιλεγείς χώρος είναι κατ'αρχήνσε θέση νακά λυψη την διαπιστωθείσαανάγκη. 3ον.Ότιοεπιλεγείς χώροςείναιοπλέονκατάλληλος εκτων 830 4Α.Α.Δ. Λουκαΐδου ν.Δημοκρατίαςκ.ά. Καλλής,Δ. περισσοτέρων χώρων πουπροσφέρονται. 4ον.Ότιοχώροςπουεπελέγει είναι,ωςπροςτηνέκτασηαυ τού,οαπαιτούμενος. 5 Αντιθέτως, δεναπαιτείταιναπροκύπτηότι ομόνοςτρό πος αποκτήσεως υπό της Διοικήσεως του επιλεγέντος χώ ρου είναι η αναγκαστική απαλλοτρίωση αυτού (ΣτΕ 4389/1976)." 10 (Σαρμά, "Η Συνταγματική και Διοικητική Νομολογία του Συμβουλίουτης Επικρατείας,Βέκδοση, 1994, σελ. 768-69). Στην κρινόμενη υπόθεση η αιτιολογία της επίδικης απαλλο15 τρίωσης προκύπτει καθαρά από το σώμα της γνωστοποίησης απαλλοτρίωσης και αναπληρούταιαπότα στοιχεία του φακέλου (βλ.Τεκ. 1 καιΠαράρτημα 1 της Ένστασης). Επομένως και οπέ μπτοςλόγος ακυρώσεως δεν ευσταθεί. 20 Έκτοςλόγος ακυοώσεως - Η επίδικηαπαλλοτρίωσηείναιαντί θετη ιιε τις εξουσίες της Επιτροπής Διανειοίσεως Τουρκοκυπρια κών Πεοιουσκίίν. Κατά την ανάπτυξητουπιο πάνωλόγου ακυρώσεως οευπαίδευτος συνήγορος της αιτήτριας υποστήριξε ότι με την επίδικη απαλλοτρίωσηηδιοίκησησκοπεύει ναενώσειτοεπίδικοκτήμαμε τουρκοκυπριακή περιουσία. Αυτό είναι αντίθετο με τις εξουσίες τηςπιοπάνωΕπιτροπήςη οποίαέχεισυσταθεί γιαναπροστατεύ σει την περιουσίατωνΤουρκοκυπρίων και"ουχί διάνατηναξίο30 ποιήσει". Οπιοπάνωλόγος ακυρώσεως είναι αβάσιμος.Οι οικιστικοί σκοποί ήτανέναςαπότους λόγους δημόσιαςωφελείαςγια τους οποίους έχουν επιταχθεί οι περιουσίες των Τουρκοκυπρίων (βλ.ΠαράρτημαΤρίτον,1975,γνωστοποίηση αρ.820τηςΕπίσημης ΕφημερίδαςτηςΔημοκρατίας, ημερ. 14.11.1975). 35 Για όλους τους πιο πάνω λόγους η προσφυγήαπορρίπτεται. Υπό τις περιστάσεις της υπόθεσης δεν εκδίδεται διαταγήγια τα έξοδα. 25 Η προσφυγή απορρίπτεται χωρίςέξοδα. 831