Ο Περί Απορρυπαντικών Νόμος του 2002 - 86(I)/2002
Εν συντομία
Αυτός ο νόμος ρυθμίζει τα απορρυπαντικά, θέτοντας κανόνες για την παρασκευή, πώληση και χρήση τους, με σκοπό την εναρμόνιση με τις οδηγίες της Ευρωπαϊκής Κοινότητας. Επιδιώκει την προστασία της ανθρώπινης υγείας, της υγείας των ζώων και του περιβάλλοντος.
Τι ρυθμίζει
- Την παρασκευή, πώληση και χρήση απορρυπαντικών.
- Τις απαιτήσεις βιοδιασπασιμότητας για τις τασιενεργές ουσίες στα απορρυπαντικά.
- Τη σήμανση και συσκευασία των απορρυπαντικών.
- Τις εξουσίες των αρμόδιων αρχών για έλεγχο και συλλογή πληροφοριών.
Ποιους αφορά
- Κατασκευαστές, εισαγωγείς και πωλητές απορρυπαντικών.
- Πρόσωπα που χρησιμοποιούν απορρυπαντικά για εμπορικούς, βιομηχανικούς, βιοτεχνικούς ή επαγγελματικούς σκοπούς.
Βασικά σημεία
- Απαγορεύεται η πώληση ή χρήση απορρυπαντικού με τασιενεργό ουσία που έχει μέση τιμή βιοδιασπασιμότητας λιγότερη από 90%, ή 80% για ανιονικές ή μη ιονικές ουσίες.
- Απαγορεύεται η εισαγωγή, παρασκευή ή χρήση απορρυπαντικού με περιεκτικότητα σε βόριο άνω των 30 χιλιοστόγραμμων ανά χιλιόγραμμο προϊόντος.
- Οι συσκευασίες απορρυπαντικών πρέπει να φέρουν ευανάγνωστες ενδείξεις, όπως γενική περιγραφή και στοιχεία κατασκευαστή/εισαγωγέα/πωλητή, στην ελληνική γλώσσα.
- Ο Διευθυντής του Τμήματος Ιατρικών Υπηρεσιών και Υπηρεσιών Δημόσιας Υγείας μπορεί να ζητά πληροφορίες και εργαστηριακές αναλύσεις για τα απορρυπαντικά.
Κείμενο νόμου
Ο Περί Απορρυπαντικών Νόμος του 2002 - 86(I)/2002 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | Επικοινωνία Κατάλογος Ενοποιημένης Νομοθεσίας Ο Περί Απορρυπαντικών Νόμος του 2002 (86(I)/2002) Περιεχόμενα Πλήρες Κείμενο Εκτύπωση Ιστορικό Τροποποιήσεων 86(I)/2002 Προοίμιο Για σκοπούς εναρμόνισης με τις πράξεις της Ευρωπαϊκής Κοινότητας με τίτλο— (α) "Οδηγία του Συμβουλίου της 22ας Νοεμβρίου 1973 περί προσεγγίσεως των νομοθεσιών κρατών μελών των αναφερομένων στα απορρυπαντικά (73/404/ΕΚ)" (EE L 347 της 17.12.1973, σ. 51), (β) "Οδηγία του Συμβουλίου της 31ης Μαρτίου 1982 περί προσεγγίσεως των νομοθεσιών των κρατών μελών των αναφερομένων στις μεθόδους ελέγχου της βιοδιασπασιμότητας των μη ιονικών τασιενεργών ουσιών, και περί τροποποιήσεως της Οδηγίας 73/404/ΕΟΚ (82/242/ΕΟΚ)" (EE L 109 της 22.4.1982, σ. 1), (γ) "Οδηγία του Συμβουλίου της 10ης Μαρτίου 1986 για δεύτερη τροποποίηση της Οδηγίας 73/404/ΕΟΚ περί προσεγγίσεως των νομοθεσιών των κρατών μελών των αναφερομένων στα απορρυπαντικά (86/94/ ΕΟΚ)" (EE L 80 της 25.3.1986, σ. 51), (δ) "Οδηγία του Συμβουλίου της 22ας Νοεμβρίου 1973 περί προσεγγίσεως των νομοθεσιών των κρατών μελών, των αναφερομένων στις μεθόδους ελέγχου της βιοδιασπασιμότητας των ανιονικών τασιενεργών ουσιών (73/405/ΕΟΚ)" (EE L 347 της 17.12.1973, σ. 53), (ε) "Οδηγία του Συμβουλίου της 31ης Μαρτίου 1982 περί τροποποιήσεως της οδηγίας 73/405/ΕΟΚ περί προσεγγίσεως των νομοθεσιών των κρατών μελών των αναφερομένων στις μεθόδους ελέγχου της βιοδιασπασιμότητας των ανιονικών τασιενεργών ουσιών (82/243/ΕΟΚ)" (EE L 109 της 22.4.1982, σ. 18). Η Βουλή των Αντιπροσώπων ψηφίζει ως ακολούθως: Συνοπτικός τίτλος 1. Ο παρών Νόμος θα αναφέρεται ως ο περί Απορρυπαντικών Νόμος του 2002. 86(I)/2002 Ερμηνεία 2. Στον παρόντα Νόμο- "απορρυπαντικό" σημαίνει οποιοδήποτε προϊόν, εκτός από σαπούνι, το οποίο περιέχει μία ή περισσότερες τασιενεργούς ουσίες· "Διευθυντής" σημαίνει το Διευθυντή του Τμήματος Ιατρικών Υπηρεσιών και Υπηρεσιών Δημόσιας Υγείας· "Δικαστήριο" σημαίνει δικαστήριο αρμόδιας δικαιοδοσίας· "εξουσιοδοτημένος λειτουργός" σημαίνει- (α) λειτουργό του Τμήματος Ιατρικών Υπηρεσιών και Υπηρεσιών Δημόσιας Υγείας· (β) κάθε άλλο πρόσωπο που διορίζεται από τον Υπουργό δυνάμει του άρθρου 9
- i)Σκόνη πλυσίματος· (
- ii)υγρό απορρυπαντικό· (iii) μια σύντομη περιγραφή παρόμοιου τύπου· (β) την ονομασία ή την εμπορική επωνυμία, και τη διεύθυνση ή το εμπορικό σήμα του κατασκευαστή ή του εισαγωγέα ή του πωλητή του απορρυπαντικού.
- i)Τη σύσταση και χημικό τύπο του απορρυπαντικού· και (
- ii)τον τρόπο της χρήσης ή της σκοπούμενης χρήσης του απορρυπαντικού· και (iii) οποιεσδήποτε έρευνες ή αναλύσεις, οι οποίες διεξάγονται από ή εν γνώσει του εν λόγω προσώπου, με σκοπό να διαπιστωθεί κατά πόσο το απορρυπαντικό πληροί τις απαιτήσεις του άρθρου 4· και (β) από οποιοδήποτε πρόσωπο, το οποίο για εμπορικό, βιομηχανικό, βιοτεχνικό ή επαγγελματικό σκοπό χρησιμοποιεί απορρυπαντικό, ή από τον αντιπρόσωπο του εν λόγω προσώπου, πληροφορίες αναφορικά με τον τρόπο χρήσης ή σκοπούμενης χρήσης του απορρυπαντικού.
- i)Παρασκευάζονται προς πώληση, αποθηκεύονται προς πώληση, πωλούνται ή για εμπορικό, βιομηχανικό, βιοτεχνικό ή επαγγελματικό σκοπό χρησιμοποιούνται, σε υποστατικό ή άλλο χώρο, απορρυπαντικά που δεν πληρούν τις απαιτήσεις του άρθρου 4, ή (
- ii)έχουν διαμορφωθεί ή επικρατούν σε τέτοιο υποστατικό ή άλλο χώρο ελλείψεις, παραλείψεις ή συνθήκες, οι οποίες θα μπορούσαν να θέσουν σε κίνδυνο την ανθρώπινη υγεία ή την υγεία των ζώων ή το περιβάλλον, έχει εξουσία, με διαβίβαση γραπτής οδηγίας προς τον κάτοχο ή τον υπεύθυνο του υποστατικού ή άλλου χώρου- (αα) να ζητεί, ανάλογα με την περίπτωση, τον τερματισμό της μη συμμόρφωσης με το άρθρο 4 ή την άρση των προαναφερόμενων επικίνδυνων ελλείψεων, παραλείψεων ή συνθηκών, και να καθορίζει το χρόνο εντός του οποίου ο προαναφερόμενος τερματισμός ή άρση πρέπει, κατά την κρίση του, να επέλθει· (ββ) να αναστέλλει τη λειτουργία του υποστατικού ή άλλου χώρου, στον οποίο παρασκευάζονται προς πώληση απορρυπαντικά, για περίοδο που δεν υπερβαίνει τις τέσσερις ημέρες, για σκοπούς άρσης των λόγων για τους οποίους υποβάλλεται η αναστολή. (β) Κάθε εξουσιοδοτημένος λειτουργός έχει εξουσία να παρατείνει την περίοδο ισχύος οδηγίας αναστολής της λειτουργίας υποστατικού ή άλλου χώρου, την οποία διαβίβασε δυνάμει της παραγράφου (α), διά διαβίβασης, μία ή περισσότερες φορές, παρόμοιας γραπτής οδηγίας προς τον κάτοχο ή τον υπεύθυνο του υποστατικού ή άλλου χώρου, εάν ικανοποιηθεί ότι τέτοια παράταση είναι αναγκαία για την εκπλήρωση των σκοπών για τους οποίους υποβλήθηκε η πρώτη περίοδος αναστολής. (γ) Σε κάθε γραπτή οδηγία, δυνάμει της παραγράφου (α) ή (β), με την οποία αναστέλλει την λειτουργία υποστατικού ή άλλου χώρου, ο εξουσιοδοτημένος λειτουργός καθορίζει την περίοδο ισχύος της αναστολής και τους λόγους για τους οποίους επέβαλε την αναστολή, και πληροφορεί το πρόσωπο, στο οποίο η γραπτή οδηγία διαβιβάζεται, περί των δικαιωμάτων του, και περί των προθεσμιών άσκησης αυτών, τα οποία δικαιώματα και προθεσμίες είναι αυτά που καθορίζονται στο εδάφιο
- i)Η προθεσμία για προσφυγή στο Ανώτατο Δικαστήριο βάσει του Άρθρου 146 του Συντάγματος κατά της απόφασης εξουσιοδοτημένου λειτουργού για την προαναφερόμενη καταστροφή· ή (
- ii)σε περίπτωση που ο ιδιοκτήτης προσέφυγε κατά της προαναφερόμενης απόφασης ενώπιον του Υπουργού δυνάμει του άρθρου 10, η προθεσμία για προσφυγή στο Ανώτατο Δικαστήριο βάσει του Άρθρου 146 του Συντάγματος κατά της απόφασης που εκδόθηκε από τον Υπουργό δυνάμει του άρθρου 10. (β) Σε περίπτωση που ιδιοκτήτης απορρυπαντικού αρνείται ή παραλείπει να καταβάλει στο Διευθυντή το αντίτιμο των δαπανών για καταστροφή του απορρυπαντικού σύμφωνα με την παράγραφο (α), ο Διευθυντής δύναται να λάβει δικαστικά μέτρα με σκοπό την είσπραξη του οφειλόμενου ποσού ως αστικό χρέος οφειλόμενο στη Δημοκρατία.
- i)και (
- ii)την οποία κρίνει ως περισσότερο αρμόζουσα κατά περίπτωση: (
- i)διαιρεί επί τόπου, στη παρουσία προσώπου που αναφέρεται στην υπο-υποπαράγραφο (Α), το δείγμα σε τρία μέρη, σημαίνει, και σφραγίζει ή ασφαλίζει κάθε μέρος κατά τέτοιο τρόπο όπως η φύση του το επιτρέπει, και- (Α) δίνει ένα μέρος στο πρόσωπο που κατέχει ή κατά οποιοδήποτε τρόπο δικαιούται σε φύλαξη ή έλεγχο του απορρυπαντικού ή ουσίας, από το οποίο λήφθηκε το δείγμα, ή στον αντιπρόσωπο ή σε εργοδοτούμενο, του εν λόγω προσώπου, και (Β) υποβάλλει ένα μέρος σε Κυβερνητικό Χημικό για ανάλωση, και (Γ) κρατά ένα μέρος για μελλοντική σύγκριση· (
- ii)αντί να διαιρέσει ένα δείγμα, παίρνει τρία δείγματα της ίδιας παρτίδας ή κωδικού, σημαίνει, και σφραγίζει ή ασφαλίζει κάθε δείγμα κατά τέτοιο τρόπο όπως η φύση του το επιτρέπει, και χειρίζεται τα δείγματα ως να ήταν μέρη δείγματος σύμφωνα με τα διαλαμβανόμενα στην υποπαράγραφο (i). 86(I)/2002 Ανάλυση δειγμάτων σε Κυβερνητικό Χημείο και συναφή θέματα 12.-
- Διαπράττει ποινικό αδίκημα πρόσωπο που εσκεμμένα παρεμποδίζει ή παρακωλύει εξουσιοδοτημένο λειτουργό, Κυβερνητικό Χημικό ή άλλο λειτουργό, κατά την άσκηση των εξουσιών ή εκτέλεση των καθηκόντων του, βάσει του παρόντος Νόμου ή των Κανονισμών που εκδίδονται δυνάμει αυτού, ή με οποιοδήποτε φιλοδώρημα, δωροδοκία, υπόσχεση ή άλλο κίνητρο εμποδίζει ή αποπειράται να εμποδίσει οποιοδήποτε τέτοιο λειτουργό από τη δέουσα άσκηση των εξουσιών ή την εκτέλεση των καθηκόντων του, βάσει του παρόντος Νόμου ή των Κανονισμών που εκδίδονται δυνάμει αυτού. 86(I)/2002 Γενικό ποινικό αδίκημα
- Διαπράττει ποινικό αδίκημα πρόσωπο το οποίο ενεργεί κατά παράβαση ή παραλείπει να συμμορφωθεί με οποιαδήποτε διάταξη του παρόντος Νόμου ή κανονισμού που εκδίδεται δυνάμει αυτού. 86(I)/2002 Διάπραξη ποινικού αδικήματος από νομικό πρόσωπο
- Σε περίπτωση που διαπράττεται ποινικό αδίκημα, βάσει του παρόντος Νόμου, από νομικό πρόσωπο ή από πρόσωπο που ενεργεί εκ μέρους νομικού προσώπου, και αποδεικνύεται είτε ότι έχει διαπραχθεί με τη συγκατάθεση ή συνενοχή ή έγκριση είτε ότι έχει διευκολυνθεί από την επιδεχθείσα αμέλεια φυσικού προσώπου που, κατά το χρόνο διάπραξης του ποινικού αδικήματος, κατέχει θέση συμβούλου, διευθυντή, γραμματέα ή άλλη παρόμοια θέση στο νομικό πρόσωπο ή εμφανίζεται ότι ενεργεί με τέτοια ιδιότητα, το εν λόγω φυσικό πρόσωπο είναι ένοχο του ίδιου ποινικού αδικήματος και υπόκειται στην ποινή που προβλέπεται για το αδίκημα αυτό. 86(I)/2002 Υπερασπίσεις 16.-
- Το Δικαστήριο, το οποίο καταδίκασε οποιοδήποτε πρόσωπο για ποινικό αδίκημα δυνάμει του παρόντος Νόμου, έχει εξουσία, επιπρόσθετα με οποιαδήποτε άλλη ποινή την οποία τυχόν επέβαλε, να διατάζει- (α) Την κατάσχεση, καταστροφή ή άλλως πως διάθεση οποιουδήποτε απορρυπαντικού, σε σχέση με το οποίο διαπράχθηκε το ποινικό αδίκημα· (β) την ακύρωση της τυχόν ισχύουσας, δυνάμει κανονισμών που εκδίδονται δυνάμει του παρόντος Νόμου, άδειας ή εγγραφής είτε των υποστατικών ή άλλων χώρων είτε των κατόχων ή υπευθύνων αυτών ή άλλων προσώπων, και το κλείσιμο των υποστατικών ή άλλων χώρων, σε σχέση με τα οποία ή εντός των οποίων διαπράχθηκε το ποινικό αδίκημα. 86(I)/2002 Ποινική δίωξη μόνο κατόπιν συναίνεσης του Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας
- Δεν ασκείται ποινική δίωξη δυνάμει του παρόντος Νόμου χωρίς τη συναίνεση του Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας. 86(I)/2002 Τροποποίηση Παραρτημάτων του παρόντος Νόμου και των Παραρτημάτων των Κανονισμών που εκδίδονται δυνάμει αυτού
- Ο Υπουργός έχει εξουσία, με διάταγμα που δημοσιεύεται στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας, να τροποποιεί τα Παραρτήματα του παρόντος Νόμου και τα Παραρτήματα των Κανονισμών που εκδίδονται δυνάμει αυτού. 86(I)/2002 Εξουσία έκδοσης κανονισμών 21.-
- Ο παρών Νόμος τίθεται σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου του έτους
- 86(I)/2002 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ ΠΡΩΤΟ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΠΡΩΤΟ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ (άρθρα 2 και 4
- Ορισμός: Στο παρόν Παράρτημα - «ανιονικές τασιενεργοί ουσίες» σημαίνει τις τασιενεργές ουσίες που έπειτα από διέλευση από κατιονικούς και ανιονικούς ανταλλάκτες ιόντων, διαχωρίζονται με κλασματική έκλουση και προσδιορίζονται ως ουσίες που αντιδρούν με το κυανούν του μεθυλενίου (MBAS) σύμφωνα με τη μέθοδο αναλύσεως που περιγράφεται στο Μέρος III.
- Αναγκαίος εξοπλισμός: Η μέθοδος μετρήσεως βασίζεται στη χρησιμοποίηση της εγκαταστάσεως ενεργού ιλύος η οποία φαίνεται στο Σχήμα 1 και λεπτομερέστερα στο Σχήμα
- Ο εξοπλισμός αποτελείται από δοχείο αποθηκεύσεως Α για συνθετικό λύμα, δοσιμετρική αντλία Β, δοχείο αερισμού C, δοχείο καθίζησης ιλύος D, αεραντλία Ε για ανακύκλωση της ενεργοποιημένης ιλύος και δοχείο F για συλλογή του μετά την κατεργασία εκκρέοντος υγρού. Τα δοχεία Α και F είναι κατασκευασμένα από γυαλί ή κατάλληλο πλαστικό, και έχουν χωρητικότητα τουλάχιστον 24 λίτρων. Η αντλία Β εξασφαλίζει την κανονική τροφοδοσία του δοχείου αερισμού με συνθετικό λύμα. Το δοχείο τούτο, κατά τη διάρκεια κανονικής λειτουργίας περιέχει 3 λίτρα μείγματος. Πορώδες γυάλινο εξάρτημα αερισμού G είναι αναρτημένο στο εσωτερικό του δοχείου C, στην κορυφή του κώνου. Η ποσότητα του αέρα, η οποία διοχετεύεται από το εξάρτημα αερισμού, μετριέται με τη βοήθεια μετρητή ροής H.
- Συνθετικό λύμα: Για τη δοκιμή αυτή χρησιμοποιείται συνθετικό λύμα. Διαλύονται τα εξής κατά λίτρο νερού της βρύσης: - 160 mg πεπτόνη, - 110 mg εκχύλισμα κρέατος, - 30 mg ουρία (CO(NH2)2), - 7 mg χλωριούχο νάτριο (NaCI), - 4 mg χλωριούχο ασβέστιο (CaCI
- 2Η2Ο), - 2 mg θειικό μαγνήσιο (MgSΟ
- 7Η2Ο), - 28 mg μονόξινο φωσφορικό κάλιο (Κ2ΗΡΟ4), - 20 ± 2 mg MBAS. To MBAS παραλαμβάνεται από το υπό δοκιμασία προϊόν με τη μέθοδο που καθορίζεται στο Μέρος II. To συνθετικό λύμα παρασκευάζεται καθημερινά.
- Παρασκευή των δειγμάτων: (α) Οι εκτός εμπορικών παρασκευασμάτων τασιενεργοί ουσίες μπορούν να εξετάζονται όπως έχουν. Προκειμένου να παρασκευασθεί το συνθετικό λύμα που αναφέρεται στην παράγραφο 3, προσδιορίζεται η περιεκτικότητα τους σε MBAS. (β) Τα εμπορικά παρασκευάσματα υφίστανται ανάλυση για τον προσδιορισμό της περιεκτικότητας τους σε MBAS και σαπούνι. Γίνεται εκχύλιση με αλκοόλη και διαχωρισμός του MBAS όπως καθορίζεται στο Μέρος II. H περιεκτικότητα του εκχυλίσματος σε MBAS πρέπει να είναι γνωστή προκειμένου να παρασκευασθεί το συνθετικό λύμα.
- Λειτουργία της εγκαταστάσεως: Αρχικά γεμίζεται με συνθετικό λύμα το δοχείο αερισμού C και το δοχείο καθίζησης της ιλύος D. Το δοχείο D στερεώνεται στο κατάλληλο ύψος ώστε, ο περιεχόμενος όγκος στο δοχείο αερισμού C να είναι 3 λίτρα. Ο εμβολιασμός γίνεται με 3 mL δευτεροβάθμιου επεξεργασθέντος λύματος καλής ποιότητας που παρελήφθηκε πρόσφατα από εγκατάσταση επεξεργασίας, κυρίως αστικών λυμάτων. Τα λύματα διατηρούνται σε αερόβιες συνθήκες κατά το διάστημα που μεσολαβεί από τη δειγματοληψία ως τη χρήση. Τίθεται έπειτα σε λειτουργία το σύστημα αερισμού G, η αεραντλία Ε και η δοσιμετρική αντλία Β. Το συνθετικό λύμα διέρχεται διά του δοχείου αερισμού C με ρυθμό 1 λίτρου ανά ώρα, πράγμα το οποίο συνεπάγεται μέσο χρόνο κατακρατήσεως τρεις ώρες. Η ταχύτητα αερισμού ρυθμίζεται κατά τρόπο ώστε το περιεχόμενο του δοχείου C να βρίσκεται συνεχώς εν αιωρήσει και το διαλελυμένο οξυγόνο να ανέρχεται τουλάχιστον σε 2 mg ανά λίτρο. Ο αφρισμός εμποδίζεται με κατάλληλα μέσα. Παράγοντες παρεμποδίσεως του αφρισμού, οι οποίοι δρουν ανασταλτικά στην ενεργοποιημένη ιλύ ή περιέχουν MBAS, δεν χρησιμοποιούνται. Η λειτουργία της αεραντλίας Ε ρυθμίζεται ώστε ενεργός ιλύς να ανακυκλώνεται συνεχώς και κανονικά από το δοχείο καθίζησης D στο δοχείο αερισμού C. Η ιλύς, που συσσωρεύεται γύρω από την κορυφή του δοχείου αερισμού C, στη βάση του δοχείου καθίζησης D ή στο κύκλωμα κυκλοφορίας, επαναφέρεται στην κυκλοφορία τουλάχιστον μια φορά την ημέρα με τη βοήθεια ψήκτρας ή άλλου κατάλληλου μέσου. Εάν η ιλύς δεν καθιζάνει, μπορεί να αυξηθεί η πυκνότητα της με προσθήκη 2 mL διαλύματος τριχλωριούχου σιδήρου 5%. Η προσθήκη επαναλαμβάνεται, εάν είναι απαραίτητο. Το υγρό που εκρέει από το δοχείο καθίζησης D συλλέγεται στο δοχείο F επί 24 ώρες και ακολούθως λαμβάνεται δείγμα του μετά από έντονη ανατάραξη του μίγματος. Κατόπιν το δοχείο F καθαρίζεται επιμελώς.
- Έλεγχος της συσκευής μετρήσεως: Η περιεκτικότητα του συνθετικού λύματος σε MBAS (σε mg/L) προσδιορίζεται αμέσως πριν χρησιμοποιηθεί. Η περιεκτικότητα σε MBAS (mg/L) του υγρού, που συλλέγεται επί 24ωρο στο δοχείο F, προσδιορίζεται με την ίδια αναλυτική μέθοδο, αμέσως μετά τη συλλογή, αλλιώς τα δείγματα διατηρούνται κατά προτίμηση με κατάψυξη. Η συγκέντρωση προσδιορίζεται με ακρίβεια 0,1 mg/L MBAS. Προς έλεγχο της απόδοσης της μεθόδου, προσδιορίζεται τουλάχιστον δύο φορές την εβδομάδα το χημικώς απαιτούμενο οξυγόνο (COD) ή ο διαλυμένος οργανικός άνθρακας (DOC) του υγρού που συσσωρεύεται, στο δοχείο F ύστερα από διήθηση μέσω υαλοβάμβακα, και του διηθημένου συνθετικού λύματος του δοχείου Α. Η ελάττωση του διαλυμένου οργανικού άνθρακα (DOC) ή του χημικώς απαιτούμενου οξυγόνου (COD) σταθεροποιείται όταν επιτυγχάνεται περίπου κανονική ημερήσια βιοδιάσπαση του MBAS, δηλαδή στο τέλος της αρχικής περιόδου, όπως φαίνεται στο Σχήμα
- Η περιεκτικότητα σε g/L της ξηράς ουσίας των αιωρούμενων στερεών της ενεργού ιλύος του δοχείου αερισμού προσδιορίζεται δύο φορές την εβδομάδα. Εάν είναι μεγαλύτερη από 2,5 g/L, απομακρύνεται η περίσσεια της ενεργού ιλύος. Η δοκιμή της βιοδιασπασιμότητας πραγματοποιείται σε θερμοκρασία δωματίου, η οποία πρέπει να είναι σταθερή και να διατηρείται ανάμεσα σε 292 και 297 Κ (19-24°C).
- Υπολογισμός της βιοδιασπασιμότητας: Το ποσοστό διασπάσεως του MBAS υπολογίζεται κάθε μέρα βάσει της περιεκτικότητας σε MBAS, σε mg/L, του συνθετικού λύματος και του αντίστοιχου υπερχειλίζοντος υγρού, το οποίο συλλέγεται στο δοχείο F. Οι λαμβανόμενες έτσι τιμές διασπάσεως παρίστανται γραφικώς όπως στο Σχήμα
- Η βιοδιασπασιμότητα του MBAS υπολογίζεται ως ο αριθμητικός μέσος όρος των λαμβανομένων τιμών κατά τις 21 ημέρες που ακολουθούν την αρχική περίοδο λειτουργίας και κατά τη διάρκεια των οποίων η διάσπαση είναι κανονική και η λειτουργία της εγκαταστάσεως ομαλή. Σε καμιά περίπτωση, η διάρκεια της αρχικής περιόδου δεν υπερβαίνει τις έξι εβδομάδες. Οι καθημερινές τιμές του βαθμού βιοδιασπασιμότητας υπολογίζονται με ακρίβεια 0,1%, αλλά το τελικό αποτέλεσμα υπολογίζεται με ακρίβεια μονάδας. Σε μερικές περιπτώσεις επιτρέπεται η ελάττωση της συχνότητας της δειγματοληψίας, αλλά για τον υπολογισμό του μέσου όρου χρησιμοποιούνται τουλάχιστον 14 ημερήσια αποτελέσματα μετρημένα κατά τη διάρκεια των 21 ημερών που ακολουθούν την αρχική περίοδο. Μέρος I. Προκατεργασία των προς έλεγχο προϊόντων
- Προκαταρκτικές σημειώσεις: (α) Κατεργασία των δειγμάτων: Η κατεργασία των ανιονικών τασιενεργών ουσιών και των εμπορικών παρασκευασμάτων απορρυπαντικών, η οποία προηγείται του προσδιορισμού της βιοδιασπασιμότητας με την επιβεβαιωτική δοκιμή, είναι η ακόλουθη, όπως καθορίζεται στον πιο κάτω Πίνακα: ΠΙΝΑΚΑΣ Προϊόντα: Κατεργασία Ανιονικές τασιενεργοί ουσίες: Καμία Εμπορικά παρασκευάσματα απορρυπαντικών: Αλκοολική εκχύλιση και στη συνέχεια, διαχωρισμός των τασιενεργών ουσιών με ιοντοανταλλαγή Σκοπός της αλκοολικής εκχυλίσεως είναι η απομάκρυνση των αδιάλυτων και ανόργανων συστατικών του εμπορικού προπαρασκευάσματος, τα οποία σε μερικές περιπτώσεις μπορούν να επηρεάσουν τη δοκιμή της βιοδιασπασιμότητας. (β) Διαδικασία ιοντοανταλλαγής: Για να είναι ακριβείς οι δοκιμές της βιοδιασπασιμότητας, απομονώνονται και χωρίζονται τα ανιονικά τασιενεργό συστατικά από το σαπούνι και από τις μη ιονικές και κατιονικές τασιενεργούς ουσίες. Το αποτέλεσμα αυτό επιτυγχάνεται με την εφαρμογή της τεχνικής ανταλλαγής ιόντων χρησιμοποιώντας μακροπορώδη ιονανταλλακτική ρητίνη και κατάλληλο εκλουστικό μέσο, που επιτρέπει την κλασματική έκλουση. Έτσι, το σαπούνι, οι ανιονικές και οι μη ιονικές τασιενεργοί ουσίες απομονώνονται με μία μόνο διαδικασία. (γ) Αναλυτικός έλεγχος: Αφού ομογενοποιηθεί το δείγμα, η περιεκτικότητα εμπορικού παρασκευάσματος σε ανιονικές τασιενεργούς ουσίες προσδιορίζεται σύμφωνα με την αναλυτική μέθοδο MBAS. Η περιεκτικότητα σε σαπούνι προσδιορίζεται με κατάλληλη μέθοδο. Η ανάλυση αυτή του παρασκευάσματος είναι απαραίτητη για τον υπολογισμό των ποσοτήτων που απαιτούνται για την ετοιμασία των κλασμάτων που προορίζονται για τις δοκιμές της βιοδιασπασιμότητας.
- Αρχή της μεθόδου: Από ομογενές δείγμα (σκόνες, αποξηραμένοι πολτοί και αποξηραμένα υγρά) λαμβάνεται αιθανολικό εκχύλισμα, το οποίο περιέχει τις τασιενεργούς ουσίες, το σαπούνι και άλλα αλκοολοδιαλυτά συστατικά του δείγματος του παρασκευάσματος. Το αιθανολικό εκχύλισμα εξατμίζεται μέχρι ξηρού, διαλύεται σε μίγμα ισοπροπανόλης/νερού και το διάλυμα που προκύπτει περνά από μικτή διάταξη ισχυρώς όξινης κατιοανταλλακτικής και μακροπορώδους ανιοανταλλακτικής ρητίνης, σε θερμοκρασία 323 Κ (50°C). Η θερμοκρασία αυτή είναι απαραίτητη ώστε να εμποδίζεται η καθίζηση των λιπαρών οξέων που ενδεχόμενα μπορούν να υπάρξουν σε όξινο περιβάλλον. Οι μη ιονικές τασιενεργοί ουσίες παραμένουν στο έκλουσμα. Τα λιπαρά οξέα του σαπουνιού διαχωρίζονται με έκλουση, με αιθανόλη, που περιέχει διοξείδιο του άνθρακα. Ακολούθως, οι ανιονικές τασιενεργοί ουσίες παραλαμβάνονται ως άλατα αμμωνίου με έκλουση με υδατικό ισοπροπανολικό διάλυμα όξινου ανθρακικού αμμωνίου. Τα άλατα αυτά του αμμωνίου χρησιμοποιούνται για τη δοκιμή της διασπασιμότητας. Οι κατιονικές τασιενεργοί ουσίες, που μπορεί να επηρεάσουν τη δοκιμή της βιοδιασπασιμότητας και την αναλυτική διαδικασία, απομακρύνονται από την κατιονανταλλακτική ρητίνη που βρίσκεται πάνω από την ανιοναταλλακτική ρητίνη.
- Χημικές ουσίες και συσκευές: (α) απιονισμένο νερό• (β) αιθανόλη, 95% (ν/ν) (C2H5OH) (επιτρέπεται να περιέχει μεθυλοαιθυλοκετόνη ή μεθανόλη ως μετουσιωτικό)• (γ) μίγμα ισοπροπανόλης/νερού (50/50 ν/ν): - 50 μέρη κατ' όγκον ισοπροπανόλης (CH3CHOHCH3), και - 50 μέρη κατ' όγκον νερού (το οποίο καθορίζεται στην υποπαράγραφο (α)) • (δ) Αιθανολικό διάλυμα διοξειδίου του άνθρακα (περιεκτικότητα σε διοξείδιον του άνθρακα (CO2) περίπου 0,1%): διοχετεύεται επί 10 λεπτά διοξείδιο του άνθρακα (CO2) στην αιθανόλη (η οποία καθορίζεται στην υποπαράγραφο (β)), μέσω σωλήνα που έχει στην άκρη του δίσκο από εσμυρισμένο γυαλί. To διάλυμα πρέπει να παρασκευάζεται αμέσως πριν χρησιμοποιηθεί • (ε) διάλυμα όξινου ανθρακικού αμμωνίου (60/40 ν/ν): 0,3 mol NH4HCO3 σε 1000 mL μίγματος ισοπροπανόλης/νερού αποτελούμενου από 60 μέρη κατ' όγκον ισοπροπανόλης και 40 μέρη κατ' όγκον νερού (το οποίο καθορίζεται στην υποπαράγραφο (α)) • (στ) κατιοανταλλάκτης (ΚΑΤ), ισχυρά όξινος, ανθεκτικός στην αλκοόλη (50- 100 mesh) • (ζ) ανιοανταλλάκτης (ΑΑΤ), μακροπορώδης Merck Lewatit, MP 7080 (70-150 mesh), ή ισοδύναμος• (η) υδροχλωρικό οξύ 10% HCI (w/w)• (θ) σφαιρική φιάλη 2 000 ml με στόμιο από εσμυρισμένο γυαλί και κάθετο ψυκτήρα • (ι) χωνί διηθήσεως κενού διαμέτρου 90 mm, που να μπορεί να θερμαίνεται, για χάρτινους ηθμούς• (ια) φιάλη διηθήσεως κενού 2 000 ml • (ιβ) στήλες ιοντοανταλλακτών με θερμαντικό χιτώνα και στρόφιγγα: εσωτερικός σωλήνας διαμέτρου 60 mm και ύψους 450 mm, όπως φαίνεται στο Σχήμα 4 • (ιγ) υδατόλουτρο • (ιδ) πυριατήριο κενού • (ιε) θερμοστάτης • (ιστ) περιστροφικός εξαερωτήρας.
- Παρασκευή του εκχυλίσματος και διαχωρισμός των μη ανιονικών δραστικών ουσιών: (α) Παρασκευή του εκχυλίσματος: Η ποσότητα τασιενεργών ουσιών που απαιτείται για τη δοκιμή της βιοδιασπασιμότητας είναι περίπου 50g MBAS. Κανονικά η προς εκχύλιση ποσότητα του εμπορικού παρασκευάσματος δεν υπερβαίνει τα 1000 g, αλλά είναι δυνατό να χρειαστεί να εκχυλιστούν συμπληρωματικές ποσότητες δείγματος. Για πρακτικούς λόγους 5000 g είναι, στις περισσότερες περιπτώσεις, το ανώτατο όριο για την παρασκευή εκχυλισμάτων για τη δοκιμή της βιοδιασπασιμότητας. Η πείρα έχει δείξει ότι μια σειρά μικρών εκχυλίσεων είναι προτιμότερη από την εκχύλιση μιας μεγάλης ποσότητας. Οι καθοριζόμενες ποσότητες ιοντοανταλλακτών έχουν υπολογιστεί για ικανότητα ανταλλαγής 600 έως 700 mmoles τασιενεργών ουσιών και σαπουνιού. (β) Απομόνωση των αλκοολοδιαλυτών συστατικών: Προστίθενται 250 g του προς ανάλυση εμπορικού παρασκευάσματος σε 1 250 ml αιθανόλης και φέρεται το μίγμα στο σημείο βρασμού υπό κάθετο ψυκτήρα επί μία ώρα, αναδεύοντάς το. Το θερμό αλκοολικό διάλυμα διηθείται γρήγορα από διηθητικό χωνί με μεγάλους πόρους προθερμασμένο σε θερμοκρασία 323 Κ (50°C) με κενό. Η φιάλη και το διηθητικό χωνί πλένονται με περίπου 200 ml θερμή αιθανόλη. Το διήθημα και το απόπλυμα του ηθμού περισυλλέγονται σε φιάλη κενού. Όταν τα προς ανάλυση προϊόντα είναι πολτοί ή υγρά, βεβαιώνεται ότι το δείγμα δεν περιέχει περισσότερα από 55 g ανιονικές τασιενεργούς ουσίες και 35 g σαπούνι. Εξατμίζεται αυτό το ζυγισμένο δείγμα μέχρι ξηρού. Το υπόλειμμα διαλύεται σε 2 000 ml αιθανόλης και η διαδικασία συνεχίζεται όπως παραπάνω. Στην περίπτωση σκόνης με χαμηλή φαινομένη πυκνότητα (Το διήθημα της αιθανόλης εξατμίζεται μέχρι ξηρού, κατά προτίμηση με τη βοήθεια περιστροφικού εξαερωτήρα. Αν χρειαστεί μεγαλύτερη ποσότητα εκχυλίσματος, η διαδικασία επαναλαμβάνεται. Διαλύεται το σύνολο των υπολειμμάτων σε 5000 ml μίγματος ισοπροπανόλης/νερού. (γ) Ετοιμασία των ιονανταλλακτικών στηλών: Κατιονανταλλακτική στήλη: Τίθενται 600 mL κατιονανταλλακτικής ρητίνης (που καθορίζεται στην παράγραφο 3(στ)) σε ποτήρι ζέσεως των 3000 ml και σκεπάζεται προσθέτοντας 2000 mL υδροχλωρικό οξύ (που καθορίζεται στην παράγραφο 3(η)). Αφήνεται σε επαφή για τουλάχιστον δυο ώρες, αναδεύοντάς περιοδικά. Αποχύνεται το οξύ και μεταφέρεται η ρητίνη στη στήλη (που καθορίζεται στην παράγραφο 3(ιβ)) με τη βοήθεια απιονισμένου νερού. Η στήλη καλύπτεται με υαλοβάμβακα. Η στήλη εκπλένεται με απιονισμένο νερό, με παροχή 10-30 mL/min, ωσότου το απόπλυμα να μην περιέχει χλωριούχα. Το νερό εκτοπίζεται με μίγμα 2 000 mL ισοπροπανόλης/νερού (που καθορίζεται στην παράγραφο 3(γ)) με παροχή 10-30mL/min. Η στήλη είναι έτοιμη για χρήση. Ανιονανταλλακτική στήλη: Τίθενται 600 mL ανιονανταλλακτικής ρητίνης (που καθορίζεται στην παράγραφο 3(ζ)) σε ποτήρι ζέσεως των 3 000 ml και σκεπάζεται τελείως προσθέτοντας 2 000 mL απιονισμένο νερό. Η ρητίνη αφήνεται να διογκωθεί για τουλάχιστον δύο ώρες. Η ρητίνη μεταφέρεται στη στήλη με τη βοήθεια απιονισμένου νερού. Η στήλη καλύπτεται με υαλοβάμβακα. Η στήλη εκπλένεται με διάλυμα 0,3 Μ μονόξινου ανθρακικού αμμωνίου (που καθορίζεται στην παράγραφο 3(ε)) μέχρι πλήρους απομακρύνσεως των χλωριούχων, πράγμα που απαιτεί περίπου 5 000 mL διάλυμα. Πλένεται κατόπιν με 2000 mL απιονισμένο νερό. Εκτοπίζεται το νερό με μίγμα 2000 mL ισοπροπανόλης/νερού (που καθορίζεται στην παράγραφο 3(γ)) με παροχή 10- 30 mL/min. Η στήλη ανταλλαγής έχει τώρα μορφή -ΟΗ και είναι έτοιμη για χρήση. (δ) Διαδικασία ιοντοανταλλαγής: Οι στήλες ανταλλαγής συνδέονται έτσι ώστε η κατιονανταλλακτική στήλη να βρίσκεται πάνω από την ανιονανταλλακτική στήλη. Οι στήλες φέρονται σε θερμοκρασία 323 Κ (50°C) με τη βοήθεια θερμοστάτη. Θερμαίνονται 5000 mL του διαλύματος που προέκυψε από τα διαλαμβανόμενα στην παράγραφο 4(β) στους 333 Κ (60°C) και διαβιβάζεται μέσα από το συνδυασμό των στηλών με ροή 20 mL/min. Οι στήλες εκπλένονται με θερμό μίγμα 1000 mL ισοπροπανόλης/νερού (το οποίο καθορίζεται στην παράγραφο 3(γ)). Για να παραληφθούν οι ανιονικές τασιενεργοί ουσίες (MBAS), αποσυνδέεται η στήλη ΚΑΤ. Τα λιπαρά οξέα του σαπουνιού εκλούονται από τη στήλη ΚΑΤ με 5000 mL διαλύματος αιθανόλης/CO2 (στους 323 K, 50°C) (το οποίο καθορίζεται στην παράγραφο 3(δ)). To έκλουσμα απορρίπτεται. Ακολούθως, εκλούονται οι MBAS από τη στήλη AAT με 5 000 mL διαλύματος όξινου ανθρακικού αμμωνίου (το οποίο καθορίζεται στην παράγραφο 3(ε)). To έκλουσμα εξατμίζεται μέχρι ξηρού σε ατμόλουτρο ή σε περιστροφικό εξαερωτήρα. To υπόλειμμα περιέχει τις MBAS (υπό μορφή αμμωνιακού άλατος) και, ενδεχομένως, μη τασιενεργά ανιονικά προϊόντα που δεν επηρεάζουν τη δοκιμή της βιοδιασπασιμότητας. Προστίθεται, στο υπόλειμμα, απιονισμένο νερό μέχρι καθορισμένου όγκου και μετράται σε ένα δείγμα η περιεκτικότητα σε MBAS, σύμφωνα με το Μέρος III. To διάλυμα χρησιμοποιείται ως διάλυμα των ανιονικών τασιενεργών ουσιών για τη δοκιμή της βιοδιασπασιμότητας. To διάλυμα διατηρείται σε θερμοκρασία κατώτερη από 278°Κ (5°C). (ε) Αναγέννηση των ιονανταλλακτικών ρητινών: H κατιονανταλλακτική ρητίνη απορρίπτεται έπειτα από κάθε χρήση. H ανιονανταλλακτική ρητίνη αναγεννάται διαβιβάζοντας από τη στήλη ποσότητα διαλύματος όξινου ανθρακικού αμμωνίου (που καθορίζεται στην παράγραφο 3(ε)) με ρυθμό ροής περίπου 10 mL/min, ωσότου το έκλουσμα να βγαίνει απαλλαγμένο από ανιονικές τασιενεργούς ουσίες (δοκιμή κυανού του μεθυλενίου). H ανιονανταλλακτική ρητίνη κατόπιν εκπλένεται με μίγμα 2 000 mL ισοπροπανόλης/νερού (το οποίο καθορίζεται στην παράγραφο 3(γ)). H ανιονανταλλακτική ρητίνη είναι έτοιμη και πάλι να χρησιμοποιηθεί. Μέρος III Προσδιορισμός των ανιονικών τασιενεργών παραγόντων κατά τη δοκιμή της βιοδιασπασιμότητας
- Αρχή: H μέθοδος στηρίζεται στο γεγονός ότι η κατιονική χρωστική του κυανού του μεθυλενίου σχηματίζει κυανά άλατα με τις ανιονικές τασιενεργούς ουσίες, που μπορούν να εκχυλιστούν με χλωροφόρμιο. Για να αποφευχθούν παρεμβολές η εκχύλιση πραγματοποιείται πρώτα από αλκαλικό διάλυμα και κατόπιν το εκχύλισμα ανακινείται με όξινο διάλυμα κυανού του μεθυλενίου. H απορρόφηση της διαχωριζομένης οργανικής φάσεως προσδιορίζεται φωτομετρικώς στο μήκος κύματος μεγίστης απορροφήσεως 650 nm.
- Αντιδραστήρια και συσκευές: (α) ρυθμιστικό διάλυμα με pΗ 10: διαλύονται 24 g όξινο ανθρακικό νάτριο (NaHCO3) AR και 27 g άνυδρο ανθρακικό νάτριο (Na2CO3) AR σε απιονισμένο νερό και αραιώνονται στα 1000mL- (β) ουδέτερο διάλυμα κυανού του μεθυλενίου: διαλύονται 0,35 g κυανού του μεθυλενίου AR σε απιονισμένο νερό και αραιώνοντα στα 1000 ml. To διάλυμα παρασκευάζεται τουλάχιστον 24 ώρες πριν χρησιμοποιηθεί. H απορρόφηση στα 650 nm της χλωροφορμικής φάσεως της λευκής δοκιμής, μετρούμενη ως προς καθαρό χλωροφόρμιο, δεν υπερβαίνει 0,015 ανά 1 cm πάχους στιβάδος• (γ) όξινο διάλυμα κυανού του μεθυλενίου: διαλύονται 0,35 g κυανού του μεθυλενίου AR σε 500 ml απιονισμένο νερό και αναμιγνύονται με 6,5 ml H2SO4 (d = 1,84 g/ml). Αραιώνονται με απιονισμένο νερό στα 1000 ml. To διάλυμα παρασκευάζεται τουλάχιστον 24 ώρες πριν χρησιμοποιηθεί. H απορρόφηση στα 650 nm της χλωροφορμικής φάσεως της λευκής δοκιμής μετρουμένη ως προς καθαρό χλωροφόρμιο, δεν υπερβαίνει τα 0,015 ανά 1 cm πάχους στιβάδος• (δ) χλωροφόρμιο (τριχλωρομεθάνιο) CHCl3 AR, που έχει αποσταχθεί πρόσφατα • (ε) μεθυλικός εστέρας του σουλφονικού οξέος του δωδεκυλοβενζόλιου • (στ) αιθανολικό διάλυμα υδροξειδίου του καλίου (ΚΟΗ) 0,1 Μ• (ζ) καθαρή αιθανόλη (C2H5OH) • (η) θειϊκό οξύ (H2SΟ4) 0,5 Μ • (θ) διάλυμα φαινολοφθαλεΐνης: διαλύεται 1 g φαινολοφθαλεΐνη σε 50 ml αιθανόλης και προστίθενται 50 ml απιονισμένο νερό με συνεχή ανάδευση. Τυχόν ίζημα απομακρύνεται με διήθηση• (ι) μεθανολικό υδροχλωρικό οξύ: 250 mL πυκνό υδροχλωρικό οξύ AR και 750 mL μεθανόλη • (ια) διαχωριστική χοάνη των 250 mL• (ιβ) ογκομετρική φιάλη των 50 mL• (ιγ) ογκομετρική φιάλη των 500 mL• (ιδ) ογκομετρική φιάλη των 1 000 mL• (ιε) σφαιρική φιάλη με εσμυρισμένο πώμα και κάθετο ψυκτήρα των 250 mL• βοηθητικά βρασμού • (ιστ) πεχάμετρο • (ιζ) φωτόμετρο για μετρήσεις στα 650 nm, με κυψελίδες πάχους 1 έως 5 cm • (ιη) χάρτινος ηθμός ποιοτικής ανάλυσης.
- Μέθοδος: Τα προς ανάλυση δείγματα δεν πρέπει να λαμβάνονται δια μέσου στιβάδος αφρού. Τα προς ανάλυση λύματα εισόδου και εξόδου της εγκαταστάσεως ενεργοποιημένης ιλύος διηθούνται αμέσως μετά τη δειγματοληψία. Τα πρώτα 100 ml των διηθημάτων απορρίπτονται. Τίθεται ένας γνωστός όγκος δείγματος, εξουδετερωμένος αν χρειαστεί, σε διαχωριστική χοάνη των 250 mL (η οποία καθορίζεται στην παράγραφο 2(ια)). Ο όγκος του δείγματος περιέχει μεταξύ 20 και 150 μg MBAS. Για χαμηλότερη περιεκτικότητα σε MBAS, μπορούν να χρησιμοποιηθούν μέχρι 100 mL δείγματος. Όταν χρησιμοποιούνται λιγότερα από 100 mL, αραιώνονται στα 100 mL, με απιονισμένο νερό. Προστίθενται στο δείγμα 10 mL ρυθμιστικό διάλυμα (το οποίο καθορίζεται στην παράγραφο 2(a)), 5 mL ουδέτερο διάλυμα κυανού του μεθυλενίου (το οποίο καθορίζεται στην παράγραφο 2(β)), και 15 ml χλωροφόρμιο (το οποίο καθορίζεται στην παράγραφο 2(δ)). Το μίγμα ανακινείται ομοιόμορφα και όχι πολύ δυνατά, επί ένα λεπτό. Όταν διαχωριστούν οι φάσεις, μεταφέρεται η χλωροφορμική στιβάδα σε δεύτερη διαχωριστική χοάνη που περιέχει 110 mL απιονισμένο νερό και 5 mL όξινο διάλυμα κυανού του μεθυλενίου (το οποίο καθορίζεται στην παράγραφο 2(γ)). Το μίγμα ανακινείται επί ένα λεπτό. Μεταφέρεται η χλωροφορμική στιβάδα σε ογκομετρική φιάλη (η οποία καθορίζεται στην παράγραφο 2(ιβ)) μέσω ηθμού από υδρόφιλο βάμβακα πλυμένο με αιθανόλη και εμποτισμένο με χλωροφόρμιο. Το αλκαλικό και το όξινο διάλυμα εκχυλίζονται τρεις φορές, χρησιμοποιώντας 10 mL χλωροφόρμιο για τη δεύτερη και την τρίτη εκχύλιση. Τα συνενωμένα χλωροφορμικά εκχυλίσματα διηθούνται μέσω του ίδιου ηθμού από υδρόφιλο βάμβακα και αραιώνονται μέχρι τη χαραγή στην ογκομετρική φιάλη των 50 mL (η οποία καθορίζεται στην παράγραφο 2(ιβ)), με το χλωροφόρμιο που χρησιμοποιήθηκε για επανέκπλυση του υδρόφιλου βάμβακα. Προσδιορίζεται με φωτόμετρο η απορρόφηση στα 650 nm του χλωροφορμικού διαλύματος σε κυψελίδες πάχους 1 έως 5 cm έναντι καθαρού χλωροφορμίου. Πραγματοποιείται λευκός προσδιορισμός για ολόκληρη τη διαδικασία.
- Καμπύλη αναφοράς: Ετοιμάζεται καμπύλη αναφοράς από την πρότυπη ουσία μεθυλικός εστέρας του σουλφονικού οξέως του δωδεκυλοβενζολίου (τύπος τετραπροπυλενίου, MB 340), μετά από σαπωνοποίηση προς άλας καλίου. To MBAS υπολογίζεται ως άλας νατρίου του σουλφονικού οξέως του δωδεκυλοβενζολίου (MB 348). Μεταφέρονται 400 έως 450 mg μεθυλικού εστέρα του σουλφονικού οξέος του δωδεκυλοβενζολίου (το οποίο καθορίζεται στην παράγραφο 2(ε)) με ακρίβεια 0,1 mg σε σφαιρική φιάλη και προστίθενται 50 mL αιθανολικού διαλύματος υδροξειδίου του καλίου (το οποίο καθορίζεται στην παράγραφο 2(στ)) και μερικά βοηθήματα βρασμού. Αφού προσαρμοστεί ο κάθετος ψυκτήρας βράζεται επί μία ώρα. Μετά την ψύξη, πλένεται ο ψυκτήρας και το εσμυρισμένο στόμιο της φιάλης με περίπου 30 mL αιθανόλης, και τα εκπλύματα αυτά προστίθενται στο περιεχόμενο της φιάλης. Τιτλοδοτείται το διάλυμα με θειικό οξύ μέχρι να εξαφανιστεί το χρώμα της φαινολοφθαλεΐνης. Μεταφέρεται το διάλυμα σε ογκομετρική φιάλη των 1000 mL (η οποία καθορίζεται στην παράγραφο 2(ιδ)), αραιώνεται μέχρι τη χαραγή με απιονισμένο νερό και αναμειγνύεται. Στη συνέχεια, αραιώνεται ένα μέρος του μητρικού αυτού διαλύματος της τασιενεργού ουσίας. Παραλαμβάνονται 25 mL, μεταφέρονται σε ογκομετρική φιάλη των 500 (η οποία καθορίζεται στην παράγραφο 2(ιγ)), αραιώνονται μέχρι τη χαραγή με απιονισμένο νερό και αναμειγνύονται. Το πρότυπο αυτό διάλυμα περιέχει "PHOTO" MBAS ανά mL, όπου Ε είναι το βάρος του δείγματος σε mg. Για να καταστρωθεί η καμπύλη αναφοράς, παραλαμβάνονται 1, 2, 4, 6 και 8 mL από το πρότυπο διάλυμα και αραιώνονται στα 100 mL με απιονισμένο νερό. Κατόπιν εφαρμόζεται η μέθοδος όπως καθορίζεται στην παράγραφο 3 (συμπεριλαμβανομένου του λευκού προσδιορισμού).
- Υπολογισμός των αποτελεσμάτων: Από την καμπύλη αναφοράς, που καθορίζεται στην παράγραφο 4, ευρίσκεται το ποσό της ανιονικής τασιενεργούς ουσίας (MBAS) στο δείγμα. Η περιεκτικότητα του δείγματος σε MBAS δίδεται από τον τύπο: "PHOTO" όπου V= όγκος του δείγματος που χρησιμοποιήθηκε σε mL. Τα αποτέλεσμα εκφράζονται σε άλας νατρίου του σουλφονικού οξέος του δωδεκυλοβενζολίου (MB 348).
- Έκφραση των αποτελεσμάτων: Τα αποτελέσματα εκφράζονται σε mg/L MBAS με ακρίβεια 0,1 mg. Σχήμα 1 Α: Δοχείο αποθηκεύσεως Ε: Αεραντλία Β: Δοσιμετρική αντλία F: Δοχείο συλλογής εκρέοντος υγρού C: Δοχείο αερισμού (χωρητικότητα 3 1) G: Εξάρτημα αερισμού D: Δοχείο μεταγγίσεως της Ιλύος Η: Μετρητής ροής αέρος Σχήμα 3 Σχήμα 4 Θερμαινόμενη στήλη ανταλλαγής (Διαστάσεις σε mm) ΤΕΤΑΡΤΟ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΤΕΤΑΡΤΟ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ (άρθρο 12
- w)• (η) σφαιρική φιάλη 2 000 ml με στόμιο από εσμυρισμένο γυαλί και κάθετο ψυκτήρα • (θ) χωνί διηθήσεως κενού διαμέτρου 90 mm (που να μπορεί να θερμαίνεται) για χάρτινους ηθμούς• (ι) φιάλη κενού 2 000 ml • (ια) στήλες ιονανταλλακτών με θερμαντικό χιτώνα και στρόφιγγα: εσωτερικός σωλήνας διαμέτρου 60 mm και ύψους 450 mm, όπως φαίνεται στο Σχήμα 4 • (ιβ) υδατόλουτρο • (ιγ) πυριατήριο κενού • (ιδ) θερμοστάτης • (ιε) περιστροφικός εξαερωτήρας. 4. Παρασκευή του εκχυλίσματος και χωρισμός των μη ιονικών δραστικών ουσιών: (α) Παρασκευή του εκχυλίσματος: Η ποσότητα τασιενεργών ουσιών που απαιτείται για τη δοκιμή της βιοδιασπασιμότητας είναι περίπου 25 g BiAS. Κατά την παρασκευή των εκχυλισμάτων για τις δοκιμές της βιοδιασπασιμότητας η χρησιμοποιούμενη ποσότητα του παρασκευάσματος πρέπει να περιορίζεται κατ' ανώτατο σε 2000 g. Γι' αυτό μπορεί να χρειαστεί να επαναληφθεί δύο ή περισσότερες φορές η κατεργασία μέχρι να προκύψει ποσότητα αρκετή για τη δοκιμή της βιοδιασπασιμότητας. Η πείρα έχει δείξει ότι μια σειρά μικρών εκχυλίσεων είναι προτιμότερη από την εκχύλιση μιας μεγάλης ποσότητας. (β) Απομόνωση των αλκοολοδιαλυτών συστατικών: Προστίθενται 250 g του προς ανάλυση εμπορικού παρασκευάσματος απορρυπαντικού σε 1 250 ml αιθανόλης και το μίγμα φέρεται στο σημείο βρασμού υπό κάθετο ψυκτήρα επί μία ώρα, αναδεύοντάς το. Το θερμό αλκοολικό διάλυμα διηθείται υπό κενό από διηθητικό χωνί με μεγάλους πόρους προθερμασμένο σε θερμοκρασία 323 Κ (50°C). Η φιάλη και το διηθητικό χωνί πλένονται με περίπου 200 ml θερμή αιθανόλη. Το διήθημα και το απόπλυμα του ηθμού περισυλλέγονται σε φιάλη κενού. Όταν τα προς ανάλυση εμπορικά παρασκευάσματα είναι πολτοί ή υγρά, βεβαιώνεται ότι το δείγμα δεν περιέχει περισσότερα από 25 g ανιονικές τασιενεργούς ουσίες και από 35 g σαπούνι. Το ζυγισμένο αυτό δείγμα εξατμίζεται μέχρι ξηρού. Το υπόλειμμα διαλύεται σε 500 ml αιθανόλης και η διαδικασία συνεχίζεται όπως παραπάνω. Στην περίπτωση σκόνης με χαμηλή φαινομένη πυκνότητα (Το διήθημα της αιθανόλης εξατμίζεται μέχρι ξηρού, κατά προτίμηση με τη βοήθεια περιστροφικού εξαερωτήρα. Εάν χρειάζεται μεγαλύτερη ποσότητα εκχυλίσματος, η διαδικασία επαναλαμβάνεται. Το σύνολο των υπολειμμάτων διαλύεται σε 5000 ml μίγματος ισοπροπανόλης/νερού. (γ) Ετοιμασία των ιονανταλλακτικών στηλών: Κατιονανταλλακτική στήλη: Τίθενται 600 mL κατιονανταλλακτικής ρητίνης (που καθορίζεται στην παράγραφο 3(ε)) σε ποτήρι ζέσεως των 3000 mL, και σκεπάζεται προσθέτοντας 2 000 mL υδροχλωρικό οξύ (που καθορίζεται στην παράγραφο 3(ζ)). Αφήνεται σε επαφή για τουλάχιστον δύο ώρες, αναδεύοντας το περιοδικά. Το οξύ αποχύνεται και μεταφέρεται η ρητίνη στη στήλη (που καθορίζεται στην παράγραφο 3(ια)) με τη βοήθεια απιονισμένου νερού. Η στήλη καλύπτεται με υαλοβάμβακα. Η στήλη πλένεται με απιονισμένο νερό, με παροχή 10-30 ml/min, ωσότου το απόπλυμα να μην περιέχει χλωριούχα. Το νερό εκτοπίζεται με μίγμα 2000 ml ισοπροπανόλης/νερού (το οποίο καθορίζεται στην παράγραφο 3(γ)), με παροχή 10-30 ml/min. Η στήλη είναι έτοιμη για χρήση. Ανιονανταλλακτική στήλη: Τίθενται 600 mL ανιονανταλλακτικής ρητίνης (η οποία καθορίζεται στην παράγραφο 3(στ)) σε ποτήρι ζέσεως και σκεπάζεται τελείως προσθέτοντας 2000 mL αττιονισμένο νερό. Η ρητίνη αφήνεται να διογκωθεί τουλάχιστον δύο ώρες. Ακολούθως, μεταφέρεται στη στήλη με τη βοήθεια απιονισμένου νερού. Η στήλη καλύπτεται με υαλοβάμβακα. Η στήλη πλένεται με διάλυμα 0,3 Μ μονοόξινου ανθρακικού αμμωνίου (το οποίο καθορίζεται στην παράγραφο 3(δ)), μέχρι πλήρους απομακρύνσεως των χλωριούχων, πράγμα που απαιτεί περίπου 5000 ml διάλυμα. Κατόπιν η στήλη πλένεται με 2000 ml απιονισμένο νερό. Το νερό εκτοπίζεται με μίγμα 2000 ml ισοπροπανόλης/νερού (που καθορίζεται στην παράγραφο 3(γ)), με παροχή 10-30 ml/min. Η στήλη ανταλλαγής έχει τώρα μορφή -ΟΗ και είναι έτοιμη για χρήση. (δ) Διαδικασία ιονανταλλαγής: Οι στήλες ανταλλαγής συνδέονται έτσι ώστε η κατιονανταλλακτική στήλη να βρίσκεται πάνω από την ανιονανταλλακτική στήλη. Οι στήλες φέρονται σε θερμοκρασία 323 Κ (50°C) με τη βοήθεια θερμοστάτη. Θερμαίνονται 5000 mL του διαλύματος, που προέκυψε σύμφωνα με τα διαλαμβανόμενα στην παράγραφο 4(β) στους 333 Κ (60°C) και το διάλυμα διαβιβάζεται μέσα από το συνδυασμό των στηλών με ρυθμό ροής 20 mL/min. Οι στήλες εκπλένονται με θερμό μίγμα 1 000 mL ισοπροπανόλης/νερού (το οποίο καθορίζεται στην παράγραφο 3(γ)). Για να παραληφθούν οι μη ιονικές τασιενεργοί ουσίες, περισυλλέγεται το έκλουσμα και το έκπλυμα και εξατμίζονται μέχρι ξηρού, κατά προτίμηση με τη βοήθεια περιστροφικού εξαερωτήρα. Το υπόλειμμα περιέχει το BiAS. Προστίθεται στο υπόλειμμα απιονισμένο νερό μέχρι καθορισμένου όγκου και μετράται σε ένα δείγμα η περιεκτικότητα του συνόλου σε BiAS, σύμφωνα με την παράγραφο 3 του Μέρους III. Το διάλυμα χρησιμοποιείται ως μητρικό διάλυμα των μη ιονικών τασιενεργών ουσιών για τη δοκιμή της βιοδιασπασιμότητας. Το διάλυμα διατηρείται σε θερμοκρασία κατώτερη από 278 Κ (5οC). (ε) Αναγέννηση των ιονανταλλακτικών ρητινών: O ανταλλάκτης των κατιόντων πετιέται έπειτα από κάθε χρήση. O ανταλλάκτης των ανιόντων αναγεννάται περνώντας από τη στήλη διάλυμα περίπου 5000 - 6000 mL όξινου ανθρακικού αμμωνίου (το οποίο καθορίζεται στην παράγραφο 3(δ)), με ρυθμό ροής περίπου 10 ml/min, ωσότου το έκλουσμα να είναι απαλλαγμένο από ανιονικές τασιενεργούς ουσίες (δοκιμή κυανού του μεθυλενίου). Κατόπιν η ανιονανταλλακτική ρητίνη εκπλένεται με μίγμα 2000 ml ισοπροπανόλης/νερού (το οποίο καθορίζεται στην παράγραφο 3(γ)). H ρητίνη μπορεί και πάλι να χρησιμοποιηθεί. Μέρος III Προσδιορισμός των μη ιονικών τασιενεργών ουσιών κατά τη δοκιμή της βιοδιασπασιμότητας 1. Αρχή: Οι τασιενεργοί ουσίες συγκεντρώνονται και απομονώνονται με διάβαση ρεύματος αερίου ("gas stripping"). H ποσότητα της μη ιονικής τασιενεργού ουσίας στο χρησιμοποιούμενο δείγμα θα πρέπει να είναι της τάξεως των 250- 800 μg. H συμπαρασυρόμενη τασιενεργός ουσία διαλύεται σε οξεικό αιθυλεστέρα. Αφού διαχωριστούν οι φάσεις και εξατμιστεί ο διαλύτης, η μη ιονική τασιενεργός ουσία κατακρημνίζεται σε υδατικό διάλυμα με τη βοήθεια του τροποποιημένου αντιδραστηρίου Dragendorff (KBiJ4 + BaCI2 + παγόμορφο οξεικό οξύ). To ίζημα διηθείται, πλένεται με παγόμορφο οξεικό οξύ και διαλύεται σε διάλυμα τρυγικού αμμωνίου. To βισμούθιο που υπάρχει στο διάλυμα προσδιορίζεται ποτενσιομετρικά, με διάλυμα διθειοκαρβαμικής πυρρολιδίνης σε pΗ 4-5, χρησιμοποιώντας ηλεκτρόδιο από στιλπνό λευκόχρυσο και ηλεκτρόδιο καλομέλανος ή αργύρου/χλωριούχου αργύρου, ως ηλεκτρόδιο αναφοράς. Η μέθοδος εφαρμόζεται στις μη ιονικές τασιενεργούς ουσίες που περιέχουν 6- 30 ομάδες οξυαλκυλενίου. Το αποτέλεσμα της ογκομέτρησης πολλαπλασιάζεται με τον εμπειρικό συντελεστή 54, για να μετατραπεί στην ουσία αναφοράς: εννεύλοφαινόλη συμπυκνωμένη με 10 mols αιθυλενοξειδίου (ΝΡ 10). 2. Αντιδραστήρια και συσκευές: Τα αντιδραστήρια παρασκευάζονται με απιονισμένο νερό. (α) Καθαρός οξεικός αιθυλεστέρας πρόσφατης αποστάξεως. (β) Όξινο ανθρακικό νάτριο (NaHCO3) AR. (γ) Αραιό υδροχλωρικό οξύ (20 mL πυκνό υδροχλωρικό οξύ (HCL) AR αραιωμένο με νερό μέχρι 1 000 mL). (δ) Μεθανόλη AR, πρόσφατης αποστάξεως, φυλαγμένη σε γυάλινη φιάλη. (ε) Πορφυρούν βρωμοκρεσόλης 0,1 g σε 100 mL μεθανόλης. (στ) Κατακρημνιστικό αντιδραστήριο: μίγμα 2 όγκων του διαλύματος Α και 1 όγκου του διαλύματος Β. Το μίγμα διατηρείται σε φιάλη από σκούρο καστανό γυαλί και μπορεί να χρησιμοποιηθεί μέχρι μια εβδομάδα μετά την παρασκευή του. (
- i)Διάλυμα Α: Διαλύεται 1,7 g βασικό νιτρικό βισμούθιο (BiONO3.H2O) AR σε 20 mL παγόμορφο οξεικό οξύ και συμπληρώνεται με νερό ως τα 100 mL. Διαλύονται έπειτα 65 g ιωδιούχο κάλιο AR σε 200 mL νερό. Τα δύο αυτά διαλύματα αναμειγνύονται σε ογκομετρική φιάλη των 1 000 mL, προστίθενται 200 mL παγόμορφο οξεικό οξύ (το οποίο καθορίζεται στην υποπαράγραφο (ζ)) και συμπληρώνεται με νερό ως τα 1 000 mL. (
- ii)Διάλυμα B: Διαλύονται 290 g χλωριούχο βάριο (BaCI2.2H2O) AR σε 1000 mL νερό. (ζ) Παγόμορφο οξεικό οξύ 99-100% (χαμηλότερες συγκεντρώσεις δεν είναι κατάλληλες). (η) Διάλυμα τρυγικού αμμωνίου: αναμειγνύονται 12,4 g τρυγικό οξύ AR και 12,4 mL υδατικό διάλυμα αμμωνίας AR (d=0,910 g/mL) και συμπληρώνονται με νερό ως τα 1000 mL (ή χρησιμοποιείται ισοδύναμη ποσότητα τρυγικού αμμωνίου AR). (θ) Διάλυμα αμμωνίας : αραιώνονται 40 mL αμμωνίας AR (d = 0,910 g/mL) με νερό ως τα 1 000 mL. (ι) Οξεικό ρυθμιστικό διάλυμα: διαλύονται 40 g στερεό υδροξείδιο του νατρίου AR σε 500 mL νερό σε ποτήρι ζέσεως και αφήνεται να κρυώσει. Προστίθενται 120 mL παγόμορφο οξεικό οξύ (που καθορίζεται στην υποπαράγραφο (ζ)). Αναμειγνύεται καλά, αφήνεται να κρυώσει, μεταφέρεται σε ογκομετρική φιάλη 1 000 mL και συμπληρώνεται ως τα 1 000 mL με νερό. (ια) Διάλυμα διθειοκαρβαμικής πυρρολιδίνης (καρβαμικό διάλυμα): διαλύονται 103 mg μονονάτριο διθειοκαρβαμική πυρρολιδίνη (C5H8NNaS22H2O) σε περίπου 500 ml νερό, προστίθενται 10 mL n- αμυλική αλκοόλη AR και 0,5 g NaHCO3 AR και συμπληρώνεται με νερό ως τα 1000 mL. (ιβ) Διάλυμα θειικού χαλκού (για την τιτλοδότηση του διαλύματος που καθορίζεται στην υποπαράγραφο (ια)). (
- i)Πυκνό διάλυμα: Διαλύονται 1 249 g θειικού χαλκού (CuSO4.5H2O) AR σε 50 mL 0,5 M θειικού οξέος και συμπληρώνεται με νερό ως τα 1 000 mL. (
- ii)Πρότυπο διάλυμα: Αναμειγνύονται 50 mL πυκνό διάλυμα και 10 mL 0,5 M H2SO4 και συμπληρώνονται με νερό ως τα 1 000 mL. (ιγ) Χλωριούχο νάτριο AR. (ιδ) Συσκευή εκχυλίσεως των τασιενεργών ουσιών, όπως παρίσταται στο Σχήμα 5: H διάμετρος του δίσκου από εσμυρισμένο γυαλί είναι ίδια με την εσωτερική διάμετρο του κυλίνδρου. (ιε) Διαχωριστική χοάνη 250 mL. (ιστ) Μαγνητικός αναδευτήρας με μαγνήτη 25-30 mm. (ιζ) Κάψα διηθήσεως Gooch1 με διάμετρο της διάτρητης βάσεως 25 mm, τύπου G 4. (ιη) Κυκλικά φίλτρα από ίνες υάλου, διαμέτρου 27 mm, με διάμετρο ινών 0,5 - 1,5 μm. (ιθ) Δύο φιάλες διηθήσεως κενού με στέλεχος και ελαστικό περιλαίμιο, 500 mL και 250 mL αντιστοίχως. (κ) Καταγραφικό ποτενσιόμετρο εφοδιασμένο με ηλεκτρόδιο από στιλπνό λευκόχρυσο και ηλεκτρόδιο αναφοράς καλομέλανος, ή αργύρου/χλωριούχου αργύρου, που να επιτρέπει κλίμακα μετρήσεως 250 mV, και αυτόματη προχοϊδα χωρητικότητας 20-25 mL, ή εναλλακτικό χειροκίνητο εξοπλισμό. 3. Μέθοδος: (α) Συγκέντρωση και διαχωρισμός της τασιενεργού ουσίας: To υδατικό δείγμα διηθείται μέσα από χάρτινο ηθμό ποιοτικής αναλύσεως. Τα πρώτα 100 ml του διηθήματος πετούνται. Τίθεται στη συσκευή εκχυλίσματος, που έχει προηγουμένως ξεπλυθεί με οξεικό αιθυλεστέρα, μετρημένη ποσότητα του δείγματος, που να περιέχει από 250-800 μg μη ιονικής τασιενεργού ουσίας. Για καλύτερο διαχωρισμό, προστίθενται 100 g χλωριούχο νάτριο και 5 g όξινο ανθρακικό νάτριο. Εάν ο όγκος του δείγματος ξεπερνά τα 500 mL, προστίθενται τα άλατα αυτά στη συσκευή διαχωρισμού υπό στερεά μορφή και διαλύονται διοχετεύοντας άζωτο ή αέρα στη συσκευή. Εάν χρησιμοποιείται δείγμα μικρότερου όγκου, διαλύονται τα άλατα σε 400 mL νερό και έπειτα προστίθενται στη συσκευή εκχυλίσεως. Προστίθεται νερό ωσότου η στάθμη να φτάσει τον πάνω κρουνό. Προστίθενται με προσοχή 100 mL οξεΐκός αιθυλεστέρας στην επιφάνεια της υδατικής φάσεως. H πλυντρίδα της εισόδου του αερίου (αζώτου ή αέρα) γεμίζεται ως τα δύο τρίτα με οξεικό αιθυλεστέρα. Διοχετεύεται στη συσκευή αέριο με ροή 30-60 L/h. Συνιστάται η χρήση στροφόμετρου. O ρυθμός του αερισμού αυξάνεται στην αρχή προοδευτικά. H παροχή του αερίου ρυθμίζεται με τέτοιο τρόπο ώστε οι φάσεις να μένουν καλά χωρισμένες, ώστε να περιορίζεται στο ελάχιστο η ανάμειξη των δύο φάσεων και η διάλυση του οξεικού αιθυλεστέρα στο νερό. H παροχή του αερίου διακόπτεται έπειτα από πέντε λεπτά. Εάν ο όγκος της οργανικής φάσεως μειωθεί κατά περισσότερο από 20% λόγω διαλύσεως στο νερό, η διαδικασία επαναλαμβάνεται μειώνοντας την παροχή του αερίου. H οργανική φάση μεταφέρεται σε διαχωριστική χοάνη. Επαναφέρεται στη συσκευή εκχυλίσεως οποιασδήποτε ποσότητα νερού που προέρχεται από την υδατική φάση και που ενδεχομένως βρίσκεται στη διαχωριστική χοάνη. Δεν πρέπει να υπάρχουν περισσότερα από μερικά mL. H φάση του οξεικού αιθυλεστέρα διηθείται μέσα από στεγνό χάρτινο ηθμό ποιοτικής αναλύσεως σε ποτήρι ζέσεως των 250 mL. Μεταφέρονται άλλα 100 mL οξεικού αιθυλεστέρα στη συσκευή εκχυλίσεως και διοχετεύεται μέσα της άζωτο ή αέρας επί πέντε λεπτά. H οργανική φάση μεταφέρεται στη διαχωριστική χοάνη που χρησιμοποιήθηκε για τον πρώτο διαχωρισμό, η υδατική φάση απορρίπτεται και η οργανική φάση διηθείται από τον ίδιο ηθμό. H διαχωριστική χοάνη και ο ηθμός ξεπλένονται με 20 mL περίπου οξεικού αιθυλεστέρα. To εκχύλισμα του οξεικού αιθυλεστέρα εξατμίζεται μέχρι ξηρού επί υδατολούτρου (εντός εστίας), κατευθύνοντας ελαφρό ρεύμα αέρος προς την επιφάνεια του διαλύματος, για να επιταχυνθεί η εξάτμιση. (β) Κατακρήμνιση και διήθηση: Διαλύεται το ξηρό υπόλειμμα που προέκυψε σύμφωνα με τα διαλαμβανόμενα στην παράγραφο 3(α), σε 5 mL μεθανόλης, προστίθενται 40 mL νερό και 0,5 mL αραιό υδροχλωρικό οξύ (το οποίο καθορίζεται στην παράγραφο 2(γ)) και αναμειγνύεται το μίγμα με μαγνητικό αναδευτήρα. Προστίθενται στο διάλυμα αυτό 30 mL κατακρημνιστικό αντιδραστήριο, το οποίο καθορίζεται στην παράγραφο 2(στ), με ογκομετρικό κύλινδρο. To ίζημα σχηματίζεται μετά από συνεχή ανάδευση. Μετά από δέκα λεπτά ανάδευσης, το μίγμα αφήνεται ακίνητο τουλάχιστον πέντε λεπτά. To μίγμα διηθείται μέσω κάψας διηθήσεως Gooch, της οποίας η βάση καλύπτεται με φίλτρο ινών υάλου. Πλένεται πρώτα το φίλτρο, υπό ελαφρό κενό, με 2 mL περίπου παγόμορφο οξεικό οξύ. Έπειτα πλένεται καλά το ποτήρι ζέσεως, η μαγνητική ράβδος και η κάψα με παγόμορφο οξεικό οξύ (40- 50 mL περίπου). Δεν είναι ανάγκη να μεταφερθεί ποσοτικά στο φίλτρο το ίζημα που έχει προσκολληθεί στα τοιχώματα του ποτηριού, γιατί το διάλυμα του ιζήματος που προορίζεται για ογκομέτρηση με σκοπό την τιτλοδότηση θα ξαναχυθεί στο ποτήρι, και το ίζημα που απόμεινε θα ξαναδιαλυθεί. (γ) Διάλυση του ιζήματος: To ίζημα διαλύεται στη διηθητική κάψα προσθέτοντας εν θερμώ (περίπου 353 K (80°C)) διάλυμα τρυγικού αμμωνίου σε τρεις δόσεις των 10 mL. Κάθε δόση αφήνεται για λίγα λεπτά μέσα στην κάψα προτού εφαρμοστεί κενό και διηθηθεί στη φιάλη. To περιεχόμενο της φιάλης μεταφέρεται στο ποτήρι ζέσεως όπου έγινε η κατακρήμνιση. Τα τοιχώματα του ποτηριού ξεπλένονται με 20 ml διάλυμα τρυγικού αμμωνίου για να διαλυθεί το υπόλοιπο ίζημα. Πλένεται προσεκτικά η κάψα, το στέλεχος και η φιάλη με 150-200 ml νερό, το οποίο και ξαναχύνεται στο ποτήρι ζέσεως που χρησιμοποιήθηκε για την κατακρήμνιση. (δ) Ογκομέτρηση: To διάλυμα αναδεύεται με μαγνητικό αναδευτήρα (ο οποίος καθορίζεται στην παράγραφο 2(ιστ)), προστίθενται μερικές σταγόνες πορφυρού βρωμοκρεσόλης (το οποίο καθορίζεται στην παράγραφο 2(ε)) και προστίθεται αραιό διάλυμα της αμμωνίας (το οποίο καθορίζεται στην παράγραφο 2(θ)) ώσπου να προκύψει χρώμα βιολεττί (το διάλυμα είναι ελαφρά όξινο λόγω του οξεικού οξέος που απέμεινε από το ξέπλυμα). Προστίθενται έπειτα 10 mL οξεικό ρυθμιστικό διάλυμα (το οποίο καθορίζεται στην παράγραφο 2(ι)), βυθίζονται τα ηλεκτρόδια στο διάλυμα και γίνεται η ογκομέτρηση ποτενσιομετρικώς με καρβαμικό διάλυμα (το οποίο καθορίζεται στην παράγραφο 2(ια)) ως πρότυπο. Κατά την τιτλοδότηση, το ράμφος της προχοϊδας είναι μέσα στο διάλυμα. H ταχύτητα ογκομέτρησης δεν ξεπερνά τα 2 mL/min. To ισοδύναμο σημείο είναι η τομή των εφαπτόμενων των δύο τμημάτων της καμπύλης του δυναμικού. Σε μερικές περιπτώσεις θα διαπιστωθεί ότι η καμπή της καμπύλης του δυναμικού πλαταίνει, πράγμα που διορθώνεται με τον προσεκτικό καθαρισμό του ηλεκτροδίου λευκοχρύσου (γυάλισμα με σμιριδόχαρτο). (ε) Λευκός προσδιορισμός: Ταυτόχρονα, γίνεται λευκός προσδιορισμός, επαναλαμβάνοντας ολόκληρη τη διαδικασία, με 5 mL μεθανόλη και 40 mL νερό σύμφωνα με τα διαλαμβανόμενα στην παράγραφο 3(β). O λευκός προσδιορισμός δίνει κάτω του 1 mL στην ογκομέτρηση, αλλιώς είναι ύποπτη η καθαρότητα των αντιδραστηρίων (τα οποία καθορίζονται στην παράγραφο 2(γ), (ζ), (η), (θ) και (ι) και ιδιαίτερα η περιεκτικότητα τους σε βαριά μέταλλα, και πρέπει να αντικατασταθούν. Στον υπολογισμό των αποτελεσμάτων λαμβάνεται υπόψη ο λευκός προσδιορισμός. (στ) Έλεγχος του συντελεστή του καρβαμικού διαλύματος: Υπολογίζεται ο συντελεστής που αντιστοιχεί στο καρβαμικό διάλυμα την ημέρα χρησιμοποίησης του. Για το σκοπό αυτό, ογκομετρούνται 10 mL από το πρότυπο διάλυμα θειικού χαλκού (το οποίο καθορίζεται στην παράγραφο 2(ιβ)), αφού προστεθούν 100 mL νερό και 10 mL οξεικό ρυθμιστικό διάλυμα (το οποίο καθορίζεται στην παράγραφο 2(ι)). Εάν η χρησιμοποιούμενη ποσότητα είναι «a» mL, ο συντελεστής f καθορίζεται ως εξής: "PHOTO" και όλα τα αποτελέσματα των δοσιμετριών πολλαπλασιάζονται μ' αυτόν το συντελεστή. 4. Υπολογισμός των αποτελεσμάτων: Κάθε μη ιονική τασιενεργός ουσία έχει τον δικό της συντελεστή, ανάλογα με τη σύνθεσή της, ιδίως ανάλογα με το μήκος της αλυσίδας των αλκενοξειδίων. Οι συγκεντρώσεις των μη ιονικών τασιενεργών ουσιών εκφράζονται σε σχέση με μια ουσία αναφοράς, μια εννεϋλοφαινόλη με 10 μονάδες αιθυλενοξειδίου (NP 10), για την οποία ο συντελεστής μετατροπής ισούται με 0,054. H ποσότητα της τασιενεργού ουσίας που περιέχει το δείγμα εκφραζόμενη ως mg NP 10 υπολογίζεται με τη βοήθεια αυτού του συντελεστή, ως εξής: (b-c). f. 0.054 = mg μη ιονικής τασιενεργού ουσίας ως mg ισοδύναμου NP 10, όπου: b = όγκος του καρβαμικού διαλύματος που χρησιμοποιήθηκε για το δείγμα (mL) • c = όγκος του καρβαμικού διαλύματος που χρησιμοποιήθηκε για το λευκό προσδιορισμό (mL) • f = συντελεστής του καρβαμικού διαλύματος. 5. Έκφραση των αποτελεσμάτων: Τα αποτελέσματα εκφράζονται σε mg/L ως ισοδύναμου NP 10 με ακρίβεια 0,1 mg. Σχήμα 1 Α: Δοχείο αποθηκεύσεως Ε: Αεραντλία Β: Δοσιμετρική αντλία F: Δοχείο συλλογής εκρέοντος υγρού C: Δοχείο αερισμού (χωρητικότητα 3 1) G: Εξάρτημα αερισμού D: Δοχείο μεταγγίσεως της Ιλύος Η: Μετρητής ροής αέρος Εκτύπωση Cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii και τη ConvertPLC για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο