ΑΠ 275/2009 — Αιτιολογίας επάρκεια, Ακυρότητα απόλυτη, Απάτη

Σύνδεσμος απόφασης - link Επιστροφή - Back Περίληψη με ChatGPT AI Περίληψη με Claude AI Περίληψη με Gemini AI Περίληψη με Grok AI Αυτόματη μετάφραση Google, χρησιμοποιείστε τα κείμενα με προσοχή - Google automatic translation from Greek, use with caution ! Σημαντική Σημείωση ! Πρόκειται να ανακατευθυνθείτε σε εξωτερική πλατφόρμα παραγωγικής τεχνητής νοημοσύνης (τρίτου πάροχου) με σκοπό την αυτόματη δημιουργία περίληψης της δικαστικής απόφασης. Καμία Ευθύνη για το Περιεχόμενο: Ο Αρειος Πάγος δεν φέρει καμία απολύτως ευθύνη για την ποιότητα, την ακρίβεια ή την πληρότητα της περίληψης που παράγεται αυτόματα από το AI. Μη Επίσημο Κείμενο: Η περίληψη αποτελεί προϊόν αυτοματοποιημένης επεξεργασίας, δεν αντικαθιστά το επίσημο νομικό κείμενο και δεν φέρει καμία ισχύ ή έγκριση από το δικαστήριο. Προστασία Δεδομένων: Η χρήση της εξωτερικής υπηρεσίας γίνεται με αποκλειστική σας ευθύνη, σύμφωνα με τους όρους του τρίτου παρόχου. Μόνη αυθεντική πηγή ενημέρωσης παραμένει το πρωτότυπο κείμενο της απόφασης, όπως δημοσιεύεται από τον Αρειο Πάγο. Η παρούσα λειτουργία είναι σε δοκιμαστική χρήση Ακύρωση Συνέχεια Απόφαση 275 / 2009 (Ε, ΠΟΙΝΙΚΕΣ)Θέμα Αιτιολογίας επάρκεια, Ακυρότητα απόλυτη, Απάτη. Περίληψη: Επαρκής αιτιολογία καταδικαστικής αποφάσεως για κακουργηματική απάτη κατ’ εξακολούθηση εις βάρος του Ελληνικού Δημοσίου. Η λήψη υπόψη, χωρίς ανάγνωση, εγγράφων του κατηγορητηρίου δεν επάγεται απόλυτη ακυρότητα. Αριθμός 275/2008 ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ Ε' Ποινικό Τμήμα Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Κωνσταντίνο Κούκλη, Αντιπρόεδρο Αρείου Πάγου, Βασίλειο Λυκούδη, Ελευθέριο Νικολόπουλο- Εισηγητή, Αναστάσιο Λιανό, Βιολέττα Κυτέα, Αρεοπαγίτες. Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 5 Δεκεμβρίου 2008, με την παρουσία του Αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου Μιλτιάδη Ανδρειωτέλλη (γιατί κωλύεται ο Εισαγγελέας) και της Γραμματέως Ευδοκίας Φραγκίδη, για να δικάσει την αίτηση του αναιρεσείοντος - κατηγορουμένου Χ, που εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Αλέξανδρο Στρίμπερη, περί αναιρέσεως της 2333/2007 αποφάσεως του Πενταμελούς Εφετείου Αθηνών. Με πολιτικώς ενάγον το Ελληνικό Δημόσιο που εκπροσωπείται νόμιμα από τον Υπουργό των Οικονομικών και εδρεύει στην Αθήνα, το οποίο στο ακροατήριο εκπροσώπησε η Πάρεδρος του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους Εμμανουέλα Πανοπούλου. Το Πενταμελές Εφετείο Αθηνών, με την ως άνω απόφασή του, διέταξε όσα λεπτομερώς αναφέρονται σ' αυτή, και ο αναιρεσείων-κατηγορούμενος ζητεί την αναίρεση αυτής, για τους λόγους που αναφέρονται στην από 31 Δεκεμβρίου 2007 αίτησή του, η οποία καταχωρίστηκε στο οικείο πινάκιο με τον αριθμό 703/2008. Αφού άκουσε Τους πληρεξουσίους των διαδίκων, που ζήτησαν όσα αναφέρονται στα σχετικά πρακτικά και τον Αντεισαγγελέα, που πρότεινε να γίνει δεκτή η προκείμενη αίτηση αναίρεσης. ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ Ι.-Κατά τη διάταξη του άρθρου 386 παρ. 1 του Π.Κ. "όποιος, με σκοπό να αποκομίσει ο ίδιος ή άλλος παράνομο περιουσιακό όφελος, βλάπτει ξένη περιουσία, πείθοντας κάποιον σε πράξη, παράλειψη ή ανοχή με την εν γνώσει παράσταση ψευδών γεγονότων σαν αληθινών ή την αθέμιτη απόκρυψη ή παρασιώπηση αληθινών γεγονότων, τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον τριών μηνών και αν η ζημιά που προξενήθηκε είναι ιδιαίτερα μεγάλη, με φυλάκιση τουλάχιστον δύο ετών". Από τη διάταξη αυτή προκύπτει ότι για τη στοιχειοθέτηση του εγκλήματος της απάτης απαιτούνται: α) σκοπός του δράστη να περιποιήσει στον εαυτό του ή σε άλλον παράνομο περιουσιακό όφελος, χωρίς να είναι αναγκαία και η πραγμάτωση του οφέλους αυτού, β) η εν γνώσει παράσταση ψευδών γεγονότων ως αληθινών ή η αθέμιτη απόκρυψη ή παρασιώπηση αληθινών γεγονότων, από την οποία, ως παραγωγό αιτία, παραπλανήθηκε κάποιος και προέβη στην επιζήμια για τον ίδιο ή άλλον συμπεριφορά, και γ) βλάβη ξένης, κατά το αστικό δίκαιο, περιουσίας, η οποία να τελεί σε αιτιώδη σύνδεσμο με τις παραπλανητικές ενέργειες ή παραλείψεις του δράστη, χωρίς να απαιτείται ταυτότητα παραπλανηθέντος και ζημιωθέντος, και η οποία (βλάβη) υπάρχει και σε περίπτωση μειώσεως ή χειροτερεύσεως της περιουσίας του παθόντος, έστω και αν αυτός έχει ενεργό αξίωση προς αποκατάστασή της. Ως γεγονότα, κατά την έννοια της πιο πάνω διατάξεως, νοούνται τα πραγματικά περιστατικά που ανάγονται στο παρελθόν ή το παρόν και όχι εκείνα που πρόκειται να συμβούν στο μέλλον, όπως είναι οι απλές υποσχέσεις ή συμβατικές υποχρεώσεις Κατά την παράγραφο δε 3 του ίδιου πιο πάνω άρθρου 386 ΠΚ, όπως αυτή αντικαταστάθηκε από το άρθρο 14 παρ. 4 Ν. 2721/1999, επιβάλλεται κάθειρξη μέχρι δέκα ετών: α) αν ο υπαίτιος διαπράττει απάτες κατ'επάγγελμα ή κατά συνήθεια και το συνολικό όφελος ή η συνολική ζημία υπερβαίνουν το ποσό των 5.000.000 δραχμών (ήδη 15.000 ευρώ) ή β) αν το περιουσιακό όφελος ή η προξενηθείσα ζημία υπερβαίνει συνολικά το ποσό των 25.000.000 δραχμών (ήδη 73.000 ευρώ). Η νεότερη αυτή διάταξη του άρθρου 14 παρ. 4 Ν. 2721/1999, ως αξιώνουσα πρόσθετα στοιχεία για την κακουργηματική μορφή του εγκλήματος της απάτης, είναι ευμενέστερη για τον κατηγορούμενο και, επομένως, πρέπει αυτή να εφαρμόζεται, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 2 παρ. 1 ΠΚ, μέχρι την αμετάκλητη εκδίκαση της πράξεως. Εξάλλου, κατά τη διάταξη του άρθρου 13 εδ. στ' ΠΚ, που προστέθηκε στο άρθρο αυτό με το άρθρο 1 παρ. 1 Ν. 2408/1996, κατ'επάγγελμα τέλεση του εγκλήματος συντρέχει όταν από την επανειλημμένη τέλεση της πράξεως ή από την υποδομή που έχει διαμορφώσει ο δράστης, με πρόθεση επανειλημμένης τελέσεως της πράξεως, προκύπτει σκοπός του δράστη για πορισμό εισοδήματος, ενώ κατά συνήθεια τέλεση του εγκλήματος υπάρχει, όταν από την επανειλημμένη τέλεση της πράξεως προκύπτει σταθερή ροπή του δράστη προς τη διάπραξη του συγκεκριμένου εγκλήματος, ως στοιχείο της προσωπικότητάς του. Επανειλημμένη τέλεση συντρέχει και στην περίπτωση διαπράξεως του εγκλήματος κατ'εξακολούθηση, αφού πρόκειται για μορφή πραγματικής ομοειδούς συρροής, δεν είναι δε απαραίτητο να έχει προηγηθεί και καταδίκη του δράστη. Επίσης, κατ' επάγγελμα τέλεση συντρέχει και όταν η αξιόποινη πράξη τελείται για πρώτη φορά, όχι όμως ευκαιριακά, αλλά βάσει σχεδίου, δηλαδή, όταν από την υποδομή που έχει διαμορφώσει ο δράστης και την οργανωμένη ετοιμότητά του, με πρόθεση επανειλημμένης τελέσεως, προκύπτει σκοπός αυτού για πορισμό εισοδήματος. Τέλος, κατά το άρθρο 45 ΠΚ, αν δύο οι περισσότεροι τέλεσαν από κοινού αξιόποινη πράξη, καθένας τους τιµωρείται ως αυτουργός. Με το όρο από κοινού, αντικειµενικώς νοείται σύµπραξη στην εκτέλεση της κυρίας πράξεως και υποκειµενικώς κοινός δόλος µε την έννοια ότι κάθε συµµέτοχος θέλει ή αποδέχεται την πραγµάτωση της αντικειµενικής υποστάσεως του εγκλήµατος, γνωρίζοντας ότι και οι λοιποί συµµέτοχοι πράττουν µε δόλο τελέσεως του αυτού εγκλήµατος. ΙΙ.- Η καταδικαστική απόφαση έχει την απαιτούμενη από τις διατάξεις των άρθρων 93 παρ. 3 του Συντάγματος και 139 του ΚΠοινΔ ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία, η έλλειψη της οποίας ιδρύει το λόγο αναίρεσης από το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Δ' του ίδιου Κώδικα, όταν αναφέρονται σ' αυτή με πληρότητα, σαφήνεια και χωρίς αντιφάσεις ή λογικά κενά τα πραγματικά περιστατικά που αποδείχθηκαν, από τη διαδικασία στο ακροατήριο, σχετικά με τα αντικειμενικά και υποκειμενικά στοιχεία του εγκλήματος, οι αποδείξεις που θεμελίωσαν τα περιστατικά αυτά και οι νομικοί συλλογισμοί με τους οποίους το δικαστήριο υπήγαγε τα περιστατικά που αποδείχθηκαν στην ουσιαστική ποινική διάταξη που εφάρμοσε. Για την ύπαρξη τέτοιας αιτιολογίας είναι παραδεκτή η αλληλοσυμπλήρωση του αιτιολογικού με το διατακτικό, που αποτελούν ενιαίο σύνολο και αρκεί να αναφέρονται τα αποδεικτικά μέσα γενικώς κατά το είδος τους χωρίς να εκτίθεται τι προέκυψε χωριστά από το καθένα από αυτά, πρέπει όμως, να συνάγεται από την απόφαση ότι όλα τα αποδεικτικά μέσα έχουν ληφθεί υπόψη και εκτιμηθεί. Δεν αποτελούν όμως λόγους αναιρέσεως η εσφαλμένη εκτίμηση των αποδείξεων και ειδικότερα η εσφαλμένη εκτίμηση εγγράφων, η εσφαλμένη αξιολόγηση των καταθέσεων των μαρτύρων, η παράλειψη αναφοράς και αξιολόγησης κάθε αποδεικτικού στοιχείου χωριστά και η παράλειψη της μεταξύ τους αξιολογικής συσχέτισης, καθόσον στις περιπτώσεις αυτές πλήττεται η αναιρετικά ανέλεγκτη κρίση του δικαστηρίου της ουσίας. Στην προκείμενη περίπτωση, το Πενταμελές Εφετείο Αθηνών, αναφορικά με τον αναιρεσείοντα, δέχθηκε κατά την ανέλεγκτη περί πραγμάτων κρίση του, ότι από τα κατ' είδος μνημονευόμενα αποδεικτικά μέσα αποδείχθηκαν τα επόμενα "...Κατά το έτος 1989 ιδρύθηκε µε έδρα την Αθήνα η ανώνυµη εταιρία "HELLENIC PORCELAIN ΑΒΕΕ", που είχε ως σκοπό [µεταξύ άλλων] την παραγωγή και εµπορία κεραµικών µονωτήρων και συναφών προϊόντων ηλεκτρικών εφαρµογών. Για τους εν λόγω µονωτήρες ενδιαφερόταν τότε η ΔΕΗ, η οποία για να καλύψει τις ανάγκες της θα διέκοπτε την εισαγωγή τους από το εξωτερικό και θα απορροφούσε το µεγαλύτερο µέρος της παραγωγής της εν λόγω εταιρίας. Για την επίτευξη του σκοπού της, η εταιρία έπρεπε να αποκτήσει εργοστάσιο στην Ελλάδα και για την κατασκευή του επελέγη η περιοχή της ....., από όπου καταγόταν ο κύριος µέτοχος της εταιρίας, πρόεδρος του ΔΣ και διευθύνων σύµβουλος αυτής, Ψ, ο οποίος, πριν από τη δηµιουργία της εταιρίας στην Ελλάδα, είχε αναπτύξει επιχειρηµατική δραστηριότητα στις ΗΠΑ (κατά τη σύσταση της εταιρίας δήλωνε κάτοικος .....). Ο κατηγορούµενος, Χ, υπήρξε επί πολλά χρόνια συνεργάτης του στις ΗΠΑ και κατά τη σύσταση και δραστηριοποίηση της εταιρίας στην Ελλάδα υπήρξε σύµβουλός του, µέτοχος της εταιρίας κατά 5% και αρχικώς απλό µέλος, στη συνέχεια δε (από το 1991) αντιπρόεδρος του ΔΣ αυτής. Με την ιδιότητα αυτή εκπροσωπούσε την εταιρία, τόσο τυπικά (ως µέλος του πρώτου ΔΣ, το οποίο συλλογικώς είχε αναλάβει και την εκπροσώπησή της εξ ολοκλήρου, µέχρι και το πρώτο εξάµηνο του έτους 1991, βλ. ΦΕΚ 3926/15-11-1989, ΑΕ+ΕΠΕ), όσο και ουσιαστικά, για το µετέπειτα χρονικό διάστηµα (κατά το οποίο τυπικά εκπρόσωπος είχε ορισθεί µόνο ο Ψ, βλ. ΦΕΚ 3098/15- 7-1991, ΑΕ+ΕΠΕ), ως σύµβουλος του Ψ, στενός συνεργάτης αυτού και εν τοις πράγµασι συµπράττων µε αυτόν στις επαφές και συναλλαγές της εταιρίας µε τους τρίτους. Προκειµένου να κατασκευασθεί το εργοστάσιο στην ....., το έργο εντάχθηκε σε ειδικό επενδυτικό πρόγραµµα, σύµφωνα µε το οποίο ένα µέρος της σχετικής δαπάνης έπρεπε να διατεθεί από τους επενδυτές, ένα άλλο µέρος έπρεπε να καλυφθεί µε δανεισµό από την ΕΤΒΑ και ένα τρίτο µέρος, που αποτελούσε ποσοστό 29% επί της αξίας του εκάστοτε εκτελουµένου έργου, έπρεπε να χρηµατοδοτηθεί από κρατική επιχορήγηση.Περαιτέρω, σύµφωνα µε τη γνώµη που επικράτησε στο δικαστήριο, από τα αυτά, ως άνω αποδεικτικά στοιχεία αποδεικνύονται και τα εξής. Οι επενδυτές, δηλαδή τόσο ο Ψ, που δεν είναι εν προκειµένω κατηγορούµενος, όσο και ο παρών κατηγορούµενος Χ, µε την ιδιότητα του µετόχου, του αντιπροέδρου και του νοµίµου εκπροσώπου (υπό τις διακρίσεις που προαναφέρθηκαν), προκειµένου να αποφύγουν τη διάθεση ιδίων διαθεσίµων για την κατασκευή του εργοστασίου και να επιτύχουν την κρατική επιχορήγηση εκ µέρους του Ελληνικού Δηµοσίου σε ευρύτερη έκταση (µε αντίστοιχο χρηµατικό όφελος δικό τους και της εταιρίας στην οποία µετείχαν και µε ζηµία του Δημοσίoυ), επινόησαν µια µεθόδευση. Εµφάνισαν αναληθώς προς τα αρµόδια όργανα της ΕΤΒΑ, που είχαν τον έλεγχο και την εποπτεία της εκτέλεσης και χρηµατοδότησης του έργου, τόσο προς εξυπηρέτηση των δικών της συµφερόντων (ως δανειστή του αναλόγου µέρους της χρηµατοδότησης) όσο και προς εξυπηρέτηση των συµφερόντων του Ελληνικού Δηµοσίου (ως επιχορηγού), ότι είχε εκτελεσθεί έργο πολύ µεγαλύτερης αξίας από εκείνο, που πράγµατι είχε εκτελεσθεί, µε συνέπεια να εγκριθούν κρατικές επιχορηγήσεις πολύ µεγαλυτέρου ύψους, από αυτό που αναλογούσε (προς 29%) επί του πράγµατι εκτελεσθέντος έργου και της πραγµατικής αξίας αυτού. Αυτό συνέβη στις παρακάτω περιπτώσεις, όπως ειδικότερα αναφέρονται στο διατακτικό και συγκεκριµένα: Α) Στις επιχωµατώσεις, όπου αναληθώς εµφανίσθηκε ότι τέτοιες έγιναν σε όγκο 33.082 µ3, ενώ στην πραγµατικότητα είχαν γίνει µόνο σε όγκο 2.280 µ3, µε αποτέλεσµα να εµφανισθεί αναληθώς δαπάνη υπέρτερη κατά 90.997.393 δραχµών, για την οποία το Ελληνικό Δηµόσιο κατέβαλε επιχορήγηση υπέρτερη κατά 26.389.244 δραχµές. Β) Στη στέγη, όπου αναληθώς εµφανίσθηκε ότι τοποθετήθηκε ειδική στέγη αµερικανικής προελεύσεως συνολικής αξίας 249.788.254 δραχµών, ενώ στην πραγµατικότητα τέτοια στέγη δεν τοποθετήθηκε (διότι η επιχείρηση που φέρεται ότι εξέδωσε το σχετικό τιµολόγιο ήταν ανύπαρκτη στις ΗΠΑ), για την οποία το Ελληνικό Δηµόσιο κατέβαλε επιχορήγηση 72.438.594 δραχµών, την οποία άλλως δεν θα είχε καταβάλει. Γ) Στο βιοµηχανικό δάπεδο, όπου αvαληθώς εµφανίσθηκε ότι κατασκευάσθηκε τέτοιο συνολικής αξίας 56.000.000 δραχµών, ενώ στην πραγµατικότητα δεν κατασκευάσθηκε, για το οποίο το Ελληνικό Δηµόσιο κατέβαλε επιχορήγηση 16.240.000 δραχµών. Δ) Στο µπετόν, όπου αναληθώς εµφανίσθηκε ότι χρησιµοποιήθηκε όγκος 4.357 µ3, ενώ στην πραγµατικότητα χρησιµοποιήθηκε όγκος µόνο 1.193,5 µ3, µε αποτέλεσµα να εµφανισθεί αναληθώς δαπάνη υπέρτερη κατά 65.346.565 δραχµών, για την οποία το Ελληνικό Δηµόσιο κατέβαλε επιχορήγηση υπέρτερη κατά 18.950.504 δραχµές. Και Ε) Στην τεχνογνωσία, για την απόκτηση της οποίας αναληθώς εµφανίσθηκε ότι καταβλήθηκε προς την αµερικανική εταιρία "Ferguson" αµοιβή ύψους 362.500 δολαρίων ή 80.148.750 δραχµών, ενώ στην πραγµατικότητα τέτοια ουδέποτε καταβλήθηκε, διότι δεν χρειάσθηκε, για την οποία το Ελληνικό Δηµόσιο κατέβαλε επιχορήγηση 23.243.137,5 δραχµών. Με τον τρόπο αυτό, ο κατηγορούµενος (πάντοτε σε συνεργασία και σύµπραξη µε τον Ψ), επέτυχε να εξαπατήσει τους αρµοδίους υπαλλήλους ως προς την πραγµατική εκτέλεση ή αξία του έργου (κατά τις διακρίσεις που προαναφέρθηκαν) και να λάβει, για λογαριασµό της εταιρίας και για όφελος δικό του και του Ψ, κρατικές επιχορηγήσεις συνολικού ποσού 157.261.479 δραχµών, τις οποίες δεν είχε δικαίωµα να λάβει και τις οποίες πράγµατι δεν θα ελάµβανε χωρίς την προεκτεθείσα απατηλή συµπεριφορά. Η πράξη αυτή στρέφεται οπωσδήποτε κατά της περιουσίας του Ελληνικού Δηµοσίου, το οποίο ζηµιώθηκε κατά το ως άνω ποσό, που ήδη αντιστοιχεί σε 461.515,7 ευρώ, διότι η σχετική επιχορήγηση προήλθε από κρατικά χρήµατα και στο σύνολό της υπερβαίνει το ποσό των 50.000.000 δραχµών ή 150.000 ευρώ. Προσέτι, τελέσθηκε κατ' επάγγελµα και κατά συνήθεια, δεδοµένου του ότι οι επί µέρους πράξεις έγιναν µε σύστηµα, οργάνωση και υποδοµή, αφού χρησιµοποιήθηκαν πλαστά ή ανακριβή παραστατικά, προερχόµενα από ή αποδιδόµενα σε διαφορετικούς εκδότες, τα οποία τέθηκαν υπ' όψη αρµοδίων υπαλλήλων τους οποίους, παρά την εµπειρία τους, παραπλάνησαν και (οι επί µέρους πράξεις) απέβλεπαν στο σταθερό πορισµό µη δικαιούµενων χρηµατικών διαθεσίµων µε αντίστοιχη βλάβη άλλου και µε τρόπο (επένδυση για την οποία ο επενδυτής, µετερχόµενος απάτη, µάλιστα κατ' επανάληψη, παραλείπει να καταβάλει δικά του χρήµατα) που µαρτυρεί διαστροφή χαρακτήρα και κακή ροπή αυτού προς την οικονοµική εγκληµατικότητα, ως στοιχείο της προσωπικότητας του δράστη. Η κρίση για τα παραπάνω στηρίζεται πρωτίστως στην έκθεση, την οποία εκ των υστέρων συνέταξε η επιτροπή των Α και Β, το Απρίλιο 1993, µε αριθµό ... και στην από 28-2-1994 έκθεση της "....., ..... & Co" προς την ΕΤΒΑ ...". Με τις παραδοχές αυτές το δικαστήριο στο διατακτικό του κήρυξε ένοχο τον κατηγορούμενο για την πράξη της κατά συναυτουργία και κατ'εξακολούθηση κακουργηματικής απάτης εις βάρος του Ελληνικού Δημοσίου και αφού ανεγνώρισε σ' αυτόν την ελαφρυντική περίσταση του άρθρου 84 παρ.2α του Π.Κ του επέβαλε ποινή κάθειρξης έξι