ΑΠ 401/2013 — Κοινωνία, Αυτοτελείς ισχυρισμοί

(5)τέκνα με άμεση στεγαστική ανάγκη, στ) ότι ουδέν στοιχείο προσκόμισε ο πρώτος αναιρεσίβλητος από το οποίο να αποδεικνύεται ότι συνέβαλε αυτός ή έτερος αδελφός στις δαπάνες ανέγερσης της οικοδομής, ζ) ότι το επίδικο ακίνητο χρησιμοποιούσε μόνο ο δικαιοπάροχος των αναιρεσειόντων και ακολούθως οι ίδιοι οι αναιρεσείοντες, το μεν μισό σαν συνεργείο και το υπόλοιπο μισό σαν οικογενειακή κατοικία, επί τόσα έτη, η) ότι ο πατέρας του δικαιοπαρόχου των αναιρεσειόντων είχε 26 αγροτεμάχια και το μερίδιο αυτού, παρά την προηγηθείσα προφορική διανομή εν ζωή του πατέρα τους, μέχρι και το θάνατο του πατέρα τους καρπώνονταν οι δύο αδελφοί, δηλαδή ο δικαιοπάροχος των αναιρεσειόντων δεν καλλιεργούσε και δεν ελάμβανε κανένα ποσό μέχρι το θάνατο του πατέρα τους και επί έτη μεταγενέστερα και για το λόγο αυτό εγέρθηκαν δύο αγωγές ενώπιον του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Θηβών, μια για το μερίδιο των καρπών των κληρονομιαίων αγρών και μία διανομής, που εκκρεμούν και θ) ότι το επίδικο ακίνητο ο δικαιοπάροχος των αναιρεσειόντων είχε συμπεριλάβει στο Ε9 ως αποκλειστικής ιδιοκτησία του, πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτος, διότι, υπό την επίκληση της παραπάνω πλημμέλειας, πλήττεται αποκλειστικά η αναιρετικά ανέλεγκτη από το Δικαστήριο της ουσίας εκτίμηση πραγματικών γεγονότων (άρθρο 561 παρ. 1 Κ.Πολ.Δ.). IV. Σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 10 Κ.Πολ.Δ., όπως ήδη ισχύει από 1.1.2002 (άρθρο 15 του ν. 2943/2001), αναίρεση επιτρέπεται αν το δικαστήριο παρά το νόμο δέχτηκε πράγματα που έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης ως αληθινά χωρίς απόδειξη. Ο λόγος αυτός της αναίρεσης, ιδρύεται, όταν το δικαστήριο της ουσίας δέχεται πράγματα, δηλαδή αυτοτελείς πραγματικούς ισχυρισμούς, που τείνουν σε θεμελίωση, κατάλυση ή παρακώλυση του δικαιώματος που ασκείται με την αγωγή, ένσταση ή αντένσταση, χωρίς να έχει προσκομισθεί καμία απόδειξη γι' αυτά - πράγματα - ή όταν δεν εκθέτει από ποια αποδεικτικά στοιχεία άντλησε την απόδειξη για τα εν λόγω πράγματα. Ο τρίτος, επομένως, λόγος της αναίρεσης, με τον οποίο, κατ' ορθή εκτίμησή του, προσάπτεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η από τον αριθμό 10 (και όχι και από τους αριθμούς 11 και 12) του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ. πλημμέλεια, γιατί το Δικαστήριο της ουσίας δέχτηκε τον πραγματικό ισχυρισμό που έχει ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης ως αληθινό χωρίς απόδειξη, ότι "στις δαπάνες της οικοδομής συμμετείχαν οι άλλοι δύο φερόμενοι ως συγκύριοι (Α. και Κ. Μ.)", πρέπει να απορριφθεί, προεχόντως, ως απαράδεκτος, διότι ο προεκτιθέμενος ισχυρισμός αποτελεί πραγματικό επιχείρημα αντλούμενο από τις αποδείξεις, δηλαδή δεν είναι αυτοτελής με την έννοια του άρθρου 559 αριθ. 10 Κ.Πολ.Δ., που προπαρατέθηκε. Οι περιλαμβανόμενες στον ίδιο αναιρετικό λόγο αιτιάσεις, κατ' ορθή εκτίμησή τους από τον αριθμό 1 (και όχι και από τον αριθμό 11) του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ., με τις οποίες οι αναιρεσείοντες ψέγουν την προσβαλλόμενη απόφαση, γιατί το Εφετείο, με το να δεχθεί, ότι ο δικαιοπάροχός τους "δεν γνωστοποίησε την πρόθεσή του να νέμεται ιδίω ονόματι όλο το ακίνητο, όταν του όλου ακινήτου, επί 10ετίες, κάνει αποκλειστική χρήση ο δικαιοπάροχός τους μετά της οικογένειάς του, όταν δεν καταβάλλει κανένα αντάλλαγμα στους φερόμενους ως συγκυρίους, όταν προβαίνει (σε) επισκευές και κατασκευές και όταν δεν ενοχλείται από κανένα των φερόμενων συγκυρίων κ.λ.π. (που σημαίνει, ότι) είναι σαφής και επαρκής γνωστοποίηση (όλα τα ανωτέρω) προς τους φερόμενους ως συγκυρίους ότι νέμεται και κατέχει ιδίω ονόματι το όλο ακίνητο" παραβίασε τις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 785 - 787, 982 και 1113 Α.Κ., πρέπει να απορριφθούν ως απαράδεκτες, διότι υπό την επίκληση της παραπάνω πλημμέλειας πλήττεται αποκλειστικά η αναιρετικά ανέλεγκτη από το Δικαστήριο της ουσίας εκτίμηση πραγματικών γεγονότων (άρθρο 561 παρ. 1 Κ.Πολ.Δ.). V. Όπως προκύπτει από τα άρθρα 247 επ. Α.Κ., αποσβεστική παραγραφή είναι η απόσβεση της αξίωσης, η οποία επέρχεται όταν ο δικαιούχος αυτής αδράνησε να την ασκήσει για ορισμένο χρόνο, αρχίζει δε να τρέχει αφότου η αξίωση γεννηθεί. Γεννάται δε αυτή επί απόλυτων δικαιωμάτων, όπως είναι η κυριότητα, από τη στιγμή που η επέμβαση τρίτου θα δημιουργήσει πραγματική κατάσταση αντιτιθέμενη στο δικαίωμα αυτό και είναι δυνατή η δικαστική άσκηση της αξίωσης. Εξάλλου, από τις διατάξεις των άρθρων 785-787, 982 και 1113 Α.Κ. συνάγεται η αρχή ότι ο συγκοινωνός λογίζεται νεμόμενος το κοινό πράγμα επ' ονόματι και των λοιπών, κατά των οποίων δεν μπορεί να αντιτάξει αποσβεστική προθεσμία ή χρησικτησία, πριν καταστήσει σε αυτούς γνωστή την απόφασή του ότι του λοιπού νέμεται το επί πλέον της μερίδας του ή ολόκληρο το κοινό αποκλειστικά και μόνο στο δικό του όνομα και για δικό του λογαριασμό ως κύριος, αφού από τότε προσβάλλεται το δικαίωμα των λοιπών συγκοινωνών και δημιουργείται κατάσταση αντιτιθέμενη στο δικαίωμά τους αυτό (Α.Π. 1833/1999 Ελλ.Δνη 41.1023). Επομένως, το Εφετείο, με το να δεχθεί με την προσβαλλόμενη απόφασή του, ότι δεν συμπληρώθηκε η εικοσαετής παραγραφή της ένδικης διεκδικητικής αγωγής, γιατί ουδέποτε γνωστοποιήθηκε από το δικαιοπάροχο των ήδη αναιρεσειόντων εναγομένων στους λοιπούς συγκοινωνούς - συγκυρίους πρόθεσή του να νέμεται ολόκληρο το επίδικο οικόπεδο, και να απορρίψει την ένστασή τους περί εικοσαετούς παραγραφής (άρθρο 249 Α.Κ.), δεν παραβίασε τις ουσιαστικές διατάξεις του Α.Κ. που προαναφέρθηκαν, και, συνεπώς, ο τέταρτος λόγος αναίρεσης, κατ' ορθή εκτίμησή του, από τον αριθμό 1 (και όχι και από τους αριθμούς 10 και 11) του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ., πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος. VI. Κατά το άρθρο 281 Α.Κ., η άσκηση του δικαιώματος απαγορεύεται αν υπερβαίνει προφανώς τα όρια που επιβάλλουν η καλή πίστη ή τα χρηστά ήθη ή ο κοινωνικός ή οικονομικός σκοπός του δικαιώματος. Κατά την έννοια της διάταξης αυτής, η οποία, όπως προκύπτει από τα άρθρα 247επ., 785επ., 1000 και 1113 Α.Κ., έχει εφαρμογή και ως προς την άσκηση του δικαιώματος περί διανομής κοινού πράγματος (Α.Π. 473/2004 Ελλ.Δνη 45.1619), το δικαίωμα θεωρείται ότι ασκείται καταχρηστικά και όταν η συμπεριφορά του δικαιούχου πριν από την άσκησή του καθώς και η πραγματική κατάσταση που διαμορφώθηκε στο διάστημα που μεσολάβησε, δεν δικαιολογούν τη μεταγενέστερη άσκησή του και καθιστούν αυτή μη ανεκτή κατά τις περί δικαίου αντιλήψεις του μέσου κοινωνικού ανθρώπου. Μόνη η αδράνεια του δικαιούχου και η καλόπιστη πεποίθηση του υποχρέου ότι δεν υπάρχει το δικαίωμα ή δεν πρόκειται τούτο να ασκηθεί κατ' αυτού, δεν αρκεί κατ' αρχήν να καταστήσει καταχρηστική την άσκηση του δικαιώματος. Αν όμως η αδράνεια συνοδεύεται από ειδικές περιστάσεις, που συνδέονται με προηγούμενη συμπεριφορά του δικαιούχου και ο ίδιος, μεταβάλλοντας τη στάση του, επιχειρεί εκ των υστέρων ανατροπή της κατάστασης που έχει διαμορφωθεί και παγιωθεί, με αποτέλεσμα να επέρχονται δυσμενείς για τα συμφέροντα του υποχρέου επιπτώσεις, στην περίπτωση αυτή η άσκηση του δικαιώματος μπορεί να καταστεί μη ανεκτή κατά την καλή πίστη και τα χρηστά ήθη και συνεπώς καταχρηστική και απαγορευμένη (Ολ.Α.Π. 7/2002 Ελλ.Δνη 43.681-682). Στην προκείμενη περίπτωση, το Εφετείο, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφασή του, δέχτηκε, σχετικώς, τα εξής: "... δεν προκύπτει ότι ο ενάγων ασκεί καταχρηστικά το δικαίωμά του να ζητήσει τη δικαστική διανομή του ακινήτου. Αυτός ουδέποτε παραιτήθηκε ρητά ή σιωπηρά από το παραπάνω δικαίωμα συγκυριότητας επί του διανεμητέου ή από το δικαίωμα διανομής αυτού. Αυτός για την αγορά του ακινήτου και την ανέγερση της επ' αυτού οικοδομής, κατέβαλε το έτος 1970 μεγάλα (για την εποχή εκείνη) ποσά και ουδέποτε εκδήλωσε την πρόθεσή του με οποιοδήποτε τρόπο να παραιτηθεί από τα επ' αυτού (του ακινήτου) δικαιώματά του. Ο δικαιοπάροχος των εκκαλούντων είχε, κατά τα παραπάνω, μόνο τη χρήση του διανεμητέου ακινήτου, χωρίς, καθ' όλη τη μακρά διάρκεια της χρήσης του, να έχει πραγματοποιήσει τέτοιες δαπάνες, οι οποίες και να είχαν ως αποτέλεσμα την αύξηση της αξίας του. Έτσι, ουδεμία πεποίθηση δημιούργησε η συμπεριφορά του ενάγοντος στους ως άνω εναγομένους (εκκαλούντες) ότι δεν πρόκειται να ασκήσει τα δικαιώματα κυριότητας και διανομής. Η απλή (δε) αδράνεια του ενάγοντος δεν μπορεί, κατά τα παραπάνω, να καταστήσει καταχρηστική την άσκηση του αγωγικού δικαιώματος". Με βάση τις παραδοχές αυτές το Εφετείο απέρριψε την ένσταση των ήδη αναιρεσειόντων εναγομένων περί καταχρηστικής άσκησης από τον ενάγοντα του ένδικου δικαιώματος κυριότητας και διανομής του επίδικου ακινήτου. Έτσι που έκρινε - το Εφετείο - δεν παραβίασε τις ουσιαστικές διατάξεις του Α.Κ. που προαναφέρθηκαν, και, συνεπώς, ο πέμπτος λόγος αναίρεσης, κατ' ορθή εκτίμησή του, από τον αριθμό 1 (και όχι και από τους αριθμούς 10,11 και 12) του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ., με τον οποίο υποστηρίζονται τα αντίθετα, πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος. Οι περιλαμβανόμενες στον ίδιο αναιρετικό λόγο αιτιάσεις, κατ' ορθή εκτίμησή τους από τον αριθμό 1 (και όχι και από τους αριθμούς 8 και 11) του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ., για παραβίαση του ουσιαστικού κανόνα του άρθρου 281 Α.Κ., εφόσον το Εφετείο εσφαλμένα απέρριψε την ένσταση περί καταχρηστικής άσκησης του ένδικου δικαιώματος, γιατί "η πεποίθηση των ήδη αναιρεσειόντων εναγομένων και του αποβιώσαντος δικαιοπαρόχου τους, ότι ο πρώτος εφεσίβλητος (ενάγων) δεν πρόκειται να ασκήσει την ένδικη αξίωσή του, δεν δημιουργήθηκε μόνο από την επί μακρόν χρόνον αδράνειά του, αλλά στην προκείμενη περίπτωση η αδράνεια συνοδεύεται από ειδικές συνθήκες και περιστάσεις, όπως: α) Η επί 10ετίας αποκλειστική χρήση του επίδικου ακινήτου, (και) β) η ανατροπή της παγιωμένης κατάστασης, αφού το μεν συνεργείο εκμεταλλεύεται τώρα ο δεύτερος από τους αναιρεσείοντες, στο δε άλλο μισό του ισογείου κατοικούν όλοι μαζί οι αναιρεσείοντες και επομένως η διανομή του ακινήτου αυτού δεν σημαίνει απλά ανατροπή των κανόνων και δυνατοτήτων ζωής των αναιρεσειόντων αλλά πραγματική καταστροφή, οι δε συνέπειες που προκαλούνται από την ανατροπή της υφιστάμενης κατάστασης, δυσβάστακτες και τραγικές, άλλως δυσμενείς", πρέπει να απορριφθούν ως απαράδεκτες, διότι από την επίκληση της παραπάνω πλημμέλειας πλήττεται αποκλειστικά η αναιρετικά ανέλεγκτη από το δικαστήριο της ουσίας εκτίμηση πραγματικών γεγονότων (άρθρο 561 παρ. 1 Κ.Πολ.Δ.). Τέλος, ο έκτος λόγος της αναίρεσης, κατ' εκτίμησή του από τον αριθμό 19 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ., με τον οποίο προβάλλεται, ότι "η πληττόμενη απόφαση στερείται της κατά το Σύνταγμα ειδικής και εμπεριστατωμένης αιτιολογίας", έτσι γενικά που διατυπώνεται, χωρίς δηλαδή να εξειδικεύεται αν πρόκειται για παντελή έλλειψη αιτιολογίας ή για ανεπαρκή αιτιολογία και ποια επιπλέον περιστατικά έπρεπε να αναφέρονται ή για αντιφατική αιτιολογία και σε τι συνίσταται η αντίφαση και από πού προκύπτει, είναι αόριστος και πρέπει να απορριφθεί. VII. Κατά το άρθρο 559 αριθ. 11 περ. γ' Κ.Πολ.Δ., αναίρεση επιτρέπεται, αν το δικαστήριο δεν έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα, που οι διάδικοι επικαλέστηκαν και προσκόμισαν. Εξάλλου, από τις διατάξεις των άρθρων 335, 338, 339 και 340 του Κ.Πολ.Δ., προκύπτει, ότι το δικαστήριο για να σχηματίσει τη δικανική του πεποίθηση ως προς τη βασιμότητα ή μη των προβαλλόμενων από τους διαδίκους πραγματικών ισχυρισμών που ασκούν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης, υποχρεούται να λαμβάνει υπόψη όλα τα νόμιμα αποδεικτικά μέσα που επικαλούνται και προσκομίζουν οι διάδικοι για άμεση ή έμμεση απόδειξη, χωρίς να είναι ανάγκη να γίνεται ειδική μνεία και χωριστή αξιολόγηση του καθενός από αυτά. Στην προκείμενη περίπτωση, από την υπάρχουσα στην προσβαλλόμενη απόφαση βεβαίωση, κατά την οποία, τα περιστατικά τα οποία έγιναν δεκτά από το Εφετείο, αναφορικά με τους ισχυρισμούς των διαδίκων, αποδείχθηκαν, εκτός των άλλων, και "από τις ένορκες καταθέσεις των μαρτύρων στο ακροατήριο του πρωτοβάθμιου Δικαστηρίου, όπως περιέχονται στα ταυτάριθμα με την εκκαλούμενη απόφαση πρακτικά συνεδριάσεως", σε συνδυασμό με το όλο περιεχόμενο της απόφασης, δεν καταλείπεται καμία αμφιβολία, ότι το Εφετείο έλαβε υπόψη και συνεκτίμησε με τα λοιπά αποδεικτικά μέσα, προς συναγωγή του αποδεικτικού πορίσματός του και τις ένορκες καταθέσεις των μαρτύρων Κ. Μ. και Β. Μ. που περιέχονται στα προεκτιθέμενα πρακτικά του πρωτοβάθμιου Δικαστηρίου και συνεπώς ο δεύτερος πρόσθετος λόγος αναίρεσης, από το άρθρο 559 αριθ.11 περ. γ' Κ.Πολ.Δ., με τον οποίο υπό την επίκληση της αναιρετικής αυτής πλημμέλειας υποστηρίζονται τα αντίθετα, πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος. Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω, πρέπει να απορριφθεί η αίτηση αναίρεσης και οι πρόσθετοι λόγοι της και να καταδικασθούν οι αναιρεσείοντες, οι οποίοι ηττώνται, στα δικαστικά έξοδα του παρασταθέντος πρώτου αναιρεσιβλήτου, κατά το βάσιμο σχετικό αίτημά του (άρθρα 176 και 183 Κ.Πολ.Δ.). Στους λοιπούς αναιρεσιβλήτους, που δεν παραστάθηκαν, δεν επιδικάζονται δικαστικά έξοδα, προεχόντως, ελλείψει σχετικού αιτήματος. ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ Απορρίπτει την από 18-2-2010 αίτηση και τους από 25-7-2011 πρόσθετους λόγους των 1) Σ. χας Χ. Μ., το γένος Σ. Μ. κ.ά., για αναίρεση της 61/2009 απόφασης του Εφετείου Λαμίας (Μεταβατικής έδρας Λιβαδειάς). Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες στα δικαστικά έξοδα του πρώτου αναιρεσιβλήτου, τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες επτακόσια (2.700,00) ευρώ. Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 19 Φεβρουαρίου 2013. Και Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 6 Μαρτίου 2013. Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ