(1996)24 Ιανουαρίου, 1996 [ΚΑΛΛΗΣ, Δ/στής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΟΑΡΘΡΟ 146ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΑΓΑΠΗ ΝΕΟΦΥΤΟΥ ΣΑΡΑΝΤΑ, Αιτήτρια, ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ,ΔΙΑ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΝ, Καθ' ων η αίτηση. (Υπόθεση Αρ. 92/91) Κοινωνικές Ασφαλίσεις — Σύνταξη χηρείας — Ο περί Κοινωνικών Ασφαλίσεων Νόμος, Ν.41/80 — Αρθρο 39
(1)— Η προϋπόθεση της ώιότητας της χήρας για χορήγηση της σύνταξης — Δικαίωμα μη χο ρήγησης σύνταξης χηρείας για λόγους σχετικούς με την εγκυρότητα του γάμου — Η ύπαρξη νόμιμου γάμου απαραίτητη προϋπόθεση για τη στοιχειοθέτηση της έννοιας της χήρας. Προσφυγή βάσει του Αρθρου 146 τον Συντάγματος — Ακυρωτικός Έλεγχος — Κρίση επί γεγονότων — Ανήκει στη Διοίκηση — Δυνα τότητες επέμβασης του Δικαστηρίου. 5 10 Η αιτήτρια προσέφυγε κατά της άρνησης τουΔιευθυντήΚοινωνι κών Ασφαλίσεων νατηςχορηγήσεισύνταξηχηρείας γιατολόγοότι, όπως προέκυψε,ο αποβιώσας σύζυγοςτης είχε συνάψεικαιάλλογά μο, πριν απόαυτόν πουσυνήψεμετην ίδια,γάμοο οποίοςουδέποτε 15 είχελυθεί. Το Ανώτατο Δικαστήριο, απορρίπτοντας την προσφυγή, αποφά σισε ότι: 20
- Ηεπίδικη διαφορά πρέπει ναπροσεγγισθείμεβάσητις αρχέςπου εφαρμόζει τοδικαστήριο αυτό σεπροσφυγές δυνάμει τουΑρθρου 146.1 του Συντάγματος. 96 4 Α.Α.Δ. Σαράντα ν.Δημοκρατίας Θαεξεταστεί,δηλαδή,κατάπόσοηεπίδικηαπόφασηήτανεύλογα επιτρεπτήμεβάση ταενώπιοντουαρμοδίουδιοικητικούοργάνου στοιχεία. 5 10 15
- Ο Υπουργός εξέταζε αίτησηγιαχορήγηση σύνταξης χηρείας. Εί χε καθήκονδυνάμει του νόμου να εξετάσει κατάπόσο η αίτηση πληρούσε τις προϋποθέσεις του Νόμου. Η Αιτήτρια έπρεπε να πληρείτηνπρώτηπροϋπόθεσηπουθέτειτοΑρθρο39
(1)τουΝό μου. Έπρεπε ναήταν"χήρα"μέσα στην έννοια τουσχετικούάρθρου. Ηουσία τηςαπόφασης του Καθ'ου ηαίτησηήτανότι η αιτήτρια δενήταν"χήρα"μέσαστηνέννοιατουΝόμου. Ηκατάληξητουότι ο γάμος δεν ήταν έγκυρος αποτελεί την αιτιολογία για τηναπόφασή του. Τοότι ο Καθ'ου ηαίτησηέχειεξουσίανα μη χορηγή σει σύνταξηχηρείαςγιαλόγους πουσχετίζονται μετηνεγκυρότη τατουγάμουβρίσκει κάποιαυποστήριξηαπότηνομολογία. (Βλ. Russell v.Atorrney-General [1949] Ρ.391). 20 ΟΚαθ'ουηαίτησηεξέτασετοζήτηματηςεγκυρότηταςτουγάμου της Αιτήτριας μέσασταπλαίσιατηςέρευναςτουκατάπόσοηΑι τήτριαπληρούσε τηνπιοπάνωπροϋπόθεσητουΑρθρου 39
(1)και είχεκαθήκονδυνάμειτουΝόμουνατοπράξει. 25 3. Αυτόπουπρέπειναεξεταστεί στησυνέχεια είναικατάπόσοη επί δικη απόφασηήταν εύλογα επιτρεπτή με βάση τα ενώπιον του στοιχεία. Ταστοιχεία εκείνααποτελούνταιαπό, 30
(1)Τοπιστοποιητικότουθρησκευτικού γάμουτου αποβιώσαντος το 1947.
(2)Τοπιστοποιητικό του μεταγενέστερου πολιτικού γάμουπουο αποβιώσαςτέλεσεμετηνΑιτήτρια το 1961. 35 40
(3)Τημαρτυρίατηςπρώτηςσυζύγου ότι ογάμοςτης μετοναπο βιώσανταουδέποτεδιαλύθηκε. Μιαγυναίκαθεωρείταιχήραμέσα στην έννοια του σχετικού Νό μουμόνοανείχετελέσεινόμιμογάμομετοναποβιώσαντα. ΤοΔικαστήριο αφού έλαβε υπόψη του τις σχετικές πρόνοιες του Αρθρου 39
(1)καιταενώπιον του Καθ'ουηαίτησηστοιχεία έκρινε ότι ηεπί δικηαπόφασηήτανεύλογα επιτρεπτήκαιδενυπάρχειπεδίο επέμβα σης. 97 Σαράντα ν.Δημοκρατίας
(1996)Ηκατάληξητου δικαστηρίου θαήτανηίδιαανπροσέγγιζε τοθέ μασύμφωναμετιςαρχέςτηςαγγλικήςνομολογίας δυνάμειτωνοποί ων: "Οσάκις υπάρχει μαρτυρίαγιατελετήγάμου την οποίαακολού- 5 θησε συμβίωση των μερών, η εγκυρότητα τουγάμου θατεκμαίρεται στην απουσία ισχυρής μαρτυρίαςπερί τουαντιθέτου." (Βλ. Russell, πιο πάνω). Στηνπαρούσαυπόθεσηυπάρχειηισχυρή μαρτυρίαπερίτουαντί- 10 θέτου. Αποτελείται απόταπίΛπάνωστοιχεία πουήτανενώπιον του Καθ'ου ηαίτηση. . . . Η προσφυγή απορρίπτεται χωρίς έξοδα. 15 Αναφερόμενη υπόθεση: Russell v.Attorney - General[1949]Ρ.391. 20 Προσφυγή. Προσφυγή εναντίον τηςαπόφασηςτων καθ' ων ηαίτηση με την οποίααπέρριψαναίτηματης αιτήτριαςγιαχορήγηση σύνταξηςχη ρείας μετά το θάνατοτου συζύγου της απόπολιτικό γάμο. 25 Λ. Καλογήρον, για την Αιτήτρια. Μ. Παμπαλλή, Δικηγόρος της Δημοκρατίας, για τους Καθ' ων η αίτηση. 30 Cur. adv. wit. ΚΑΛΛΗΣ, Δ.: Στις 24/4/1947ο αποβιώσας ΝεόφυτοςΣαράντα ("ο αποβιώσας") συνήψε εκκλησιαστικό γάμο με την Ελένη Νεο- 35 φΰτου (Αφεντρού). Μετά πάροδο μόλις δυο μηνών επήλθε διά σταση στο γάμο τους. Έκτοτε ουδεμία σχέσηή επαφήυπήρξε με ταξύ τους. Στις 13/5/1961ηΑιτήτρια συνήψε πολιτικό γάμο με τον αποβιώσαντα στην Αγγλία. 40 Τόσο ο θρησκευτικός γάμος του αποβιώσαντος με την πρώτη του σύζυγο όσο και ο πιο πάνω πολιτικός γάμος με την Αιτήτρια ουδέποτε προηγουμένως είχαν αμφισβητηθεί από οποιοδήποτε ή ακυρωθεί από οποιοδήποτε δικαστήριο. Ο αποβιώσας απεβίωσε 98 4 Α.Α.Δ. Σαράντα ν.Δημοκρατίας Καλλής ,Δ. στις 13/5/1991στηΛευκωσία. Καθόλη τηδιάρκειατουγάμουτου πιο πάνωαποβιώσαντος με τηνΑιτήτρια η Αιτήτρια διέμενεμαζί τουκαισυντηρείτο αποκλειστικά απόαυτόν. Από τογάμο μετον αποβιώσανταη Αιτήτρια απέκτησε μιαθυγατέρα,την Μαρία Χρί5 στου Κολασμένου, ηοποίασήμεραείναιηλικίας28 ετών,ύπανδρη μεδυοτέκνα. Οαποβιώσαςήτανυπάλληλος στοΔήμοΛευκωσίας καικατέβαλλε ανελλειπώς τις εκάστοτε εισφορές του προςτοΤα μείο Κοινωνικών Ασφαλίσεωνστοοποίοείχεδηλωμένη σανσύζυ γοτουτηνΑιτήτρια ή σαντοπρόσωπο τοοποίο εδικαιούτο οποι10 αδήποτεωφελήματααπότις εισφορές του, συμπεριλαμβανομένης της σύνταξης χηρείας σεπερίπτωσηθανάτου. Μετά το θάνατοτου Νεόφυτου Σαράνταη Αιτήτρια υπέβαλε σχετικήαίτησηστοΤαμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεωνκαιέτυχετου 15 βοηθήματος κηδείας σύμφωνα με τις πρόνοιες του Αρθρου 41
(1)
(2)και
(3)τουπερί Κοινωνικών Ασφαλίσεων Νόμουτου 1980(Ν. 41/80, όπως έχει τροποποιηθεί). Ήταν αδιαμφισβήτητο γεγονός ότι οαποβιώσας κατά το χρόνο του θανάτου του πληρούσε τις προϋποθέσεις εισφοράς γιατηνσύνταξηγήρατος.Στις 19.6.1990η 20 Αιτήτρια υπέβαλε αίτηση για σύνταξη χηρείας αλλά ο Διευθυντής Κοινωνικών Ασφαλίσεων με επιστολή του, ημερομ. 8.11.1990, απέρριψε το αίτημα.Υποστήριξε ότι ο πολιτικός γάμος που είχε συνάψει μετον αποβιώσανταδενθεωρείται έγκυρος για σκοπούς της περί Κοινωνικών Ασφαλίσεων Νομοθεσίας, επειδήο πρώτος 25 εκκλησιαστικός γάμος του αποβιώσανταμεάλλη γυναίκαδενέχει λυθεί. Η Αιτήτρια υπέβαλε ένσταση με επιστολή του δικηγόρου της, ημερομ.23.11.1990.0Διευθυντής απέρριψετηνένστασητηςμετην 30 επιστολή του,ημερομ. 27.12.90, ηοποίαστο βαθμόπουείναι σχε τικήέχειως πιόκάτω: 35 40 "Σύνταξη χηρείας καταβάλλεται στη χήρα ασφαλισμένου μετάτης οποίας οαποβιώσας είχεσυνάψει νόμιμο γάμοκαι η οποία κατάτο χρόνο του θανάτου του συζούσε ή συντηρείτο αποκλειστικά ήκατάκύριο λόγο απ' αυτόν. Στην περίπτωση τηςπελάτιδάςσας διαπιστώθηκε ότι όταντέλεσετον πολιτικό γάμο στην Αγγλία με τον αποβιώσαντα Νεόφυτο Σαράντα αυ τός ήτανήδη έγγαμος μετηνΕλένη Νεοφύτουμετηνοποίασυνήψεεκκλησιαστικό γάμοστην Κύπρο το 1947. Ογάμοςαυτός σύμφωνα με τα στοιχεία μας ουδέποτε διαλύθηκε γι' αυτόδεν θεωρούμε τογάμοτηςπελάτιδάςσαςως έγκυρο, Ενόψει των πιο πάνωλυπούμαι νασας πληροφορήσω ότιη 99 Καλλής, Δ. Σαράνταν. Δημοκρατίας
(1996)απόφασηγιααπόρριψητης αίτησης τηςπελάτιδάςσαςγιακα ταβολήσύνταξης χηρείαςαπό τοΤαμείο Κοινωνικών Ασφαλί σεων είναι ορθήκαιδεναναθεωρείται." Ακολούθησε η παρούσα προσφυγή με την οποία η Αιτήτρια εξαιτείται τις πιοκάτωθεραπείες: 5 "Α. Δήλωσιντου ΣεβαστούΔικαστηρίου ότιη πράξιςήαπόφασις του Καθ'ουηΑίτησιςημερομηνίας27.12.1990μετηνοποίαν απέρριψε την αίτηση της Αιτήτριας δια χορήγηση σύνταξης 10 Χηρείας είναι άκυρος και εστερημένη οιουδήποτε νομικού αποτελέσματος. Β. ΔιαταγήντουΣεβαστούΔικαστηρίου διατάττοντον Καθ'ουη αίτησις όπως χορήγηση την αιτηθείσα σύνταξηχηρείας προς 15 τηναιτήτρια. Γ. Οιανδήποτε άλλην θεραπείαν ην το Δικαστήριον θεωρεί δικαίαν. 20 Δ. Έξοδα." Ο ευπαίδευτοςσυνήγορος της Αιτήτριας στην γραπτήτουαγό ρευσηυποστήριξε ότιτοαίτηματηςΑιτήτριας βασίζεταιστιςπρό νοιες του Αρθρου 39 του περί Κοινωνικών Ασφαλίσεων Νόμου, 25 1980 (Ν.41/80,όπως έχειτροποποιηθεί),το Εδάφιο 1 του οποίου έχειως πιόκάτω: "Χήρα ης ο σύζυγος κατάτον χρόνον του θανάτουαυτού επλήροι τις προϋποθέσεις εισφοράς διάσύνταξιν γήρατος,δι- 30 καιούται εις σύνταξιν χηρείας,εάναύτηκατάτον χρόνον του θανάτουαυτούσυνέζημετ' αυτούή συντηρείτο αποκλειστικώς ήκατάκύριον λόγον υπ'αυτού." ΉτανηεισήγησητουευπαίδευτουσυνηγόρουτηςΑιτήτριας ότι 35 γιαναδικαιούταικάποιοπρόσωπο σε σύνταξηχηρείαςπρέπεινα συντρέχουν οι ακόλουθες προϋποθέσεις: (α)Ναυπάρχει χήρακατάτον χρόνο του θανάτουτου εισφορέα. (β)Ο αποβιώσας να πληρούσε τις προϋποθέσεις για σύνταξη γήρατος, και 100 40 4 Α.Α.Δ. Σαράντα ν.Δημοκρατίας Καλλής, Δ. (γ)Ηχήρακατάτοχρόνοτουθανάτουτουνασυζούσε ήνασυ ντηρείτο αποκλειστικάή κατάκύριολόγο απότοναποβιώ σαντα. 5 Η Αιτήτρια, σύμφωνα με τον συνήγορο της, πληροί και τις τρεις πιο πάνω προϋποθέσεις. Τελικά ο ευπαίδευτος συνήγορος της Αιτήτριας υποστήριξε ότι ηθέση τουΔιευθυντή ότι ο πολιτι κός γάμος της Αιτήτριας δεν θεωρείται έγκυρος για σκοπούς της περί Κοινωνικών Ασφαλίσεων Νομοθεσίας, είναι πεπλανημένη 10 και ενπάσηπεριπτώσει εσφαλμένη. Πουθενάστην περί Κοινωνι κών Ασφαλίσεων Νομοθεσία δεν δίνεται τέτοια επεξήγηση όπως έχειπροβληθεί απότον Διευθυντή καιως εκτούτουο Διευθυντής δενείχεκανέναδικαίωμανααμφισβητήσει τογάμοτης Αιτήτρίας υποκαθιστώνταςτηδικαστικήεξουσία ηοποία είναι το μόνοαρ15 μόδιοόργανονακρίνει καιαποφασίσεικατάπόσο έναςγάμοςεί ναι έγκυρος ήόχι. Από την άλλη η ευπαίδευτη συνήγορος του Καθ' ου η αίτηση υποστήριξε ότι ορθά το Τμήμα Κοινωνικών Ασφαλίσεων έδωσε 20 στον όρο "χήρα"την επίδικηερμηνεία ηοποίααποτέλεσε καιτην βάσηγια την απόρριψητου αιτήματος της Αιτήτριας. Στο νομικό λεξικό Strouds' Judicial Dictionary, 5η έκδοση, Τόμος 5, στη σελ. 2853,περιέχεταιοπιό κάτωορισμόςτηςλέξης"Widow":"A Widow is a woman who has survived a man to whom she was lawfully 25 married, andwho was hiswifeatthetime of his death.". Γιαναγινό ταν δυνατή ηαποδοχήτου αιτήματος της Αιτήτριας θα έπρεπε ο όρος "χήρα"ναερμηνευθεί μετέτοιο τρόποώστεναπεριλαμβάνει και γυναίκαπουσυζούσε με τον αποβιώσαντακατά τοχρόνο του θανάτουτουαλλάπουγιαοποιοδήποτελόγοδενήταννόμιμοςσύ30 ζυγόςτου.Έχεινομολογιακάκαθιερωθείότιστηνερμηνείατωννο μοθετικών διατάξεωνδίδεταιστις λέξεις ησυνηθισμένη καθημερι νή τους έννοια και δεν επιτρέπεται να υιοθετηθεί ερμηνεία που απαιτείτηναπόδοσηειδικούνοήματοςσεμιασυνηθισμένη λέξη. 35 Ενόψει όλων τωνπιόπάνωη ευπαίδευτησυνήγορος τωνΚαθ' ων ηαίτησηυπέβαλεότι ο όρος "χήρα"σταπλαίσιατου Αρθρου 39
(1)του νόμου περιλαμβάνει μόνο την γυναίκα με την οποία ο αποβιώσαςήτανπαντρεμένος μενόμιμο γάμοκατάτονχρόνοτου θανάτουτου. 40 Αναφορικά με την εισήγηση του ευπαίδευτου συνηγόρου της Αιτήτριας ότι τοΤμήμα Κοινωνικών Ασφαλίσεων δεν είχε τοδι καίωμαήτην εξουσία νααποφασίσειγιατηνεγκυρότητα τουγά μουτηςΑιτήτριας μετον αποβιώσανταήτανη θέσητης ευπαίδευ101 Καλλής, Δ. Σαράντα ν.Δημοκρατίας
(1996)τηςσυνηγόρου του Καθ'ουηαίτησηότιτοσυμπέρασμααυτόήταν η αναπόφευκτη συνέπεια των στοιχείων που είχε ο Διευθυντής ενώπιον του κατάτοχρόνοτης λήψης της επίδικης απόφασης. Στο στάδιο των διευκρινίσεων η Αιτήτρια παραδέχθηκεότι ο 5 αποβιώσας είχε συνάψει προηγουμένως εκκλησιαστικό γάμο με άλληγυναίκακαιογάμοςεκείνος ευρίσκετο σε ισχύκατάτονχρό νο που η iOLaτέλεσετον πολιτικό γάμο στην Αγγλία με τον απο βιώσαντα. 10 Μετά τις διευκρινίσεις το δικαστήριο (Πογιατζής,Δ.) έδωσε οδηγίες γιατο επανάνοιγματηςυπόθεσης γιαναδιευκρινίσουν οι δικηγόροιτων δυοπλευρώνήκαιναεκφράσουντιςαπόψειςτους αναφορικά μεορισμένα νομικά θέματαταοποίαεγείρονται στην παρούσαυπόθεσηκαιταοποίαπαρέμειναναδιευκρίνιστα. Ταθέ- 15 ματαεκείναήτανταεξής: "
- Ο δικηγόρος της Αιτήτριας ισχυρίζεται ότι ο Καθ'ου ηΑίτη σηδεν έχειεξουσία ναθεωρήσει τογάμοάκυροχωρίς ναυπο στηρίξει την εισήγηση με αναφορά σε οποιαδήποτεδιάταξηή 20 αυθεντία.
- Ποιες οι επιπτώσεις στην παρούσαδιαφοράαπότις πρόνοιες του Νόμου21/90 και ιδιαίτερατου Αρθρου
- 25
- Αν οι πρόνοιες τουΝόμου21/90 εφαρμόζονταιστηνπαρούσα περίπτωση,τότε εγείρονται ταακόλουθαερωτήματα: (α)Εν όψει τουγεγονότος ότι ογάμοςτηςΑιτήτριας τελέστηκε στο ΛονδίνοποιοΔικαστήριο έχειδικαιοδοσίανατον ακυ- 30 ρώσει καιποιο δίκαιοεφαρμόζεται; (β)Έχει εξουσία ο Καθ'ουη Αίτησηναθεωρήσει τογάμοάκυ ροχωρίς απόφασηαρμοδίουΔικαστηρίου; 35 Καιποιος δικαιούταιμετάτο θάνατοτου συζύγου νααπο ταθεί σε Δικαστήριο γιατην κήρυξη του γάμουωςάκυρου; Δικαιούται μήπωςο Καθ*ουη Αίτηση;" Πάνωσταζητήματαπουείχαν εγερθεί απότοδικαστήριο οευ- 40 παίδευτοςσυνήγορος τηςΑιτήτριας υποστήριξε ταπιόκάτω: (α) Σύμφωνα με τον περί Πολιτικού Γάμου Νόμο του 1990 (Ν. 21/90) και τον περί Οικογενειακών Δικαστηρίων Νόμο του 102 4 Λ.Α.Δ. 5 Σαράντα ν. Δημοκρατίας Καλλής, Δ. 1990 (Ν.23/90)τα μόνα αρμόδια δικαστήρια για την έκδοση οποιουδήποτε διαζυγίουπουαφορά γάμοελληνοκυπρίων, εί τε ο γάμος έχει ιερολογηθεί σύμφωνα μετους θρησκευτικούς κανόνες της Εκκλησίας μας,είτεήτανπολιτικός γάμος, είναι ταΟικογενειακά Δικαστήρια. (Βλ. ορισμό της φράσης "Δίκη Διαζυγίου" στοΑρθρο 2
(2)τουΝ.23/90). 10 (β) Γιατηνακύρωσηάκυρουγάμουαπαιτείταιδικαστικήαπόφα σηπουνατον ακυρώνει. (Βλ. Αρθρο 18του Ν. 21/90 ούμφωναμετοοποίο"στην περίπτωση τουάκυρουγάμουκαιαυτού πουέγινεαπόπλάνηή μεαπλή απειλήαπαιτείταιαπόφασηδι καστηρίου πουνατονακυρώνει"). 15 (γ) Μετηναμετάκλητη απόφαση πουακυρώνει τογάμοαίρονται τα αποτελέσματα του για οποιοδήποτε λόγο και αν ακυρω θούν. (Βλ. Αρθρο 21 του Ν. 21/90). 20 25 (δ) Ότιτυγχάνουν εφαρμογής οιπρόνοιες των Αρθρων 3, 14, 1824,και30τουΝ. 21/90 καιεπομένως ήταναπαραίτητοναακυρωθείδικαστικάογάμοςγιανααρθούντααποτελέσματατου. (ε) Η Αιτήτρια αγνοούσε την ύπαρξη του προηγούμενου γάμου τουσυζύγουτης.Οισχυρισμός τέθηκεστηνπαράγραφο 19της γραπτής αγόρευσης και δεν αμφισβητήθηκε. Επομένως σύμφωνα με το Αρθρο 23
(1)του Ν.21/90 ηακύρωση ενεργεί ως προς τηνΑιτήτρια μόνο γιατο μέλλονκαιόχι εξυπαρχής. Απότηνάλληήτανη θέσητηςευπαίδευτηςσυνηγόρου του Καθ' ου η αίτηση ότι οι σχετικές πρόνοιες του περί Πολιτικού Γάμου 30 Νόμουτου 1990 (Ν.21/90) δενμπορούνναέχουν οποιαδήποτεσυ νέπεια στην υπό συζήτηση υπόθεση καθότι ο νόμος δεν τυγχάνει εφαρμογής σε πολιτικούς γάμους που τελέστηκαν μεταξύ μελών της ελληνικής κοινότητας πριν την πρώτη τροποποίηση του Συ ντάγματοςπουέγινεδυνάμει τουΝ.95/
- Οποιαδήποτεάλληερ35 μηνεία θαήταν απαράδεκτη καθότι, (α)βρίσκεται σε αντίθεση με τους σκοπούς του Ν. 21/90, και (β)έχεισαν συνέπεια τηνεφαρμο γήτου Ν.21/90 μεαναδρομική ισχύ. Η απόφαση στην παρούσα προσφυγή επιφυλάχθηκε από τον 40 αποβιώσαντα Δικαστή του Ανωτάτου Δικαστηρίου, κ. Πογιατζή, στις 9.6.
- Μετά το θάνατο του η υπόθεση ορίστηκε γιαεπανεκδίκασηστις 15.1.
- Οισυνήγοροι των μερώνυιοθέτησαν τις γραπτές τους αγορεύσεις που περιέχονται στο φάκελο τηςυπόθε σης. Η απόφαση τουδικαστηρίου μετηνπαρούσασύνθεση επιφυ103 Καλλής, Δ. Σαράντα ν.Δημοκρατίας
(1996)λάχθηκεστις 15.1.1996. Μεόλο τοναπαιτούμενοσεβασμό προςτηνδιαδικασίαπου εί χεδρομολογηθεί προηγουμένωςθεωρώότιηεπίδικηδιαφοράπρέ πειναπροσεγγισθεί μεβάσητιςαρχέςπουεφαρμόζειτο δικαστή- 5 ριο αυτόσεπροσφυγές δυνάμει τουΑρθρου 146.1 του Συντάγμα τος σύμφωνα μετιςοποίες: "Η εκτίμηση τωνγεγονότων ανήκειστηΔιοίκησηκαιτο Δι καστήριο τότε μόνο επεμβαίνει, αν υπάρχει πλάνη περί τα 10 πράγματα ήτονόμο,ήηΔιοίκησηυπερβαίνειταόριατηςδια κριτικήςτης εξουσίας, μετονόημαότιηδιαπίστωσητωνγεγο νότωνδενείναιεύλογα επιτρεπτήμεβάσηταενώπιον τηςστοι χεία.(Βλ.μεταξύ άλλων,Αγνή Αλέξηθουκιδίδη ν. Κυπριακής Δημοκρατίας
(1989)3(Γ)Α.Α.Δ.1150). 15 Εύλογα επιτρεπτήείναι ηαπόφασηστην οποία ένα λογικό πρόσωπο θαμπορούσε νακαταλήξει μεταστοιχεία που είχε ενώπιον τηςηΔιοίκηση, ανεξάρτηταανέναάλλο λογικό πρό σωπο μπορούσε να καταλήξει σεδιαφορετικήαπόφαση. (Βλ., 20 ΑνδρέαςΜιχαήλκαιΆλλη ν. ΚυπριακήςΔημοκρατίας
(1989)3(E)Α.Α.Δ.3083)." Θα εξεταστεί, επομένως, κατά πόσο ηεπίδικη απόφαση ήταν εύλογα επιτρεπτή μεβάσηταενώπιον του αρμοδίουδιοικητικού 25 οργάνου στοιχεία. Αρχίζωμετηθέση τηςΑιτήτριας ότι οΚαθ'ουη αίτησηδεν εί χε εξουσία ναθεωρήσει τογάμοάκυρο.ΟΚαθ'ουηαίτησηεξέτα ζε αίτηση για χορήγηση σύνταξης χηρείας. Είχε καθήκονδυνάμει 30 του νόμου ναεξετάσεικατάπόσο ηαίτησηπληρούσε τιςπροϋπο θέσειςτουΝόμου.ΗΑιτήτρια έπρεπεναπληροί τηνπρώτη προϋ πόθεσηπουθέτειτοΑρθρο39
(1)τουΝόμου. Έπρεπεναήταν"χή ρα" μέσα στην έννοια τουσχετικούάρθρου. 35 Ηουσία της απόφασηςτου Καθ'ουηαίτησηήτανότιη Αιτή τρια δενήταν "χήρα" μέσα στην έννοια τουΝόμου. Ηκατάληξη τουότιογάμος δενήτανέγκυρος αποτελεί τηναιτιολογίαγιατην απόφασητου.ΤοότιοΚαθ'ουη αίτησηέχει εξουσία ναμηχορη γήσεισύνταξηχηρείαςγιαλόγους πουσχετίζονται με την εγκυρό- 40 τητα τουγάμου βρίσκει κάποια υποστήριξη από τη νομολογία. (Βλ. Russell v.Atorrney-General[1949] Ρ. 391). Κρίνω επομένως ότιοΚαθ'ουηαίτησηεξέτασετοζήτηματης 104 4 Α.Α.Δ. 5 Σαράντα ν.Δημοκρατίας Καλλής, Δ. εγκυρότηταςτουγάμουτηςΑιτήτριας μέσασταπλαίσιατηςέρευ ναςτουκατάπόσοη Αιτήτρια πληρούσε τηνπιοπάνωπροϋπόθε ση του Αρθρου 39
(1)και είχεκαθήκον δυνάμει του Νόμου να το πράξει.Αυτόπουπρέπειναεξεταστεί στησυνέχεια είναικατάπόσο ηεπίδικηαπόφασηήτανεύλογα επιτρεπτήμεβάσητα ενώπιον τουστοιχεία. Ταστοιχεία εκείνα αποτελούνταιαπό,
(1)Τοπιστοποιητικό του θρησκευτικού γάμουπουο αποβιώσας τέλεσεμετην Ελένη Νεοφύτου (Αφεντρού) το 1947. 10
(2)Τοπιστοποιητικό τουμεταγενέστερου πολιτικού γάμουπουο αποβιώσαςτέλεσεμετην Αιτήτρια το 1961. 15 20
(3)Τη μαρτυρία της Ελένης Νεοφύτου (Αφεντρούς) ότι ο γάμος της μετοναποβιώσανταουδέποτεδιαλύθηκε. Κατάτηνκρίση μου μιαγυναίκαθεωρείται χήρα μέσα στην έν νοιατουσχετικού Νόμουμόνοανείχετελέσεινόμιμο γάμομετον αποβιώσαντα. Αφού έλαβα υπόψη μου τις σχετικές πρόνοιες του Αρθρου 39
(1)καιτα ενώπιον του Καθ' ουηαίτηση στοιχεία κρί νωότι η επίδικηαπόφασηήτανεύλογα επιτρεπτήκαιδενυπάρχει πεδίο επέμβασης. Ηκατάληξημουθαήτανηίδιαανπροσέγγιζα τοθέμασύμφω25 ναμετις αρχέςτηςαγγλικής νομολογίας δυνάμει των οποίων: 30 "Οσάκιςυπάρχει μαρτυρίαγιατελετήγάμουτηνοποία ακο λούθησεσυμβίωση των μερών,ηεγκυρότητατουγάμουθατεκμέρεται στην απουσία ισχυρής μαρτυρίαςπερί του αντιθέτου." (Βλ. Russell, πιο πάνω). Στην παρούσα υπόθεση υπάρχει η ισχυρή μαρτυρία περί του αντιθέτου. Αποτελείται απόταπιοπάνωστοιχεία πουήτανενώ πιοντου Καθ'ου η αίτηση. 35 Ηπροσφυγήαπορρίπτεται. Καμιάδιαταγή για ταέξοδα. Η προσφυγή απορρίπτεταιχωρίς έξοδα. 105