← Κύπρος

Γρηγορίου Μιχάλης ν. ΧΡ. ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ & ΥΙΟΙ ΛΙΜΙΤΕΔ, Αρ. Αγωγής: 2002/2011, 30/11/2016

Γρηγορίου Μιχάλης ν. ΧΡ. ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ & ΥΙΟΙ ΛΙΜΙΤΕΔ, Αρ. Αγωγής: 2002/2011, 30/11/2016 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDPAF:2016:A267 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΠΑΦΟΥ Ενώπιον: Γ. Κ. Βλάμη, Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 2002/2011 Μεταξύ: Γρηγορίου Μιχάλης από Πάφο Ενάγοντα και ΧΡ. ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ & ΥΙΟΙ ΛΙΜΙΤΕΔ, από Λευκωσία Εναγομένων Ημερομηνία: 30.11.16 Εμφανίσεις: Για Ενάγοντα: κα Ρ. Μαλλή μαζί με κ. Χ. Σωτηριάδη (ο κ. Χ. Σωτηριάδης για ν' ακούσει απόφαση) Για Εναγομένους: κ. Ν. Χατζηιωάννου μαζί με κ. Λ. Νεοφύτου (ο κ. Λ. Νεοφύτου για ν' ακούσει απόφαση) Ενάγοντας: παρών ΑΠΟΦΑΣΗ Με την παρούσα αγωγή ο Ενάγοντας αξιώνει από τους Εναγομένους γενικές και ειδικές αποζημιώσεις πλέον τόκους και δικηγορικά έξοδα για ζημιές, απώλειες, σωματικές βλάβες και ανικανότητα που ισχυρίζεται ότι υπέστηκε συνεπεία ατυχήματος που είχε στις 08.09.09 στο χώρο εργασίας του όπου εργαζόταν ως εργοδοτούμενος των Εναγομένων. Οι δικογραφημένες θέσεις και ισχυρισμοί των διαδίκων: Όπως ο Ενάγοντας επικαλείται, κατά τον ουσιώδη για την παρούσα αγωγή χρόνο ήταν 61 ετών, πλήρως υγιής και εργαζόταν στην υπηρεσία των Εναγομένων ως υπάλληλος διανομέας, φορτωτής και εκφορτωτής εξαρτημάτων στο κατάστημα/αποθήκη εξαρτημάτων των Εναγομένων που βρίσκεται στη βιομηχανική περιοχή της Γεροσκήπου της επαρχίας Πάφου με εβδομαδιαίες απολαβές €

  1. Σύμφωνα με τον Ενάγοντα στις 08.09.09 έλαβε οδηγίες από τον προϊστάμενο και/ή αντιπρόσωπο των Εναγομένων να μεταφέρει με τα χέρια κασόνια που περιείχαν φίλτρα του αέρα από χώρο στο ισόγειο όπου είχαν εκφορτωθεί από φορτηγό όχημα σε υπόγειο αποθηκευτικό χώρο. Σύμφωνα πάντοτε με τον Ενάγοντα, ενώ ο ίδιος είχε διασχίσει τον ισόγειο χώρο γραφείου κρατώντας ένα κασόνι, στην προσπάθεια του να κατέβει μεταλλική σκάλα 16 σκαλοπατιών που οδηγούσε στον υπόγειο χώρο αποθήκης γλίστρησε στο τρίτο σκαλί με αποτέλεσμα να πέσει στο δάπεδο του υπογείου και να τραυματιστεί. Είναι η θέση του Ενάγοντα ότι το εργατικό ατύχημα οφείλεται στην αποκλειστική αμέλεια των Εναγομένων καθώς και στην παράβαση από μέρους τους υποχρεώσεων που απορρέουν από τη σχετική με το θέμα αυτό νομοθεσία, λεπτομέρειες των οποίων παρέχονται μέσα από τα σημεία (Α) μέχρι (Θ) της παραγράφου 5 της έκθεσης απαίτησης. Όπως ο ίδιος ισχυρίστηκε, ένεκα του εργατικού ατυχήματος επωμίστηκε ζημιές συνολικού ύψους €7.912,
  2. Παράλληλα ο Ενάγοντας ισχυρίζεται ότι συνεπεία του πιο πάνω εργατικού ατυχήματος υπέστη σωματικές βλάβες και συγκεκριμένα κάταγμα Ο1, Ο2 και Ο5 σπονδύλων, κάκωση αριστερού αγκώνα, αιμωδίες στο αριστερό άνω άκρο με αδυναμία, σπασμό ραχιαίων μυών σπονδυλικής στήλης, μετατραυματική οσφυαλγία, μετατραυματική δισκοπάθεια Ο4-Ο5 μεσοσπονδυλίου διαστήματος, μετατραυματική ωλένια νευρίτιδα αριστερού άνω άκρου ενώ παρουσιάστηκε οίδημα στον δεξιό αγκώνα με περιορισμό κινήσεων. Όπως ο Ενάγοντας ακόμη ισχυρίστηκε, αισθάνθηκε ισχυρό πόνο στην κάτω σπονδυλική στήλη, στο δεξιό κάτω άκρο, στο γόνατο και στην περιοχή του αριστερού ωλένιου νεύρου στον αριστερό αγκώνα. Ο Ενάγοντας μεταφέρθηκε στο Γενικό Νοσοκομείο Πάφου όπου κρατήθηκε για νοσηλεία μέχρι τις 11.09.
  3. Στον Ενάγοντα χορηγήθηκε φαρμακευτική αγωγή και έτυχε φυσιοθεραπείας για περίοδο 4 μηνών περίπου. Περαιτέρω σύμφωνα με τον Ενάγοντα, μετά τον τραυματισμό του δεν επέστρεψε στην προ του ατυχήματος εργασία του ή σε οποιαδήποτε άλλη εργασία. Από την άλλη οι Εναγόμενοι απορρίπτουν τις θέσεις του Ενάγοντα ότι επέδειξαν αμέλεια και ότι παρέβηκαν οποιοδήποτε καθήκον τους που απορρέει από νομοθεσία. Γενικότερα οι Εναγόμενοι αρνούνται ότι ευθύνονται για την πρόκληση του εν λόγω εργατικού ατυχήματος και ισχυρίζονται ότι ενέργησαν ως λογικοί και συνετοί εργοδότες. Παράλληλα είναι η θέση των Εναγομένων ότι το πιο πάνω εργατικό ατύχημα προκλήθηκε λόγω αμέλειας του ιδίου του Ενάγοντα, λεπτομέρειες της οποίας παρέχονται μέσα από τα σημεία (α) μέχρι (στ) της παραγράφου 4 της υπεράσπισης. Σύμφωνα με τους Εναγομένους η ανατεθείσα στον Ενάγοντα εργασία ήταν απλή και για την εκτέλεση της δεν απαιτείτο ούτε οδηγίες αλλά ούτε και επίβλεψη της αφού ο τρόπος διεκπεραίωσης της μπορούσε να αφεθεί στον Ενάγοντα. Επίσης οι Εναγόμενοι ισχυρίζονται ότι για την εργασία που ανάθεσαν στον Ενάγοντα δεν απαιτείτο σύστημα εργασίας ή η λήψη ειδικών προφυλάξεων αλλά ο Ενάγοντας με τις γνώσεις και εμπειρίες του ήταν σε θέση να την εκτελέσει χωρίς ειδικές προφυλάξεις και οδηγίες και αφού ελέγξει το χώρο που θα χρησιμοποιούσε, όπως το έπραττε για μεγάλη περίοδο χωρίς κανένα πρόβλημα. Επιπλέον οι Εναγόμενοι αρνούνται ότι ο Ενάγοντας υπέστηκε τις σωματικές βλάβες και ζημιές που επικαλέστηκε ότι υπέστηκε μέσα από την έκθεση απαίτησης του και ζητούν απόρριψη των αιτουμένων αξιώσεων του με έξοδα εις βάρος του. Προσαχθείσα μαρτυρία: Για την απόδειξη της απαίτησης του ο Ενάγοντας παρουσίασε 7 μάρτυρες, εκ των οποίων ο ένας ήταν ο ίδιος (ΜΕ1) ενώ οι υπόλοιποι ήταν ο χειρούργος ορθοπεδικός Δρ. Ιωάννης Χριστοδούλου (ΜΕ2) του Γενικού Νοσοκομείου Πάφου, ο ιδιώτης ειδικός νευρολόγος Δρ. Μιχάλης Μιχαήλ (ΜΕ3), ο ειδικός ακτινολόγος Δρ. Γιώργος Βορκάς (ΜΕ4) του ιδιωτικού ιατρικού κέντρου 'Ίασις', ο ιδιώτης χειρούργος ορθοπεδικός Δρ. Χρίστος Φιλίππου (ΜΕ5), ο πρώην προϊστάμενος του Επαρχιακού Γραφείου Επιθεωρήσεως Εργασίας Πάφου και νυν εμπειρογνώμονας Τάκης Σωκράτους (ΜΕ6) και η λειτουργός του Επαρχιακού Γραφείου Κοινωνικών Ασφαλίσεων Πάφου Νίκη Πέτρου (ΜΕ7). Προς υπεράσπιση τους οι Εναγόμενοι κάλεσαν δύο μάρτυρες και συγκεκριμένα τον χειρούργο ορθοπεδικό-τραυματιολόγο Δρ. Ηλία Γεωργίου (ΜΥ1) και τον εμπειρογνώμονα μηχανολόγο μηχανικό Κυριάκο Ανδρέου (ΜΥ2) ), ο οποίος εργάζεται στην εταιρεία Ε.Ν. Μάνος (Κύπρος) Λτδ. Παράλληλα κατά την εκδίκαση της υπόθεσης κατατέθηκαν 19 τεκμήρια (Τεκμήρια 1-11, 12Α, 12Β και 13-19) καθώς επίσης ένα τεκμήριο προς αναγνώριση (Τεκμήριο 'Α'). Έχοντας σκιαγραφήσει τις βασικές θέσεις και ισχυρισμούς των μερών δεν προτίθεμαι να επαναλάβω το περιεχόμενο της προσαχθείσας μαρτυρίας αφού πλήρης έκταση του είναι καταγραμμένο στα πρακτικά. Αναφορά στη μαρτυρία θα γίνεται εκεί που κρίνεται σκόπιμο για σκοπούς αξιολόγησης της, εξαγωγής ευρημάτων και συμπερασμάτων του Δικαστηρίου. Οι θέσεις και ισχυρισμοί των μερών μαζί με την προσαχθείσα μαρτυρία αλλά και τα έγγραφα που έχουν κατατεθεί ως τεκμήρια κατά τη διάρκεια της εκδίκασης της παρούσας αγωγής έχουν μελετηθεί με προσοχή, λαμβάνονται υπόψη στο σύνολο τους και αξιολογούνται από το Δικαστήριο. Τελικές Αγορεύσεις: Στις τελικές αγορεύσεις τους αμφότερες οι πλευρές προσπάθησαν με νομική επιχειρηματολογία αλλά και με σχολιασμό μερών της προσκομισθείσας μαρτυρίας καθώς και με παραπομπή σε νομολογία να πείσουν για την ορθότητα των εκατέρωθεν θέσεων και εισηγήσεων τους. Συγκεκριμένα η ευπαίδευτη συνήγορος του Ενάγοντα κάλεσε το Δικαστήριο να κρίνει αξιόπιστη την μαρτυρία του πελάτη της (ΜΕ1) αλλά και τις μαρτυρίες των υπολοίπων μαρτύρων που κλήθηκαν από την πλευρά του Ενάγοντα για να καταθέσουν. Παράλληλα είναι η θέση της εν λόγω συνηγόρου ότι ο ΜΥ2 δεν θα πρέπει να θεωρηθεί εμπειρογνώμονας και κατ' επέκταση η μαρτυρία του δεν θα πρέπει να αξιολογηθεί ως τέτοια προερχόμενη από εμπειρογνώμονα. Για την πλευρά του Ενάγοντα ο συγκεκριμένος μάρτυρας δεν προσήλθε ως εξειδικευμένος μάρτυρας αλλά ήλθε μόνο για να βοηθήσει την εκδοχή των Εναγομένων. Περαιτέρω είναι η θέση της κυρίας Μαλλή ότι ο ΜΥ2 εμφανίστηκε στο Δικαστήριο με σαφή πρόθεση να διευκολύνει την πλευρά των Εναγομένων και ταυτόχρονα να μειώσει τη σοβαρότητα των πραγματικών τραυματισμών που ο Ενάγοντας υπέστηκε καθώς και τις μόνιμες βλάβες και κατάλοιπα που του επέφεραν. Κατά τον Ενάγοντα η μαρτυρία του συγκεκριμένου μάρτυρα δεν πρέπει να γίνει δεκτή επειδή περιέχει αντιφάσεις και υπεκφυγές και λόγω του ότι, ως ο ιατρός που εξέτασε τον Ενάγοντα 4 ½ χρόνια μετά το ατύχημα, δεν ήταν στην κατάλληλη θέση για να διαπιστώσει τι ακριβώς ο Ενάγοντας είχε υποστεί και ποια τα σημερινά προβλήματα του. Σύμφωνα με τη συνήγορο του Ενάγοντα, οι Εναγόμενοι είναι αποκλειστικά υπεύθυνοι για την πρόκληση του επιδίκου ατυχήματος επειδή δεν παρείχαν στον Ενάγοντα ασφαλές σύστημα εργασίας, επειδή τον εξέθεσαν σε περιττό κίνδυνο, επειδή δεν προέβλεψαν τον κίνδυνο και έτσι δεν προέβηκαν σε αποτροπή του με τη λήψη προσιτών μέτρων. Όπως λέχθηκε, ο κίνδυνος πτώσης μπορούσε εύκολα να προβλεφθεί και να αποφευχθεί. Σύμφωνα με την πλευρά του Ενάγοντα, η κούραση από το συνεχές ανεβοκατέβασμα της σκάλας, η χρήση των δύο χεριών για την μεταφορά των αντικειμένων που εμπόδιζαν την ορατότητα του ατόμου που τα κουβαλούσε καθώς και της δυνατότητας χρήσης της κουπαστής αύξανε τον κίνδυνο απώλειας ισορροπίας. Η δε επίδικη σκάλα ήταν αρκετά απότομη και μη εργονομική. Είναι εισήγηση της συνηγόρου του Ενάγοντα ότι από το μαρτυρικό υλικό που προσκομίστηκε και την νομολογία που εντόπισε θα πρέπει να επιδικαστούν στον πελάτη της οι ειδικές αποζημιώσεις που είχαν συμφωνηθεί στο ποσό των €7.912,84 επί πλήρους ευθύνης (προφανώς εννοεί €7.312 επειδή αυτό είναι το ποσό που έχει συμφωνηθεί επί πλήρους ευθύνης), γενικές αποζημιώσεις ύψους €35.000 για τις σωματικές βλάβες, τον πόνο και την ταλαιπωρία που υπέστηκε πλέον το ποσό των €59.760 ως απώλεια μελλοντικών απολαβών καθώς και τόκο επί παντός επιδικαζόμενου ποσού από την ημέρα που το εργατικό ατύχημα συνέβηκε. Αντίθετη ήταν η νομική επιχειρηματολογία του ευπαιδεύτου συνηγόρου των Εναγομένων, ο οποίος υποστήριξε ότι μέσα από την μαρτυρία που προσκομίστηκε ουδεμία εξήγηση δόθηκε για τον λόγο που οδήγησε στην απώλεια της ισορροπίας του Ενάγοντα και ακολούθως οδήγησε στην πτώση του. Σύμφωνα με το συνήγορο του Ενάγοντα δεν υπάρχει μαρτυρία που να αποδεικνύει ότι η απώλεια ισορροπίας του Ενάγοντα και η πτώση του οφείλεται σε επικινδυνότητα της σκάλας. Είναι η θέση του εν λόγω συνηγόρου ότι η σκάλα δεν ήταν επικίνδυνη αφού διέθετε τις ανάλογες διαστάσεις, προστατευτικό κάγκελο και κουπαστή. Κατά τον κύριο Χατζηιωάννου η επίδικη σκάλα ήταν συνάμα αντιολισθητική και έτσι δεν υπήρχε λόγος να δοθούν ειδικά παπούτσια στον Ενάγοντα για να μεταφέρει τα αντικείμενα, ο οποίος, κατά τον εν λόγω συνήγορο δεν έδωσε καμία εξήγηση για τι δεν χρησιμοποίησε είτε το κάγκελο είτε την κουπαστή για να μην πέσει από τη σκάλα. Όπως ο εν λόγω συνήγορος ανάφερε, ο τρόπος που μετέφερε τα αντικείμενα ο Ενάγοντας ήταν ασφαλής, πράγμα που έπραττε πέραν των 15 ετών, ενώ η όλη εργασία δεν ήταν δύσκολη ή επικίνδυνη. Παράλληλα εκ των πραγμάτων η δημιουργία ανελκυστήρα ήταν αδύνατη ενώ το κόστος για κάτι τέτοιο είναι κάτι που πρέπει να ληφθεί υπόψη προτού προωθηθεί τέτοιος ισχυρισμός. Ο εν λόγω συνήγορο αποδίδει ως μοναδική εξήγηση για την απώλεια ισορροπίας του είτε επειδή έχασε τις αισθήσεις του είτε επειδή ήταν αμελής. Ερχόμενος στις μαρτυρίες που προσκομίστηκαν είναι η θέση του συνηγόρου των Εναγομένων ότι η μαρτυρία του ΜΥ1 θα πρέπει να προτιμηθεί από άλλους ιατρούς του Ενάγοντα επειδή είναι περισσότερο πειστική, εμπεριστατωμένη και τεκμηριωμένη. Η δε μαρτυρία του ΜΕ6 σχετικά με την επικινδυνότητα της σκάλας θα πρέπει να απορριφθεί επειδή κατά τη γνώμη του εν λόγω συνηγόρου ήταν τελείως αόριστη και μη τεκμηριωμένη. Σε περίπτωση που το Δικαστήριο καταλήξει σε εύρημα πλήρους ευθύνης των Εναγομένων ο κύριος Χατζηιωάννου ευσεβάστως εισηγήθηκε ότι θα πρέπει να επιδικαστούν στον Ενάγοντα το ποσό των €7.312 που είναι οι ειδικές αποζημιώσεις που έχουν συμφωνηθεί και το ποσό των €12.000 ως γενικές αποζημιώσεις. Σε σχέση με τον ισχυρισμό του Ενάγοντα για απώλεια μελλοντικών απολαβών είναι η θέση του συνηγόρου των Εναγομένων ότι δεν πρέπει να του επιδικαστεί οποιοδήποτε ποσό επειδή ο ίδιος δεν αναζήτησε άλλη εργασία αλλά και με γνώμονα ότι αρχικά είχε κριθεί ανίκανος για εργασία 20% και στη συνέχεια κρίθηκε απόλυτα ικανός να εργαστεί. Καταλήγοντας ο κύριος Χατζηιωάννου ανάφερε ότι από την προσκομισθείσα μαρτυρία ο Ενάγοντας δεν απέδειξε την υπόθεση του στη βάση του ισοζυγίου των πιθανοτήτων και κάλεσε το Δικαστήριο να απορρίψει την αγωγή. Μη αμφισβητούμενα γεγονότα: Προτού ασχοληθώ με την αξιολόγηση της προσαχθείσας μαρτυρίας θεωρώ χρήσιμο να αναφέρω ορισμένα γεγονότα που είτε αποτελούν κοινό έδαφος των διαδίκων είτε δεν αμφισβητήθηκαν μέσα από την εκδίκαση της αγωγής. Συγκεκριμένα: (α) Ο Ενάγοντας γεννήθηκε στις 18.04.
  4. (β) Κατά τον ουσιώδη για την παρούσα αγωγή χρόνο οι Εναγόμενοι ήταν εταιρεία περιορισμένης ευθύνης δεόντως συσταθείσα σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία. (γ) Κατά τον ουσιώδη για την παρούσα αγωγή χρόνο ο Ενάγοντας ήταν υπάλληλος των Εναγομένων και μεταξύ τους υπήρχε σχέση εργοδότη-εργοδοτουμένου. (δ) Ο Ενάγοντας εργαζόταν στην υπηρεσία των Εναγομένων ως διανομέας, φορτωτής και εκφορτωτής εξαρτημάτων στο κατάστημα/αποθήκη εξαρτημάτων ιδιοκτησίας των Εναγομένων που βρίσκεται στη βιομηχανική περιοχή της Γεροσκήπου της επαρχίας Πάφου με εβδομαδιαίες απολαβές €
  5. (ε) Στις 08.09.09 οι Εναγόμενοι έδωσαν οδηγίες στον Ενάγοντα να μεταφέρει εμπορεύματα από σημείο του ισογείου του καταστήματος τους σε υπόγειο αποθηκευτικό χώρο του υποστατικού όταν σε κάποια στιγμή που αυτός κατευθυνόταν προς το υπόγειο και κατέβαινε μεταλλική σκάλα που υπήρχε μεταξύ του ισογείου και του υπογείου μεταφέροντας εμπορεύματα έχασε την ισορροπία του με αποτέλεσμα να πέσει στο έδαφος του υπογείου και να τραυματιστεί. (στ) Η σκάλα για την οποίαν γίνεται αναφορά στην έκθεση απαίτησης και από την οποία ο Ενάγοντας έπεσε και τραυματίστηκε είναι η ίδια στην οποία δόθηκε μαρτυρία από τον εμπειρογνώμονα του Ενάγοντα Τάκη Σωκράτους (ΜΕ6) και από τον εμπειρογνώμονα των Εναγομένων Κυριάκο Ανδρέου (ΜΥ2). (ζ) Οι διάδικοι συμφωνούν ότι επί πλήρους ευθύνης ο Ενάγοντας υπέστηκε τις πιο κάτω ζημιές και έξοδα:

(1)Αμοιβή Δρ. Χρίστου Φιλίππου - €790
(2)Μαγνητική τομογραφία (MRI) στο ιατρικό κέντρο 'Ίασις' - €310
(3)Αμοιβή Δρ. Μιχάλη Μιχαήλ (νευρολόγου) - €100
(4)Απώλεια εισοδήματος (22 εβδομάδες χ €275) - €6.000
(5)Κέντρο Ορθοπεδικών Εφαρμογών - €65
(6)Ιατρικό πιστοποιητικό Γενικού Νοσοκομείου Πάφου - €47,84 Σύνολο συμφωνηθέντων ειδικών ζημιών: €7.312,84 (επί πλήρους ευθύνης) Τα πιο πάνω γεγονότα αποτελούν αυτόματα μέρος των ευρημάτων του Δικαστηρίου. Επίδικα Θέματα: Προσεκτική μελέτη των έγγραφων προτάσεων σε συνάρτηση με την προσαχθείσα μαρτυρία καθώς και των τελικών αγορεύσεων καθιστούν σαφές ότι τα επίδικα ζητήματα που θα απασχολήσουν το Δικαστήριο είναι τα εξής:
(1)Εάν το εργατικό ατύχημα συνέβηκε υπό τις συνθήκες που ο Ενάγοντας επικαλείται.
(2)Ποιος ευθύνεται για την πρόκληση του εν λόγω εργατικού ατυχήματος.
(3)Κατά πόσο το προαναφερόμενο εργατικό ατύχημα προκάλεσε τις σωματικές βλάβες που ο Ενάγοντας ισχυρίζεται ότι υπέστηκε.
(4)Κατά πόσο ο Ενάγοντας τυχόν δικαιούται σε οποιεσδήποτε από τις αξιούμενες θεραπείες και σε ποιο ενδεχομένως βαθμό. Αξιολόγηση μαρτυρίας και ευρήματα Δικαστηρίου: Κατά την ακροαματική διαδικασία το Δικαστήριο είχε την ευκαιρία και ευχέρεια να παρακολουθήσει με κάθε δυνατή προσοχή όλους τους μάρτυρες οι οποίοι κατέθεσαν ενώπιον του. Με κριτήρια την όλη στάση και συμπεριφορά τους στο εδώλιο του μάρτυρα κατά τη ζωντανή ατμόσφαιρα της δίκης καθώς και το περιεχόμενο της μαρτυρίας τους, σε συνυφασμό με τα τεκμήρια που έχουν κατατεθεί στη δίκη το Δικαστήριο προχωρεί στην αξιολόγηση τους, πάντοτε με πλήρη επίγνωση ότι η αξιοπιστία εκτιμάται αυτοτελώς και αποσυναρτημένα του επιπέδου απόδειξης με δείχτη το στάδιο από το οποίο ανέκυψε, την πηγή των γνώσεων τους στο βαθμό που αυτές αφορούσαν τα επίδικα γεγονότα, την ύπαρξη προσωπικού συμφέροντος, τις ευκαιρίες που είχαν για να παρακολουθήσουν τα διαδραματισθέντα, την μνήμη και τους λόγους που είχαν να θυμούνται ή να πιστεύουν αυτά για τα οποία κατέθεταν, τη σαφήνεια και αμεσότητα των απαντήσεων τους, την ειλικρίνεια τους και την ύπαρξη σε αυτές υπερβολών ή ουσιαστικών εγγενών αντιφάσεων (βλέπε κυπριακό νομικό σύγγραμμα 'Το Δίκαιο της Απόδειξης' του Τάκη Ηλιάδη σελίδες 24 και 215, Bauer v. Ηροδότου & Υιοί Λτδ
(1994)1 Α.Α.Δ. 325, Λάρκου v. Παναγή
(1996)1(Α) Α.Α.Δ. 80, Ζαβρού v. Χαραλάμπους
(1996)1(Α) Α.Α.Δ. 447 και Ζαμπάς v. A & G Tsiarkezos Constructions Ltd
(1998)1 Α.Α.Δ. 820). Στη συνέχεια και κατά την αξιολόγηση της μαρτυρίας γίνεται συγκεκριμένη αναφορά στα σημεία της μαρτυρίας, που στηρίζεται η κρίση του Δικαστηρίου για την αξιοπιστία ή μη της μαρτυρίας αυτής και κατά λογική συνέχεια για την αποδοχή ή απόρριψη της είτε στην ολότητα της είτε μέρος της (Παύλου v. Αστυνομίας
(1998)2 Α.Α.Δ. 68, Σάββα v. Αστυνομίας
(1998)2 Α.Α.Δ. 391, Kades v. Nicolaou & Another
(1986)1 C.L.R. 212, Agapiou v. Panayiotou
(1988)1 C.L.R. 257 και Theomaria Estates Ltd v. Samuel Mason κ.α.
(2005)1 Α.Α.Δ. 256). Επομένως το Δικαστήριο έχει διακριτική ευχέρεια να αποδεχτεί την μαρτυρία ενός μάρτυρα είτε στην ολότητα της είτε μέρος της, η οποία ασκείται στη βάση των αρχών που το Εφετείο επισήμανε στην υπόθεση Κωνσταντίνου v. Αστυνομίας, Ποινική Έφεση Αρ. 219/2012, ημερ. 29.11.13. Η προσέγγιση που το Δικαστήριο υιοθετεί στο θέμα αποδοχής ή όχι μιας μαρτυρίας υπόκειται στον περιορισμό της αιτιολόγησης (Λαζάρου v. Δημοκρατίας,
(2010)2 Α.Α.Δ. 633). Το ακόλουθο απόσπασμα από την Shahin Haisan Fawzy Mohamed v. Δημοκρατίας
(2010)2 Α.Α.Δ. 266 εξηγεί με σαφήνεια τα πιο πάνω: "... ένας μάρτυρας μπορεί να γίνει πιστευτός ή μη πιστευτός, εν όλω ή εν μέρει, σύμφωνα με την άποψη την οποία έχει σχηματίσει το Δικαστήριο ως προς την αξιοπιστία του. Αυτή όμως η δυνατότητα επιλογής μερών μαρτυρίας προσφέρεται μόνο στις περιπτώσεις μαρτύρων οι οποίοι κρίνονται ως αξιόπιστοι μάρτυρες. Σε μια τέτοια περίπτωση, το Δικαστήριο μπορεί να επιλέξει το μέρος της μαρτυρίας του μάρτυρα το οποίο, κατά την άποψη του Δικαστηρίου, εκφράζει την πραγματικότητα, ενώ ταυτόχρονα μπορεί να απορρίψει άλλο μέρος της μαρτυρίας του το οποίο θεωρείται λανθασμένο, είτε λόγω ανεπίγνωστα ανεπαρκούς παρατήρησης, είτε λόγω αδυναμίας μνήμης. (Γεωργιάδης v. Αστυνομίας
(1985)1 Α.Α.Δ. 56). Στις περιπτώσεις όμως όπου ένας μάρτυρας κρίνεται αναξιόπιστος για καλό λόγο, σίγουρα δεν υπάρχει διαθέσιμη μια τέτοια επιλογή μερών μαρτυρίας. (Μιχαήλ v. Αστυνομίας
(1991)2 Α.Α.Δ. 168). " Μικρές αντιφάσεις σε ασήμαντες λεπτομέρειες ή μικροανακρίβειες σε επουσιώδη θέματα δεν καταστρέφουν την αξιοπιστία των μαρτύρων αλλά αντίθετα ενδυναμώνουν την ειλικρίνειά τους και δείχνουν ότι δεν προσχεδίασαν την εκδοχή που μετέφεραν στο Δικαστήριο (Κουδουνάρης ν. Αστυνομίας
(1991)2 Α.Α.Δ. 320). Είναι καλά γνωστό ότι η μαρτυρία που παρουσιάζεται δεν κρίνεται μικροσκοπικά, υπό την έννοια πως δεν απομονώνονται τα λεγόμενα του κάθε μάρτυρα από το συνολικό πλαίσιο της μαρτυρίας στη δίκη. Μπορεί η αξιολόγηση του κάθε μάρτυρα να είναι ατομική, δηλαδή να γίνεται με βάση το περιεχόμενό της, την ποιότητα της και την πειστικότητά της, όμως θα πρέπει τα όσα αναφέρονται από τον κάθε μάρτυρα να συναρτώνται, να αντιπαραβάλλονται και να συγκρίνονται με τα λεγόμενα των λοιπών μαρτύρων και έτσι να διερευνάται η αντικειμενικότητα των εκατέρωθεν εκδοχών (Μουσταφά ν. Καυκαρή, Πολιτική Έφεση 10705 ημερ. 08.02.2002, Παύλου ν. Αστυνομίας
(1998)2 Α.Α.Δ. 68 και Ομήρου ν. Δημοκρατίας
(2001)2 Α.Α.Δ. 506). Η δε αξιολόγηση της μαρτυρίας ενός εμπειρογνώμονα εδράζεται στις ίδιες αρχές με βάση τις οποίες αξιολογούνται οι μαρτυρίες των κοινών μαρτύρων (Ψάλτης v. Αστυνομίας
(2001)2 Α.Α.Δ. 113) και Κίτση v. Γενικού Εισαγγελέα
(2001)!Β Α.Α.Δ. 1077). Το Δικαστήριο μπορεί να δεχτεί μέρος της μαρτυρίας του ενός ή άλλου εμπειρογνώμονα και να εξάγει τα δικά του συμπεράσματα (Πιττάλης v. Ianira Enterprises Ltd κ.α.
(1997)1 Α.Α.Δ. 814). Βέβαια η συμπεριφορά ενός εμπειρογνώμονα μάρτυρα στο εδώλιο δεν έχει τόση σπουδαιότητα για τη διαπίστωση της αξιοπιστίας του, παρόλο που παραμένει ένα από τα στοιχεία για να κριθεί η αξία της γνώμης του (Vassiliko Cement Works Ltd v. Stavrou
(1978)1 C.L.R. 389, Νικολάου v. Σταύρου
(1992)1(Β) Α.Α.Δ. 746, Star Fiber Glass Ltd v. Elneda Trading Ltd
(1992)1 Α.Α.Δ. 875 και Χαραλάμπους v. Αβραάμ κ.α.
(1999)1 Α.Α.Δ. 1441). Ο ρόλος του εμπειρογνώμονα είναι να προμηθεύει το Δικαστή με τα αναγκαία επιστημονικά κριτήρια για την αξιολόγηση της ορθότητας των συμπερασμάτων του για να μπορέσει έτσι το Δικαστήριο να σχηματίσει τη δική του ανεξάρτητη γνώμη εφαρμόζοντας αυτά τα κριτήρια πάνω στα γεγονότα που αποδεικνύονται με μαρτυρία (Νομικό Σύγγραμμα Το Δίκαιο της Απόδειξης, Τάκης Ηλιάδης, 1994, σελίδες 138-146, Καούρης v. Δημητρίου
(2008)1Β Α.Α.Δ. 967 και Davie v. Edinburgh Magistrates
(1953)S.C. 34). Στο βαθμό και την έκταση που ο πραγματογνώμονας βασίζει τη γνώμη του σε γεγονότα που του έχουν γνωστοποιηθεί, τα γεγονότα αυτά πρέπει να αποδεικνύονται σύμφωνα με τους αποδεικτικούς κανόνες (Ττοουλιάς v. Δημοκρατία
(1989)2 Α.Α.Δ. 258, Νικολάου v. Σταύρου
(1992)1Β Α.Α.Δ. 746, Republic v. Chacholiades
(1980)2 C.L.R. 481 και Χαραλάμπους v. Σάββα
(1996)1Α Α.Α.Δ. 576). Η μαρτυρία ενός εμπειρογνώμονα γίνεται αποδεκτή για να παρέχει το Δικαστήριο με επιστημονική μαρτυρία που μπορεί να μην βρίσκεται μέσα στις γνώσεις και εμπειρίες του Δικαστή (Philippou v. Odysseos
(1989)1 C.L.R. 1). Με γνώμονα τα πιο πάνω το Δικαστήριο προχωρεί σε αξιολόγηση της μαρτυρίας που τέθηκε ενώπιον του πάντοτε σε σχέση με τα επίδικα θέματα της αγωγής. Ο Ενάγοντας (ΜΕ1) ήταν το μοναδικό άτομο στην υπόθεση που η μαρτυρία του αναφέρεται στα γεγονότα που διαδραματίστηκαν τη στιγμή του ατυχήματος. Ο εν λόγω μάρτυρας ήταν σαφής και επεξηγηματικός στις τοποθετήσεις του και με τις αναφορές του κατατόπισε το Δικαστήριο σε σχέση με τα περιστατικά του ατυχήματος. Με αφοπλιστική ειλικρίνεια ο εν λόγω μάρτυρας περίγραψε το τι συνέβηκε τη στιγμή του ατυχήματος χωρίς να αποκρύψει οτιδήποτε και δίχως να κατασκευάζει απαντήσεις. Η μαρτυρία του δεν αντικρούστηκε από άλλη θετική μαρτυρία ενώ μέρος θα έλεγα ότι ενισχύεται από τα παραδεκτά γεγονότα. Παράλληλα παρατηρώ ότι η μαρτυρία αυτή του Ενάγοντα δεν έχει πληγεί από οποιεσδήποτε ουσιώδεις αντιφάσεις. Στη βάση των δεδομένων αυτών δεν έχω οποιονδήποτε λόγο να την αμφισβητήσω και στην απουσία άλλης περί του αντιθέτου μαρτυρίας την αποδέχομαι ως ορθή και αληθή και ότι αυτή εκφράζει την αληθινή όψη των γεγονότων. Θα ασχοληθώ τώρα με τις λεπτομέρειες της μαρτυρίας του Ενάγοντα που αναφέρεται σε γεγονότα που γίνονται αποδεκτά και συνάμα αποτελούν ευρήματα του Δικαστηρίου. Κατ' αρχήν η θέση του Ενάγοντα ότι την ημέρα του ατυχήματος ήταν ηλικίας 58 ετών διαπιστώνεται να είναι αληθής έχοντας υπόψη τα παραδεκτά γεγονότα ότι η ημερομηνία γέννησης του είναι 18.04.51 και ότι το επίδικο ατύχημα συνέβηκε στις 08.09.
  1. Η δε θέση του Ενάγοντα ότι για 15 χρόνια εργαζόταν στην υπηρεσία των Εναγομένων ως οδηγός-διανομέας εξαρτημάτων σε διάφορα μαγαζιά με παράλληλα καθήκοντα να φορτώνει και να εκφορτώνει τέτοια εξαρτήματα από οχήματα των Εναγομένων παρέμεινε αναντίλεκτη. Αναντίλεκτη παρέμεινε και η θέση του Ενάγοντα ότι τη στιγμή του ατυχήματος είχε λάβει οδηγίες, όπως και άλλοι 3 συνάδελφοι του, από τον προϊστάμενο τους Σταύρο Σάββα να μεταφέρει κασόνια στο υπόγειο του καταστήματος που μόλις είχαν εκφορτωθεί από φορτηγό όχημα που είχε φθάσει στο χώρο. Περαιτέρω χωρίς αντίκρουση παρέμειναν οι πιο κάτω αναφορές του, τις οποίες δίχως δεύτερη σκέψη αποδέχομαι ως ορθές και αληθείς και αποτελούν επιπλέον ευρήματα του Δικαστηρίου: Κάθε κασόνι που θα μετέφερνε περιείχε 5-6 φίλτρα και είχε διαστάσεις 50εκ. χ 50 εκ. και βάρος 5-6 κιλά. Ο ίδιος επέλεξε να μεταφέρει κάθε ένα κασόνι με τα χέρια του χρησιμοποιώντας εσωτερική σκάλα. Η σκάλα είχε κάγκελο και κουπαστή (χερούλι) ενώ το δάπεδο της ήταν αντιολισθητικό. Δεν μπορούσε να μεταφέρει τα φίλτρα ένα προς ένα επειδή βρίσκονταν σε κασόνια που ήταν σφραγισμένα και επειδή θα ήταν περισσότερη 'φασαρία' αν μπορούσε αυτό να γίνει αφού θα απαιτείτο κάποιος άλλος να τα τοποθετεί εκ νέου στα κασόνια. Ωστόσο ούτε ο προϊστάμενος του ούτε κάποιος άλλος αξιωματούχος των Εναγομένων του είπαν ότι ακολουθούσε λανθασμένη μέθοδο. Με αυτόν τον τρόπο πάντοτε μεταφέρονταν τα κασόνια. Μέχρι τη στιγμή που συνέβηκε το ατύχημα είχε μεταφέρει τουλάχιστο 10 φορές διάφορα κασόνια. Τη στιγμή του ατυχήματος ο Ενάγοντας κρατούσε ένα κασόνι με τα δύο του χέρια. Ενώ βρισκόταν στο τρίτο σκαλοπάτι της σκάλας έχασε την ισορροπία του και αφού κύλησε με την πλάτη από το τρίτο σκαλοπάτι προσέκρουσε στο έδαφος. Μόλις ο Ενάγοντας κτύπησε έχασε τις αισθήσεις του αλλά τον συνέφερε ο συνάδελφος του Γιώργος. Αμέσως μετά το ατύχημα ο Ενάγοντας μεταφέρθηκε στο Γενικό Νοσοκομείο Πάφου όπου κρατήθηκε για νοσηλεία μέχρι τις 11.09.
  2. Συνέχισε να παρακολουθείται στα εξωτερικά ιατρεία. Επίσης επισκέφθηκε τον ειδικό ορθοπεδικό-χειρούργο Δρ. Χρίστο Φιλίππου στο ιδιωτικό νοσοκομείο Αποστόλου Πέτρου και Παύλου στη Λεμεσό επειδή αισθανόταν ισχυρό πόνο στην κάτω σπονδυλική στήλη και δεξιό κάτω άκρο, κυρίως στο γόνατο, καθώς και άλγος στο αριστερό άνω άκρο με αιμωδίες (μουδιάσματα). Στις 30.10.09 ο Ενάγοντας υπεβλήθηκε σε ηλεκτρομυογραφική εξέταση στο ιατρείο του νευρολόγου Δρ. Μιχάλη Μιχαήλ. Επειδή συνέχιζε να αισθάνεται πόνο στις 17.02.10 ο Ενάγοντας υπεβλήθηκε σε μαγνητική τομογραφία της οσφυϊκής μοίρας της σπονδυλικής στήλης. Ο Ενάγοντας υπεβλήθηκε σε 5 φυσιοθεραπείες σε περίοδο 4 μηνών. Ο Ενάγοντας εξακολουθεί να αισθάνεται πόνους κάτω στην σπονδυλική στήλη και στο δεξιό κάτω άκρο κυρίως στο γόνατο μετά από κάποια ελαφριά εργασία και με την αλλαγή καιρικών συνθηκών, ιδίως κατά την χειμερινή περίοδο. Επίσης ο Ενάγοντας υποφέρει με συνεχείς αιμωδίες στο αριστερό άνω άκρο ενώ αισθάνεται πόνο στο 4ο και 5ο δάκτυλο του χεριού του, γεγονός που τον εμποδίζει να κοιμάται απρόσκοπτα τα βράδια. Όταν ο Ενάγοντας κτύπησε είχε αδυνατίσει το αριστερό του χέρι ενώ για να μπορεί να περπατά χρησιμοποιούσε ζώνη οσφύος. Μετά τον τραυματισμό του ο Ενάγοντας δεν επέστρεψε στην εργασία του ή σε οποιαδήποτε άλλη εργασία. Ενώ άρχισε να οδηγά μετά πάροδο 4 μηνών από το ατύχημα του δεν αποτάθηκε οπουδήποτε για εργασία ως οδηγός. Θα πρέπει ωστόσο να λεχθεί ότι ένα ζήτημα που προκαλεί σύγχυση είναι η τοποθέτηση του Ενάγοντα ότι γλίστρησε και απώλεσε την ισορροπία του κατεβαίνοντας από το 3ο σκαλοπάτι της εσωτερικής σκάλας που οδηγούσε στο υπόγειο του καταστήματος. Ο Ενάγοντας δικαιολόγησε την απώλεια της ισορροπίας του λέγοντας ότι γλίστρησε. Η αναφορά του Ενάγοντα στο ότι γλίστρησε παραπέμπει σε απώλεια της ισορροπίας του λόγω ολισθηρότητας του δαπέδου της σκάλας και συγκεκριμένα του 3ου σκαλοπατιού. Αυτό άφησε ο ίδιος να εννοηθεί στη συνέχεια όταν αφού ερωτήθηκε αν υπήρχε κάτι επικίνδυνο στη σκάλα και γι' αυτό γλίστρησε αυτός είπε ότι δεν γνώριζε αν υπήρχαν λάδια μοτοποδηλάτου. Δεν ήταν σίγουρος αλλά απλά εξέφραζε μία υποψία. Αν κάποιος ανατρέξει στο 'Λεξικό της νέας ελληνικής γλώσσας' του Γ. Μπαμπινιώτη, Β' έκδοση, σελίδα 424 θα διαπιστώσει ότι η έννοια που αποδίδεται στη λέξη 'γλιστρώ' είναι 'χάνω την ισορροπία μου λόγω της ολισθηρότητας του εδάφους'. Αυτό όμως που προκαλεί σύγχυση μέσα από την μαρτυρία του Ενάγοντα είναι η αναφορά του ότι το δάπεδο της σκάλας είχε αντιολισθητικό υλικό. Δεν μπορεί να εξηγηθεί η αναφορά του Ενάγοντα ότι γλίστρησε τη στιγμή που ο ίδιος λέει ότι το δάπεδο της σκάλας ήταν αντιολισθητικό. Μελετώντας την μαρτυρία του Ενάγοντα διαπιστώνω ότι δεν υπάρχει θετική μαρτυρία που να καταδεικνύει ότι έχασε την ισορροπία του επειδή γλίστρησε. Συνεπώς η αιτία που προκάλεσε την απώλεια της ισορροπίας του Ενάγοντα και οδήγησε σε πτώση του στο έδαφος παραμένει άγνωστη. Οποιαδήποτε προσπάθεια του Δικαστηρίου να καταλήξει σε κάποια τέτοια αιτία, τη στιγμή που απουσιάζει οποιαδήποτε θετική μαρτυρία ή δεδομένα που θα οδηγούσαν σε ασφαλές εύρημα, θα ήταν παρακινδυνευμένη και ταυτόχρονα αυθαίρετη και εσφαλμένη αφού θα στηριζόταν στη βάση εικασιών. Αυτό όμως που παραμένει αναντίλεκτο γεγονός είναι ότι ο Ενάγοντας ενώ βρισκόταν στο τρίτο σκαλοπάτι κατεβαίνοντας την σκάλα που οδηγούσε στο υπόγειο έχασε την ισορροπία του και κυλώντας από τη σκάλα βρέθηκε στο πάτωμα του υπογείου. Από την μαρτυρία του Ενάγοντα δεν λαμβάνω υπόψη τις ισχυριζόμενες λεπτομέρειες αμέλειας των Εναγομένων επειδή δεν παραπέμπουν σε γεγονότα αλλά σε συμπεράσματα. Το εάν οι Εναγόμενοι ευθύνονται για το ατύχημα του Ενάγοντα στη βάση αμέλειας και/ή παράβασης εκ του νόμου απορρεόντων καθηκόντων τους είναι νομικό συμπέρασμα στο οποίο το Δικαστήριο θα καταλήξει μέσα από το σύνολο των ευρημάτων υπό το φως της προσαχθείσας μαρτυρίας που θα αξιολογήσει και αφού εκτιμήσει όλα τα ενώπιον του στοιχεία και δεδομένα με βάση τις νομικές αρχές που ισχύουν σε περιπτώσεις εργατικών ατυχημάτων, όπως αυτό της παρούσας υπόθεσης. Επίσης από την μαρτυρία του αποδίδω μηδενική βαρύτητα στην ιατρική περιγραφή που ο Ενάγοντας προβαίνει για τις σωματικές βλάβες που επικαλείται ότι υπέστηκε. Πρόκειται για ιατρική μαρτυρία που σαφώς δεν εμπίπτει στο πεδίο γνώσης του Ενάγοντα. Η πτυχή αυτής της ένορκης κατάθεσης του Ενάγοντα είναι εξ' ακοής μαρτυρία, η οποία βεβαίως δεν αποκλείεται από αξιολόγηση ως τέτοια που είναι (βλέπε άρθρο 24
(1)του Περί Αποδείξεως Νόμου, Κεφ.9 μετά των συναφών τροποποιήσεων). Παράμετροι που προσμετρούν στην κρίση του Δικαστηρίου όταν αξιολογεί τέτοια μαρτυρία παρέχονται κατά τρόπο μη εξαντλητικό από το άρθρο 27 του Κεφ.9, στο περιεχόμενο του οποίου παραπέμπω. Ο Ενάγοντας μεταφέρει ιατρικές διαγνώσεις, ευρήματα και συμπεράσματα ιατρών που τον εξέτασαν. Επειδή οι ιατροί αυτοί που προέβηκαν στις αρχικές δηλώσεις τις οποίες ο Ενάγοντας μετέφερε στη δικαστική αίθουσα, παρουσιάστηκαν ως μάρτυρες (ΜΕ2, ΜΕ3, ΜΕ4 και ΜΕ5) δίδοντας ένορκη μαρτυρία, το Δικαστήριο είχε την ευκαιρία να τις ακούσει από τους ιδίους στο σύνολο τους και να προβεί σε αξιολόγηση τους. Κατά συνέπεια, δεν λαμβάνω υπόψη μου το κομμάτι αυτό της μαρτυρίας του Ενάγοντα. Με γνώμονα τα πιο πάνω αποδέχομαι τη μαρτυρία του Ενάγοντα ως ορθή και αληθής στο βαθμό, στην έκταση και στο πλαίσιο που έχει σχολιαστεί. Ο ΜΕ6, Τάκης Σωκράτους, κατά τον ουσιώδη χρόνο του ατυχήματος ήταν προϊστάμενος στο Επαρχιακό Γραφείο Επιθεωρήσεως Εργασίας Πάφου και συνάμα το άτομο που στις 06.07.12 μετέβηκε στο χώρο του ατυχήματος και επιθεώρησε τη σκάλα του καταστήματος που οδηγεί στο υπόγειο. Η μαρτυρία του εν λόγω ατόμου, ο οποίος κατέθεσε υπό την ιδιότητα του εμπειρογνώμονα και τα επαγγελματικά και ακαδημαϊκά προσόντα καθώς και τα 31 χρόνια εμπειρίας του στον τομέα επιθεώρησης εργατικών ατυχημάτων δεν αμφισβητήθηκαν από οποιονδήποτε διάδικο, αξιολογείται κάτω από το φως του παραδεκτού γεγονότος ότι η σκάλα που ο μάρτυρας αυτός επιθεώρησε είναι η ίδια από την οποίαν ο Ενάγοντας γλίστρησε και έπεσε στο έδαφος στις 08.09.09 που συνέβηκε το εν λόγω ατύχημα. Ως μάρτυρας ο εν λόγω εμπειρογνώμονας κρίνεται σε γενικές γραμμές θετικός και ειλικρινής. Οι τοποθετήσεις του ήταν ευθείς, καθαρές και σαφείς. Κατ' αρχήν ο μάρτυρας εξήγησε γιατί το επίδικο ατύχημα δεν διερευνήθηκε. Όπως ανάφερε το επίδικο ατύχημα γνωστοποιήθηκε στην υπηρεσία του από τους Εναγομένους με ένα μήνα καθυστέρηση και στο έντυπο που συμπληρώθηκε σημειώθηκε ότι ο Ενάγοντας γλίστρησε ενώ βρισκόταν στο υπόγειο και μετέφερε εξαρτήματα. Η εντύπωση που αποκόμισαν ήταν ότι ενώ ο Ενάγοντας περπατούσε στο υπόγειο γλίστρησε και έπεσε με αποτέλεσμα να έχει μούδιασμα στο χέρι και πόνο στην σπονδυλική στήλη. Από την περιγραφή αυτή δικαιολογημένα, κατά την ταπεινή μου γνώμη, η υπηρεσία του ΜΕ6 και ο ίδιος προσωπικά δεν κατέταξαν το επίδικο ατύχημα στην κατηγορία των σοβαρών και γι' αυτό δεν έκριναν ότι έχρηζε διερεύνησης. Παράλληλα ο εν λόγω μάρτυρας εξήγησε γιατί αργότερα αποφασίστηκε να μεταβεί επί τόπου ο μάρτυρας αυτός. Η ενημέρωση που ο ΜΕ6 έτυχε από τον Ενάγοντα έστω σχεδόν 3 χρόνια μετά που το ατύχημα συνέβηκε σε σχέση με τα περιστατικά που το περιβάλλουν και τις σωματικές βλάβες που ισχυρίζεται ότι υπέστηκε ορθά, πάλι κατά τη ταπεινή μου άποψη, τον προβλημάτισαν και τον οδήγησαν να επισκεφθεί προσωπικά τον χώρο. Από τις σημειώσεις που ο εν λόγω μάρτυρας έλαβε επί τόπου προέβηκε στην επιστολή ημερομηνίας 29.01.13 που απέστειλε στη δικηγόρο του Ενάγοντα, η οποία κατατέθηκε ως Τεκμήριο
  1. Δεν έχω κανένα λόγο να αμφισβητήσω τις παρατηρήσεις που ο ίδιος ο εμπειρογνώμονας αυτός κατέγραψε μέσα από προσωπική επιθεώρηση του χώρου όπου συνέβηκε το επίδικο ατύχημα και ανάφερε χωρίς διαφοροποίηση στην μαρτυρία του, τις οποίες και αποδέχομαι. Γενικά θα έλεγα ότι η μαρτυρία του ΜΕ6 παρέμεινε επί της ουσίας της αταλάντευτη χωρίς έτσι να τίθεται υπό αμφιβολία η αξιοπιστία του εν λόγω μάρτυρα. Έχοντας υπόψη τα πιο πάνω αποδέχομαι τα εξής από την μαρτυρία του ΜΕ6, τα οποία αποτελούν ευρήματα του Δικαστηρίου: Στις 16.10.09 το επίδικο ατύχημα γνωστοποιήθηκε στην υπηρεσία του ΜΕ6 από τους Εναγομένους. Επειδή από το περιεχόμενο της γνωστοποίησης δεν δόθηκε η εντύπωση ότι το επίδικο ατύχημα ήταν σοβαρής φύσεως, η υπηρεσία του εν λόγω μάρτυρα δεν προχώρησε με τη διερεύνηση του. Όταν στις 06.07.12 ο Ενάγοντας διαβίβασε στην υπηρεσία του ΜΕ6 την εκδοχή του για το πώς συνέβηκε το ατύχημα και για τις σωματικές βλάβες που ισχυρίζεται ότι υπέστηκε, ο ΜΕ6 μετέβηκε επί τόπου όπου κατέγραψε διάφορες παρατηρήσεις και σημειώσεις σχετικά με την επίδικη σκάλα και γενικότερα το χώρο όπου συνέβηκε το επίδικο ατύχημα. Ειδικότερα πρόσεξε ότι η εν λόγω σκάλα ήταν μεταλλική και κατασκευασμένη από αντιολισθητική λαμαρίνα πάχους 2 χιλιοστών ('δάκρυν'). Το κάθε ένα σκαλοπάτι της σκάλας έχει πλάτος 24 εκατοστά και ύψος 20 εκατοστά. Η σκάλα είχε χειρολαβή και προστατευτικό κιγκλίδωμα προς την ανοικτή πλευρά ύψους 90 εκατοστών. Όσον αφορά τον αριθμό των σκαλοπατιών που ο μάρτυρας ανάφερε ότι ήταν 16 δεν θα συμφωνήσω μαζί του. Έγχρωμες φωτογραφίες που απεικονίζουν την επίδικη σκάλα και τα σκαλοπάτια και συνοδεύουν το Τεκμήριο 19 δείχνουν ότι ο αριθμός των σκαλοπατιών ήταν 15, πράγμα που αποδέχομαι. Σε σχέση με το πλάτος της σκάλας που ο μάρτυρας είπε ότι ήταν 98 εκατοστά, δεν συμμερίζομαι τη θέση του. Ο εν λόγω μάρτυρας δεν ανάφερε ότι ο αριθμός αυτός είναι αποτέλεσμα σχετικής μέτρησης που ο ίδιος προέβηκε όταν μετέβηκε επί τόπου. Αναφορικά με την παρατήρηση του ΜΕ6 ότι υπήρχε εμφανής φθορά στη σκάλα υπό την έννοια ότι η μπογιά είχε αφαιρεθεί και η σκάλα φαινόταν γυαλισμένη, δεν την αμφισβητώ αλλά δεν σημαίνει ότι 3 χρόνια προηγουμένως που συνέβηκε το ατύχημα η σκάλα παρουσίαζε φθορά. Συνεπώς η παρατήρηση αυτή δεν μπορεί να εκληφθεί ότι οδηγεί στο λόγο που ο Ενάγοντας γλίστρησε από τη σκάλα. Επ' αυτού συμφωνεί και ο ίδιος ο μάρτυρας που προέβηκε στη δήλωση αυτή λέγοντας πως δεν υπονοεί ότι η φθορά στη σκάλα ήταν η αιτία που προκάλεσε το ατύχημα. Μία άλλη πτυχή της μαρτυρίας του ΜΕ6 που χρήζει σχολιασμού είναι αυτά που του λέχθηκαν από τον Ενάγοντα και μετέφερε στο Δικαστήριο. Ειδικότερα είναι η μαρτυρία που παραπέμπει στο πως ο Ενάγοντας έπεσε από τη σκάλα καθώς και το ότι τη στιγμή εκείνη κρατούσε ένα αντικείμενο σχετικά μεγάλου όγκου που τον εμπόδιζε να βλέπει τη σκάλα που κατέβαινε. Πρόκειται για εξ' ακοής μαρτυρία, την οποία, με γνώμονα τους κανόνες αξιολόγησης της δυνάμει του άρθρου 27 του Κεφ.9, δεν λαμβάνω υπόψη μου επειδή είχα την ευκαιρία να ακούσω και να αξιολογήσω τη δια ζώσης ένορκη μαρτυρία του Ενάγοντα που προέβηκε στις αρχικές αυτές δηλώσεις. Επιπλέον, χωρίς να αμφισβητώ τις γνώσεις του ΜΕ6 καθώς επίσης την μακρόχρονη επαγγελματική εμπειρία του στην διερεύνηση εργατικών ατυχημάτων και δίχως να επηρεάζεται η αξιοπιστία του εν λόγω μάρτυρα, δεν μπορώ να αποδεχθώ την αναφορά του ότι η συγκεκριμένη σκάλα υστερούσε από εργονομικής πλευράς επειδή το πλάτος του σκαλοπατιού ήταν 24 εκατοστά αντίς 30 εκατοστά που έπρεπε να ήταν σύμφωνα με τον ίδιο. Ομοίως, χωρίς πάντοτε αρνητική επίπτωση στην αξιοπιστία του, ως προς την τοποθέτηση του εν λόγω μάρτυρα ότι παρόλο που κρίνει ότι η συγκεκριμένη σκάλα δεν ήταν επικίνδυνη εντούτοις θεωρεί την κλίση και κατασκευή της μη ιδανική. Σε σχέση με τις αναφορές αυτές ο ΜΕ6 δεν εξήγησε από που συγκεκριμένα αντλεί γνώση ότι εργονομικά η σκάλα παρουσίαζε τα μειονεκτήματα που επισήμανε. Ο μάρτυρας δεν αποκαλύπτει την πηγή της γνώσης του και δεν παραπέμπει στη μελέτη που επικαλείται προκειμένου να διαμορφώσει την άποψη που εξέφρασε επί των συγκεκριμένων ζητημάτων. Πρόκειται για γενικές και αόριστες τοποθετήσεις που δεν συνοδεύονται από το υπόβαθρο που θα τις καθιστούσε πειστικές με αποτέλεσμα να αποδίδω σ' αυτές μηδενική βαρύτητα. Ανεξάρτητα όμως, η απουσία θετικής μαρτυρίας που να οδηγεί με ασφάλεια στην αιτία που προκάλεσε την απώλεια ισορροπίας του Ενάγοντα αφαιρεί την όποια σημασία μπορούσαν να είχαν τα εργονομικά μειονεκτήματα της σκάλας που ο ΜΕ6 υπέδειξε αν αυτά μπορούσαν να καταδειχθούν ότι ίσχυαν. Επομένως η απουσία θετικής μαρτυρίας που να συνδέει ευθέως τα αναφερόμενα εργονομικά μειονεκτήματα της σκάλας με το επίδικο ατύχημα τα καθιστά άνευ οποιασδήποτε ουσιαστικής αξίας. Από την άλλη λαμβάνω υπόψη τη θέση του ΜΕ6 ότι δεν είναι απαγορευτικό να μεταφέρονται αντικείμενα χρησιμοποιώντας εσωτερική σκάλα αλλά ότι στη συγκεκριμένη περίπτωση η χρήση ανελκυστήρα θα ήταν μία καλύτερη περίπτωση υπό την έννοια της ασφαλέστερης οδού. Μπροστά σε αυτά τα δεδομένα αποδέχομαι την μαρτυρία του ΜΕ6 ως αληθή και αξιόπιστη στο βαθμό και την έκταση που έχει αναλυθεί πιο πάνω, περιλαμβανομένου του Τεκμηρίου 5 που αποτελεί μέρος αυτής. Ο ΜΥ2, Κυριάκος Ανδρέου, μηχανολόγος μηχανικός στην εταιρεία Ε.Ν. Μάνος (Κύπρος) Λτδ, ήταν το άτομο που στις 16.11.11 ανέλαβε υπό την ιδιότητα του εμπειρογνώμονα να διερευνήσει το επίδικο εργατικό ατύχημα μετά από εντολή της ασφαλιστικής εταιρείας Κεντρική Ασφαλιστική Εταιρεία Λτδ. Αυτό είναι αδιαμφισβήτητο γεγονός. Με την ιδιότητα του εμπειρογνώμονα ο εν λόγω μάρτυρας προσήλθε στο Δικαστήριο και έδωσε ένορκη μαρτυρία, μέρος της οποίας είναι και το πόρισμα της διερεύνησης του, το οποίο κατατέθηκε ως Τεκμήριο
  2. Ωστόσο ο μάρτυρας αυτός δεν ήταν πειστικός στις αναφορές του. Ειδικότερα διερεύνησε ένα ατύχημα στηριζόμενος αποκλειστικά σε πληροφόρηση που έτυχε μόνο από την πλευρά των Εναγομένων. Ενημερώθηκε εξ' ολοκλήρου για την πτώση του Ενάγοντα από τον κύριο Σταύρο Σάββα, υπάλληλο και υπεύθυνο του παραρτήματος των Εναγομένων στην Πάφο, ο οποίος δεν ήταν παρών τη στιγμή που ο Ενάγοντας έχασε την ισορροπία του και έπεσε από τη σκάλα, γεγονός που ο ίδιος παραδέχτηκε κατά την αντεξέταση του. Τέτοιας μορφής ενημέρωσης δεν μπορεί παρά να μην είναι αντικειμενική και να μην ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. Ενδεικτικό αυτού ήταν η καταγραφή ότι ο Ενάγοντας έπεσε από τη μέση της σκάλας ενώ στην πραγματικότητα ο Ενάγοντας έπεσε όταν αυτός βρισκόταν στο τρίτο σκαλοπάτι. Βάση αυτής της μονομερούς, μη αντικειμενικής και μη ανταποκρινόμενης στην πραγματικότητα πληροφόρησης που είχε ο μάρτυρας αυτός προέβηκε σε αυθαίρετα και ακροσφαλή συμπεράσματα σχετικά με τις συνθήκες κάτω από τις οποίες συνέβηκε το επίδικο εργατικό ατύχημα. Συγκεκριμένα καταλήγει στο ουσιώδες συμπέρασμα ότι το επίδικο εργατικό ατύχημα οφείλεται σε ανθρώπινο παράγοντα σημειώνοντας ότι θα μπορούσε να είχε αποφευχθεί αν ο Ενάγοντας ήταν περισσότερο προσεκτικός όταν κατέβαινε τη σκάλα τη στιγμή που ο πραγματογνώμονας αυτός στερείται γνώσης επί βασικών στοιχείων όπως: (α) το σημείο πτώσης του Ενάγοντα, (β) το είδος εμπορεύματος που ο Ενάγοντας μετέφερε χρησιμοποιώντας τη σκάλα, (γ) το βάρος, μέγεθος και διαστάσεις του αντικειμένου που ο Ενάγοντας μετέφερε από το ισόγειο στο υπόγειο με τη βοήθεια της σκάλας, (δ) δεν ήταν σε θέση να εκτιμήσει αν ο Ενάγοντας μπορούσε να χρησιμοποιήσει χειρολαβή της σκάλας όταν έχανε την ισορροπία του, (ε) άγνοια επί του σωματοτύπου του Ενάγοντα, (στ) έλλειψη γνώσης αν ο Ενάγοντας είχε ορατότητα όταν κατέβαινε τη σκάλα κρατώντας το αντικείμενο με τα εξαρτήματα και (ζ) επί θεμάτων ασφάλειας και υγείας στο χώρο εργασίας με τον ίδιο να δηλώνει ότι δεν είναι προσοντούχος και καταρτισμένος στον τομέα αυτό. Για τους πιο πάνω λόγους δεν αποδέχομαι ως επιστημονικά ορθή, αληθή και αξιόπιστη την μαρτυρία του ΜΥ2 περιλαμβανομένου του περιεχομένου πορίσματος του (Τεκμήριο 19) που αποτελεί μέρος της. Εξαίρεση αποτελούν τα πιο κάτω μέρη που δεν σχετίζονται με την ουσία της διερεύνησης και κατ' επέκταση δεν άπτονται των συμπερασμάτων στα οποία ο πραγματογνώμονας κατέληξε και δεν έγιναν δεκτά από το Δικαστήριο: (α) Η απεικόνιση της μορφής, σχήματος και τοποθεσίας της επίδικης εσωτερικής σκάλας από τις 16 έγχρωμες φωτογραφίες που επισυνάπτονται στο Τεκμήριο 19, μέσα από τις οποίες φαίνεται ότι πρόκειται για εσωτερική σκάλα μεταλλικής κατασκευής αποτελούμενη από 15 σκαλοπάτια με χειρολαβή και προστατευτικό κιγκλίδωμα καθώς και με αντιολισθητικά εξογκώματα στο πάτωμα των σκαλοπατιών, η οποία ενώνει το ισόγειο με το υπόγειο του καταστήματος των Εναγόντων. (β) Η κάθετη απόσταση από το δάπεδο του ισογείου μέχρι το δάπεδο του υπογείου, ήτοι το ύψος της επίδικης σκάλας, ανέρχεται στα 3,15 μέτρα, το οριζόντιο μήκος της σκάλας από το σημείο του δαπέδου στο ισόγειο όπου καταλήγει η ακμή της σκάλας του υπογείου ανέρχεται στα 3,5 μέτρα καθώς επίσης το πλάτος της επίδικης σκάλας ανέρχεται στα 0,90 μέτρα επειδή πρόκειται για μετρήσεις που ο εν λόγω μάρτυρας έλαβε προσωπικά επί τόπου όταν μετέβηκε και επιθεώρησε τη σκάλα, των οποίων μετρήσεων η ορθότητα και ακρίβεια δεν αμφισβητήθηκαν από οποιονδήποτε διάδικο κατά την κυρίως εξέταση και αντεξέταση του ΜΥ
  3. Η ΜΕ7 (Νίκη Πέτρου) εργάζεται στο Επαρχιακό Γραφείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων Πάφου από το έτος
  4. Ήταν αυτή που πιστοποίησε ότι ο Ενάγοντας ήταν ασφαλισμένος στο Τμήμα Κοινωνικών Ασφαλίσεων από το 1996-2010 και ότι μετά που εξετάστηκε από ιατρικό συμβούλιο εγκρίθηκε αίτηση του για παροχή επιδόματος σωματικής βλάβης για την περίοδο από 08.09.09-30.04.10 και στη συνέχεια αίτηση του για χορήγηση σύνταξης ανικανότητας για την περίοδο από 01.05.10-30.06.
  5. Επίσης η εν λόγω μάρτυρας επιβεβαίωσε ότι μετά που ο Ενάγοντας επανεξετάστηκε από ιατρικό συμβούλιο η χορήγηση σύνταξης ανικανότητας τερματίστηκε. Περαιτέρω η μάρτυρας πληροφόρησε το Δικαστήριο ότι από 18.04.14 ο Ενάγοντας λαμβάνει σύνταξη γήρατος. Κατάσταση λογαριασμού ασφαλιστικών αποδοχών και κατάλογος παροχών του Ενάγοντα κατατέθηκαν ως Τεκμήρια 6 και 7 αντίστοιχα ενώ σχετικές εκθέσεις ιατροσυμβουλίου κατατέθηκαν ως Τεκμήρια 8 και
  6. Αυτά συνθέτουν την ένορκη μαρτυρία της ΜΕ
  7. Η ΜΕ7 δημιούργησε καλή εικόνα στο Δικαστήριο. Οι απαντήσεις της ήταν απλές και κατατοπιστικές. Οι αναφορές της επαληθεύονται από έγγραφα που παρουσίασε από το αρχείο της υπηρεσίας της και αφορούν τον Ενάγοντα. Χωρίς να έχει οποιοδήποτε συμφέρον από την υπόθεση αυτή και κανένα κίνητρο να ευνοήσει την εκδοχή οποιουδήποτε διαδίκου, η εν λόγω μάρτυρας ήλθε και με ειλικρίνεια ανάφερε στο Δικαστήριο τα γεγονότα που γνωρίζει ότι προκύπτουν από το αρχείο της υπηρεσίας της. Τα γεγονότα που ανάφερε δεν αμφισβητήθηκαν από οποιονδήποτε διάδικο. Η δε ίδια κατά την ένορκη κατάθεση της δεν υπέπεσε σε ουσιώδεις αντιφάσεις που θα έπλητταν την αξιοπιστία της, η οποία παρέμεινε ακλόνητη μέχρι το τέλος. Δεν έχω καμία επιφύλαξη να αποδεχτώ την προαναφερόμενη μαρτυρία της στην ολότητα της, την οποία και αποδέχομαι καθ' ολοκληρία, περιλαμβανομένου των Τεκμηρίων 6 και 7 που είναι μέρος αυτής. Όσον αφορά τα Τεκμήρια 8 και 9 το περιεχόμενο τους αποτελεί ιατρική μαρτυρία, αποτελούμενη από διάφορες ιατρικές δηλώσεις, οι οποίες όμως προωθήθηκαν στο Δικαστήριο όχι από τους ιατρούς που τις έκαναν αλλά από την ΜΕ7, η οποία ουδεμία σχέση έχει με την ιατρική. Τα εν λόγω τεκμήρια έχουν κατατεθεί από την συγκεκριμένη μάρτυρα επειδή απλά βρίσκονται στο αρχείο της υπηρεσίας της και ενισχύουν τη μαρτυρία της ως προς την προσωρινή παροχή επιδόματος σωματικής βλάβης και σύνταξης ανικανότητας από το Τμήμα Κοινωνικών Ασφαλίσεων. Ταυτόχρονα το περιεχόμενο των εν λόγω τεκμηρίων είναι εξ' ακοής μαρτυρία, η οποία αξιολογείται σε συνάρτηση με την υπόλοιπη προσαχθείσα ιατρική μαρτυρία. Στρέφομαι τώρα στην αξιολόγηση της ιατρικής μαρτυρίας που τέθηκε ενώπιον μου. Ο ΜΕ3 (Δρ. Μιχάλης Μιχαήλ) ήταν ο ιδιώτης ειδικός νευρολόγος που στις 30.10.09 προέβηκε σε νευρολογική εξέταση του Ενάγοντα, τον οποίον και υπέβαλε σε ηλεκτρομυογράφημα όταν ο τελευταίος τον επισκέφθηκε παραπονούμενος για πόνους και μουδιάσματα που αισθανόταν τους τελευταίους δύο μήνες στο 4ο και 5ο δάχτυλο του αριστερού χεριού του. Ο ΜΕ2 επανεξέτασε τον Ενάγοντα στις 07.03.
  8. Ο εν λόγω ιατρός παρουσίασε τα ιατρικά ευρήματα των εξετάσεων του Ενάγοντα μέσα από σχετική ιατρική έκθεση, η οποία τέθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου ως Τεκμήριο
  9. Ο συγκεκριμένος ιατρός μου έκανε πολύ καλή εντύπωση. Ήταν σαφής και επεξηγηματικός στις τοποθετήσεις του. Η κάθε του απάντηση εδραζόταν σε ιατρική εξήγηση που πηγάζει μέσα από τα ευρήματα του νευροφυσιολογικού ελέγχου. Με λεπτομέρεια ανάλυσε τα αποτελέσματα των εξετάσεων του Ενάγοντα τα οποία ακολούθως σύνδεσε με τα ιατρικά ευρήματα στα οποία κατέληξε και εξήγησε. Ο ίδιος φαινόταν σίγουρος γι' αυτά που έλεγε και σε κανένα στάδιο της μαρτυρίας του αισθάνθηκα ότι με τις απαντήσεις του προσπάθησε να ευνοήσει οποιοδήποτε διάδικο. Στη βάση των πιο πάνω αποδέχομαι στην ολότητα της την μαρτυρία του ΜΕ3 περιλαμβανομένου και του Τεκμηρίου 2 που αποτελεί μέρος αυτής, ως επιστημονικά ορθή, αληθή και αξιόπιστη. Ειδικότερα ο εν λόγω ιατρός παρατηρεί ότι δεν υπάρχει εμφανή αδυναμία στο μυς του αριστερού χεριού του Ενάγοντα αλλά στο εν λόγω χέρι εντόπισε μειωμένη ευαισθησία γύρω από την αριστερή περιοχή της καμπτικής επιφάνειας της άκρας του 4ου και μικρού αριστερού δαχτύλου. Ο ΜΕ2 εντοπίζει ελαφριά/ήπια ωλένια νευροπάθεια (νευρίτιδα), ήτοι μια ήπια βλάβη του ωλένιου νεύρου κατά μήκος του αριστερού αγκώνα του Ενάγοντα. Υπήρξε βελτίωση των βλαβών του ωλένιου νεύρου όμως η μέτρηση στο μικρό δάχτυλο έδειξε να βρίσκεται στα χαμηλότερα φυσιολογικά επίπεδα. Ο ιατρός αυτός εξήγησε γιατί ενώ τα νευρολογικά προβλήματα που εντόπισε στον Ενάγοντα μπορούν να δημιουργηθούν από επαναλαμβανόμενες κινήσεις, στην προκειμένη περίπτωση αυτά είναι τραυματικής αιτιολογίας. Όπως διευκρίνισε, τα νευρολογικά αυτά προβλήματα είναι δυνατό να προκλήθηκαν από την πτώση του Ενάγοντα κατά το επίδικο ατύχημα, εφόσον βέβαια από τη πτώση αυτή υπήρξε κτύπημα στον αριστερό αγκώνα του. Ακόμη σημειώνεται η αναφορά του ΜΕ2 ότι στο σήκωμα ενός κασονιού 5 κιλών που θα λυγίσει ο αγκώνας ο Ενάγοντας θα αισθανθεί ενοχλήσεις και ειδικότερα πόνο και μούδιασμα. Αυτό μου δίδει τη σαφή εντύπωση ότι η εκτέλεση τέτοιας εργασίας είναι δυνατή αλλά κάτω από αισθήματα πόνου και αιμωδίας. Σε κάθε όμως περίπτωση ο ΜΕ2 ήταν κατηγορηματικός ότι τα νευρολογικά προβλήματα που διαπίστωσε στον Ενάγοντα δεν είναι περίπτωσης όπου χρήζουν χειρουργικής επέμβασης επειδή όπως εξήγησε οφείλονται σε τραυματισμό του νεύρου και όχι σε παγίδευση του νεύρου λόγω επαναλαμβανόμενων κινήσεων. Όλα τα πιο πάνω αποτελούν ευρήματα του Δικαστηρίου. Ο ΜΕ4, Δρ. Γιώργος Βορκάς, ήταν ο ιατρός-ακτινολόγος του ιδιωτικού ιατρικού κέντρου 'Ίασις' που εξέτασε μαγνητικά τον Ενάγοντα. Ο Ενάγοντας υπεβλήθηκε σε μαγνητική τομογραφία στην οσφυϊκή μοίρα της σπονδυλικής στήλης. Η εξέταση διενεργήθηκε με τομές σε εγκάρσιο και οβελιαίο επίπεδο. Τα ιατρικά ευρήματα της εξέτασης αυτής περιέχονται σε σχετική έκθεση ημερομηνίας 17.02.10 που ο εν λόγω ιατρός ετοίμασε, το περιεχόμενο της οποίας κατατέθηκε ως Τεκμήριο
  10. Ο ιατρός αυτός δημιούργησε καλή εντύπωση στο Δικαστήριο. Ήταν θετικός και σίγουρος σ' αυτά που έλεγε, στοιχεία που δείχνουν εμπειρία σε εξετάσεις μαγνητικής τομογραφίας. Με τρόπο σαφή και πειστικό στην ένορκη κατάθεση του ο ΜΕ3 εξήγησε τα ιατρικά ευρήματα στα οποία κατέληξε και που κατέγραψε στο Τεκμήριο
  11. Τα εν λόγω ιατρικά του ευρήματα δεν αμφισβητήθηκαν από τους Εναγομένους σε κανένα στάδιο της διαδικασίας. Εν πάση περιπτώσει σε καμία περίπτωση δεν αισθάνθηκα ότι ο ΜΕ3 ήταν εμπειρογνώμονας που δεν είπε την αλήθεια. Εξάλλου δεν είχε κανένα κίνητρο ή όφελος αλλά και κανένα συμφέρον να μην αναφέρει στο Δικαστήριο τις ιατρικές του διαπιστώσεις. Μπροστά σε αυτά τα δεδομένα και με γνώμονα ότι ο ίδιος δεν υπέπεσε σε ουσιώδεις αντιφάσεις που θα έπλητταν ανεπανόρθωτα την αξιοπιστία του, αποδέχομαι την μαρτυρία του εν λόγω ιατρού ως επιστημονικά ορθή, αληθή και αξιόπιστη, περιλαμβανομένου του Τεκμηρίου 3 που αποτελεί μέρος της. Οι ιατρικές διαπιστώσεις του ΜΕ3 που πηγάζουν μέσα από την εξέταση του Ενάγοντα σε μαγνητική τομογραφία γίνονται αποδεκτές και αποτελούν ευρήματα του Δικαστηρίου. Συγκεκριμένα από την μαρτυρία του ΜΕ3 αποτελούν ευρήματα του Δικαστηρίου τα εξής:
(1)Παρατηρείται μικρού βαθμού απώλεια του φυσιολογικού σήματος των Ο3- Ο4, Ο4-Ο5 και Ο5-Ι1 μεσοσπονδυλίων δίσκων που είναι ενδεικτικό υπάρχουσας αφυδάτωσης. Η παρουσία αφυδάτωσης καταδεικνύει απώλεια υγρού από τους εν λόγω μεσοσπονδυλίους δίσκους του Ενάγοντα.
(2)Στο σημείο του μεσοσπονδυλίου διαστήματος Ο4-Ο5 σημειώνεται η παρουσία διάχυτης οπισθοπλάγιας προβολής του δίσκου (bulging) που παρεκτοπίζει μετρίως το μηνιγγικό σάκο οπισθίως ασκώντας ήπια πίεση επί των παρακείμενων Ο5 νευρικών ριζών, ενώ επεκτεινόμενη πλαγίως προκαλεί μικρού βαθμού στένωση των σπονδυλικών τρημάτων. Αυτό σημαίνει ότι ο Ενάγοντας αισθάνεται πόνο στο νεύρο και στην κατανομή αυτού.
(3)Στο επίπεδο του μεσοσπονδυλίου διαστήματος Ο5-Ι1 διακρίνονται υπερτροφικές αλλοιώσεις των αποφυσιακών αρθρώσεων που προκαλούν μικρού βαθμού στένωση των σπονδυλικών τρημάτων. Αυτό καταδεικνύει μείωση του χώρου που δημιουργείται από τις οστικές δομές της σπονδυλικής στήλης.
(4)Δεν αναδεικνύεται δισκική προβολή των μεσοσπονδυλίων δίσκων Ο1-Ο2, Ο2-Ο3, Ο3-Ο4, Ο4-Ο5 και Ο5-Ι1. Εν ολίγοις δεν παρατηρείται φούσκωμα στους αναφερόμενους μεσοσπονδυλίους δίσκους.
(5)Στο ύψος του Ο1 σπονδυλικού σώματος απεικονίζεται σαφώς περιγεγραμμένη βλάβη με στρογγυλό σχήμα που αντιπροσωπεύει ενδο- οστικό αιμαγγείωμα.
(6)Δεν αναδεικνύεται εικόνα οστικού οιδήματος, ενώ τα σπονδυλικά σώματα διατηρούν το φυσιολογικό τους σχήμα και ύψος. Σημειώνονται μόνο εστιακές εναποθέσεις λίπους στον οστικό μυελό στο ύψος των σπονδύλων Ο2, Ο3 και Ο
  1. Ο Δρ. Ιωάννης Χριστοδούλου (ΜΕ2), ορθοπεδικός στο Γενικό Νοσοκομείο Πάφου, ήταν ο πρώτος ιατρός που στις 08.09.09 εξέτασε κλινικά τον Ενάγοντα, δηλαδή την ίδια ημέρα που συνέβηκε το ατύχημα. Ο Ενάγοντας νοσηλεύτηκε στο Γενικό Νοσοκομείο Πάφου από 08.09.09 μέχρι 11.09.09 και ακολούθως εξεταζόταν κατά διαστήματα στα εξωτερικά ορθοπεδικά ιατρεία μέχρι τις 15.01.
  2. Οι ιατρικές του διαπιστώσεις καταγράφονται στο ιατρικό πιστοποιητικό ημερομηνίας 22.06.12 που κατατέθηκε ως Τεκμήριο
  3. Ο συγκεκριμένος μάρτυρας μου έκανε φτωχή εντύπωση. Δεν ήταν πειστικός στις αναφορές του. Κατέγραψε ιατρικά ευρήματα της κλινικής του εξέτασης που δεν υποστηρίζονται από άλλες εξειδικευμένες εξετάσεις στις οποίες υπεβλήθηκε ο Ενάγοντας. Παράλληλα, ιατρικές του διαπιστώσεις στερούνται επιστημονικής στοιχειοθέτησης. Βάσει αυτών των ανακριβών και ατεκμηρίωτων ευρημάτων κατέληξε σε αυθαίρετα συμπεράσματα που δεν ανταποκρίνονται στην πραγματική ιατρική κατάσταση του Ενάγοντα. Παρόλο ότι για ορισμένες ιατρικές διαπιστώσεις του δεν ήταν σίγουρος ως προς την αιτία πρόκλησης τους, εντούτοις με τον τρόπο που επιχείρησε να τις παρουσιάσει στο Δικαστήριο κατά την διάρκεια της ένορκης κατάθεσης του, δόθηκε η εντύπωση ότι το εργατικό ατύχημα ήταν αυτό που οφείλεται για την εμφάνιση τους. Μόνο μετά από σχετικές ερωτήσεις στην αντεξέταση του ο εν λόγω ιατρός προσπάθησε με νεφελώδη τρόπο να διευκρινίσει ότι δεν ήταν βέβαιος εάν το επίδικο ατύχημα σχετιζόταν με αυτές. Η μαρτυρία του δεν χαρακτηρίζεται από σαφήνεια και σταθερότητα ενώ υπήρξαν περιπτώσεις όπου υπαναχώρησε από τις αρχικές του θέσεις. Τα πιο πάνω είναι στοιχεία που έχουν μολύνει την αξιοπιστία του συγκεκριμένου μάρτυρα στη ρίζα της. Προς τεκμηρίωση των προαναφερομένων αναφέρω ενδεικτικά τα εξής:
(1)Στις 08.09.09 που εξέτασε κλινικά τον Ενάγοντα μετά το επίδικο ατύχημα που είχε, διαπίστωσε ότι ένεκα του εργατικού ατυχήματος υπέστηκε κάταγμα εγκάρσιας απόφυσης τριών σπονδύλων, τα οποία προσδιορίζει να είναι στην περιοχή του πρώτου, δεύτερου και πέμπτου οσφυϊκού σπονδύλου (Ο1, Ο2 και Ο5), ένα εύρημα το οποίο καταγράφει στο ιατρικό πιστοποιητικό του (Τεκμήριο 1). Το εν λόγω εύρημα του ΜΕ2 έρχεται σε αντίθεση με το εύρημα του ιατρού ακτινολόγου του Γενικού Νοσοκομείου Πάφου, ο οποίος την ίδια ημέρα που εξέτασε ακτινολογικά τον Ενάγοντα διαπίστωσε κάταγμα δεξιάς εγκάρσιας απόφυσης μόνο του πρώτου οσφυϊκού σπονδύλου (Ο1), έκθεση του οποίου κατατέθηκε ως Τεκμήριο 13 και κατόπιν μελέτης και αξιολόγησης της αποδέχομαι ως επιστημονικά ορθή, αληθής και αξιόπιστη αφού δεν έχω κανένα λόγο να την αμφισβητήσω, με το περιεχόμενο της εξάλλου να μην έχει αντικρουστεί με μαρτυρία από οποιονδήποτε διάδικο. Ουδεμία τεκμηρίωση υπήρξε από τον ΜΕ2 πως καταλήγει στο εύρημα του αυτό και ουδεμία εξήγηση δόθηκε για ποιο λόγο αγνόησε την αναφορά του ακτινολόγου, ως του πλέον ειδικού επιστήμονα στο ζήτημα εντοπισμού κατάγματος, ο οποίος ήταν ο πρώτος που ακτινολογικά εξέτασε τον Ενάγοντα την ημέρα του επιδίκου ατυχήματος.
(2)Το πιο πάνω ιατρικό εύρημα του ΜΕ2 δεν συνάδει με την ιατρική του έκθεση ημερομηνίας 23.02.10 που κατατέθηκε ως Τεκμήριο 15 και ετοιμάστηκε στα πλαίσια υποβολής αίτησης του Ενάγοντα στο Τμήμα Κοινωνικών Ασφαλίσεων για παροχή επιδόματος σχετικά με το επίδικο ατύχημα, στην οποία έκθεση (Τεκμήριο 15) αναφέρει ότι ως αποτέλεσμα του εν λόγω εργατικού ατυχήματος ο Ενάγοντας υπέστηκε κάταγμα πρώτου και πέμπτου οσφυϊκού σπονδύλου (Ο1 και Ο5) μετά από σχετική ιατρική διάγνωση επικαλούμενος μάλιστα ότι βασίστηκε σε ακτινολογικό έλεγχο. Ουδεμία αναφορά γίνεται ποια ακτινολογική εξέταση επικαλείται στο Τεκμήριο 15, πως καταλήγει σε ιατρική διάγνωση για κάταγμα πρώτου και πέμπτου οσφυϊκού σπονδύλου (Ο1 και Ο5) υπό το φως του Τεκμηρίου 13, καμία αποκάλυψη γίνεται για την ύπαρξη του Τεκμηρίου 13, καμία εξήγηση δεν δίδεται γιατί ο ΜΕ2 δεν βασίστηκε στο Τεκμήριο 13 όταν ετοίμαζε το Τεκμήριο 15, πως συνάδει το Τεκμήριο 15 που ο ίδιος ετοίμασε με το ιατρικό πιστοποιητικό του (Τεκμήριο 1) που επίσης ο ίδιος εξέδωσε και αναφέρει ότι εντοπίζει και κάταγμα εγκάρσιας απόφυσης στον δεύτερο οσφυϊκό σπόνδυλο.
(3)Στο Τεκμήριο 15 δεν διευκρινίζει ότι τα κατάγματα που επικαλείται είναι εγκάρσιας απόφυσης αλλά με την γενική, αόριστη και ασαφή αναφορά του για κατάγματα σπονδύλου δημιουργεί την εντύπωση στο μυαλό του μέσου λογικού ανθρώπου ότι πρόκειται για κατάγματα σώματος σπονδύλου.
(4)Τόσο στο ιατρικό πιστοποιητικό του (Τεκμήριο 1) όσο και στην ιατρική του έκθεση προς το Τμήμα Κοινωνικών Ασφαλίσεων (Τεκμήριο 15) αλλά και γενικότερα μέσα από την όλη μαρτυρία του στο Δικαστήριο ο ΜΕ2 δεν προσδιορίζει τον τύπο και την μορφή των καταγμάτων που εντοπίζει. Δηλαδή εάν είναι γραμμοειδές ή ρωγμώδες, συντριπτικό, μετατοπισμένο, αποσπαστικό, συμπιεστικό ή ενσφηνωμένο.
(5)Παρόλο ότι στο Τεκμήριο 1 διέγνωσε, ανάμεσα σ' άλλα, κάταγμα εγκάρσιας απόφυσης στον πέμπτο οσφυϊκό σπόνδυλο (Ο5) και στο Τεκμήριο 15 αναφέρει ότι διέγνωσε κάταγμα πέμπτου σπονδύλου, εντούτοις κατά την αντεξέταση του υπαναχώρησε λέγοντας ότι εκφράζει επιφύλαξη για την περίπτωση του πέμπτου οσφυϊκού σπονδύλου, δείχνοντας έτσι τελικά αβεβαιότητα για την αλήθεια του θέματος αυτού που αρχικά είχε παρουσιάσει ως ιατρική διαπίστωση του.
(6)Μέσα από το Τεκμήριο 1 καταγράφει ως ιατρικά ευρήματα του 'εμμένουσα μετατραυματική οσφυαλγία' στα κατάγματα που εντόπισε και 'δισκοπάθεια στο μεσοσπονδύλιο διάστημα Ο4-Ο5' δίδοντας την εντύπωση με τον τρόπο που τα αναφέρει ότι συνδέονται με το επίδικο εργατικό ατύχημα, πράγμα αυθαίρετο και μη ανταποκρινόμενο στην πραγματικότητα δεδομένου του περιεχομένου του Τεκμηρίου 13 αλλά και στερούμενης οποιασδήποτε αιτιολόγησης προς αυτήν την κατεύθυνση.
(7)Μέσα από την ένορκη μαρτυρία του η θέση του για σύνδεση της δισκοπάθειας του με το επίδικο ατύχημα διαφοροποιείται λέγοντας ότι μπορεί αυτή να προϋπήρχε. Σε κάθε περίπτωση προβαίνει σε αναφορά για δισκοπάθεια χωρίς όμως να εξηγεί και συνάμα να τεκμηριώνει την ύπαρξη της.
(8)Ενώ μέσα από το Τεκμήριο 1 καταγράφει ως ένα από τα ιατρικά ευρήματα του την ωλένια νευρίτιδα δίδοντας την εντύπωση με τον τρόπο που το αναφέρει ότι συνδέεται με το επίδικο εργατικό ατύχημα, μέσα από την ένορκη κατάθεση του ο ίδιος φαίνεται να μην είναι σίγουρος ότι στη συγκεκριμένη περίπτωση το ατύχημα ευθύνεται για την πρόκληση της ωλένιας νευρίτιδας.
(9)Έντεχνα θα έλεγα στην κυρίως εξέταση του ο εν λόγω μάρτυρας δηλώνει ότι είναι της γνώμης ότι ένεκα των τραυμάτων του από το επίδικο ατύχημα ο Ενάγοντας θα πρέπει να εκτελεί ελαφρότερης φύσεως εργασία από αυτή που εκτελούσε πριν από το εν λόγω ατύχημα, θέση που ήδη είχε εκφράσει και προγενέστερα στο Τεκμήριο 15, πλην όμως μέσα από την αντεξέταση του διαφοροποιήθηκε λέγοντας ότι δεν υπάρχει πρόβλημα για τον Ενάγοντα να εκτελεί την προ του ατυχήματος του εργασία καθ' όσον αφορά τα κατάγματα που εντόπισε, αλλά ότι το πρόβλημα περιορίζεται στο θέμα της δισκοπάθειας όταν οδηγεί πολλές ώρες και ξεφορτώνει πακέτα άνω των 5 κιλών με το ζήτημα ωστόσο της δισκοπάθειας να μην είναι σίγουρος αν ή πρόκληση του οφείλεται στο επίδικο ατύχημα.
(10)Στην ένορκη μαρτυρία του ο ΜΕ2 κάνει αναφορά σε 'οστεοαρθρίτιδα', 'αφυδάτωση' και 'εκφυλιστικές αλλοιώσεις' που παρατήρησε στον Ενάγοντα χωρίς να εξηγεί και συνάμα να τεκμηριώνει αν υπάρχει οποιαδήποτε σχέση μεταξύ τους και αν συνδέονται με το επίδικο ατύχημα. Στη βάση των πιο πάνω η ιατρική μαρτυρία του ΜΕ2 χαρακτηρίζεται από έλλειψη επιστημονικής τεκμηρίωσης που θα την καθιστούσε πειστική ενώ παράλληλα εμπεριέχει κενά, αδυναμίες και ερωτηματικά, ως αποτέλεσμα των οποίων δεν θα μπορούσα να βασιστώ για να καταλήξω με ασφάλεια σε οποιαδήποτε ευρήματα. Συνεπώς αποδίδω μηδενική βαρύτητα στην μαρτυρία του ΜΕ2, περιλαμβανομένου του Τεκμηρίου 1 που αποτελεί μέρος της. Επίσης ουδεμία αποδεικτική αξία προσδίδω στο Τεκμήριο 14, το οποίο είναι το έντυπο ημερομηνίας 11.09.09 που χρησιμοποιήθηκε για εξιτήριο του Ενάγοντα ως ασθενούς από το Γενικό Νοσοκομείο Πάφου, επειδή σημειώνει ως διάγνωση κατάγματα εγκάρσιας απόφυσης στον πρώτο και δεύτερο οσφυϊκό σπόνδυλο τη στιγμή που η ακτινολογική εξέταση στις 08.09.09 έδειξε μόνο ένα κάταγμα εγκάρσιας απόφυσης στον πρώτο οσφυϊκό σπόνδυλο (Τεκμήριο 13). Για τον ίδιο λόγο ουδεμία αποδεικτική αξία προσδίδω στο Τεκμήριο 16 επειδή αναφέρεται σε πόρωση καταγμάτων στον πρώτο, δεύτερο και πέμπτο σπόνδυλο ενώ το Τεκμήριο 13 ξεκάθαρα σημειώνει μόνο ένα κάταγμα εγκάρσιας απόφυσης στον πρώτο οσφυϊκό σπόνδυλο. Επιπλέον ουδεμία βαρύτητα αποδίδω στο Τεκμήριο 15 επειδή παραπέμπει σε κατάγματα πρώτου και πέμπτου οσφυϊκού σπονδύλου τη στιγμή που το Τεκμήριο 13 σημειώνει κάταγμα εγκάρσιας απόφυσης στον πρώτο οσφυϊκό σπόνδυλο καθώς επίσης επειδή ενώ ο ΜΕ2 σημειώνει ωλένια νευρίτιδα ο ίδιος παραδέχεται στην ένορκη μαρτυρία του ότι δεν είναι βέβαιος εάν αυτή προκλήθηκε από το επίδικο ατύχημα. Ο Δρ. Χρίστος Φιλίππου (ΜΕ5), ήταν ο ιδιώτης ορθοπεδικός-χειρούργος τραυματιολόγος που παρακολουθούσε ιατρικά τον Ενάγοντα από την ημέρα που εξήλθε του Γενικού Νοσοκομείου Πάφου. Στα πλαίσια της ιατρικής παρακολούθησης ο Ενάγοντας επισκέφθηκε διάφορες φορές το ιατρείο του ΜΕ
  1. Τα κλινικά ευρήματα του εν λόγω ιατρού μαζί με τη θεραπεία που σύστησε στον Ενάγοντα όπως η εξέλιξη της κατάστασης του καθώς και η κατάσταση κατά την τελευταία επίσκεψη καταγράφονται στο ιατρικό πιστοποιητικό του ημερομηνίας 11.05.11, το οποίο κατατέθηκε ως Τεκμήριο
  2. Σύμφωνα με το τεκμήριο αυτό, ο Ενάγοντας προσήλθε στο ιατρείο του ΜΕ5 παραπονούμενος για ισχυρό πόνο στην κάτω σπονδυλική στήλη και δεξιά κάτω άκρο, κυρίως στο γόνατο καθώς επίσης για άλγος στο αριστερό άνω άκρο με αιμωδίες (μουδιάσματα). Κατά την κλινική εξέταση του Ενάγοντα ο εν λόγω ιατρός διαπίστωσε σπασμό ραχιαίων μυών σπονδυλικής στήλης, περιορισμένες μετά πόνου κινήσεις της κάτω σπονδυλικής στήλης, οίδημα στη δεξιά αγκώνα με περιορισμό κινήσεων και ότι η περιοχή του αριστερού ωλένιου νεύρου στον αριστερό αγκώνα ήταν πολύ επώδυνη με την ψηλάφηση. Σύμφωνα με τη διάγνωση του ΜΕ5, εντοπίστηκαν κατάγματα Ο1, Ο2 και Ο5 σπονδύλων, μετατραυματική οσφυαλγία, μετατραυματική δισκοπάθεια Ο4-Ο5 μεσοσπονδυλίου δίσκου και μετατραυματική ωλένια νευρίτιδα αριστερού άνω άκρου. Στον Ενάγοντα συστήθηκε πλήρης ξεκούραση, συνεχής φαρμακευτική αγωγή με παυσίπονα, αντιφλεγμονώδη και βιταμίνες. Είναι η θέση του ΜΕ5 ότι ο Ενάγοντας υπέστηκε όλα τα πιο πάνω τραύματα από το επίδικο εργατικό ατύχημα και ότι συνεχίζει να αισθάνεται πόνους και ενοχλήσεις. Η κατάσταση του είναι μόνιμη και χειροτερεύει όταν ασχοληθεί με παρατεταμένο σκύψιμο. Σύμφωνα με τον ΜΕ5 ο Ενάγοντας δεν είναι ικανός να εργαστεί χειρωνακτικά. Βρίσκεται υπό συνεχή φαρμακευτική αγωγή. Ο ΜΕ5 θεωρεί ότι πιθανή εγχείρηση ωλένιου νεύρου, το κόστος της οποίας εκτιμά ότι ανέρχεται σε €2.800, μπορεί να ελαττώσει τις αιμωδίες που ο Ενάγοντας αισθάνεται στο αριστερό άνω άκρο του. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι ο ΜΕ5 δεν έκανε καθόλου καλή εντύπωση στο Δικαστήριο. Η προσπάθεια του να βοηθήσει την υπόθεση του Ενάγοντα εις βάρος της εκδοχής των Εναγομένων ήταν πολύ εμφανής. Ο εν λόγω ιατρός δεν δίστασε αδικαιολόγητα να διογκώσει την ιατρική κατάσταση του Ενάγοντα με σκοπό να παραπλανήσει το Δικαστήριο και να πετύχει ένα καλύτερο αποτέλεσμα στην υπόθεση προς όφελος του Ενάγοντα. Η επαγγελματική του σχέση με τον Ενάγοντα τον οδήγησε να εκτιμήσει την ιατρική κατάσταση του πελάτη του όπως θα βόλευε τον Ενάγοντα. Χωρίς αναστολή προέβηκε σε ιατρικές διαπιστώσεις επί θεμάτων που δεν ενέπιπταν στη σφαίρα της ιατρικής του ειδικότητας, όπως για παράδειγμα σε ζητήματα νευρολογικής φύσεως. Ορισμένα δε από τα ιατρικά ευρήματα και συμπεράσματα στα οποία καταλήγει στερούνται τεκμηρίωσης. Περαιτέρω κατά τη διάρκεια της ένορκης μαρτυρίας του ανασκεύασε και διαφοροποίησε αρχικές ιατρικές αναφορές του όταν αντιλήφθηκε ότι δεν είχαν προοπτική να γίνουν πιστευτές, γεγονός που έπληξε ανεπανόρθωτα την αξιοπιστία του ως μάρτυρα. Συγκεκριμένα σε σχέση με τα πιο πάνω σημειώνονται τα εξής:
(1)Εκλαμβάνει ως δεδομένο ότι η οσφυαλγία του Ενάγοντα είναι μετατραυματική χωρίς να εξηγεί πως το συμπεραίνει, χωρίς να αναφέρει αν έλεγξε και δικαιολογείται από το ιατρικό ιστορικό του Ενάγοντα και για ποιο λόγο αποκλείει το ενδεχόμενο η δισκοπάθεια να προϋπήρχε.
(2)Η αρχική θέση του ΜΕ5 ότι ο Ενάγοντας υπέστηκε κατάγματα σώματος σπονδύλων Ο1, Ο2 και Ο5 και όχι εγκάρσιας απόφυσης και επομένως ο Ενάγοντας υπέστη σοβαρή βλάβη στην σπονδυλική στήλη είναι εντελώς αυθαίρετη και λανθασμένη επειδή καταρρίπτεται από το Τεκμήριο 13 που είναι η ακτινολογική έκθεση την ημέρα του επιδίκου ατυχήματος και καταγράφει ένα κάταγμα δεξιάς εγκάρσιας απόφυσης του πρώτου οσφυϊκού σπονδύλου (Ο1).
(3)Ο ΜΕ5 δεν εξήγησε πως κατέληξε στο ιατρικό εύρημα για κατάγματα σώματος σπονδύλων Ο1, Ο2 και Ο5.
(4)Η πιο πάνω ιατρική θέση του ΜΕ5 διαφοροποιήθηκε στη συνέχεια κατά την αντεξέταση του όταν δήλωσε ότι υπάρχουν τρία κατάγματα εγκάρσιας απόφυσης στους οσφυϊκούς σπονδύλους Ο1, Ο2 και Ο5, χωρίς να εξηγεί που βασίζει την νέα του αυτή θέση, η οποία όμως ας σημειωθεί ότι εξακολουθεί να μην ταυτίζεται με το Τεκμήριο 13.
(5)Η προαναφερόμενη τοποθέτηση του ΜΕ5 περί σοβαρής βλάβης στην σπονδυλική στήλη αναθεωρήθηκε κατά την αντεξέταση με τη δήλωση του εν λόγω ιατρού ότι θεωρεί ότι τα κατάγματα ήταν ήπιας μορφής και ότι έχουν επουλωθεί.
(6)Η ιατρική διαπίστωση του ΜΕ5 ότι η ωλένια νευρίτιδα χρειάζεται εγχείρηση είναι αυθαίρετη επειδή πρόκειται για εξειδικευμένο ζήτημα που δεν εμπίπτει στη σφαίρα της ειδικότητας του αλλά στην ειδικότητα ενός ειδικού νευρολόγου, όπως είναι ο ΜΕ3.
(7)Η αναφορά ότι το κόστος χειρουργικής επέμβασης του ζητήματος της ωλένιας νευρίτιδας ανέρχεται στα €2.800 είναι γενική και αόριστη και δεν τεκμηριώνεται ιατρικά τόσο η αναγκαιότητα της όσο και το ύψος του αναφερομένου κόστους.
(8)Η ιατρική διαπίστωση του ΜΕ5 ότι η ωλένια νευρίτιδα χρειάζεται εγχείρηση επειδή το νεύρο είναι πιεσμένο και ουδείς γνωρίζει πότε η πίεση θα αυξηθεί έρχεται σε πλήρη αντίθεση με το εύρημα του ειδικού νευρολόγου ΜΕ3, ειδικός στο εξειδικευμένο αυτό ζήτημα, ο οποίος ανάφερε ότι το πρόβλημα αυτό δεν χρήζει χειρουργικής επέμβασης επειδή το νεύρο είναι τραυματισμένο και όχι εγκλωβισμένο.
(9)Η ιατρική διαπίστωση του ΜΕ5 ότι η ωλένια νευρίτιδα χρειάζεται εγχείρηση διαφοροποιήθηκε στο στάδιο αντεξέτασης του όπου υπαναχώρησε λέγοντας ότι η ωλένια νευρίτιδα δεν χρειάζεται εγχείρηση.
(10)Η θέση ότι οι εκφυλιστικές αλλοιώσεις εμφανίστηκαν 2-2 ½ χρόνια μετά το ατύχημα και άρα οφείλονται στον τραυματισμό από το επίδικο ατύχημα είναι αυθαίρετη επειδή εκλαμβάνει ως δεδομένο ότι εμφανίστηκαν μετά το ατύχημα. Καμία ιατρική μαρτυρία και κανένα ιατρικό δεδομένο τεκμηριώνει τη θέση του αυτή και ούτε λέχθηκε από τον ΜΕ5 τι έλαβε υπόψη του για να διαπιστώσει ότι οι εκφυλιστικές αλλοιώσεις εμφανίστηκαν για πρώτη φορά μετά το επικαλούμενο χρονικό διάστημα.
(11)Με γνώμονα το περιεχόμενο του Τεκμηρίου 13 ότι πρόκειται για ένα μη ενδοαρθρικό κάταγμα εγκάρσιας απόφυσης στον αριστερό οσφυϊκό σπόνδυλο (Ο1), η τοποθέτηση του ΜΕ5 για εκφυλιστικές αλλοιώσεις στους οσφυϊκούς σπονδύλους Ο3-Ο4, Ο4-Ο5 και Ο5-Ι1, δηλαδή σε περιοχές όπου δεν υπήρξε τραυματισμός αλλά αντιμετωπίζουν πρόβλημα αφυδάτωσης, πέφτει στο κενό και στερείται επιστημονικής τεκμηρίωσης και πειστικότητας.
(12)Η αναφορά του ότι ο Ενάγοντας δεν είναι σε θέση να εργαστεί χειρωνακτικά ενόψει των πιο πάνω ουσιωδών διαφοροποιήσεων του ΜΕ5 αλλά και υπό το φως του γεγονότος για ύπαρξη εκφυλιστικών αλλοιώσεων σε οσφυϊκούς σπονδύλους που δεν υπέστηκαν τραυματισμό αλλά αντιμετωπίζουν πρόβλημα αφυδάτωσης, καθίσταται πλέον μετέωρος και στερείται επιστημονικής τεκμηρίωσης και πειστικότητας. Στη βάση των πιο πάνω παρατηρώ ότι η ιατρική μαρτυρία του ΜΕ5 είναι διάτρητη από κενά, αδυναμίες και ερωτηματικά, ενώ παράλληλα στερείται επιστημονικής τεκμηρίωσης, ως αποτέλεσμα των οποίων στοιχείων απώλεσε κάθε ίχνος πειστικότητας που θα μπορούσε να είχε προκειμένου να βασιστώ σ' αυτή για να καταλήξω με ασφάλεια σε οποιαδήποτε ευρήματα. Αυτό, υπό τις περιστάσεις, είναι αδύνατο. Συνεπώς αποδίδω μηδενική βαρύτητα στην μαρτυρία του ΜΕ5, περιλαμβανομένου του Τεκμηρίου 4 που αποτελεί μέρος της. Ο ΜΥ1, Δρ. Ηλίας Γεωργίου, ιδιώτης ορθοπεδικός-χειρούργος τραυματιολόγος, δημιούργησε πολύ καλή εντύπωση στο Δικαστήριο. Ήταν ο ιατρός που στις 13.02.14, δηλαδή 4 ½ χρόνια μετά το επίδικο ατύχημα, εξέτασε τον Ενάγοντα εκ μέρους και για λογαριασμό των Εναγομένων. Ο εν λόγω ιατρός έδωσε ξεκάθαρες και επιστημονικά τεκμηριωμένες απαντήσεις. Με τις επεξηγηματικός ιατρικές τοποθετήσεις του διαφώτισε το Δικαστήριο βοηθώντας το να αντιληφθεί σχετικά με την υπόθεση εξειδικευμένα ιατρικά θέματα. Κατά τρόπο σαφή και εμπεριστατωμένο εξήγησε το σκεπτικό που κατέληξε στα ιατρικά ευρήματα και συμπεράσματα του, τα οποία καταγράφει στο ιατρικό πιστοποιητικό του ημερομηνίας 05.03.14, το οποίο κατατέθηκε ως Τεκμήριο 10. Όπως αναφέρεται με σαφήνεια στο Τεκμήριο 10 αλλά και μέσα από την ένορκη μαρτυρία του, ο Δρ. Γεωργίου κατέληξε στα ιατρικά ευρήματα και συμπεράσματα του καθώς επίσης προέβηκε σε εκτίμηση της κατάστασης της υγείας του Ενάγοντα όπως φαινόταν την περίοδο της εξέτασης, λαμβάνοντας υπόψη το ιατρικό ιστορικό του Ενάγοντα καθώς και τα αποτελέσματα της κλινικής εξέτασης που έκανε στον Ενάγοντα. Ενώπιον του εν λόγω ιατρού τέθηκαν τα εξής ιατρικά έγγραφα: (α) Τεκμήριο 1 - ιατρικό πιστοποιητικό ημερομηνίας 22.06.12 του ΜΕ2 (β) Τεκμήριο 2 - ηλεκτρομυογραφική εξέταση από τον ΜΕ3 (γ) Τεκμήριο 4 - ιατρικό πιστοποιητικό ημερομηνίας 11.05.11 του ΜΕ5 (δ) Τεκμήριο 12 - εξέταση αξονικής τομογραφίας οσφύος ημερομηνίας 08.09.09 με συνοδευτική ακτινολογική έκθεση του νοσοκομειακού ακτινολόγου (ε) Τεκμήριο 16 - εξέταση αξονικής τομογραφίας οσφύος ημερομηνίας 07.12.09 με ακτινολογική έκθεση ιδίας ημερομηνίας από νοσοκομειακό ακτινολόγο (στ) Τεκμήριο 3 - εξέταση μαγνητικής τομογραφίας ημερομηνίας 17.02.10 του ΜΕ4 (ζ) Τεκμήριο 17 - αξονική τομογραφία οσφύος ημερομηνίας 15.06.12 με συνοδευτική έκθεση ιδίας ημερομηνίας του νοσοκομειακού ακτινολόγου Δρ. Μιχάλη Κελογρηγόρη (η) Τεκμήριο 18 - αξονική τομογραφία οσφύος ημερομηνίας 15.06.12 με συνοδευτική έκθεση ιδίας ημερομηνίας του νοσοκομειακού ακτινολόγου Δρ. Μιχάλη Κελογρηγόρη Δείγματα της διαφωτιστικής ενημέρωσης του αποτελούν οι επιστημονικές εξηγήσεις του με παραστατικό τρόπο ως προς το τι είναι 'εγκάρσια απόφυση', τι σημαίνει ένα κάταγμα στην περιοχή εκείνη, η διαφορά μιας 'τραυματικής δισκοπάθειας' από μια 'χρόνια δισκοπάθεια', ποια στοιχεία κατατάσσουν μια δισκοπάθεια στην κατηγορία της τραυματικής, τι είναι οι 'εκφυλιστικές αλλοιώσεις μεσοσπονδυλίων δίσκων' και τι είναι η 'αφυδάτωση μεσοσπονδυλίου δίσκου'. Αποκορύφωμα σ' αυτά είναι πληροφοριακό έγγραφο που αποτελεί προσωπική μελέτη και παρατηρήσεις του Δρ. Γεωργίου στο ιατρικό κεφάλαιο της δισκοπάθειας καθώς και ιατρική αναφορά στο ζήτημα αυτό που κατατέθηκε ως Τεκμήριο 11, καθώς επίσης επεξηγηματικό έγγραφο για την 'ωλένια νευρίτιδα' που κατατέθηκε ως Τεκμήρια 12Α και 12Β. Πρόκειται για ενημερωτικά έγγραφα και ως τέτοια αντικρίζονται. Τα αποτελέσματα της κλινικής εξέτασης του Ενάγοντα από τον ΜΥ1 συσχετίστηκαν με το ιατρικό ιστορικό του Ενάγοντα και λήφθηκαν υπόψη όλα τα δεδομένα προτού υπάρξει κατάληξη σε ιατρικά συμπεράσματα. Συγκεκριμένα μέσα από την κλινική εξέταση του Ενάγοντα ο ΜΥ1 κατέληξε στα εξής ιατρικά ευρήματα, τα οποία και αποδέχομαι ως επιστημονικά ορθά, αληθή και αξιόπιστα και αποτελούν μέρος των ευρημάτων του Δικαστηρίου:
(1)Φυσιολογικό εύρος κίνησης ολόκληρης της σπονδυλικής στήλης.
(2)Δεν υφίσταται μυϊκός σπασμός ή ευαισθησία στους παρασπονδύλιους μύες.
(3)Η κινητικότητα της σπονδυλικής στήλης παρουσιάζεται ανώδυνη.
(4)Φυσιολογική λειτουργικότητα των αρθρώσεων και του μυοσκελετικού συστήματος των άνω και των κάτω άκρων.
(5)Απουσία αντανακλαστικής σκολίωσης.
(6)Η λειτουργικότητα του νευροαγγειακού συστήματος ευρίσκεται σε φυσιολογικά πλαίσια τόσο στα άνω όσο και στα κάτω άκρα.
(7)Φυσιολογικό εύρος κίνησης του αριστερού αγκώνα.
(8)Απουσία μυϊκής ατροφίας των μυών της παλάμης.
(9)Απουσία παραμόρφωσης του παράμεσου και μικρού δαχτύλου του αριστερού χεριού.
(10)Δεν υφίσταται μυϊκή ατροφία κατά τη συγκριτική επιμέτρηση της μυϊκής μάζας των μελών. Στα πλαίσια της εμπεριστατωμένης ανάλυσης του ο εν λόγω ιατρός εξήγησε ότι ένεκα του ατυχήματος ο Ενάγοντας υπέστηκε κάταγμα δεξιάς εγκάρσιας απόφυσης του πρώτου οσφυϊκού σπονδύλου (Ο1), σε αντίθεση με τη λανθασμένη διάγνωση των ΜΕ2 και ΜΕ5 ότι υπήρχαν περισσότερα κατάγματα, ξεκαθαρίζοντας ότι δεν επρόκειτο κάταγμα σώματος σπονδύλου, όπως αρχικά είχε πει ο ΜΕ
  1. Η θέση αυτή επαληθεύεται από το Τεκμήριο 13 που καταγράφει ένα κάταγμα εγκάρσιας απόφυσης του πρώτου οσφυϊκού σπονδύλου (Ο1). Δεν διαφεύγει της προσοχής του Δικαστηρίου ότι στο σώμα του ακτινολογικού εντύπου του Τεκμηρίου 13 στον τυποποιημένο τίτλο 'Πόρισμα άλλων εργαστηριακών εξετάσεων' σημειώνονται κατάγματα Ο1, Ο2 και Ο5 σπονδύλων. Πρόκειται για μία αναφορά που είναι άνευ σημασίας αφού δεν συνοδεύεται από οποιοδήποτε ιατρικό πόρισμα ή άλλα ιατρικά στοιχεία και επειδή δεν αποτελεί μέρος της συνοδευτικής έκθεσης του ακτινολόγου που προέβηκε στην ακτινολογική εξέταση του Ενάγοντα στις 08.09.
  2. Συνεπώς η αναφορά αυτή αγνοείται από το Δικαστήριο. Η ίδια αναφορά παρατηρείται και στο Τεκμήριο 16, η οποία επίσης αγνοείται για τον ίδιο ακριβώς λόγο. Δίδοντας πλήρη περιγραφή του κατάγματος και εξηγώντας το βαθμό σοβαρότητας του, ο ΜΥ1 ανάφερε ότι επρόκειτο για ρωγμώδες μη ενδοαρθρικό κάταγμα μεγέθους κόκκου φακής που δεν θεωρείται σοβαρός τραυματισμός, δεν παρουσιάζει νευρολογική σημειολογία, δεν χρήζει χειρουργικής επέμβασης με τη θεραπεία που συνίσταται να είναι απλή ανάπαυση μέχρι να υποχωρήσουν οι μετατραυματικές ενοχλήσεις πόνου που γίνονται σε σύντομο χρονικό διάστημα. Εξήγησε ότι θεωρεί ότι είναι ρωγμώδες επειδή μόνο αυτό το είδος κατάγματος επουλώνεται, ως είναι η προκειμένη περίπτωση, χωρίς να αφήσει κατάλοιπα και να μην γίνεται αντιληπτό σε επανειλημμένες ακτινολογικές εξετάσεις. Προς υποστήριξη του επιχειρήματος του αυτού παρέπεμψε στα Τεκμήρια 17 και 18 αξονικές τομογραφίες οσφύος ημερομηνίας 15.06.12 με συνοδευτικές εκθέσεις ιδίας ημερομηνίας του ακτινολόγου Δρ. Μιχάλη Κελογρηγόρη του Γενικού Νοσοκομείου Πάφου καθώς και το Τεκμήριο 3 που είναι έκθεση μαγνητικής τομογραφίας οσφυϊκής μοίρας σπονδυλικής στήλης ημερομηνίας 17.02.10 του ιδιώτη ειδικού ακτινολόγου Γ. Βορκά, στις οποίες δεν εντοπίστηκε και κατ' επέκταση ουδεμία αναφορά γίνεται για ύπαρξη κατάγματος στο παρελθόν, γεγονός που όπως είπε φανερώνει πλήρης πώρωση του κατάγματος. Ενισχυτικά του ότι δεν επρόκειτο για σοβαρό τραυματισμό ο ΜΥ1 ανάφερε ότι ο Ενάγοντας υπεβλήθηκε σε φυσιοθεραπεία σε μόνο 5 περιπτώσεις. Στο συμπέρασμα ότι δεν επρόκειτο για σοβαρό τραυματισμό, ο εν λόγω ιατρός είπε ότι συνηγορεί και το ότι συστήθηκε στον Ενάγοντα ανάπαυση και η χρήση αναλγητικών φαρμάκων. Δέχομαι την τεκμηριωμένη αυτή θέση ως επιστημονικά ορθή, αληθή και αξιόπιστη και ως εκ τούτου τα πιο πάνω αποτελούν ευρήματα του Δικαστηρίου. Ερχόμενος στο θέμα της ωλένιας νευρίτιδας ο ΜΥ1 ανάφερε ότι υπήρξε τραυματισμός των μαλακών μορίων που προκλήθηκε λόγω τραυματισμού του αριστερού αγκώνα συνεπεία του επιδίκου ατυχήματος και ότι είναι ήπιας έντασης, γεγονός που επαληθεύεται από τα ιατρικά ευρήματα του ειδικού νευρολόγου Δρ. Μιχαήλ (ΜΕ3). Ο εν λόγω ιατρός υποστήριξε την θέση του αυτή τόσο παραπέμποντας στο περιεχόμενο της ηλεκτρομυογραφικής εξέτασης (Τεκμήριο 2) που το επιβεβαιώνει όσο και στην διαπίστωση του ότι όταν εξέτασε τον Ενάγοντα 4 ½ χρόνια μετά το ατύχημα δεν υφίστατο ατροφία των μυών της αριστερής παλάμης, ούτε παραμόρφωση του παράμεσου και μικρού δαχτύλου του αριστερού χεριού, στοιχεία που θα υπήρχαν αν η ωλένια νευρίτιδα ήταν σοβαρής μορφής. Επομένως ασπάζομαι ως επιστημονικά ορθή, αληθή και αξιόπιστη τη θέση του ΜΥ1 ότι η ωλένια νευρίτιδα στο αριστερό χέρι του Ενάγοντα ήταν ήπιας έντασης και ότι αυτή υποχώρησε, γεγονός που αποτελεί μέρος των ευρημάτων του Δικαστηρίου. Σε σχέση με τη δισκοπάθεια που εντοπίστηκε σε τρεις οσφυϊκούς σπονδύλους Ο3-Ο4, Ο4-Ο5 και Ο5-Ι1 ο εν λόγω ιατρός εξήγησε με σαφήνεια ότι δεν είναι μετατραυματική υποστηρίζοντας ότι δεν θα μπορούσε η δισκοπάθεια να είναι τραυματική τη στιγμή που στις περιοχές εκείνες δεν υπήρξε κάταγμα αλλά οφείλεται στην αφυδάτωση των μεσοσπονδυλίων διαστημάτων που είναι αποτέλεσμα μιας χρόνιας κατάστασης φυσικής και μέσω του χρόνου φθοράς στην σπονδυλική στήλη και όχι συνεπεία του τραυματισμού του Ενάγοντα από το επίδικο ατύχημα. Για την ύπαρξη εκφυλιστικών αλλοιώσεων έδωσε επίσης τεκμηριωμένη και συνάμα πειστική εξήγηση. Ειδικότερα είπε ότι σχετίζεται με την προαναφερόμενη αφυδάτωση και δεν είναι μετατραυματικής φύσεως. Αιτιολογώντας γιατί οι εκφυλιστικές αλλοιώσεις δεν είναι μετατραυματικής φύσεως ανάφερε ότι η ανάπτυξη μετατραυματικών εκφυλιστικών αλλοιώσεων προϋποθέτει την παρουσία κατάγματος εντός μιας άρθρωσης, κάτι που στην παρούσα υπόθεση απουσιάζει αφού το κάταγμα εγκάρσιας απόφυσης δεν είναι ενδοαρθρικό. Πρόκειται για τεκμηριωμένη και πειστική εξήγηση, την οποία αποδέχομαι ως επιστημονικά ορθή, αληθή και αξιόπιστη και ως εκ τούτου αποτελεί μέρος των ευρημάτων του Δικαστηρίου. Οι υπάρχουσες εκφυλιστικές αλλοιώσεις καταγράφονται, εκτός από το Τεκμήριο 3 που είναι εξέταση μαγνητικής τομογραφίας ημερομηνίας 17.02.10 από τον ΜΕ4, στα Τεκμήρια 17 και 18 που είναι αξονικές τομογραφίες οσφύος ημερομηνίας 15.06.12 με συνοδευτικές εκθέσεις ιδίας ημερομηνίας του ακτινολόγου Δρ. Μιχάλη Κελογρηγόρη του Γενικού Νοσοκομείου Πάφου. Αποδέχομαι το περιεχόμενο των Τεκμηρίων 17 και 18 ως επιστημονικά ορθό, αληθές και αξιόπιστο αφού παρέμεινε μέσα από την εκδίκαση της υπόθεσης χωρίς αμφισβήτηση υπό την έννοια ότι πρόκειται για έγγραφα που απλά εντοπίζουν εκφυλιστικές αλλοιώσεις που υπάρχουν στους οσφυϊκούς σπονδύλους Ο3-Ο4, Ο4-Ο5 και Ο5-Ι
  3. Συνακόλουθα τα πιο πάνω αποτελούν μέρος των ευρημάτων του Δικαστηρίου. Την ίδια στιγμή ο ΜΥ1 έδωσε εξήγηση γιατί το Τεκμήριο 13 δεν καταγράφει αυτές τις εκφυλιστικές αλλοιώσεις. Η θέση του Δρ. Γεωργίου ότι ο ακτινολόγος επικεντρώθηκε στον εντοπισμό τραυματικών ευρημάτων που προφανώς του ζητήθηκε από τον ιατρό που παρέπεμψε τον Ενάγοντα για ακτινολογικό έλεγχο στα πλαίσια διάγνωσης μιας επείγουσας κατάστασης μου φαίνεται απόλυτα λογική και ως εκ τούτου αποδέχομαι. Στη βάση αυτών των δεδομένων έχω πειστεί ότι οι εκφυλιστικές αλλοιώσεις που υπάρχουν στους οσφυϊκούς σπονδύλους Ο3-Ο4, Ο4-Ο5 και Ο5-Ι1, οι υπετροφικές αλλοιώσεις των αποφυσιακών αρθρώσεων που προκαλούν μικρού βαθμού στένωση των σπονδυλικών τρημάτων στο επίπεδο του μεσοσπονδυλίου διαστήματος Ο5-Ι1 του Ενάγοντα αλλά και η παρουσία διάχυτης οπισθοπλάγιας προβολής του δίσκου (bulging) που παρεκτοπίζει μετρίως το μηνιγγικό σάκο οπισθίως ασκώντας ήπια πίεση επί των παρακείμενων Ο5 νευρικών ριζών ενώ επεκτεινόμενη πλαγίως προκαλεί μικρού βαθμού στένωση των σπονδυλικών τρημάτων σημείο του μεσοσπονδυλίου διαστήματος Ο4-Ο5, ευρήματα που διαπιστώθηκαν μέσα από την εξέταση της μαγνητικής τομογραφίας στις 17.02.10, είναι αποτέλεσμα προϋπάρχουσας παθολογικής δισκοπάθειας που συνδέεται με την αφυδάτωση που παρατηρείται στις περιοχές εκείνες, χωρίς έτσι να υπάρχει οποιαδήποτε σχέση με τους τραυματισμούς του Ενάγοντα από το επίδικο ατύχημα. Δεν διαφεύγει της προσοχής του Δικαστηρίου ότι η εξέταση της μαγνητικής τομογραφίας στις 17.02.10 έδειξε ότι στο ύψος του σπονδυλικού σώματος στον πρώτο οσφυϊκό σπόνδυλο του Ενάγοντα απεικονιζόταν περιγεγραμμένη βλάβη με στρογγυλό σχήμα που αντιπροσώπευε οστικό αιμαγγείωμα. Αυτό είναι ένα εύρημα του Δικαστηρίου που καταγράφηκε κατά την αξιολόγηση της μαρτυρίας του ιδιώτη ακτινολόγου Δρ. Γιώργου Βορκά (ΜΕ4). Ωστόσο ενώπιον μου δεν υπάρχει αποδεκτή μαρτυρία που να καταδεικνύει ότι η βλάβη που εντοπίστηκε στις 17.02.10 δημιούργησε μετατραυματική οσφυαλγία στον πρώτο οσφυϊκό σπόνδυλο. Αντίθετα υπάρχει αποδεκτή ιατρική μαρτυρία του Δρ. Γεωργίου που απομακρύνει κάθε τέτοια σκέψη. Πρόκειται για τις ιατρικές διαπιστώσεις στις οποίες ο ΜΥ1 κατέληξε κατόπιν κλινικής εξέτασης του Ενάγοντα στις 13.02.14 που έχουν καταγραφεί πιο πάνω και στις οποίες παραπέμπω. Περαιτέρω αποδέχομαι τη θέση του ΜΥ1 ότι το κάταγμα εγκάρσιας απόφυσης επουλώθηκε μετά από πάροδο χρονικού διαστήματος 4-5 μηνών. Αυτό προκύπτει από το Τεκμήριο 3 ημερομηνίας 17.02.10 που δεν εντοπίζει την ύπαρξη τέτοιου κατάγματος. Επιπροσθέτως δέχομαι ότι η αρχική αδυναμία του Ενάγοντα να μην μπορεί να εργαστεί καθόλου ήταν προσωρινής φύσεως και κατά την κλινική εξέταση του Ενάγοντα από τον ΜΥ1 όλα τα τραύματα του Ενάγοντα από το επίδικο ατύχημα ουσιαστικά αποκαταστάθηκαν. Βεβαίως δεν παραγνωρίζω ότι ενώπιον μου υπάρχει αποδεκτή μαρτυρία ότι ο Ενάγοντας στο σήκωμα ενός κασονιού 5 κιλών που θα λυγίσει ο αγκώνας του θα αισθανθεί ενοχλήσεις και ειδικότερα πόνο και μούδιασμα. Πρόκειται για ένα πρόβλημα που παρατηρώ ότι θα είναι μόνιμο. Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι δεν θα μπορεί να εκτελεί τέτοιου είδους χειρονακτική εργασία. Δεν υπάρχει τέτοια μαρτυρία ενώπιον μου. Θα μπορεί να εκτελέσει τέτοιου είδους εργασία αλλά κάτω από συνθήκες πόνου και μουδιάσματος. Δεν θα το θεωρούσα σοβαρό λειτουργικό κατάλοιπο. Δεν παύει όμως στην πράξη να είναι ένα λειτουργικό κατάλοιπο, σε αντίθεση με τη θέση του Δρ. Γεωργίου ότι ο Ενάγοντας δεν έχει οποιοδήποτε λειτουργικό κατάλοιπο, με την οποία το Δικαστήριο δεν συμφωνεί. Είναι λειτουργικό κατάλοιπο υπό την έννοια ότι πριν από το ατύχημα ο Ενάγοντας δεν αντιμετώπιζε τέτοιο πρόβλημα, το οποίο παρουσιάστηκε ως αποτέλεσμα του ατυχήματος και ο Ενάγοντας καλείται να ζήσει μαζί του. Είναι ένα λειτουργικό κατάλοιπο που παρόλο ότι δεν είναι σοβαρό εντούτοις δεν μπορεί να παραγνωριστεί. Οι συνέπειες του θα προκαλούν ενόχληση στον Ενάγοντα αφού όταν λυγίζει τον αγκώνα του θα αισθάνεται πόνο και μούδιασμα. Η μεταφορά εμπορευμάτων δεν θεωρείται ως το μόνο είδος χειρωνακτικής εργασίας που οδηγεί σε λύγισμα του αγκώνα. Ο Ενάγοντας θα αισθάνεται πόνο και μούδιασμα όταν για παράδειγμα μεταφέρνει τρόφιμα από υπεραγορά σε σακούλες από το όχημα του στην οικία του ή όταν χρειαστεί να μεταφέρει ένα κύλινδρο υγραερίου. Θα μπορεί να το πράττει αλλά υπό συνθήκες πόνου και μουδιάσματος. Αυτό όμως είναι ζήτημα που πρέπει να ληφθεί υπόψη. Με γνώμονα τα πιο πάνω αποδέχομαι την μαρτυρία του ΜΥ1 τόσο την προφορική μαρτυρία όσο και το Τεκμήριο 10 που αποτελεί μέρος της, ως επιστημονικά ορθή, αληθή και αξιόπιστη, στο βαθμό και την έκταση που έχει εξηγηθεί πιο πάνω. Ακολούθως το ερώτημα που το Δικαστήριο καλείται να εξετάσει είναι αν η προϋπάρχουσα παθολογική δισκοπάθεια του Ενάγοντα έχει επιδεινωθεί από τους τραυματισμούς που αυτός είχε από το επίδικο ατύχημα υπό την έννοια αν υπήρξε αφύπνιση κάποιου προϋπάρχοντος προβλήματος που βρισκόταν σε ηρεμία ή υπήρξε αύξηση στην ένταση της ενόχλησης ή αν διαπιστώνεται παράταση της περιόδου αποκατάστασης της. Ο Δρ. Γεωργίου έχει, εμμέσως πλην σαφώς, δεχτεί τέτοια κατάσταση. Συνακόλουθα είναι η θέση του Δικαστηρίου και ταυτόχρονα αποτελεί μέρος των ευρημάτων του ότι τα τραύματα του Ενάγοντα επιδείνωσαν την προϋπάρχουσα παθολογική δισκοπάθεια του αφυπνίζοντας το πρόβλημα, αυξάνοντας την ένταση του πόνου και της ταλαιπωρίας και παρατείνοντας την περίοδο που απαιτήθηκε προκειμένου να υπάρξει χαλάρωση και ανακούφιση στον Ενάγοντα. Σε σχέση με τα Τεκμήρια 8 και 9 θεωρώ ότι δεν θα πρέπει να τους αποδοθεί οποιαδήποτε βαρύτητα, εκτός από το ότι σημειώνουν πως ενώ ο Ενάγοντας στις 17.06.10 κρίθηκε προσωρινά 20% ανάπηρος στην συνέχεια στις 23.07.12 κρίθηκε ότι μπορεί να ασκεί την προ του ατυχήματος εργασία του ως οδηγός, επειδή το περιεχόμενο τους εδράζεται σε ιατρικά δεδομένα και στοιχεία που ήδη τέθηκαν ενώπιον του Δικαστηρίου ως ιατρική μαρτυρία, την οποία ήδη έχω αξιολογήσει. Όσον αφορά το Τεκμήριο 'Α' προς αναγνώριση θα πρέπει να λεχθεί ότι από τη στιγμή που δεν μετατράπηκε σε κανονικό τεκμήριο για να αξιολογηθεί κατά την εκδίκαση της υπόθεσης το περιεχόμενο του και όλη η μαρτυρία που δόθηκε επ' αυτού αγνοείται παντελώς από το Δικαστήριο καθότι η όποια μαρτυρία καταγράφηκε σε σχέση με αυτό παρέμεινε ανενεργή (Μελάς v. Κυριάκου
(2003)1Β Α.Α.Δ. 826). Νομική Πτυχή: Η παρούσα υπόθεση είναι πολιτική και το βάρος απόδειξης βρίσκεται γενικά στους ώμους του Ενάγοντα να αποδείξει τους ισχυρισμούς του στη βάση του ισοζυγίου των πιθανοτήτων. Σύμφωνα με την κυπριακή νομολογία, η απόσειση του βάρους απόδειξης θα αποτιμηθεί υπό το φως της μαρτυρίας που θα κριθεί αξιόπιστη, πάντοτε στο μέτρο του ισοζυγίου των πιθανοτήτων. Αναξιόπιστη μαρτυρία δεν αποτελεί αποδεικτικό υλικό αλλά μόνο αξιόπιστη μαρτυρία βαρύνει την πλάστιγγα των πιθανοτήτων (Miorage v. Radivojenik
(1998)1(Β) Α.Α.Δ. 1162 και Αθανασίου κ.α. v. Κουνούνη
(1997)1(Β) Α.Α.Δ. 614). "Στην Κύπρο η προστασία των εργαζομένων αποτελεί διακηρυγμένο συνταγματικό στόχο (Άρθρο 9) στο πλαίσιο εξασφάλισης των θεμελιωδών δικαιωμάτων του ανθρώπου που αναμφίβολα περιλαμβάνουν και την ασφάλεια του στον τόπο της εργασίας του." (Απόσπασμα από την υπόθεση United Brickworks Ltd v. Ευαγγέλου
(1992)1 Α.Α.Δ. 123, βλέπε επίσης άρθρο 9 του Συντάγματος). Παρόλο ότι δεν υπάρχει ειδική πρόνοια στον Περί Αστικών Αδικημάτων Νόμο, εντούτοις οι υποχρεώσεις του εργοδότη έναντι των εργοδοτουμένων του σε σχέση με την ασφάλεια αυτών κατά την εργασία τους πηγάζουν από το άρθρο 51 του Κεφ.148 μετά των συναφών τροποποιήσεων, το οποίο και κωδικοποίησε τις αρχές του κοινοδικαίου αναφορικά με την αμέλεια. Συγκεκριμένα, το εν λόγω άρθρο καθορίζει την αμέλεια ως την τέλεση πράξης την οποίαν υπό τις περιστάσεις δεν θα τελούσε λογικό σωστό πρόσωπο ή την παράλειψη τέλεσης πράξης την οποίαν τέτοιο πρόσωπο θα τελούσε. Αμέλεια ακόμη μπορεί να είναι η παράλειψη καταβολής τέτοιας δεξιότητας ή επιμέλειας για την άσκηση επαγγέλματος, επιτηδεύματος ή ασχολίας όπως ένα λογικό συνετό πρόσωπο που έχει τα προσόντα για την άσκηση του επαγγέλματος αυτού, επιτηδεύματος ή ασχολίας θα κατέβαλλε υπό τις περιστάσεις. Το εν λόγω άρθρο προνοεί αποζημίωση στην πρόκληση ζημιάς ως αποτέλεσμα αμελούς πράξης ή παράλειψης μόνο στο πρόσωπο έναντι του οποίου ο υπαίτιος της αμέλειας υπείχε υποχρέωση, υπό τις περιστάσεις, να μην επιδείξει αμέλεια. Τα συστατικά στοιχεία που πρέπει να αποδειχθούν σε κάθε αγωγή αμέλειας είναι η ύπαρξη καθήκοντος επιμέλειας, η έλλειψη της προσήκουσας προσοχής (δηλαδή η τέλεση αμελούς πράξης ή παράλειψης) από μέρους ενός μέσου συνετού ανθρώπου, η πρόκληση ζημιάς ως αποτέλεσμα της τέλεσης αμελούς πράξης ή παράλειψης (αιτιώδης συνάφεια) και η δυνατότητα πρόβλεψης ότι η τέλεση της εν λόγω πράξης ή παράλειψης μπορεί να προκαλέσει το συγκεκριμένο ζημιογόνο αποτέλεσμα (Στρατμάρκο Λτδ v. Μιχαήλ
(1989)1 C.L.R. 453, Κυπριακό Νομικό Σύγγραμμα κ.κ. Αρτέμη και Ερωτοκρίτου Κεφάλαιο 148: Αστικά Αδικήματα-Δίκαιο και Αποφάσεις, Τόμος 2, σελ. 103-104). Γενικά το θέμα της αμέλειας είναι ζήτημα γεγονότων και αποφασίζεται με βάση τις συνθήκες και τις περιστάσεις της κάθε υπόθεσης (Patsalides v. Yiapani
(1969)1 C.L.R. 84). Η έννοια της αμέλειας ως πραγματικού γεγονότος συνίσταται στην παράλειψη επίδειξης εύλογης προσοχής κάτω από τις συγκεκριμένες περιστάσεις της κάθε υπόθεσης. Το ζήτημα αυτό συνοψίζεται στην Φοινικαρίδης v. Γεωργίου κ.α.
(1991)1 Α.Α.Δ. 475 ως εξής: "Αυτό κατά εναρμονισμό προς το θεμελιωμένο ότι η αμέλεια ως πραγματικό γεγονός συνίσταται στην παράλειψη επίδειξης εύλογης προσοχής κάτω από τις συγκεκριμένες περιστάσεις της κάθε υπόθεσης. Συναφώς θα υπενθυμίζαμε πως γενικά, εφόσον η πιθανότητα δημιουργίας κινδύνου είναι εύλογα εμφανής, η παράλειψη λήψης μέτρων προφύλαξης συνιστά αμέλεια (Elpiniki Panayiotou Mavrou v Georgios Kyriakou Mavrou
(1979)1 C.L.R. 215)." Στην υπόθεση Στρατμάρκο Λτδ ν. Μιχαήλ
(1989)1 Α.Α.Δ. 453 τονίστηκε, μεταξύ άλλων, ότι το καθήκον της προσήκουσας προσοχής, η έλλειψη της οποίας είναι βασικό χαρακτηριστικό της αμέλειας περιλαμβάνει και την υποχρέωση του εργοδότη να παρέχει στους υπαλλήλους του ασφαλές ή κατάλληλο σύστημα και τόπο εργασίας και να μην τους εκθέτει σε περιττούς ή μη αναγκαίους κινδύνους. Λέχθηκε δε ότι συστατικός όρος της έννοιας του 'μη αναγκαίου ή περιττού κινδύνου' είναι η έλλειψη πρόβλεψης ή ακόμα σωστής πρόβλεψης για το ζημιογόνο αποτέλεσμα που όφειλε ή μπορούσε ο εργοδότης με τη χρήση σωστών μέσων που είχε στη διάθεση του, να αποφύγει, χωρίς να παραγνωρίζει κανείς ότι ο υπάλληλος δεν έχει ουσιαστικό λόγο στις διευθετήσεις του εργοδότη στο υπό συζήτηση θέμα. Το καθήκον του εργοδότη είναι γενικά πολύπτυχο και περιλαμβάνει την υποχρέωση να παρέχει ασφαλές σύστημα εργασίας, ικανό προσωπικό, ασφαλή εξοπλισμό, επαρκή επίβλεψη και ασφαλείς εγκαταστάσεις για εργασία (Kakou v. Adriatica
(1980)1 CLR 357, Charalambous v. Metalco Ltd
(1982)1 CLR 636, Panayi v. Galatariotis & Sons Ltd
(1971)1 CLR 416). ). Στην Ανάγνου ν. Alco Filters (Cyprus) Ltd
(2002)1 A.A.Δ. 918 λέχθηκε ότι το κριτήριο για τον προσδιορισμό του καθήκοντος επιμέλειας δεν εντοπίζεται στις πιθανότητες εκδήλωσης του κινδύνου αλλά στο προβλεπτό του και στη δυνατότητα αποτροπής του με λογικά προσιτά μέσα. Αποτελεί καθήκον του εργοδότη να μην εκθέτει τον εργοδοτούμενο του σε «περιττούς» κινδύνους στην εργασία του. Αχρείαστος (unnecessary) είναι ο κίνδυνος, ο οποίος είναι, αφενός, προβλεπτός και αφετέρου, αποφευκτός, με τη λήψη των κατάλληλων προφυλακτικών μέτρων. Στην ίδια απόφαση, τονίζεται ότι, με την πρόοδο της τεχνολογίας και με την ανάπτυξη των μέσων για την αποτροπή κινδύνων, ευκολότερη καθίσταται τόσο η πρόβλεψη των κινδύνων όσο και η εξουδετέρωση τους. Εδώ αξίζει να σημειωθεί πως η έννοια του μη αναγκαίου κινδύνου είχε αρχικά προσδιοριστεί στην αγγλική υπόθεση Allard v. Saunders Ltd [1953] All E.R. 395, η οποία επιδοκιμάστηκε από το Ανώτατο Δικαστήριο σε κυπριακές υποθέσεις. Πιο αυστηρή όμως προσέγγιση, ίδια τάση με αυτή που επικρατεί στην Αγγλία (Larner v. British Steel plc
(1993)ICR 551), υιοθετήθηκε στην υπόθεση Κυριάκου ν. Caramondani Bros Limited
(2001)1(A) A.A.Δ. 219 όπου τονίστηκε ότι η προβλεπτικότητα του κινδύνου δεν αποτελεί απαραίτητο κριτήριο, αφού η υποχρέωση του εργοδότη να παρέχει ασφαλή χώρο εργασίας στους εργοδοτουμένους του, υφίσταται ανεξάρτητα από το εάν οι κίνδυνοι θα μπορούσαν να προβλεφθούν ή όχι. Επομένως, σύμφωνα με την υπόθεση αυτή, το καθήκον του εργοδότη για παροχή ασφαλούς τόπου ή ασφαλούς συστήματος εργασίας απέναντι στους υπαλλήλους του είναι απόλυτο. Σχετική είναι και η υπόθεση Αγγελή v. Κάρκα κ.α.
(2006)1(Β) Α.Α.Δ. 1118, όπου ο εργοδότης ενός εργάτη οικοδομών που έπεσε στο έδαφος από ικρίωμα ανεγειρόμενης οικοδομής και τραυματίστηκε σοβαρά κρίθηκε αποκλειστικά υπεύθυνος για την πρόκληση του εργατικού ατυχήματος και κλήθηκε να καταβάλει αποζημιώσεις στον εργοδοτούμενο του. Σε σχέση με την ευθύνη του εργοδότη χαρακτηριστικό είναι το ακόλουθο απόσπασμα: "Η ευθύνη για τη διασφάλιση ασφαλών συνθηκών εργασίας βαρύνει αποκλειστικά τον εργοδότη και δεν μπορεί να μετατεθεί αυτή η ευθύνη στους ώμους του εργοδοτουμένου. Έτσι και στην προκείμενη περίπτωση το καθήκον του εργοδότη για τη διασφάλιση ασφαλών συνθηκών εργασίας στον εργοδοτούμενο του ήταν υπαρκτό και ο εφεσείων δεν το εξετέλεσε." Επίσης στην υπόθεση St. Marina Sporting Promotions Ltd. v. Dimitrov
(2004)1(Γ) Α.Α.Δ. 1663 όπου εργάτης που τοποθετούσε τσίγκους σε στέγη οικοδομής στην προσπάθεια του να κατέβει από τη θέση που εργαζόταν χρησιμοποίησε αλουμινένια σκάλα η οποία στη βάση της στηριζόταν σε αμιαντότσιγκους, η οποία όμως μαζί με τους τσίγκους υποχώρησαν με αποτέλεσμα ο εργάτης να βρεθεί στο έδαφος με σοβαρά τραύματα. Το Εφετείο επικύρωσε την προσέγγιση του πρωτόδικου Δικαστηρίου, το οποίο έκρινε απόλυτα υπεύθυνο για το ατύχημα τον εργοδότη του εργάτη. Ανάμεσα σ' άλλα, το πρωτόδικο Δικαστήριο ανάφερε πως ο εργάτης εκτελούσε τα καθήκοντα που του ανατέθηκαν με τον τρόπο που του υποδείχτηκε και τα μέσα που του δόθηκαν και ότι ο εργοδότης του όφειλε να τον προστατεύσει από τον εμφανή κίνδυνο στον οποίον τον εξέθεσε αφού έπρεπε να γνώριζε πως η σκάλα που διέθετε για την εργασία του εργάτη δεν μπορούσε να σταθεροποιηθεί με ασφάλεια πάνω στους τσίγκους. Στην υπόθεση Αλεξάνδρου ν. Κυριάκου & Υιών Λτδ
(1997)1(Α) Α.Α.Δ. 506 αποδόθηκαν οι έννοιες και η σημασία των 'συστήματος εργασίας' και 'καθήκοντος υπόδειξης ασφαλούς συστήματος εργασίας' με αναφορά στο αγγλικό νομικό σύγγραμμα Charlesworth & Percy on Negligence 8η έκδοση. Ειδικότερα, λέχθηκε ότι 'σύστημα εργασίας' είναι όρος που χρησιμοποιείται για την περιγραφή: (α) της οργάνωσης της εργασίας, (β) του τρόπου με τον οποίο σκοπείται η εκτέλεση της εργασίας, (γ) της σειράς παροχής οδηγιών (ειδικώς σε άπειρους εργάτες), (δ) της σειράς των γεγονότων, (ε) της λήψης προφυλάξεων για την ασφάλεια των εργατών και σε ποια στάδια, (στ) του αριθμού των προσώπων που χρειάζονται για την εκτέλεση της εργασίας, (ζ) του ρόλου που θα αναλάβει ο καθένας από τους εργοδοτουμένους, και (η) της στιγμής κατά την οποία θα εκτελέσουν τους αντίστοιχους ρόλους τους. Αναφορικά με το 'καθήκον υπόδειξης ασφαλούς συστήματος εργασίας' υποδείχτηκε πως αποτελεί ζήτημα πραγματικό το κατά πόσο είναι απαραίτητο να προδιαγραφεί σύστημα εργασίας κάτω από οποιεσδήποτε δοσμένες περιστάσεις. Όταν εξετάζεται ένα τέτοιο ζήτημα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η φύση της εργασίας, δηλαδή το κατά πόσο αυτή χρειάζεται προσεκτική οργάνωση και επίβλεψη, προς το συμφέρον της ασφάλειας εκείνων που την εκτελούν, ή μπορεί να αφεθεί πειστικά από ένα συνετό εργοδότη στην φροντίδα των επί τόπου υπαλλήλων να την εκτελέσουν με τρόπο λογικά ασφαλή. Έπεται ότι ένας εργοδότης υπέχει καθήκον να υποδείξει σύστημα εργασίας έστω και εάν πρόκειται για ένα και μόνο εγχείρημα, εάν κάτι τέτοιο είναι αναγκαίο προς το συμφέρον της ασφάλειας. Στην προαναφερόμενη υπόθεση, με αναφορά στην αγγλική υπόθεση General Cleaning Contractors Ltd v. Christmas [1952] 2 All E.R. 1110, λέχθηκε περαιτέρω ότι είναι καλά γνωστό στους εργοδότες ότι οι εργάτες πολύ συχνά, αν όχι συστηματικά, δεν λαμβάνουν υπόψη τους κινδύνους τους οποίους συνεπάγεται η εργασία τους. Είναι δε γι' αυτό το λόγο που το κοινοδίκαιο απαιτεί οι εργοδότες να καταβάλλουν λογική φροντίδα και να καθορίζουν ένα λογικά ασφαλές σύστημα εργασίας. Οι εργοδότες δεν εξαιρούνται από αυτό το καθήκον από το γεγονός ότι οι εργάτες τους είναι έμπειροι και θα μπορούσαν, αν ήταν στη θέση των εργοδοτών, να εφαρμόσουν οι ίδιοι ένα λογικά ασφαλές σύστημα εργασίας. Οι εργάτες δεν βρίσκονται στη θέση των εργοδοτών. Τα καθήκοντα τους δεν εκτελούνται μέσα στην ήρεμη ατμόσφαιρα του γραφείου με τις συμβουλές των ειδικών. Περαιτέρω με αναφορά στην ίδια αυτή υπόθεση λέχθηκε ότι ακόμη και αν υποτεθεί ότι άλλα συστήματα διεξαγωγής της εργασίας δεν ήταν πρακτικώς εφαρμόσιμα, οι εργοδότες είχαν υποχρέωση να διασφαλίσουν ότι το σύστημα το οποίο είχε υιοθετηθεί ήταν, όσο μπορούσε αυτό να επιτευχθεί, ασφαλές και ότι οι υπάλληλοι τους είχαν καθοδηγηθεί ως προς τα μέτρα που θα ελάμβαναν για να αποφύγουν τα ατυχήματα. Όσον αφορά το τι περιλαμβάνει το καθήκον του εργοδότη για διασφάλιση της ασφάλειας στην εργασία σχετική είναι η υπόθεση Tziellas v. The Ship "Nadalena H" and others
(1982)1 C.L.R. 807 όπου σημειώθηκε ότι ανάμεσα στα πρώτα καθήκοντα του εργοδότη είναι να διασφαλίσει ασφάλεια στην εργασία ώστε ο χώρος εργασίας να καταστεί όσο πιο ασφαλής εύλογα γίνεται. Αυτό με τη σειρά του περιλαμβάνει ασφαλή πρόσβαση από και προς τον πραγματικό χώρο εργασίας. Περαιτέρω λέχθηκε ότι το καθήκον για λήψη εύλογης φροντίδας για την ασφάλεια των εργαζομένων παραμένει αμείωτο, όμως η εκτέλεση του διαφοροποιείται ανάλογα με τις περιστάσεις κάθε υπόθεσης. Το καθήκον αυτό επεκτείνεται σε κάθε σύστημα το οποίο υιοθετείται για εκτέλεση της εργασίας. Δεν περιορίζεται στις καθιερωμένες - συνήθεις μεθόδους εκτέλεσης μιας εργασίας. Περαιτέρω επεκτείνεται στην προμήθεια ή παροχή ασφαλών μέσων πρόσβασης στο σημείο εργασίας μέσα στον χώρο εργασίας. Επιπροσθέτως στην Γενικός Εισαγγελέας ν. Στυλιανού κ.α.
(2002)1 Α.Α.Δ. 1718 αναφέρεται ότι στην υποχρέωση του εργοδότη για επίδειξη εύλογης φροντίδας περιλαμβάνεται και η υποχρέωση για ασφαλή τόπο εργασίας αλλά και για ασφαλή πρόσβαση σε αυτόν. Για να καταλήξουμε δε κατά πόσο ο τόπος εργασίας είναι ασφαλής θα πρέπει να λάβουμε υπ' όψη τη φύση του χώρου. Εξάλλου, συνεχίζει η απόφαση, ο εργοδότης είναι υπεύθυνος για αμέλεια, αν κατά τη διάρκεια της εργοδότησης του, ο εργοδοτούμενος υποστεί τραυματισμό, λόγω ελαττώματος του εξοπλισμού που του έχει παρασχεθεί από τον εργοδότη του για σκοπούς της εργασίας του εργοδότη. Επιπλέον στην υπόθεση Γιαννάκης Λάμπης ν. Shiptrans Trading Agency Ltd
(2004)1(Α) Α.Α.Δ. 370 λέχθηκε ότι το καθήκον του εργοδότη για την κατοχύρωση της ασφάλειας των εργοδοτουμένων του περιλαμβάνει και εξασφάλιση των μέσων ασφαλούς διακίνησης μέσα στον τόπο της εργασίας τους. Όπως χαρακτηριστικά επισημάνθηκε στην υπόθεση αυτή, ο εργοδότης έχει καθήκον για λήψη λογικών μέτρων και φροντίδας που αφορούν στην ασφάλεια των εργοδοτουμένων ανάλογα και σε συσχετισμό με τις περιστάσεις της υπόθεσης. Ο εργοδότης, ανάλογα με τις συνθήκες που επικρατούν, έχει υποχρέωση να λαμβάνει τη λογική ασφάλεια των προσώπων που εργοδοτεί και την ανάγκη αποφυγής προβλεπτών κινδύνων. Η λογική φροντίδα που πρέπει να λαμβάνει ένας εργοδότης στην κάθε περίπτωση είναι ζήτημα πραγματικό το οποίο προσδιορίζεται με κριτήριο την κοινή λογική σε συνάρτηση με τις ιδιαίτερες περιστάσεις της κάθε υπόθεσης. Μέρος του γενικότερου καθήκοντος του εργοδότη αποτελεί και η υποχρέωση του να παρέχει και διατηρεί ασφαλή χώρο εργασίας. Αποτελεί πρώτιστο καθήκον του εργοδότη η εφαρμογή στο χώρο εργασίας ασφαλούς συστήματος διεξαγωγής της εργασίας. Ένα σύστημα εργασίας δεν είναι ασφαλές αν δεν προστατεύει ικανοποιητικά τους εργαζομένους από κάποιο συγκεκριμένο κίνδυνο που λογικά μπορεί να προβλεφθεί και ο οποίος με τα κατάλληλα προστατευτικά μέτρα μπορεί να αντιμετωπιστεί. Στην δε υπόθεση L.P. Transbeton Ltd v. Σταύρου κ.α.
(2009)1Α Α.Α.Δ. 304, λέχθηκαν τα ακόλουθα, τα οποία ομιλούν από μόνα τους: "Το καθήκον του εργοδότη να παρέχει ασφαλές σύστημα εργασίας στους εργοδοτούμενους του εξυπακούει ότι η οργάνωση της εργασίας, η διαδικασία που ακολουθείται κατά την εκτέλεση της εργασίας, τα μέτρα ασφάλειας που λαμβάνονται, ο αριθμός των υπαλλήλων που εργοδοτούνται αλλά και η επίβλεψη που γίνεται, είναι τέτοια που παρέχουν εύλογη προστασία στους εργοδοτούμενους. Η υποχρέωση του εργοδότη επιβάλλει τη λήψη εύλογων μέτρων παροχής συστήματος εργασίας, το οποίο να είναι εύλογα ασφαλές, λαμβανομένων υπόψιν των κινδύνων που είναι κατ' ανάγκην εγγενείς στο όλο εγχείρημα (Δέστε: General Cleaning Contractors Ltd v. Christmas
(1953)A.C. 180). Όταν υπάρχει καθήκον παροχής ασφαλούς συστήματος εργασίας, εκ μέρους του εργοδότη, αυτός δεν επιτελεί το καθήκον του απλά και μόνον παρέχοντας ασφαλές σύστημα εργασίας, αλλά επιπρόσθετα πρέπει να λάβει και εύλογα μέτρα για να διασφαλίσει ότι το σύστημα επιτηρείται και εφαρμόζεται. Αυτό εξυπακούει την παροχή οδηγιών προς τους εργοδοτούμενους και επίσης κάποιας μορφής εποπτεία και επίβλεψη του συστήματος εργασίας." Επίσης στην υπόθεση Δήμος Λεμεσού v. Χαραλάμπους
(1989)1(Ε) Α.Α.Δ. 423 τονίστηκε πως ένα σύστημα εργασίας δεν είναι ασφαλές αν δεν προστατεύει ικανοποιητικά τα πρόσωπα που εργοδοτούνται από κάποιο συγκεκριμένο κίνδυνο που μπορεί λογικά να προβλεφθεί και ο οποίος μπορεί να αντιμετωπιστεί με προστατευτικά μέτρα των οποίων η λύση είναι αφενός πραγματικά εφικτή και αφετέρου η δαπάνη που συνεπάγεται δεν είναι εντελώς δυσανάλογη προς το είδος και το μέγεθος του κινδύνου που στοχεύεται να αποφευχθεί. Ακόμη στην υπόθεση Χριστοδουλίδης ν. Laser Plastics Industry Ltd
(2005)1 Α.Α.Δ. 556 λέχθηκε ότι κάθε εργοδότης έχει ευθύνη να παράσχει ασφαλή μέθοδο εργασίας και ορθή επιτήρηση του χώρου όπου διεξάγονται οι εργασίες. Περαιτέρω, στο νομικό σύγγραμμα των κ.κ. Αρτέμη & Ερωτοκρίτου, 'Αστικά Αδικήματα', Τόμος 2, σελ. 32 αναφέρονται και τα εξής: "Μέρος της υποχρέωσης του εργοδότη είναι να δίδει και κατάλληλες οδηγίες και να φροντίζει για την επίβλεψη των εργοδοτουμένων του. Οι οδηγίες για ασφάλεια πρέπει να είναι εκείνες που ένας εύλογα επιμελής εργοδότης που έχει εξετάσει το πρόβλημα που προκύπτει από την εργασία θα έδιδε στους εργάτες του. Σχετική επί του θέματος είναι η Charalambous v. Shoham (Cyprus) Ltd and another
(1983)1 C.L.R. 239). Όσον αφορά επίβλεψη, όπως τονίστηκε στην Penteris v. General Constructions
(1984)1 CLR 1 το γενικό καθήκον του εργοδότη για επίδειξη επιμέλειας περιλάμβανε και την επίβλεψη. Όπου ο κίνδυνος είναι ορατός, δεν είναι αρκετό ο εργοδότης να παρέχει τα μέσα προφύλαξης αλλά πρέπει να βεβαιώνεται ότι οι εργάτες του τα χρησιμοποιούν. Η επίβλεψη πρέπει να είναι άμεση, αλλά όχι αναγκαστικά συνεχής, εκτός όπου οι συνθήκες είναι τέτοιες που να το επιβάλλουν." Στην υπόθεση Metalco (Heaters) Ltd ν. Νεοφύτου κ.α.
(1997)1 Α.Α.Δ. 211, αφού έγινε παραπομπή τόσο σε αγγλική όσο και σε κυπριακή νομολογία, υποδείχθηκε ότι το καθήκον του εργοδότη να λαμβάνει κάθε εύλογη φροντίδα για την ασφάλεια των εργοδοτουμένων του περιλαμβάνει και την εξασφάλιση και συντήρηση ικανοποιητικού εξοπλισμού. Ως προς την υποχρέωση του εργοδότη να εξασφαλίζει ασφαλές εργασιακό περιβάλλον στους εργοδοτουμένους σχετικές ακόμη είναι οι υποθέσεις L.P. Transbeton Ltd v. Σταύρου κ.α. Πολιτική Έφεση Αρ. 181/2006 ημερ. 24.03.09, Ευθυμίου v. Αρτοποιεία Δημήτρη Γεωργίου & Υιοί Λτδ Πολιτική Έφεση Αρ. 313/2008 ημερ. 21.02.12 και Γεωργική Εταιρεία Πλατωνία Λτδ v. Sharif Πολιτική Έφεση Αρ. 358/2008 ημερ. 17.01.12, στις οποίες και παραπέμπω. Στα πλαίσια θεμελίωσης ευθύνης από μέρους του εργοδότη απαιτείται απόδειξη αιτιώδους συνάφειας μεταξύ της αδυναμίας του συστήματος εργασίας ή της τυχόν παράλειψης μέριμνας από τον εργοδότη με τη ζημιά που υπέστηκε ο εργοδοτούμενος με το βάρος απόδειξης να βαρύνει τον ενάγοντα (Κυριάκου ν. Caramondani Bros Limited
(2001)1(A) A.A.Δ. 219, Κωνσταντίνου v. Phasouri Plantations
(1992)1(A) Α.Α.Δ. 720, Δρουσιώτης v. Petrakis Exhaust Silencers Ltd
(1999)1(Γ) Α.Α.Δ. 1502). Το θέμα της συντρέχουσας αμέλειας διέπεται από το άρθρο 57 του Κεφ. 148 και η ύπαρξη της αποτελεί παράγοντα μείωσης των αποζημιώσεων που θα καταβάλει ο εναγόμενος (Covotsos Textiles v. Serghiou
(1981)1 C.L.R. 475). Ο καταμερισμός ευθύνης πρόκλησης ατυχήματος στα άτομα που ευθύνονται αποτελεί κατ' εξοχήν έργο του εκδικάζοντος Δικαστηρίου. Η ύπαρξη συντρέχουσας αμέλειας απορρέει από την παράλειψη του ενάγοντα να επιδείξει την απαιτούμενη επιμέλεια για να προστατεύσει τον ίδιο τον εαυτό του από βλάβη ή ζημιά. Το κριτήριο για να αποφασιστεί αν έχει επιτευχθεί συντρέχουσα αμέλεια είναι βασικά το ίδιο με την αμέλεια αφού το προβλεπτό πρόκλησης ζημιάς και η παράλειψη να ληφθούν προφυλάξεις έναντι προβλεπτών κινδύνων είναι το κλειδί για να καταλήξει το Δικαστήριο σε εύρημα ύπαρξης συντρέχουσας αμέλειας (Charalambous and Another v. Kassapis and Another
(1988)1 C.L.R. 25, Odysseos v. Mantovani & Sons
(1989)1 C.L.R. 321). Στην υπόθεση United Brickworks Ltd v. Ευαγγέλου
(1992)1 Α.Α.Δ. 123 λέχθηκαν τα ακόλουθα: "Στην απόδοση συντρέχουσας αμέλειας στον εργαζόμενο, δεν πρέπει να παραγνωρίζεται ότι έχει περιορισμένη επιλογή ως προς τον τρόπο και τα μέσα με τα οποία εκτελεί την εργασία η οποία του ανατίθεται. Η επιλογή, εξάλλου, την οποία εισηγήθηκε ο δικηγόρος των εφεσειόντων ότι ο εργαζόμενος πάντα έχει να αποχωρήσει από την εργασία του, δεν είναι ενδεχόμενο το οποίο εύκολα αντιμετωπίζει ο εργαζόμενος του οποίου η υλική, η οικογενειακή και κοινωνική ευημερία εξαρτώνται κατά κύριο λόγο από τα οικονομικά μέσα που του παρέχει η εργασία του." Περαιτέρω, στην υπόθεση Γενικός Εισαγγελέας ν. Στυλιανού κ.α.
(2002)1 Α.Α.Δ. 1718 λέχθηκε ότι για να συζητηθεί η ύπαρξη συντρέχουσας αμέλειας θα πρέπει να αποδειχθεί ότι ο ενάγοντας προέβη σε ενέργειες που συνέβαλαν στον τραυματισμό του. Όσον αφορά τις ειδικές αποζημιώσεις που συνήθως απαιτούνται στις περιπτώσεις εργατικών ατυχημάτων, είναι πάγια νομολογημένο ότι οι ειδικές ζημιές πρέπει να εξειδικεύονται στην έκθεση απαίτησης, να καταγράφονται αναλυτικά και ξεκάθαρα στις έγγραφες προτάσεις και να αποδεικνύονται με αυστηρότητα, με σαφήνεια και με συγκεκριμένα στοιχεία (Ανδρέα Πίριλλου v Ρουπινέττας Κονναρή
(2000)1 Α.Α.Δ. 1153, Βάσω Μιχαήλ v. Ανδρέας Ονουφρίου
(2002)1 Α.Α.Δ. 1349, R.K.B. Leathergoods Limited v. Βιργίνια Ευαγγέλου Αγγελίδη
(2004)1 Α.Α.Δ. 1071, Νεοκλής Αντωνιάδης v. Μιχάλης Σπύρου
(1998)1 Α.Α.Δ. 1171, Κούνουνα κ.α. v. Κώστας Κυριάκου & Υιός Λτδ κ.α.
(2001)1(Γ) Α.Α.Δ. 2126). Εναπόκειται στον ενάγοντα σε κάθε περίπτωση να αποδείξει με κατάλληλη και αποδεκτή μαρτυρία τα κονδύλια που συνιστούν ειδική ζημιά. Επομένως, η απόδειξη των ειδικών αποζημιώσεων κινείται πάντοτε σε αυστηρά πλαίσια και το βάρος απόδειξης τους το φέρει πάντοτε ο ενάγοντας (Παναγιώτη Παναγή v. Σάββα Κακόψιτου
(2001)1 Α.Α.Δ. 839). Η σημασία επιδίκασης γενικών αποζημιώσεων στις περιπτώσεις ατυχημάτων έχει εκφραστεί σε σωρεία κυπριακών αποφάσεων. Όπως χαρακτηριστικά τονίστηκε στην υπόθεση Ανδρέας Νεοκλέους v. Simon John Worley
(2001)1 Α.Α.Δ. 652 το ύψος των αποζημιώσεων είναι αλληλένδετο με τα ιδιαίτερα περιστατικά του κάθε τραυματία. Ισχύει η αρχή ότι στον τομέα των αποζημιώσεων ο ανθρώπινος πόνος και η δυσχέρεια αντιμετωπίζεται με μεγαλύτερη ευαισθησία. Η υγεία είναι ο κοινός παρονομαστής για την ευημερία του ανθρώπου. Οι αποζημιώσεις είναι το μέσο για την αποτίμηση του ανθρώπινου πόνου και την αντιμετώπιση των λειτουργικών δυσχερειών που επιφέρει ο τραυματισμός (Paraskevaides (Overseas) Ltd v. Christofis
(1992)1 C.L.R. 789). Μέσα από την κυπριακή νομολογία αναδύεται μία αυξητική τάση στον καθορισμό τους αφού λαμβάνονται υπόψη, μεταξύ άλλων, ο πόνος και η ταλαιπωρία του θύματος (A. Panayides Contracting Ltd v. Χαραλάμπους
(2004)1 Α.Α.Δ. 416, Fysco Constructing Co Ltd v. Χριστάκης Γεωργίου
(1991)1 Α.Α.Δ. 1014). Η όποια όμως προσπάθεια γίνει για άνοδο του επιπέδου των γενικών αποζημιώσεων δεν πρέπει να είναι ανεξέλεγκτη (Αρετούλλα Μακρή και άλλος v. Αυγερινού Ταλιώτη
(1997)1 Α.Α.Δ. 1148). Έχει τονιστεί η ανάγκη για μια πιο δίκαιη και φιλελεύθερη αποτίμηση του ανθρώπινου πόνου και των πολλαπλών στερήσεων που προκαλούν οι αναπηρίες στα θύματα της αμέλειας. Προηγούμενες αποφάσεις δεν αποτελούν δεσμευτικό προηγούμενο υπό την έννοια της αρχής του stare decisis αλλά παρέχουν καθοδήγηση στον καθορισμό τέτοιων αποζημιώσεων. Παράλληλα, πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η συνεχής μείωση της αξίας του χρήματος (Χάρης Νικολάου v. Νίκου Νικολάου
(2003)1 Α.Α.Δ. 1460). Από την άλλη έχει επίσης ειπωθεί μέσα από τη νομολογία ότι η αυξητική τάση στις αποζημιώσεις δεν αποτελεί και οδικό χάρτη για αιτιολόγηση παροχής αυξανόμενων ποσών σε κάθε περίπτωση (Σπύρος Μελάς και Ελένη Λτδ v. Πολίτη
(2003)1 Α.Α.Δ. 590, Γεώργιος Ταμπούρα v. Κυριακής Κολάνη άλλως Κίκας Κολάνη, Πολιτική Έφεση 222/2006, ημερ. 17.04.08). Η απόδοση αποζημιώσεων πρέπει επίσης να αντανακλά και να αντικατοπτρίζει την αγοραστική αξία του χρήματος σε δεδομένη στιγμή, ώστε με εύλογο τρόπο να προσεγγίζεται τουλάχιστο χρηματικά η αποκατάσταση της ζημιάς (Lankuttis v. Νικόλα
(2002)1 Α.Α.Δ. 1128). Επομένως, οι αποζημιώσεις θα πρέπει να συνιστούν εύλογη και δίκαιη αποκατάσταση του ενάγοντα και να είναι κοινωνικά αποδεκτές (Μιχαήλ v. Ιωάννου & Παρασκευαΐδης Λτδ
(1998)1 Α.Α.Δ. 1494). Σκοπό έχουν την αποκατάσταση του ζημιωθέντος για τη ζημιά, απώλεια ή βλάβη που έχει υποστεί και όχι την τιμωρία του αδικοπραγούντος (Κουμπαρή κ.α. v. Φούτρη
(2001)1 Α.Α.Δ. 921). Από τη σχετική νομολογία προκύπτει επίσης ότι δεν υπάρχει ξεκαθαρισμένο και επακριβές κονδύλι για κάθε τραύμα ξεχωριστά. Αναφορικά με τον τόκο, με βάση τις καθιερωμένες αρχές, εκτός αν διαπιστωθεί αδικαιολόγητη καθυστέρηση ή ολιγωρία εκ μέρους του ενάγοντα, επιδικάζεται νόμιμος τόκος από την ημέρα γένεσης του αγώγιμου δικαιώματος επί του ποσού των γενικών αποζημιώσεων καθώς και επί των ειδικών αποζημιώσεων μειωμένος όμως κατά το ήμισυ για να αντισταθμιστεί το ότι δεν προκύπτει όλη η ζημιά από την αρχή (Φοινικαρίδης v. Γεωργίου
(1991)1 Α.Α.Δ. 475, Θεοδούλου v. A. Panayides Contracting Ltd
(1999)1 Α.Α.Δ. 2134, Fysco Constructing Co Ltd v. Χριστάκης Γεωργίου
(1991)1 Α.Α.Δ. 1014). Όλα αυτά μέχρι την ημερομηνία έκδοσης της απόφασης. Ακολούθως, ολόκληρα τα ποσά φέρουν νόμιμο τόκο από την ημερομηνία έκδοσης της απόφασης μέχρι εξόφλησης. Όπως είναι γνωστό, το άρθρο 58Α του Περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ.148 μετά των συναφών τροποποιήσεων παρέχει τη δυνατότητα στο Δικαστήριο να επιδικάζει τόκο ίσο με το ύψος του τόκου που καθορίζεται σύμφωνα με τις διατάξεις των εδαφίων
(2),
(3)και
(4)του άρθρου 33 του Περί Δικαστηρίων Νόμου, Ν.14/60μετά των συναφών τροποποιήσεων αναφορικά με ολόκληρο ή μέρος του ποσού των αποζημιώσεων που έχουν επιδικαστεί για σωματικές βλάβες ή θάνατο συνεπεία αστικού αδικήματος για ολόκληρη ή για μέρος της περιόδου μεταξύ της ημερομηνίας κατά την οποίαν γεννήθηκε το αγώγιμο δικαίωμα και της ημερομηνίας καταχώρησης της αγωγής. Όπως είναι γνωστό μέχρι την πρόσφατη τροποποίηση του Περί Δικαστηρίων Νόμου με τον Τροποποιητικό Νόμο (Αρ.2), Ν.81(Ι)/2008επιδικαζόταν νόμιμος τόκος ύψους 8%. Από την ημέρα δημοσίευσης του Ν.81(Ι)/2008, δηλαδή την 15.10.08, ο νόμιμος τόκος μειώθηκε σε 5,5%. Ανάλογη τροποποίηση επέφερε και ο Τροποποιητικός Νόμος του 2008, Ν.82(Ι)/2008στο αντίστοιχο άρθρο 58Α του Περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ.148. Στην περίπτωση όπου διεκδικούνται αποζημιώσεις στη βάση παράβασης θεσμοθετημένου καθήκοντος, αν η νομοθεσία που ο ενάγοντας επικαλείται δεν προβλέπει ρητά δια ειδικής διάταξης αγώγιμο δικαίωμα για την ανάκτηση της ζημιάς, η οποία προκύπτει από τη μη εκπλήρωση υποχρέωσης την οποία επιβάλλει ο νόμος αφενός και η παράλειψη ποινικοποιείται αφετέρου, τεκμαίρεται εκ πρώτης όψεως ότι η εν λόγω νομοθεσία δεν παρέχει αστική θεραπεία. Ο κανόνας όμως αυτός υπόκειται σε δύο εξαιρέσεις: (α) Όπου η υποχρέωση επιβάλλεται υπέρ συγκεκριμένης τάξης ή ατόμων, παρέχεται αγώγιμο δικαίωμα σε άτομα που ανήκουν σ' αυτή την κατηγορία για την ανάκτηση της ζημιάς, η οποία προκύπτει από την παράβαση του νομικού καθήκοντος ή της υποχρέωσης και (β) Όπου ο νόμος στοιχειοθετεί δημόσιο δικαίωμα (public right), παρέχεται αγώγιμο δικαίωμα σε μέλος του δημοσίου το οποίο υφίσταται ιδιαίτερη ζημιά λόγω της παραβίασης του δημόσιου δικαιώματος (Νομικό σύγγραμμα των κ.κ. Αρτέμη & Ερωτοκρίτου, Αστικά Αδικήματα, Τόμος 2, σελ. 375-386, Kythreotis v. Constantinou
(1984)1 C.L.R. 811, Lonrho Ltd. & Others v. Shell Petroleum Co. Ltd and Others
(1981)1 All E.R. 456). Αυτό τελικά είναι θέμα ερμηνείας της νομοθεσίας που ο ενάγοντας επικαλείται (Peristeronopigi Transport Co. Ltd v. Toumazos Th. Toumazou
(1970)1 C.L.R. 196). Συμπεράσματα: Έχοντας υπόψη του την αξιολόγηση της προσαχθείσας μαρτυρίας στην οποία προέβηκε, τα ευρήματα στα οποία κατέληξε σε συνδυασμό με το προαναφερόμενο νομικό πλαίσιο, το Δικαστήριο προχωρεί στην εξαγωγή των συμπερασμάτων του. (α) Ενδεχόμενη αμέλεια Εναγομένων Με βάση τα παραδεκτά γεγονότα ότι το ατύχημα που συνέβηκε στις 08.09.09 είναι εργατικό αφού διαδραματίστηκε στο χώρο εργασίας του Ενάγοντα και συγκεκριμένα σε κατάστημα ιδιοκτησίας των Εναγομένων που βρίσκεται στη βιομηχανική περιοχή της Γεροσκήπου στην επαρχία Πάφου τη στιγμή που ο Ενάγοντας εκτελούσε εργασία και ότι τη στιγμή εκείνη ο Ενάγοντας εργαζόταν ως υπάλληλος των Εναγομένων επί πλήρους απασχόλησης υπό την έννοια ότι μεταξύ τους υπήρχε σχέση εργοδότη-εργοδοτουμένου με τη νομική της σημασία και λαμβάνοντας υπόψη τα περιστατικά που περιβάλλουν το επίδικο ατύχημα σύμφωνα με την προσαχθείσα μαρτυρία που έγινε αποδεκτή, το Δικαστήριο καλείται να εξετάσει κατά πόσο το ατύχημα προκλήθηκε λόγω αμέλειας των Εναγομένων. Από το ενώπιον μου μαρτυρικό υλικό και με βάση τα ευρήματα στα οποία έχω καταλήξει παρατηρώ ότι στις 08.09.09 οι Εναγόμενοι δια του προϊσταμένου τους Σταύρου Σάββα έδωσαν οδηγίες στον Ενάγοντα και σε άλλους υπαλλήλους της εταιρείας να μεταφέρουν σφραγισμένα κασόνια με το κάθε ένα να περιέχει 5-6 φίλτρα και να έχει διαστάσεις 50 εκ. χ 50 εκ. και βάρος 5-6 κιλά. Ο Ενάγοντας, όπως και οι άλλοι συνάδελφοι του που έλαβαν οδηγίες, έπρεπε να μεταφέρουν τα αντικείμενα από το ισόγειο στο υπόγειο. Η πρόσβαση στο υπόγειο επιτυγχανόταν μόνο με τη χρήση εσωτερικής μεταλλικής σκάλας, την οποία ο Ενάγοντας καλείτο, στα πλαίσια εκτέλεσης των οδηγιών που έλαβε, να ανεβοκατεβαίνει μέχρι να μεταφερθούν όλα τα αντικείμενα στο υπόγειο κρατώντας κάθε φορά το αντικείμενο που κουβαλούσε με τα δύο του χέρια. Δεν υπήρχε ανελκυστήρας αλλά ούτε και κυλιόμενη σκάλα που θα διευκόλυναν τη μεταφορά τέτοιων αντικειμένων. Λόγω της μορφής της πρόσβασης από το ισόγειο στο υπόγειο η μεταφορά των αντικειμένων δεν μπορούσε να γίνει με τρόλεϊ. Οι Εναγόμενοι είχαν καθήκον να διασφαλίσουν τη σωματική ακεραιότητα του Ενάγοντα κατά την εφαρμογή των οδηγιών που του έδωσαν για μεταφορά των κασονιών στην υπόγεια αποθήκη τους. Αν ο τρόπος που ο Ενάγοντας επέλεξε να εκτελέσει τις οδηγίες των Εναγομένων, δηλαδή να μεταφέρνει κάθε φορά ένα κασόνι με τα δύο του χέρια, ήταν επικίνδυνος όφειλε δια του προϊσταμένου τους Σάββα να το υποδείξει στον Ενάγοντα και να απαιτήσει από τον τελευταίο την μεταφορά κάθε ενός φίλτρου ξεχωριστά αφού πρώτα αποσφράγιζε κάθε ένα κασόνι. Τέτοια υπόδειξη όμως δεν έγινε από τον προϊστάμενο Σάββα. Κατ' ακρίβεια ουδεμία παρατήρηση και καμία αντίδραση υπήρξε από τον προϊστάμενο Σάββα στη θέα του τρόπου που ο Ενάγοντας επέλεξε να εκτελεί τις οδηγίες των Εναγομένων. Ο προϊστάμενος Σάββα σε καμία περίπτωση απαίτησε αλλαγή τρόπου μεταφορά των κασονιών, ούτε καν έδωσε την εντύπωση στον Ενάγοντα ότι εκτελούσε τις οδηγίες των Εναγομένων κατά τρόπο λανθασμένο, επικίνδυνο ή ανασφαλή. Αντίθετα ο προϊστάμενος Σάββα επέβλεπε την μεταφορά σφραγισμένων κασονιών από τον Ενάγοντα και από τους άλλους υπαλλήλους χωρίς παρέμβαση, μία μεταφορά ιδίας φύσεως αντικειμένων στον ίδιο υπόγειο αποθηκευτικό χώρο που γινόταν με τον ίδιο τρόπο, όπως και στη στιγμή του ατυχήματος, για αρκετά χρόνια. Από την ενώπιον μου αποδεκτή μαρτυρία, προκύπτει ότι τα κασόνια που έπρεπε να μεταφερθούν τη στιγμή του ατυχήματος στο υπόγειο με τη χρήση εσωτερικής μεταλλικής σκάλας ήταν πολλά. Μόνο ο Ενάγοντας έκανε τη διαδρομή 10 φορές κουβαλώντας κάθε φορά και ένα κασόνι. Ο Ενάγοντας αφέθηκε να κατεβαίνει την εσωτερική μεταλλική σκάλα 10 φορές κρατώντας κάθε φορά με τα δύο του χέρια το κασόνι που μετέφερνε. Το γεγονός αυτό σαφώς από τη μία αύξανε τον κίνδυνο απώλειας της ισορροπίας του Ενάγοντα για οποιονδήποτε λόγο ενώ κατέβαινε τη σκάλα και από την άλλη εξουδετέρωνε τη χρήση αντανακλαστικών προκειμένου να αποφύγει τη πτώση του από τη σκάλα αναζητώντας στήριξη στη χειρολαβή και στο προστατευτικό κιγκλίδωμα της σκάλας. Λόγω της συχνότητας χρήσης της εσωτερικής σκάλας για τη μεταφορά των κασονιών τα οποία κρατούσε με τα δύο του χέρια, η έκθεση του Ενάγοντα στον κίνδυνο να πέσει από τη σκάλα ενώ τη χρησιμοποιούσε εξαιτίας απώλειας της ισορροπίας του ήταν προβλεπτός και εμφανής. Η ύπαρξη αντιολισθητικού δαπέδου της σκάλας δεν εξουδετέρωνε τον πιο πάνω κίνδυνο. Μπορεί να παρείχε προστασία σε περίπτωση γλιστρήματος αλλά δεν προστάτευε τον Ενάγοντα από κάθε αιτία που προκαλούσε την πτώση του. Στην προκειμένη περίπτωση είναι άνευ σημασίας ο ακριβής λόγος που προκάλεσε την απώλεια της ισορροπίας του Ενάγοντα ενώ κατέβαινε το τρίτο σκαλοπάτι της σκάλας. Αυτό που έχει σημασία είναι ότι οι Εναγόμενοι έπρεπε να είχαν ένα σχέδιο που να παρείχαν ασφάλεια στον Ενάγοντα από εμφανείς και προβλεπτούς κινδύνους, όπως απώλεια ισορροπίας κατά τη χρήση εσωτερικής σκάλας και δεν είχαν. Ήταν ευθύνη των Εναγομένων ως εργοδότης να λάβει προστατευτικά μέτρα για την εκτέλεση της εργασίας που ανέθεσαν στον Ενάγοντα. Η ύπαρξη ανελκυστήρα θα απέκλειε τον κίνδυνο απώλειας ισορροπίας. Ομοίως ο συνδυασμός κυλιόμενης σκάλας και τρόλεϊ εντός του οποίου θα τοποθετούνταν τα κασόνια με προορισμό τον υπόγειο αποθηκευτικό χώρο. Η ανυπαρξία των πιο πάνω καθιστά εξ' αντικειμένου την εμπλοκή των Εναγομένων κατά την εκτέλεση εργασίας που αφορούσε την μεταφορά κασονιών στο υπόγειο με τη χρήση της συγκεκριμένης σκάλας πιο ενεργή. Αναμενόταν η παρέμβαση του προϊσταμένου Σάββα, ο οποίος να έδιδε εντολή στον Ενάγοντα να αποσφραγίζει τα κασόνια και να μεταφέρει με το ένα του χέρι ένα φίλτρο κάθε φορά. Αν όμως οι Εναγόμενοι δεν ήθελαν αποσφράγιση των κασονιών για οποιονδήποτε λόγο τότε ο προϊστάμενος Σάββα θα έπρεπε να μεριμνούσε ο Ενάγοντας κάθε φορά που μετέφερνε με τα δύο του χέρια ένα κασόνι να συνοδευόταν από άλλο άτομο που θα είχε ελεύθερα τα χέρια του έτσι ώστε σε περίπτωση που ο Ενάγοντας έχανε την ισορροπία του για οποιονδήποτε λόγο τη στιγμή που κατέβαινε τη σκάλα να τον συγκρατήσει με τα ελεύθερα χέρια του. Τα πιο πάνω αποτελούν παραδείγματα ύπαρξης και εφαρμογής ασφαλούς συστήματος διεκπεραίωσης εργασίας που ήταν υποχρέωση των Εναγομένων προκειμένου να παρέχουν ασφαλές περιβάλλον εργασίας στους υπαλλήλους τους, ένας εκ των οποίων ήταν ο Ενάγοντας. Με βάση την ενώπιον μου αποδεκτή μαρτυρία, προκύπτει ότι η γενεσιουργός αιτία του ατυχήματος είναι η απουσία προστατευτικών μέτρων και γενικότερα ασφαλούς συστήματος εκτέλεσης της εργασίας τη δεδομένη χρονική στιγμή του ατυχήματος. Συνεπεία των πιο πάνω παραλείψεων τους, οι Εναγόμενοι εξέθεσαν τον Ενάγοντα σε προβλεπτούς και εμφανείς κινδύνους, οι οποίοι θα μπορούσαν να αποφευχθούν με την επαρκή επίβλεψη της εργασίας του και γενικά την άσκηση κατάλληλου μηχανισμού για αποτελεσματικό έλεγχο του τρόπου εκτέλεσης των καθηκόντων του, κατά παράβαση έτσι των υποχρεώσεων τους. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι οι παραβάσεις των υποχρεώσεων των Εναγομένων καθώς και η έλλειψη προσήκουσας επιμέλειας από μέρους τους αλλά και η απουσία και εφαρμογή ενός κατάλληλου και ασφαλούς συστήματος εργασίας από τους ιδίους για τους εργοδοτουμένους τους περιλαμβανομένου του Ενάγοντα, ευθύνονται για την πρόκληση του ατυχήματος και την πρόκληση πόνου και ταλαιπωρίας στον Ενάγοντα. Είναι κοινό έδαφος των μερών ότι ο Ενάγοντας απώλεσε την ισορροπία του βρισκόμενος στο τρίτο σκαλοπάτι της σκάλας που κατέβαινε, ως αποτέλεσμα της οποίας απώλειας κύλησε και πρόσκρουσε στο έδαφος του υπογείου με αποτέλεσμα να τραυματιστεί. Επομένως, αναδύεται η απαιτούμενη ύπαρξη αιτιώδους συνάφειας μεταξύ της απουσίας επαρκούς και κατάλληλου ασφαλούς συστήματος εργασίας και των προαναφερόμενων παραλείψεων των Εναγομένων με τον τραυματισμό που ο Ενάγοντας υπέστηκε. Στην προκειμένη περίπτωση το καθήκον των Εναγομένων για παροχή προστασίας στον Ενάγοντα που εργαζόταν στο χώρο εργασίας στα πλαίσια διεκπεραίωσης της εργασίας του ήταν υπαρκτό, πλην όμως οι Εναγόμενοι δεν το εκπλήρωσαν. Κατά συνέπεια, οι Εναγόμενοι παραβίασαν το καθήκον επιμέλειας που είχαν απέναντι στον Ενάγοντα και έτσι κρίνονται αμελείς για την πρόκληση του εργατικού ατυχήματος που επέφερε τραυματισμό στον Ενάγοντα. (β) Τυχόν παράβαση θεσμοθετημένου καθήκοντος από Εναγομένους Το εδάφιο
(1)του άρθρου 13 του Περί Ασφαλείας και Υγείας στην Εργασία Νόμος, Ν.89(Ι)/96 μετά των συναφών τροποποιήσεων επιβάλλει στον εργοδότη τη γενική υποχρέωση να διασφαλίζει την ασφάλεια, υγεία και ευημερία στην εργασία όλων των εργοδοτουμένων του. Εδώ καλύπτεται και ο χώρος εργασίας της δικής μας περίπτωσης. Το δε εδάφιο
(2)του ιδίου άρθρου προχωρεί στην παροχή εξειδικευμένων λεπτομερειών ως προς την πιο πάνω υποχρέωση του εργοδότη, μερικές από τις οποίες αναφέρω ενδεικτικά: α) την παροχή και διατήρηση εγκαταστάσεων, συστημάτων και μεθόδων εργασίας τα οποία να είναι ασφαλή και χωρίς κινδύνους για την υγεία, β) την παροχή, τέτοιων πληροφοριών, οδηγιών, εκπαίδευσης και επιτήρησης για την διασφάλιση, της ασφάλειας και υγείας των εργοδοτουμένων του, γ) την παροχή και τη διατήρηση οποιωνδήποτε χώρων εργασίας που είναι κάτω από τον έλεγχο του, συμπεριλαμβανομένων και των μέσων προσπέλασης και εξόδου, σε κατάσταση που να είναι ασφαλείς και χωρίς κινδύνους για την υγεία δ) την επίβλεψη της ορθής εφαρμογής των μέτρων ασφάλειας, υγείας και ευημερίας των εργοδοτουμένων του ή και άλλων προσώπων που μπορεί να επηρεάζονται από τις δραστηριότητές του ή από τον τρόπο που διευθύνει την επιχείρησή του. Περαιτέρω, το άρθρο 34 της πιο πάνω νομοθεσίας πραγματεύεται το θέμα των ασφαλών χώρων και μέσων πρόσβασης που πρέπει να χαρακτηρίζει το χώρο στον οποίο ο εργοδοτούμενος εργάζεται. Σχετικοί ακόμη με την περίπτωση μας είναι οι Περί Ασφάλειας και Υγείας (Χειρονακτική Διακίνηση Φορτίων) Κανονισμοί του 2001 (Κ.Δ.Π. 267/2001). Συγκεκριμένα ο Κανονισμός 4 τονίζει ότι κάθε εργοδότης πρέπει: α) να λαμβάνει τα κατάλληλα οργανωτικά μέτρα ή να χρησιμοποιεί τα κατάλληλα μέσα και ιδίως τον κατάλληλο μηχανικό εξοπλισμό προκειμένου να αποφευχθεί η ανάγκη χειρονακτικής διακίνησης φορτίων από τους εργοδοτουμένους, β) όταν δεν μπορεί να αποφευχθεί η χειρωνακτική διακίνηση φορτίων από τους εργοδοτουμένους, να λαμβάνει τα κατάλληλα οργανωτικά μέτρα, να χρησιμοποιεί τα κατάλληλα μέσα ή να παρέχει στους εργοδοτουμένους τα μέσα αυτά ώστε να μειώνεται ο κίνδυνος που διατρέχουν κατά τη χειρωνακτική διακίνηση των φορτίων αυτών. Επίσης ο Κανονισμός 5 υποδεικνύει ότι σε όλες τις περιπτώσεις που είναι αναπόφευκτη η χειρονακτική διακίνηση φορτίων από τους εργοδοτουμένους, ο εργοδότης πρέπει να οργανώνει τις θέσεις εργασίας κατά τέτοιο τρόπο ώστε η διακίνηση αυτή να είναι ασφαλέστερη και η πλέον υγιεινή και ο εργοδότης πρέπει να αξιολογεί, εάν είναι δυνατό εκ των προτέρων, τις συνθήκες ασφάλειας και υγείας του εν λόγω τύπου εργασίας, εξετάζοντας ιδίως τα χαρακτηριστικά του φορτίου και λαμβάνοντας υπόψη τον Πρώτο Πίνακα. Σύμφωνα με τη μαρτυρία που τέθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου και έγινε αποδεκτή, προκύπτει πως οι Εναγόμενοι, ως εργοδότης του Ενάγοντα, παραβίασαν θέσμια καθήκοντα και υποχρεώσεις τους τα οποία περιέχονται στην εν λόγω νομοθεσία και στους προαναφερόμενους συναφείς κανονισμούς, όπως μεταξύ άλλων:
(1)δεν διέθεταν τα κατάλληλα μέσα στις εγκαταστάσεις του χώρου εργασίας τους όπως ανελκυστήρας ή συνδυασμό κυλιόμενης σκάλας με τρόλεϊ,

🔗 Στην επίσημη πηγή

Επεξήγηση AI βάσει του επίσημου κειμένου του νόμου. Ενδεικτική, δεν υποκαθιστά νομική συμβουλή.