E ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ 11.02.2026 08:30:33 ΨΗΦΙΑΚΑ 5641 ΥΠΟΓΕΓΡΑΜΜΕΝΟ ΑΠΟ VARVARA ZACHARAKI ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ 10 Φεβρουαρίου 2026 ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ Αρ. Φύλλου 632 ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ Αριθμ. 1183/20 Λήψη απόφασης επί της υπό στοιχεία 6181/Φ960/6-4-2016 και της υπό στοιχεία 6642/Φ.960/ 21-6-2017 συμπληρωματικής της, καταγγελίας εταιρείας για παράβαση του δικαίου ελεύθερου ανταγωνισμού (άρθρο 2 του ν. 3959/2011 και 102 ΣΛΕΕ), σε συνέχεια διαδικασίας προφορικής ακρόασης των εμπλεκόμενων εταιρειών (και κατόπιν της επανάληψης αυτής δια εγγράφου υπομνήματος, ενώπιον νέας Επιτροπής Ακρόασης, σύμφωνα με την υπό στοιχεία ΑΠ ΕΕΤΤ1171/26/27-10-2025). Η ΕΘΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΚΑΙ ΤΑΧΥΔΡΟΜΕΙΩΝ (ΕΕΤΤ) Έχοντας υπόψη: α. Τον ν. 4727/2020 «Ψηφιακή Διακυβέρνηση (Ενσωμάτωση στην Ελληνική Νομοθεσία της Οδηγίας (ΕΕ) 2016/2102 και της Οδηγίας (ΕΕ) 2019/1024) - Ηλεκτρονικές Επικοινωνίες (Ενσωμάτωση στο Ελληνικό Δίκαιο της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972) και άλλες διατάξεις» (Α’ 184), ιδίως τα άρθρα 113 και 138 και τις διατάξεις του ν. 4070/2012 «Ρυθμίσεις Ηλεκτρονικών Επικοινωνιών, Μεταφορών, Δημοσίων Έργων και άλλες διατάξεις» (Α’ 82), β. τις διατάξεις του ν. 3959/2011 «Προστασία του Ελεύθερου ανταγωνισμού» (Α’ 93), γ. τον Κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1/2003 του Συμβουλίου, της 16ης Δεκεμβρίου 2002, για την εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού που προβλέπονται στα άρθρα 81 και 82 (ΕΕ της 4.1.2003 αριθ. L 1/1), δ. την ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με τίτλο «Guidance on the Commission’s enforcement priorities in applying Article 82 of the EC Treaty to abusive exclusionary conduct by dominant undertakings» (COM 2009, Brussels, 9 February 2009), ε. τις κατευθυντήριες γραμμές της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, σχετικά με την έννοια του επηρεασμού του εμπορίου των άρθρων 81 και 82 της Συνθήκης (ΕΕ της 27.4.2004 αριθ. C101/81), στ. την υπό στοιχεία ΑΠ 249/115/2002 απόφαση της ΕΕΤΤ «Κανονισμός Ακροάσεων για Θέματα Τηλεπικοινωνιών» (Β’ 642), ζ. την υπό στοιχεία ΑΠ 709/79/6-3-2014 απόφαση της ΕΕΤΤ «Μεταβίβαση αρμοδιοτήτων της Ολομέλειας της Εθνικής Επιτροπής Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων (Ε.Ε.Τ.Τ.) στον Πρόεδρο, τους Αντιπροέδρους και Προϊσταμένους οργανικών μονάδων της ΕΕΤΤ» (Β’ 797), ιδίως το άρθρο 1 παρ. 1 (α) και (στ) αυτής, το άρθρο 2 παρ. 1 (ιβ), καθώς και το άρθρο 8 παρ. 4 αυτής, η. την υπό στοιχεία 5800/Φ.960/31-03-2015 καταγγελία της εταιρίας WIND Hellas κατά των εταιρειών Cosmote και Vodafone για παράβαση του δικαίου του ανταγωνισμού, θ. την υπό στοιχεία ΕΕΤΤ 6057/Φ.960/23-11-2015 επιστολή του αντιπροέδρου τηλεπικοινωνιών της ΕΕΤΤ «Request for Information to DG COMP- EETT competence issues», ι. την από 5 Φεβρουαρίου 2016 υπό στοιχεία COMP/C-1/JG/2016-5505 επιστολή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής DG Competition με θέμα «Response to EETT’s Request for Information on competence issues», ια. το υπό στοιχεία ΕΕΤΤ 6132/Φ.960/18-02-2016 συμπληρωματικό υπόμνημα της εταιρείας WIND στην ως άνω καταγγελία, ιβ. την υπό στοιχεία ΕΕΤΤ 6141/Φ.960/25-02-2016 επιστολή της εταιρείας WIND για κατάθεση πρόσθετων στοιχείων στο ως άνω (υπό ια) συμπληρωματικό υπόμνημα, στην υπό σχετικό η. καταγγελία, ιγ. την υπό στοιχεία 6181/Φ960/6-4-2016 επιστολή της εταιρίας WIND με θέμα «Κατάθεση Καταγγελίας της Wind Hellas κατά των εταιρειών Cosmote και Vodafone για παράβαση του δικαίου του ανταγωνισμού», 5642 E ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Τεύχος B’ 632/10.02.2026 ιδ. την υπό στοιχεία ΕΕΤΤ 7969/Φ960/7-4-2016 συμπληρωματική καταγγελία της εταιρείας WIND (μη εμπιστευτική έκδοση), ιε. την υπό στοιχεία ΕΕΤΤ 10353/Φ300/9-5-2016 επιστολή ΕΕΤΤ καταγγελία WIND υπό στοιχεία 5800/ Φ.960/31-03-2015 κατά των εταιρειών Cosmote και Vodafone, για παράβαση του δικαίου του ελεύθερου ανταγωνισμού - Χαρακτηρισμός Απορρήτων - Αίτημα παροχής συμπληρωματικών στοιχείων, ιστ. την υπό στοιχεία 6246/Φ960/6-7-2016 επιστολή της εταιρίας WIND με θέμα «Καταγγελία WIND κατά των εταιρειών Cosmote και Vodafone για παράβαση του του δικαίου του ελεύθερου ανταγωνισμού - Αίτημα Παροχής Στοιχείων/Χαρακτηρισμός απορρήτων», ιζ. την υπ’ αρ. 15455/7-7-2016 συμπληρωματική καταγγελία της Wind Hellas κατά των εταιρειών Cosmote και Vodafone για παράβαση του δικαίου του ανταγωνισμού (μη εμπιστευτική έκδοση), ιη. την υπό στοιχεία ΕΕΤΤ 16534/Φ300/19-7-2016 επιστολή ΕΕΤΤ προς τις εταιρείες «COSMOTE ΚΙΝΗΤΕΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΑΕ» και «VODAFONE-ΠΑΝΑΦΟΝ Ανώνυμη Ελληνική Εταιρεία Τηλεπικοινωνιών» με θέμα «Διερεύνηση υποβληθείσας καταγγελίας Wind για παράβαση του δικαίου του ελεύθερου ανταγωνισμού, άρθρο 2 του ν. 3959/2011 και 102 της ΣΥΝΛΕΕ - Αίτημα Παροχής Στοιχείων/Χαρακτηρισμός απορρήτων», με συνημμένη την υπ’ αρ. 15455/7-7-2016 έγγραφη καταγγελία της εταιρείας WIND Ελλάς Τηλεπικοινωνίες Α.Ε.Β.Ε - ΜΗ ΕΜΠΙΣΤΕΥΤΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ, σελ. 134, ιθ. την υπ’ αρ. 10346/13-4-2016 επιστολή ΕΕΤΤ με θέμα «Η καταγγελία της εταιρείας WIND κατά των εταιρειών Cosmote και Vodafone για παράβαση του δικαίου του ελεύθερου ανταγωνισμού - Χορήγηση παράτασης προθεσμίας υποβολής αιτηθέντων στοιχείων», κ. την υπ’ αρ. 17414/28-7-2016 (RCS/L2266/MS/27.07.2016) επιστολή της εταιρίας Vodafone με θέμα «Αίτημα παράτασης», κα. την υπό στοιχεία ΕΕΤΤ 17658/29-7-2016 (αριθ. πρωτ. Cosmote 29-7-2016/N 5763) επιστολή της εταιρίας Cosmote «Αίτημα χορήγησης στοιχείων και πρόσθετης προθεσμίας», κβ. την υπό στοιχεία 17866/Φ300/02-08-2016 επιστολή ΕΕΤΤ με θέμα «Παράταση Προθεσμίας Υποβολής Πληροφοριών/Στοιχείων», κγ. την υπό στοιχεία 21350/Φ300/22-09-2016 επιστολή ΕΕΤΤ με θέμα «Αίτημα χορήγησης στοιχείων και πρόσθετης προθεσμίας», κδ. την υπ’ αρ. 23962/21-10-2016 (RID/L2307/MS/19.10.2016) επιστολή της εταιρίας Vodafone με θέμα «Σχετικά με την υποβολή των αιτηθέντων στοιχείων του Παραρτήματος της επιστολή ΕΕΤΤ περί διερεύνησης της υποβληθείσας καταγγελίας της εταιρίας Wind Hellas Τηλεπικοινωνίες ΑΕΒΕ κατά της εταιρίας Vodafone Πάναφον ΑΕΕΤ για Wind για παράβαση του δικαίου του ανταγωνισμού», κε. την υπό στοιχεία EETT 24150/24-10-2016 (RID/L2308/MS-21.10.2016 επιστολή της εταιρίας Vodafone) με θέμα «Αίτημα πρόσθετης παράτασης υποβολής στοιχείων αναφορικά με την καταγγελία της εταιρίας Wind για παράβαση του δικαίου του ελεύθερου ανταγωνισμού», κστ. την υπό στοιχεία 24683/Φ300/31-10-2016 επιστολή ΕΕΤΤ με θέμα «Αίτημα πρόσθετης παράτασης υποβολής στοιχείων αναφορικά με την καταγγελία της εταιρίας Wind για παράβαση του δικαίου του ελεύθερου ανταγωνισμού», κζ. την υπό στοιχεία 24684/Φ300/31-10-2016 επιστολή ΕΕΤΤ με θέμα «Αίτημα πρόσθετης παράτασης υποβολής στοιχείων αναφορικά με την καταγγελία της εταιρίας Wind για παράβαση του δικαίου του ελεύθερου ανταγωνισμού», κη. την υπό στοιχεία 25171/Φ300/4-11-2016 επιστολή ΕΕΤΤ με θέμα «Υποβολή αιτηθέντων στοιχείων περί διερεύνησης της καταγγελίας της εταιρίας WIND HELLAS Τηλεπικοινωνίες ΑΕΒΕ κατά της εταιρείας Vodafone - Πάναφον ΑΕΕΤ για παράβαση του δικαίου του ανταγωνισμού, σε συνέχεια του υπό στοιχεία ΕΕΤΤ 16534/19-07-2016 αιτήματος ΕΕΤΤ», κθ. την υπό στοιχεία EETT26178/16-11-2016 RID/L2319/MS/9.11.2016 επιστολή της εταιρίας Vodafone με θέμα «Σχετικά με την υποβολή των αιτηθέντων στοιχείων περί διερεύνησης της υποβληθείσας καταγγελίας της εταιρίας Wind Hellas Τηλεπικοινωνίες ΑΕΒΕ κατά της εταιρίας Vodafone - Παναφον ΑΕΕΤ για Wind για παράβαση του δικαίου του ανταγωνισμού - Παροχή διευκρινήσεων», λ. την υπό στοιχεία ΕΕΤΤ 6412/Φ960/30-11-2016 επιστολή της εταιρίας Vodafone (υπό στοιχεία RID/L2331/ MS/30.11.2016) με τις απόψεις και στοιχεία της εταιρίας, λα. την υπό στοιχεία ΕΕΤΤ 6413/Φ960/30-11-2016 επιστολή της εταιρίας Cosmote με τις απόψεις και στοιχεία της εταιρίας, λβ. την υπό στοιχεία ΕΕΤΤ 4803/Φ.300/21-02-2017 επιστολή ΕΕΤΤ με θέμα «Αίτημα παροχής συμπληρωματικών/διευκρινιστικών στοιχείων στο πλαίσιο διερεύνησης καταγγελίας της εταιρείας WIND κατά των εταιρειών Cosmote και Vodafone για παράβαση του δικαίου του ελεύθερου ανταγωνισμού», Τεύχος B’ 632/10.02.2026 E ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 5643 λγ. την υπ’ αρ. 5963/3-3-2017 επιστολή της εταιρίας WIND με θέμα «Αίτημα παράτασης προθεσμίας για την παροχή συμπληρωματικών στοιχείων», λδ. την υπό στοιχεία ΕΕΤΤ 6407/8-3-2017 επιστολή ΕΕΤΤ με θέμα «Η καταγγελία της εταιρείας WIND κατά των εταιρειών Cosmote και Vodafone για παράβαση του δικαίου του ελεύθερου ανταγωνισμού-Αίτημα παροχής συμπληρωματικών στοιχείων», λε. την υπό στοιχεία ΕΕΤΤ 6388/8-3-2017 επιστολή ΕΕΤΤ με θέμα «Χορήγηση παράτασης προθεσμίας υποβολής αιτηθέντων στοιχείων», λστ. την υπό στοιχεία ΕΕΤΤ 6540/Φ960/22-3-2017 επιστολή της εταιρίας WIND με θέμα «Παροχή συμπληρωματικών διευκρινιστικών στοιχείων στο πλαίσιο διερεύνησης της καταγγελίας της wind κατά των εταιριών Cosmote και Vodafone για παράβαση του δικαίου του ελεύθερου ανταγωνισμού», λζ. την υπό στοιχεία ΕΕΤΤ 10226/12-4-2017 ηλεκτρονική επιστολή της εταιρίας Vodafone με θέμα «Αναφορικά με την υποβολή συμπληρωματικών στοιχείων σχετικά με την καταγγελία της εταιρείας WIND (επιστολή ΕΕΤΤ 6407/Φ300/8.3.2017)», λη. την υπό στοιχεία ΕΕΤΤ 6602/Φ960/9-5-2017 επιστολή της εταιρίας Vodafone RID/L2409/MS/8-5-2017 «Η καταγγελία της εταιρείας WIND κατά των εταιρειών Cosmote και Vodafone για παράβαση του δικαίου του ελεύθερου ανταγωνισμού - Αίτημα παροχής συμπληρωματικών στοιχείων», λθ. την υπό στοιχεία ΕΕΤΤ 6642/Φ.960/21-6-2017 επιστολή της εταιρίας WIND με θέμα «Συμπληρωματική επιστολή στο πλαίσιο διερεύνησης καταγγελίας της WIND κατά των εταιρειών Cosmote και Vodafone για παράβαση του δικαίου του ελεύθερου ανταγωνισμού» (εμπιστευτική), μ. την υπό στοιχεία ΕΕΤΤ 18201/28-6-2017 επιστολή της εταιρίας WIND με θέμα «Συμπληρωματική επιστολή στο πλαίσιο διερεύνησης καταγγελίας της WIND κατά των εταιρειών Cosmote και Vodafone για παράβαση του δικαίου του ελεύθερου ανταγωνισμού» (μη εμπιστευτική έκδοση), μα. το γεγονός ότι, σύμφωνα με το άρθρο 12 στ και 77 παρ. 1 του ν. 4070/2012, τις διατάξεις του ν. 3959/2011 «Προστασία του Ελεύθερου ανταγωνισμού» (Α’ 93), ιδίως δε το άρθρο 2 του ν. 3959/2011 και 102 της ΣΛΕΕ, καθώς και τα άρθρα 25 και 38 αυτού και τις διατάξεις της υπό στοιχεία ΕΕΤΤ ΑΠ 249/115 «Κανονισμός Ακροάσεων για Θέματα Τηλεπικοινωνιών» (Β’ 642), πρέπει να κληθούν σε ακρόαση, ενώπιον αρμόδιας προς τούτο, Επιτροπής Ακροάσεων της ΕΕΤΤ, η καταγγέλλουσα εταιρεία «WIND ΕΛΛΑΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ», καθώς και οι καθού η καταγγελία, εταιρείες «COSMOTE ΚΙΝΗΤΕΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ» και «VODAFONE - ΠΑΝΑΦΟΝ Α.Ε», προκειμένου να εκφράσουν τις απόψεις τους επί του θέματος της καταγγελίας, κοινοποιηθείσας με το ανωτέρω ιη σχετικό, καθώς και του συμπληρωματικού σε αυτήν εγγράφου (σχετ.μ), μβ. την υπό στοιχεία 24999/Φ.610/14-7-2017 απόφαση Προέδρου της ΕΕΤΤ, με τίτλο «ΘΕΜΑ: ΚΛΗΣΗ ΣΕ ΑΚΡΟΑΣΗ ΤΩΝ ΕΤΑΙΡΕΙΩΝ “WIND ΕΛΛΑΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ”, “COSMOTE ΚΙΝΗΤΕΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ” ΚΑΙ “VODAFONE - ΠΑΝΑΦΟΝ Α.Ε” ΜΕ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΤΗ ΝΟΜΙΚΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ, ΤΗΣ ΚΑΤΑΓΓΕΛΙΑΣ ΤΗΣ ΠΡΩΤΗΣ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΔΕΥΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΤΡΙΤΗΣ ΕΚ ΤΩΝ ΩΣ ΑΝΩ ΕΤΑΙΡΕΙΩΝ, ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΕΙΚΑΖΟΜΕΝΗ ΠΑΡΑΒΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΤΟΥ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ (ΑΡΘΡΟ 2 ΤΟΥ ν. 3959/2011 ΚΑΙ 102 ΤΗΣ ΣΛΕΕ), μγ. την υπό στοιχεία 20663/Φ.391/21.07.2017 πράξη διεξαγωγής ακρόασης της ΕΕΤΤ –και όλα τα αναφερόμενα σε αυτή σχετικά έγγραφα–, μδ. την ακρόαση/συζήτηση που έλαβε χώρα στις 28-09-2017 δυνάμει της υπό στοιχεία 20663/Φ.391/21.07.2017 πράξης διεξαγωγής ακρόασης της ΕΕΤΤ και τα υπομνήματα που κατέθεσαν τα εμπλεκόμενα μέρη επ’αυτής, με. την υπό στοιχεία EETT 27503/4-10-2017 επιστολή της εταιρίας Vodafone με τίτλο «Αίτημα Vodafone για τις μη εμπιστευτικές διαφάνειες της ακρόασης της καταγγελίας WIND», μστ. την υπό στοιχεία ΕΕΤΤ 29297/Φ300/18-10-2017 επιστολή ΕΕΤΤ προς την εταιρία Wind κοινοποίησης των πρακτικών της από 28 Σεπτεμβρίου Ακροάσεως, μζ. την υπό στοιχεία ΕΕΤΤ 29298/Φ300/18-10-2017 επιστολή ΕΕΤΤ προς την εταιρία Vodafone κοινοποίησης των πρακτικών της από 28 Σεπτεμβρίου Ακροάσεως, μη. την υπό στοιχεία ΕΕΤΤ 29299/Φ300/18-10-2017 επιστολή ΕΕΤΤ προς την εταιρία Cosmote κοινοποίησης των πρακτικών της από 28 Σεπτεμβρίου Ακροάσεως, μθ. την υπό στοιχεία ΕΕΤΤ 31503/6-11-2017 επιστολή της εταιρίας Vodafone με τίτλο «Αίτημα παράτασης προθεσμίας υποβολής του υπομνήματος και των απαντήσεων στις ερωτήσεις της ΕΕΤΤ αναφορικά με την ακρόαση της καταγγελίας της Wind της 28.09.2017», ν. την υπό στοιχεία ΕΕΤΤ 31868/8-11-2017 επιστολή της εταιρίας Cosmote με τίτλο «Αίτημα παράτασης υποβολής στοιχείων και υπομνήματος», να. την υπό στοιχεία ΕΕΤΤ 32084/9-11-2017 επιστολή της εταιρίας WIND με τίτλο «Αίτημα παράτασης προθεσμίας υποβολής υπομνήματος», 5644 E ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Τεύχος B’ 632/10.02.2026 νβ. την υπό στοιχεία ΕΕΤΤ 33017/Φ300/17-11-2017 επιστολή ΕΕΤΤ προς τις εταιρίες Cosmote, WIND και Vodafone με τίτλο «Χορήγηση παράτασης προθεσμίας υποβολής υπομνημάτων και στοιχείων αναφορικά με την ακρόαση της καταγγελίας της εταιρίας Wind της 28.09.2017», νγ. την υπό στοιχεία ΕΕΤΤ 912/Φ300/10-1-2018 επιστολή ΕΕΤΤ προς τις εταιρίες Cosmote, WIND και Vodafone με τίτλο «Χορήγηση παράτασης προθεσμίας υποβολής αιτηθέντων στοιχείων αναφορικά με την ακρόαση της καταγγελίας της εταιρίας Wind της 28.09.2017», νδ. την υπό στοιχεία ΕΕΤΤ 6878/Φ960/31-1-2018 επιστολή της εταιρίας Cosmote με τίτλο «Παροχή στοιχείων και απαντήσεων επί των ερωτήσεων της ΕΕΤΤ επί της υπ’ αρ. 15455/7-7- 2016 καταγγελίας της εταιρείας WIND Ελλάς Τηλεπικοινωνίες Α.Ε. κατά των εταιρειών Cosmote και Vodafone», νε. την υπό στοιχεία ΕΕΤΤ 6877/Φ960/31-1-2018 επιστολή της εταιρίας Vodafone «Εμπιστευτική υποβολή απόψεων και στοιχείων της εταιρίας VODAFONE - ΠΑΝΑΦΟΝ Ανώνυμη Ελληνική Εταιρία Τηλεπικοινωνιών (στο εξής Vodafone Ελλάδος) σε συνέχεια της υπό στοιχεία 29298/Φ300/18-10-2017 επιστολής της ΕΕΤΤ», νστ. την υπό στοιχεία ΕΕΤΤ 6876/Φ960/31-1-2018 επιστολή της εταιρίας WIND με τίτλο «Κατάθεση υπομνήματος κατόπιν ακροαματικής διαδικασίας - εμπιστευτική έκδοση», νζ. την υπό στοιχεία ΕΕΤΤ 4498/9-2-2018 επιστολή της εταιρίας Vodafone με τίτλο «Αίτημα χαρακτηρισμού εγγράφων και στοιχείων υποβληθέντων από τη Vodafone στις 31/1/2018 σε συνέχεια υπό στοιχεία 29298/ Φ300/18-10-2017 επιστολή της ΕΕΤΤ ως εμπιστευτικά καθώς και υποβολή της μη εμπιστευτικής έκδοσης αυτών», νη. την υπό στοιχεία ΕΕΤΤ 4590/9-2-2018 επιστολή της εταιρίας Vodafone με τίτλο «Ορθή Επανάληψη - Αίτημα χαρακτηρισμού εγγράφων και στοιχείων υποβληθέντων από τη Vodafone στις 31/1/2018 σε συνέχεια υπό στοιχεία 29298/Φ300/18-10-2017 επιστολή της ΕΕΤΤ ως εμπιστευτικά καθώς και υποβολή της μη εμπιστευτικής έκδοσης αυτών», νθ. την υπό στοιχεία ΕΕΤΤ 6938/Φ960/16-3-2018 επιστολή της εταιρίας Vodafone με τίτλο «Ηλεκτρονική μορφή της μετάφρασης στα Ελληνικά του Προσαρτήματος 2 των Απαντήσεων της Vodafone Ελλάδας στις Ερωτήσεις της ΕΕΤΤ επί της Ακρόασης της 28/9/17», ξ. την υπ’ αρ. 2/09-02-2018 Πράξη του Υπουργικού Συμβουλίου «Επιλογή και διορισμός Προέδρου της Εθνικής Επιτροπής Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων (Ε.Ε.Τ.Τ.)» (Υ.Ο.Δ.Δ. 72), ξα. την υπ’ αρ. 1/17-01-2018 Πράξη του Υπουργικού Συμβουλίου «Επιλογή και διορισμός Αντιπροέδρων της Εθνικής Επιτροπής Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων (Ε.Ε.Τ.Τ.)» (Υ.Ο.Δ.Δ. 17), ξβ. την υπ’ αρ. 78/11-01-2018 απόφαση του Υπουργού Επικοινωνιών «Διορισμός μελών Εθνικής Επιτροπής Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων (Ε.Ε.Τ.Τ.)». (Υ.Ο.Δ.Δ. 7), ξγ. την υπό στοιχεία ΑΠ 353/232/17-8-2005 απόφαση της ΕΕΤΤ «Eπανάληψη εκκρεμουσών διαδικασιών ακροάσεων», αναλογικώς εφαρμοζόμενη, ξδ. την υπό στοιχεία 32187/Φ.600/18.04.2018 εισήγηση της αρμόδιας Υπηρεσίας της ΕΕΤΤ, ξε. την υπό στοιχεία ΑΠ 848/06/23-04-2018 απόφαση της Ολομέλειας της ΕΕΤΤ «ΚΛΗΣΗ ΣΕ ΑΚΡΟΑΣΗ ΤΩΝ ΕΤΑΙΡΕΙΩΝ “WIND ΕΛΛΑΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ”, “COSMOTE ΚΙΝΗΤΕΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ” ΚΑΙ “VODAFONE - ΠΑΝΑΦΟΝ Α.Ε” ΜΕ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΤΗ ΝΟΜΙΚΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ, ΤΗΣ ΚΑΤΑΓΓΕΛΙΑΣ ΤΗΣ ΠΡΩΤΗΣ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΔΕΥΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΤΡΙΤΗΣ ΕΚ ΤΩΝ ΩΣ ΑΝΩ ΕΤΑΙΡΕΙΩΝ, ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΕΙΚΑΖΟΜΕΝΗ ΠΑΡΑΒΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΤΟΥ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ (ΑΡΘΡΟ 2 ΤΟΥ ν. 3959/2011 ΚΑΙ 102 ΤΗΣ ΣΛΕΕ)/ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ», ξστ. την υπό στοιχεία 27922/Φ.610/09-05-2018 απόφαση του Προέδρου της ΕΕΤΤ «Ορισμός Μελών Επιτροπής Ακρόασης δυνάμει της ΑΠ ΕΕΤΤ 848/06/23-04-2018 «ΚΛΗΣΗ ΣΕ ΑΚΡΟΑΣΗ ΤΩΝ ΕΤΑΙΡΕΙΩΝ “WIND ΕΛΛΑΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ”, “COSMOTE ΚΙΝΗΤΕΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ” ΚΑΙ “VODAFONE - ΠΑΝΑΦΟΝ Α.Ε” ΜΕ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΤΗ ΝΟΜΙΚΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ, ΤΗΣ ΚΑΤΑΓΓΕΛΙΑΣ ΤΗΣ ΠΡΩΤΗΣ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΔΕΥΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΤΡΙΤΗΣ ΕΚ ΤΩΝ ΩΣ ΑΝΩ ΕΤΑΙΡΕΙΩΝ, ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΕΙΚΑΖΟΜΕΝΗ ΠΑΡΑΒΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΤΟΥ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ (ΑΡΘΡΟ 2 ΤΟΥ ν. 3959/2011 ΚΑΙ 102 ΤΗΣ ΣΛΕΕ)/ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ», ξζ. Την υπό στοιχεία ΕΕΤΤ 14777/Φ.391/17-5-2018 πράξη διεξαγωγής ακρόασης, νομίμως επιδοθείσα στα μέρη, ξη. τα διαμειφθέντα στην ακρόαση που έλαβε χώρα στις την 4η Ιουνίου 2018, ως καταγράφονται στα πρακτικά αυτής, ξθ. το γεγονός ότι κατά την ως άνω ακρόαση και οι τρεις παριστάμενες εταιρείες, δια των νομίμων εκπροσώπων τους, δήλωσαν ότι δεν επιθυμούν περαιτέρω προθεσμία για υπόμνημα, αναφερόμενες στα πρακτικά της Επιτροπής καθώς και στο σύνολο των ήδη κατατεθέντων εγγράφων τους, ο. την υπ’ αρ. 5/16-2-2022 Πράξη Υπουργικού Συμβουλίου «Επιλογή και διορισμός του Προέδρου και των Αντιπροέδρων της Εθνικής Επιτροπής Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων (E.E.T.T.)» (Υ.Ο.Δ.Δ. 114), Τεύχος B’ 632/10.02.2026 E ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 5645 οα. την υπ’ αρ. 2220/11-3-2022 υπουργική απόφαση «Διορισμός μελών Εθνικής Επιτροπής Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων (Ε.Ε.Τ.Τ.)» (Υ.Ο.Δ.Δ. 214), οβ. την υπό στοιχεία ΑΠ ΕΕΤΤ 1171/26/27-10-2025 «Επανασυγκρότηση Επιτροπής και Πράξη Διεξαγωγής Ακρόασης για την επανάληψη της διαδικασίας δυνάμει της ΑΠ ΕΕΤΤ 848/06/23-04-2018», ογ. την υπ’ αρ. 27771/3.11.2025 πράξη διεξαγωγής ακρόασης, νομίμως επιδοθείσα στα μέρη, οδ. το υπ’ αρ. 29509/18-11-2025 υπόμνημα της εταιρείας «NOVA TELECOMMUNICATIONS & MEDIA ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ Α.Ε.», ως καθολικής διαδόχου της εταιρείας «WIND ΕΛΛΑΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΜΠΟΡΙΚΗ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ», χαρακτηρισθέν ως ΕΜΠΙΣΤΕΥΤΙΚΟ, (ιδίως δε στις διατάξεις της απόφασης ΕΕΤΤ ΑΠ 661/007/19-07-2012), και οε. το υπ’νομοθεσίας αρ. 10618/19-11-2025 υπόμνημα της εταιρείας ΟΤΕ ωςτης καθολικής διαδόχου της εταιρείας COSMOTE στις διατάξεις της νομοθεσίας περί ανταγωνισμού (ιδίως δε του άρθρου 2 του ν. 3959/2011, ο υπ’ αρ. 123662/17.11.2025, χαρακτηρισθέν ως ΕΜΠΙΣΤΕΥΤΙΚΟ, οποίος αντικατέστησε τον ν. 703/1977 «Περί ελέγχου μονοπωλίων και ολιγοπωλίων και οστ. το υπ’ αρ. 10619/19-11-2025 υπόμνημα της εταιρείας με την επωνυμία «VODAFONE-ΠΑΝΑΦΟΝ ΑΝΩπροστασίας τουΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ», ελεύθερου ανταγωνισμού» (ΦΕΚ 278/τ.Α΄/26-9-1997) και το αντίστοιχο ΝΥΜΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ άρθρο 2 αυτού), και 903/15/19-07-2020 την εξέταση περαιτέρω πόσο η συμπεριφορά οζ. την υπό στοιχεία ΑΠ ΕΕΤΤ Αριθμ.κατά 903/15 «Λήψη απόφασης επίτης της εταιρείας διαδικασίας «COSMOTE ΚΙΝΗΤΕΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ Α.Ε.» αντίκειται στο άρθρο 102 ΣΛΕΕ ακροάσεως της 17ης Σεπτεμβρίου 2018 των εταιριών “COSMOTE ΚΙΝΗΤΕΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ Α.Ε.”, “VODAFONE (πρώην άρθρο 82 ΣυνθΕΚ), καθώς και τις αποφάσεις ΑΠ ΕΕΤΤ 392/17/22-6-2006 και ΑΠ - PANAFON Α.Ε.” σε συνέχεια της ΕΕΤΤ ΑΠ 861/32/30-07-2018 “Εξέταση της υπ’ αριθμ. ΕΕΤΤ 12073/26-03-2012 ΕΕΤΤ 498/046/2008, ως αντικαταστάθηκαν από την απόφαση ΑΠ ΕΕΤΤ 661/007/19-07καταγγελίας της εταιρείας "VODAFONE - PANAFON Α.Ε." με θέμα "Παραβίαση των Κανόνων για τον Ελεύθερο 2012», ΦΕΚ 353/Β/7-2-2020, Ανταγωνισμό στην Ελληνική Αγορά Προπληρωμένης Κινητής Τηλεφωνίας από την COSMOTE AE", όπως συμπληρώθηκε με την αριθμ. 43244/Φ.391/20-11-2012 πράξη διεξαγωγής ακρόασης”, με αντικείμενο την διερεύνηση οη. Το Πόρισμα της Επιτροπής Ακρόασης με τίτλο: «ΠΟΡΙΣΜΑ της αρμόδιας αυτεπαγγέλτως του κατά πόσον η συμπεριφορά της εταιρείας “COSMOTE ΚΙΝΗΤΕΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ Α.Ε.”, Επιτροπής Ακρόασης επί της νομικής διερεύνησης της καταγγελίας της όπως αυτή περιγράφεται αριθμ. ΕΕΤΤ 12073/26-03-2012 καταγγελία ΑΝΩΝΥΜΗ της εταιρείας “VODAFONE εταιρείας στην «WIND ΕΛΛΑΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΕΜΠΟΡΙΚΗ- PANAFON ΚΑΙ Α.Ε.”, αντίκειται στις διατάξεις της τηλεπικοινωνιακής νομοθεσίας (ιδίως δε στις διατάξεις της&απόφασης ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ» (ήδη «NOVA TELECOMMUNICATIONS MEDIAτης ΕΕΤΤ ΑΠ 661/007/19-07-2012), στις διατάξεις της νομοθεσίας περί της ανταγωνισμού (ιδίως δε τουΕΛΛΑΣ άρθρου 2 ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ και Α.Ε.», ως καθολικής διαδόχου εταιρείας «WIND του ν. 3959/2011, ο οποίος αντικατέστησε τον ν. 703/1977 “Περί ελέγχου μονοπωλίων ολιγοπωλίων και ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΜΠΟΡΙΚΗ & και ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ κατά των εταιρειών «COSMOTE και ΚΙΝΗΤΕΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ προστασίαςΕΤΑΙΡΕΙΑ») του ελεύθερου ανταγωνισμού” (ΦΕΚ 278/τ.Α’/26-9-1997) το αντίστοιχο άρθρο 2 αυτού), και ΕΤΑΙΡΕΙΑ» ΟΤΕ ωςτης καθολικής διαδόχου ΚΙΝΗΤΕΣ της εταιρείας COSMOTE)Α.Ε.” την εξέτασηΑΝΩΝΥΜΗ περαιτέρω κατά πόσο η (ήδη συμπεριφορά εταιρείας “COSMOTE ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ καιάρθρο «VODAFONE – ΠΑΝΑΦΟΝ αναφορικά φερόμενηΑΠ ως παράβαση του αντίκειται στο 102 ΣΛΕΕ (πρώην άρθρο 82Α.Ε» ΣυνθΕΚ), καθώς καιμε τις αποφάσεις ΕΕΤΤ 392/17/22-6-2006 ελεύθερου ανταγωνισμού από (άρθρο 2 του Ν.3959/2011 και 102 της ΣΛΕΕ) και ΑΠ ΕΕΤΤδικαίου 498/046/2008, ως αντικαταστάθηκαν την απόφαση ΑΠ ΕΕΤΤ 661/007/19-07-2012» (Β’ 353), σε συνέχεια της από 4 Ιουνίου 2018 διαδικασίας προφορικής ακρόασης των ως οη. το Πόρισμα της Επιτροπής Ακρόασης με τίτλο «ΠΟΡΙΣΜΑ της αρμόδιας Επιτροπής Ακρόασης επί της άνω εταιρειών (και κατόπιν της επανάληψης αυτής δια εγγράφου υπομνήματος, νομικής διερεύνησης της καταγγελίας της εταιρείας “WIND ΕΛΛΑΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ενώπιον νέας Επιτροπής Ακρόασης, σύμφωνα με την ΑΠ ΕΕΤΤ 1171/26/27-10ΚΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ 2025)»ΕΤΑΙΡΕΙΑ” (ήδη “NOVA TELECOMMUNICATIONS & MEDIA ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ Α.Ε.”, ως καθολικής διαδόχου της εταιρείας “WIND ΕΛΛΑΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΜΠΟΡΙΚΗ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ κατά των εταιρειών “COSMOTE ΚΙΝΗΤΕΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ” οθ. ΕΤΑΙΡΕΙΑ”) Τη με αριθ. Πρωτ. 38965/28-1-2026 Εισήγηση της αρμόδιας υπηρεσίας της (ήδη ΕΕΤΤΟΤΕ ως καθολικής διαδόχου της εταιρείας COSMOTE) και “VODAFONE - ΠΑΝΑΦΟΝ Α.Ε” με φερόμενη για τη λήψη απόφασης σύμφωνα με το συνημμένο σε αναφορικά αυτή πόρισμα της ως Επιτροπής Ακρόασης, παράβαση του δικαίου ελεύθερου ανταγωνισμού (άρθρο 2 του ν. 3959/2011 και 102 της ΣΛΕΕ) σε συνέχεια της από 4 Ιουνίου 2018 διαδικασίας προφορικής ακρόασης των ως άνω εταιρειών (και κατόπιν της επανάληψης αυτής π. Τουπομνήματος, γεγονός ότι ενώπιον από τιςνέας διατάξεις της Ακρόασης, παρούσας σύμφωνα απόφασηςμεδεν προκαλείται δαπάνη στον δια εγγράφου Επιτροπής την ΑΠ ΕΕΤΤ 1171/26/27-10-2025)», κρατικό προϋπολογισμό, οθ. την υπ’ αρ. 38965/28-1-2026 εισήγηση της αρμόδιας υπηρεσίας της ΕΕΤΤ για τη λήψη απόφασης σύμφωνα με το συνημμένο σε αυτή πόρισμα της Επιτροπής Ακρόασης, πα. το γεγονός ότι οι διατάξεις της παρούσας δεν αφορούν σε διοικητική διαδικασία π. το γεγονός ότι από τις υπάρχει διατάξεις υποχρέωση της παρούσαςκαταχώρισης απόφασης δενστο προκαλείται δαπάνηκαι στον κρατικό προϋ για την οποία ΕΜΔΔ -ΜΙΤΟΣ πολογισμό, πα. το γεγονός η παρούσα δεν αφορά σε διοικητική διαδικασία,Τηλεπικοινωνιών για την οποία υπάρχει ύστερα από ότιπροφορική Εισήγηση του Αντιπροέδρου τηςυποχρέωση ΕΕΤΤ καταχώρισης στο ΕΜΔΔ-ΜΙΤΟΣ και Καθηγητή Δ. Βαρουτά, ύστερα από προφορική εισήγηση του Αντιπροέδρου Τηλεπικοινωνιών της ΕΕΤΤ Καθηγητή Δ. Βαρουτά, Και εκτιμώντας Και εκτιμώντας ότι:ότι: I.
- ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παρούσα Απόφαση έχει ως αντικείμενο τη διαδικασία και τα συμπεράσματα της εξέτασης της με αριθμό πρωτοκόλλου 6181/Φ960/6-4-2016 (εμπιστευτική έκδοση) (και 15455/7-72016 μη εμπιστευτική έκδοση) καταγγελίας της εταιρείας «WIND ΕΛΛΑΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ», (ήδη «NOVA TELECOMMUNICATIONS & MEDIA ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ Α.Ε.», ως καθολικής διαδόχου της εταιρείας «WIND ΕΛΛΑΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΜΠΟΡΙΚΗ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ» η οποία στο παρόν αναφέρεται χάριν συντομίας ως Wind) κατά των εταιρειών «COSMOTE ΚΙΝΗΤΕΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ» (ήδη ΟΤΕ ως καθολικής διαδόχου της εταιρείας COSMOTE, η οποία αναφέρεται στο παρόν εφεξής Cosmote) και «VODAFONE – 8
- 5646 Η παρούσα Απόφαση έχει ως αντικείμενο τη διαδικασία και τα συμπεράσματα της εξέτασης της με αριθμό πρωτοκόλλου 6181/Φ960/6-4-2016 (εμπιστευτική έκδοση) (και 15455/7-72016 μη εμπιστευτική έκδοση) καταγγελίας της εταιρείας «WIND ΕΛΛΑΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ», (ήδη «NOVA TELECOMMUNICATIONS & MEDIA ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ Α.Ε.», ως καθολικής διαδόχου της εταιρείας ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ «WIND ΕΛΛΑΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ Τεύχος ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ B’ 632/10.02.2026 ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΜΠΟΡΙΚΗ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ» η οποία στο παρόν αναφέρεται χάριν συντομίας ως Wind) κατά των εταιρειών «COSMOTE ΚΙΝΗΤΕΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ» (ήδη ΟΤΕ ως καθολικής διαδόχου της εταιρείας COSMOTE, η οποία αναφέρεται στο παρόν εφεξής Cosmote) και «VODAFONE – ΠΑΝΑΦΟΝ Α.Ε» (εφεξής Vodafone) και του συμπληρωματικού εγγράφου αυτής με αρ. πρωτ. ΕΕΤΤ 18201/28-6-2017, για φερόμενη παραβίαση του δικαίου του ελεύθερου8 ανταγωνισμού, με βάση τις διατάξεις των άρθρων 12 εδ. στ, η, λδ του Ν. 4070/2012 (ήδη άρθρο 113 παρ. 2 στ του Ν 4727/2020) και 2, 14 και 25 του Ν. 3959/2011 και του άρθρου 102 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης («ΣΛΕΕ»), όπως αναλύεται στη συνέχεια. E I.1 ΣΥΝΤΟΜΟ ΔΙΑΔΙΚΑΣΤΙΚΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ
- Η αρχική καταγγελία, όπως αυτή υπεβλήθη με το με αριθμό εμπιστευτικού πρωτοκόλλου 5800/Φ.960/31.3.2015 έγγραφο, είχε ως αντικείμενο την φερόμενη εφαρμογή αντιανταγωνιστικών πρακτικών συμπίεσης περιθωρίου (margin squeeze) στην αγορά διεθνών κλήσεων από κινητά δίκτυα της Ελλάδος προς κινητά δίκτυα της Αλβανίας, οι οποίες πρακτικές, σύμφωνα με τα καταγγελλόμενα, λαμβάνουν χώρα εις βάρος της καταγγέλλουσας από τις εταιρείες Cosmote και Vodafone, δια των θυγατρικών τους στην Αλβανία, AMC και VODAFONE Albania, αντίστοιχα.
- Εν συνεχεία, με την από 18-2-2016 με αριθ. πρωτ. 6132/Φ.960 επιστολή της η καταγγέλλουσα κατέθεσε Συμπληρωματικό Υπόμνημα στην ως άνω καταγγελία ενώ, με την από 25-2-2016, με αριθ. πρωτ 6141/Φ.960 επιστολή της, κατέθεσε πρόσθετα στοιχεία. Τόσο το συμπληρωματικό Υπόμνημα, όσο και τα πρόσθετα στοιχεία περιλάμβαναν, κατά το χρόνο υποβολής τους, οψιγενή στοιχεία αναφορικά με τη, φερόμενη ως, συνεχιζόμενη παράνομη και καταχρηστική συμπεριφορά των καταγγελόμενων εταιρειών Cosmote & Vodafone, σύμφωνα πάντα με τους προς διερεύνηση ισχυρισμούς και στοιχεία της καταγγέλλουσας.
- Εν συνεχεία, με την με ΑΡ. ΠΡ.ΕΕΤΤ 6181/Φ.960/06-04-2016 επιστολή της, με θέμα: «Κατάθεση καταγγελίας της Wind Ελλάς κατά των εταιρειών Cosmote & Vodafone για παράβαση του δικαίου του ελεύθερου ανταγωνισμού», η εταιρεία «WIND Ελλάς Τηλεπικοινωνίες Α.Ε.Β.Ε» κατέθεσε εκ νέου «Συμπληρωματική Καταγγελία» επί του θέματος και συνημμένα σε αυτήν στοιχεία, η οποία επαναλαμβάνει με κάποιες διαφοροποιήσεις, τα ήδη υποβληθέντα στην ΕΕΤΤ με τα ως ανωτέρω αναφερόμενα έγγραφα.
- Σε συνέχεια του με αρ. πρωτ. ΕΕΤΤ 10353/Φ300/9-5-2016 ερωτήματος της ΕΕΤΤ η καταγγέλλουσα επιβεβαίωσε ότι η συμπληρωματική, από 6-4-2016, καταγγελία της συνιστά κατ’ ουσία κωδικοποίηση των ανωτέρω υποβληθέντων καταγγελιών / στοιχείων και υπέβαλε επιπλέον την με αριθμό πρωτοκόλλου 15455/7-7-2016 μη εμπιστευτική έκδοση αυτής, η οποία κοινοποιήθηκε στις καταγγελλόμενες μαζί με αίτημα υποβολής στοιχείων.
- Ακολούθως, η καταγγέλλουσα απέστειλε την με αριθ. πρωτ. 6642/Φ.960/21-6-2017 και 18201/28-6-2017 (μη εμπιστευτική έκδοση) συμπληρωματική επιστολή στο πλαίσιο διερεύνησης της ως άνω καταγγελίας της, αναφερόμενη σε νέα προσφορά πακέτου με κλήσεις προς Αλβανία της εταιρίας Vodafone.
- Η ΕΕΤΤ στο πλαίσιο διερεύνησης της καταγγελίας, προέβη σε ενέργειες συλλογής και επεξεργασίας στοιχείων από τις εμπλεκόμενες εταιρείες με στόχο καταρχήν τον ορισμό της σχετικής αγοράς προϊόντος / υπηρεσίας εντός της οποίας πρέπει να εξετασθεί το καταγγελθέν πρόβλημα ανταγωνισμού, σε δεύτερη φάση τον έλεγχο εάν υπάρχει ζήτημα ατομικής ή συλλογικής δεσπόζουσας θέσης της ή και των καταγγελλόμενων εταιρειών και εν συνεχεία κατά πόσο διαπιστώνονται τα καταγγελθέντα πραγματικά περιστατικά και εάν αυτά, εφόσον 9 Τεύχος B’ 632/10.02.2026 E ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 5647 ήθελε διαπιστωθούν, συνιστούν καταχρηστική εκμετάλλευση ατομικής ή συλλογικής δεσπόζουσας θέσης από τις καταγγελλόμενες. 1η Ακρόαση
- Επί τη βάσει των ως άνω στοιχείων, σε συνέχεια της από 14-7-2017 και με αριθμό πρωτ.:24999/Φ.610 Απόφασης Προέδρου της ΕΕΤΤ, κλήθηκαν σε ακρόαση τα εμπλεκόμενα μέρη ενώπιον της αρμόδιας Επιτροπής Ακροάσεων της ΕΕΤΤ προκειμένου να διατυπώσουν τις απόψεις τους και να απαντήσουν σε ερωτήσεις της Επιτροπής και της Υπηρεσίας επί της καταγγελίας, που έλαβε χώρα την 28η Σεπτεμβρίου 2017 (1η Ακρόαση). Πιο συγκεκριμένα με την υπ’ αρ. 25006/Φ.610/14-7-2017 Απόφαση του Αντιπροέδρου της ΕΕΤΤ με θέμα «Ορισμός μελών Επιτροπής Ακρόασης δυνάμει της Απόφασης του Προέδρου της ΕΕΤΤ 24999/Φ.610/14-7-2017», καθώς και με την υπ’ αρ. πρωτ. ΕΕΤΤ 20663/Φ.391/21-7-2017 Πράξη Διεξαγωγής Ακρόασης της ΕΕΤΤ (νομίμως επιδοθείσας στα μέρη) διενεργήθηκε επί τη βάσει της ανωτέρω καταγγελίας (κατόπιν αναβολής) την 28 Σεπτεμβρίου 2017, ημέρα Πέμπτη, διαδικασία Ακρόασης ενώπιον της ΕΕΤΤ. Η Επιτροπή Ακρόασης αποτελείτο από τους: α) Καθ. Δ. Τσαμάκη, Πρόεδρο της ΕΕΤΤ, ως Πρόεδρο, β) Μ. Σφακιανάκη, Μέλος της Ολομέλειας της ΕΕΤΤ και γ) Δ. Βέργαδο, Μέλος της Ολομέλειας της ΕΕΤΤ, ως Μέλη.
- Στην ακρόαση νομίμως παραστάθηκαν τα μέρη, και συγκεκριμένα:
- i. η καταγγέλλουσα δια των Θ. Τόμπρα, Προϊσταμένου της Νομικής Υπηρεσίας, της Μ. Σταυροπούλου, Δ/ντριας κανονιστικής συμμόρφωσης , Δ. Λουκά, δικηγόρου, εταίρου της Δικηγορικής Εταιρείας «Ποταμίτης - Βεκρής» και Ι. Desmet, partner στη δικηγορική εταιρεία Johnsday – Γραφείο Βρυξελλών. Παράλληλα στη διαδικασία συμμετείχαν οι Α. Ταλιαδούρος, δικηγόρος και Χ. Γκενάκος, οικονομολόγος, ii. Η πρώτη καταγγελόμενη εταιρεία Cosmote AE δια της Ε. Νικολαΐδη, νομικής συμβούλου Ομίλου ΟΤΕ και του Α. Κομνηνού, δικηγόρου στην δικηγορική εταιρεία White and Case Brussels, iii. H δεύτερη καταγγελόμενη Vodafone AE, δια της προϊσταμένης της νομικής υπηρεσίας Μ. Σκάγκου και του δικηγόρου Κ. Φουντουκάκου, Managing partner στη δικηγορική εταιρεία Herbert Smith Freehills, Brussels Ακολούθησε η εκατέρωθεν υποβολή απαντήσεων σε ερωτήσεις της Επιτροπής, ιδίως επί οικονομικών στοιχείων, αλλά και Υπομνημάτων, κατόπιν κοινοποίησης των απομαγνητοφωνημένων πρακτικών της Ακρόασης από την ΕΕΤΤ με την με αρ. πρ. ΕΕΤΤ 29297/Φ300/18-10-2017 επιστολή ΕΕΤΤ προς την εταιρία Wind και τις με αρ. πρ. ΕΕΤΤ 29298/Φ300/18-10-2017 και 29299/Φ300/18-10-2017 επιστολές προς τις εταιρείες Vodafone και Cosmote, αντίστοιχα. Ειδικότερα η καταγγέλλουσα υπέβαλε με αρ. πρωτ. ΕΕΤΤ 6876/Φ960/31-1-2018 Υπόμνημα κατόπιν ακροαματικής διαδικασίας. Η πρώτη καταγγελλόμενη κατέθεσε την με αρ. πρωτ. ΕΕΤΤ 6878/Φ960/31-1-2018 επιστολή της εταιρίας Cosmote με τίτλο «Παροχή στοιχείων και απαντήσεων επί των ερωτήσεων της ΕΕΤΤ επί της με αρ. πρωτ. 15455/7-7- 2016 καταγγελίας της εταιρείας WIND Ελλάς Τηλεπικοινωνίες Α.Ε. κατά των εταιρειών Cosmote και Vodafone», ενώ η δεύτερη καταγγελόμενη κατέθεσε την με αρ. πρωτ. ΕΕΤΤ 6877/Φ960/31-1-2018 επιστολή «Εμπιστευτική υποβολή απόψεων και στοιχείων της εταιρίας VODAFONE – ΠΑΝΑΦΟΝ Ανώνυμη Ελληνική Εταιρία Τηλεπικοινωνιών (στο εξής Vodafone Ελλάδος), (καθώς και εν 10 E ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 5648 Τεύχος B’ 632/10.02.2026 συνεχεία με αρ. πρωτ. ΕΕΤΤ 4498/9-2-2018 «Αίτημα χαρακτηρισμού εγγράφων και στοιχείων υποβληθέντων από τη Vodafone στις 31/1/2018 σε συνέχεια με αρ.πρωτ. 29298/Φ300/18-10-2017 επιστολή της ΕΕΤΤ ως εμπιστευτικά καθώς και υποβολή της μη εμπιστευτικής έκδοσης αυτών» και με αρ. πρωτ. ΕΕΤΤ 4590/9-2-2018 «Ορθή Επανάληψη Αίτημα χαρακτηρισμού εγγράφων και στοιχείων υποβληθέντων από τη Vodafone στις 31/1/2018 σε συνέχεια με αρ.πρωτ. 29298/Φ300/18-10-2017 επιστολή της ΕΕΤΤ ως εμπιστευτικά καθώς και υποβολή της μη εμπιστευτικής έκδοσης αυτών»). Επίσης με αρ. πρωτ. ΕΕΤΤ 6938/ Φ960/16-3-2018 Ηλεκτρονική μορφή της μετάφρασης στα Ελληνικά του Προσαρτήματος 2 των Απαντήσεων της Vodafone Ελλάδας στις Ερωτήσεις της ΕΕΤΤ επί της Ακρόασης της 28/9/17». 2η Ακρόαση
- Στις 17.12.2017 ολοκληρώθηκε η τετραετής θητεία του Προέδρου της ΕΕΤΤ και των δύο Αντιπροέδρων αυτής, οπότε από την ημερομηνία αυτή και εφεξής, το συλλογικό όργανο Ολομέλεια της ΕΕΤΤ έπαυσε να έχει νόμιμη συγκρότηση. Με την υπ’ αριθ. 78/10.1.2018 Απόφαση του Υπουργού Ψηφιακής Πολιτικής Τηλεπικοινωνιών και Ενημέρωσης έγινε ο «Διορισμός Μελών Εθνικής Επιτροπής Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων (ΕΕΤΤ)» (ΦΕΚ 7/Υ.Ο.Δ.Δ./11.1.2018). Με την υπ’ αρ. 1/17.1.2018 Πράξη Υπουργικού Συμβουλίου (ΠΥΣ) έγινε η «Επιλογή και Διορισμός Αντιπροέδρων της Εθνικής Επιτροπής Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων (ΕΕΤΤ)» (ΦΕΚ 17/Υ.Ο.Δ.Δ./17.1.2018). Με την υπ. αρ. 2/9.2.2018 Πράξη Υπουργικού Συμβουλίου (ΠΥΣ), έγινε η «Επιλογή και Διορισμός του Προέδρου της Εθνικής Επιτροπής Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων (Ε.Ε.Τ.Τ.)» (ΦΕΚ 72/ Υ.Ο.Δ.Δ./09.02.2018).
- Η διαδικασία λήψεως αποφάσεως από διοικητικό συλλογικό όργανο είτε γνωμοδοτικό, όπως η Επιτροπή ακροάσεως της ΕΕΤΤ είτε αποφασιστικό, όπως η Ολομέλεια της ΕΕΤΤ είναι τυπική διαδικασία, η δε μη τήρηση των σχετικών κανόνων μπορεί να οδηγήσει είτε σε ανυπόστατη πράξη είτε σε άκυρη πράξη. Δοθέντων των ανωτέρω, η Ολομέλεια της ΕΕΤΤ, της οποίας η συγκρότηση ολοκληρώθηκε στις 9.2.2018, λόγω μη ολοκληρώσεως της εκδόσεως του Πορίσματος από την ορισθείσα στις 14-7-2017 Επιτροπή Ακρόασης, (σημειωτέο ότι δεν είχε ολοκληρωθεί κατά το εν λόγω χρονικό σημείο η υποβολή από τις εταιρείες των αιτηθέντων στοιχείων), ήτοι από όργανο έχον νόμιμη συγκρότηση και σύνθεση κατά τον Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας, όφειλε να επαναλάβει τη διαδικασία της ακρόασης, κατά τις διατάξεις του Κανονισμού ακροάσεων της ΕΕΤΤ 1 και, επικουρικώς, του εν λόγω Κώδικα, διεξάγοντας νέα προφορική ακρόαση, δυνάμει των έως το τέλος της θητείας της προηγούμενης Ολομέλειας της ΕΕΤΤ συγκεντρωθέντων στοιχείων του φακέλου και όσων ενδεχομένως υποβάλουν οι καλούμενοι στην ακρόαση, ενώπιον νομίμως συγκροτηθείσας και έχουσας νόμιμη σύνθεση νέας Επιτροπής Ακρόασης.
- Συνακόλουθα, εξεδόθη η Απόφαση της ΕΕΤΤ ΑΠ 848/06/23-04-2018 με θέμα «ΚΛΗΣΗ ΣΕ ΑΚΡΟΑΣΗ ΤΩΝ ΕΤΑΙΡΕΙΩΝ «WIND ΕΛΛΑΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ», «COSMOTE ΚΙΝΗΤΕΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ» ΚΑΙ «VODAFONE – ΠΑΝΑΦΟΝ Α.Ε» ΜΕ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΤΗ ΝΟΜΙΚΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ, ΤΗΣ ΚΑΤΑΓΓΕΛΙΑΣ ΤΗΣ ΠΡΩΤΗΣ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΔΕΥΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΤΡΙΤΗΣ ΕΚ ΤΩΝ ΩΣ ΑΝΩ ΕΤΑΙΡΕΙΩΝ, ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΕΙΚΑΖΟΜΕΝΗ ΠΑΡΑΒΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΤΟΥ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ (ΑΡΘΡΟ 2 ΤΟΥ Ν.3959/2011 ΚΑΙ 102 ΤΗΣ ΣΛΕΕ)» και εν συνεχεία, βάσει της Απόφασης 1 Απόφαση της ΕΕΤΤ ΑΠ 249/115/2002 «Κανονισμός Ακροάσεων για Θέματα Τηλεπικοινωνιών» (ΦΕΚ 642/Β/23.05.2002) 11 Τεύχος B’ 632/10.02.2026 E ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 5649 του Προέδρου της ΕΕΤΤ 27922/Φ.610./Φ.610/09.05.2018 «Ορισμός Μελών Επιτροπής Ακρόασης δυνάμει της ΑΠ ΕΕΤΤ 848/06/23-04-2018 και της υπ’ αρ. πρωτ. ΕΕΤΤ 14777/Φ.391/17-5-2018 Πράξης Διεξαγωγής Ακρόασης του ιδίου, κλήθηκαν οι εταιρίες «COSMOTE ΚΙΝΗΤΕΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ Α.Ε.», «VODAFONE – PANAFON Α.Ε.» και «WIND Α.Ε.» σε ακρόαση ενώπιον νέας Επιτροπής Ακροάσεων της ΕΕΤΤ, την 4 η Ιουνίου 2018, ημέρα Δευτέρα και ώρα 13.00, προς επανάληψη της διαδικασίας (2η Ακρόαση).
- Η Ακρόαση διενεργήθηκε κατά την ορισθείσα ημερομηνία και ώρα , στα γραφεία της ΕΕΤΤ, ενώπιον της Επιτροπής Ακροάσεων που αποτελείτο από τους: α) Αριστέα Σινανιώτη, Μέλος της Ολομέλειας της ΕΕΤΤ, ως Πρόεδρο β) Αντώνιο Γαστεράτο, Μέλος της Ολομέλειας της ΕΕΤΤ, και γ) Ελένη Γουσίου, Μέλος της Ολομέλειας της ΕΕΕΤΤ, ως Μέλη. Στην Ακρόαση παραστάθηκαν η καταγγέλλουσα δια των Θ. Τόμπρα, Προϊσταμένου της Νομικής Υπηρεσίας, της Μ. Σταυροπούλου, Δ/ντριας κανονιστικής συμμόρφωσης, Δ. Λουκά, δικηγόρου, εταίρου της Δικηγορικής Εταιρείας «Ποταμίτης - Βεκρής» και Ι. Desmet, partner στη δικηγορική εταιρεία Johnsday – Γραφείο Βρυξελλών. Παράλληλα στη διαδικασία συμμετείχαν οι Α. Ταλιαδούρος, δικηγόρος και Χ. Γκενάκος, οικονομολόγος, Η πρώτη καταγγελόμενη εταιρεία Cosmote AE δια της Ε. Νικολαΐδη, νομικής συμβούλου Ομίλου ΟΤΕ και του Α. Κομνηνού, δικηγόρου στην δικηγορική εταιρεία White and Case Brussels. H δεύτερη καταγγελόμενη Vodafone AE, δια της προϊσταμένης της νομικής υπηρεσίας Μ. Σκάγκου και του δικηγόρου Κ. Φουντουκάκου Managing partner στη δικηγορική εταιρεία Herbert Smith Freehills, Brussels.
- Κατά την ως άνω, από 4/6/2018, Ακρόαση και οι τρεις παριστάμενες εταιρείες, δια των νόμιμων εκπροσώπων τους, δήλωσαν και κατεγράφη στα Πρακτικά, ότι δεν επιθυμούν περαιτέρω προθεσμία για υπόμνημα, αναφερόμενες στα απομαγνητοφωνημένα πρακτικά της συνεδρίασης καθώς και στο σύνολο των ήδη κατατεθέντων εγγράφων υπομνημάτων και στοιχείων τους κατά την 1η Ακρόαση και κατόπιν και σε συνέχεια αυτής. 3η Ακρόαση
- Σε συνέχεια της με αριθμό ΑΠ 1171/26/27-10-2025 Απόφασης ΕΕΤΤ επανασυγκροτήθηκε η Επιτροπή Ακρόασης, με την με αριθ. Πρωτ. 27771/3.11.2025 Πράξη Διεξαγωγής Ακρόασης του Προέδρου της ΕΕΤΤ κλήθηκαν οι εταιρείες «WIND ΕΛΛΑΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ» (ήδη ΝΟVA), «COSMOTE ΚΙΝΗΤΕΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ» (ήδη ΟΤΕ) και «VODAFONE – ΠΑΝΑΦΟΝ Α.Ε», όπως νομίμως εκπροσωπούνται, με αντικείμενο τη νομική διερεύνηση της ανωτέρω (κοινοποιηθείσας με το σχετ. ιη) καταγγελίας της πρώτης κατά της δεύτερης και τρίτης ως άνω εταιρείας και του συμπληρωματικού σχετ. μ αυτής, αναφορικά με την καταγγελλόμενη παράβαση του δικαίου περί ελεύθερου ανταγωνισμού (άρθρο 2 Ν. 3959/2011 και 102 της ΣΛΕΕ), με την υποβολή έγγραφου υπομνήματος, ενώ το σύνολο των εγγράφων του διοικητικού φακέλου της υπόθεσης δόθηκε στα νέα μέλη της Επιτροπής με ενημέρωσή τους από τη Διεύθυνση Ανταγωνισμού επί των στοιχείων που σχετίζονται με την υπόθεση.
- Με τα νομίμως και εμπροθέσμως υποβληθέντα υπομνήματά τους επί της 3ης ως άνω 12 5650 E ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Τεύχος B’ 632/10.02.2026 διαδικασίας, η μεν καταγγέλλουσα εμμένει στο περιεχόμενο της αρχικής της καταγγελίας καθώς και στο σύνολο των ισχυρισμών, εγγράφων, αποδεικτικών στοιχείων και εν γένει υποστηρικτικού υλικού που περιέχεται τόσο στην αρχική καταγγελία της, όσο και στα συμπληρωματικά υπομνήματα/ επιστολές που έχει υποβάλει ενώπιον της ΕΕΤΤ στο πλαίσιο διερεύνησης της επίμαχης καταγγελίας και των ήδη διενεργηθέντων Ακροάσεων, όπως αυτά απαριθμούνται στην αρ. πρωτ. 27771/3.11.2025 Πράξη, οι δε καταγγελλόμενες ομοίως αναφέρονται στο σύνολο των εγγράφων / στοιχείων / υπομνημάτων που έχουν ήδη κατατεθεί ενώπιον της ΕΕΤΤ και συγκεκριμένα: Η εταιρεία Vodafone στα σημεία λ, λη, νε και νθ της Πράξης Διεξαγωγής Ακρόασης με αριθ. Πρωτ. 27771/3.11.2025 ζητώντας την απόρριψη στο σύνολό της της υποβληθείσας καταγγελίας. Η δε εταιρεία ΟΤΕ ΑΕ ως καθολική διάδοχος της εταιρείας Cosmote, επαναφέρει νομίμως όλους του ήδη προβληθέντες ισχυρισμούς της Cosmote AE με την με αριθ. Πρωτ. ΕΕΤΤ 6413/Φ960/30-11-2016 επιστολή με τις Απόψεις και στοιχεία της εταιρίας και την με αρ. πρωτ. ΕΕΤΤ 6878/Φ960/31-1-2018 επιστολή με τίτλο «Παροχή στοιχείων και απαντήσεων επί των ερωτήσεων της ΕΕΤΤ επί της με αρ. πρωτ. 15455/7-7- 2016 καταγγελίας της εταιρείας WIND Ελλάς Τηλεπικοινωνίες Α.Ε. κατά των εταιρειών Cosmote και Vodafone», μετά του από την ίδια χρονολογία Συμπληρωματικού Υπομνήματός της, καθώς επίσης προβάλλει και νέους ισχυρισμούς που αναλύονται στη συνέχεια στο σχετικό κεφάλαιο του παρόντος. I.2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΥΠΟΒΛΗΘΕΙΣΑΣ ΚΑΤΑΓΓΕΛΙΑΣ
- Η καταγγέλλουσα διατείνεται ότι οι εταιρείες Cosmote και Vodafone προβαίνουν σε βάρος της σε καταχρηστική εκμετάλλευση δεσπόζουσας θέσης με δύο τρόπους: Α) Πολιτική Συμπίεσης Περιθωρίου: Κάθε μία εκ των δύο εταιρειών (Cosmote και Vodafone) εκμεταλλεύεται την κατά 100% δεσπόζουσα θέση της στην αγορά χονδρικής για τον τερματισμό φωνητικών κλήσεων στο δίκτυο της θυγατρικής της στην Αλβανία (AMC και VODAFONE Albania αντιστοίχως) και αμφότερες εκμεταλλεύονται την σημαντική θέση τους (1η και 2η σε μερίδιο αγοράς) στην Ελληνική αγορά διεθνών κλήσεων από κινητά δίκτυα της Ελλάδας προς κινητά δίκτυα της Αλβανίας, ακολουθούν δε πολιτική συμπίεσης περιθωρίου κέρδους (margin squeeze), που εξαναγκάζει την καταγγέλλουσα σε πώληση των υπηρεσιών της, κάτω του κόστους, αφαιρώντας της ουσιαστικά τη δυνατότητα να τις ανταγωνιστεί αποδοτικά στην σχετική αγορά στην Ελλάδα. Β) Ληστρική τιμολόγηση (επικουρικά): Οι Καταγγελλόμενες εκμεταλλεύτηκαν τη συλλογική δεσπόζουσα θέση που κατείχαν στην εγχώρια αγορά διεθνών κλήσεων από κινητά δίκτυα της Ελλάδας προς κινητά δίκτυα της Αλβανίας, προβαίνοντας σε πρακτικές επιθετικής/ληστρικής τιμολόγησης (“predatory pricing”) και, συνακόλουθα, αποστερώντας από την WIND τη δυνατότητα να τις ανταγωνιστεί ουσιαστικά στη σχετική ελληνική λιανική αγορά.
- Η καταγγελλόμενη συμπεριφορά προσδιορίζεται χρονικά από το Φεβρουάριο του 2012 μέχρι την ημερομηνία υποβολής της καταγγελίας (Μάρτιος 2015) (και με βάση τις 13 Τεύχος B’ 632/10.02.2026 E ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 5651 συμπληρωματικές καταγγελίες της η Wind υποστήριξε την εξακολούθηση της συμπεριφοράς μέχρι τον Απρίλιο του
- II. ΙΣΧΥΡΙΣΜΟΙ ΤΩΝ ΜΕΡΩΝ II.1 ΚYΡΙΑ ΣΗΜΕΙΑ ΤΩΝ ΙΣΧΥΡΙΣΜΩΝ ΤΗΣ ΚΑΤΑΓΓΕΛΟΥΣΑΣ II.1.1 Καθ’ύλην και κατά τόπο αρμοδιότητα της ΕΕΤΤ:
- Η καταγγέλλουσα επικαλείται το άρθρο 46 του ν.3959/2011 καθώς και την Αιτιολογική Έκθεση του νόμου υποστηρίζοντας ότι: 19.1 Εφαρμόζεται σε όλους τους περιορισμούς του ανταγωνισμού που επενεργούν ή μπορούν να επενεργήσουν στη χώρα, ακόμα κι αν βασίζονται σε συμπεριφορές εκτός Ελληνικής Επικράτειας και αποτελεί ρητή διάταξη που εισάγει τη θεωρία της επενέργειας . 19.2 Σύμφωνα με την καταγγέλλουσα, αν και η δεσπόζουσα θέση των Καταγγελλόμενων εντοπίζεται στην Αλβανία, τα αποτελέσματα της καταχρηστικής πρακτικής λαμβάνουν χώρα στην Ελλάδα. 19.3 Οι αντι-ανταγωνιστικές πρακτικές των καταγγελλόμενων είναι πρόσφορες και ικανές να περιορίσουν τον ανταγωνισμό στην εγχώρια αγορά διεθνών κλήσεων Ελλάδας-Αλβανίας και στην ευρύτερη Ελληνική αγορά κινητής.
- Η επίδικη παράβαση δεν εκκινεί από την Αλβανία, αλλά από την Ελλάδα, αφού συγκρίνονται οι λιανικές τιμές που χρεώνουν οι Καταγγελλόμενες στην Ελληνική αγορά με τις χονδρικές τιμές που αναγκάζεται να πληρώνει η WIND στις αλβανικές θυγατρικές των Καταγγελλόμενων.
- Η Ενωσιακή Πρακτική και Νομολογία επιβεβαιώνει την ύπαρξη δικαιοδοσίας και αρμοδιότητας της ΕΕΤΤ:
- Σύμφωνα με την αρχή της εδαφικότητας σημασία έχει ο τόπος όπου εφαρμόζεται η πρακτική, υποστηρίζοντας ότι ο τόπος αυτός βρίσκεται στην Ελλάδα, επειδή το κριτήριο είναι το που υφίσταται η απόκλιση των τιμών και όχι το επίπεδό τους αυτό καθ’ εαυτό. Θεωρεί ως εκ τούτου ότι υπάρχει αλληλεπίδραση δύο αγορών, από τις οποίες η μία είναι ελληνική. Περαιτέρω υποστηρίζει ότι οι επίμαχες πρακτικές παράγουν «ουσιαστικές επιπτώσεις» εντός της Ένωσης (επικαλούμενη τη θεωρία της επενέργειας): Σημασία έχει αν η συμφωνία μεταξύ επιχειρήσεων για αντι-ανταγωνιστικές πρακτικές έχει επιπτώσεις στο έδαφος της εσωτερικής αγοράς, ή αν η συμφωνία ή η πρακτική εφαρμόζεται στο εσωτερικό της Κοινότητας ή έχει αποτελέσματα στο εσωτερικό της, ή δύναται να επηρεάσει το εμπόριο μεταξύ των κρατών μελών. Επομένως κατά την άποψη της καταγγέλλουσας υφίσταται αρμοδιότητα της ΕΕΤΤ βάσει του δημόσιου διεθνούς δικαίου. Επικαλείται ότι η ΕΕΤΤ ήλθε σε επικοινωνία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και, συνεπώς, ενδεχομένως ζήτησε τη συμβουλή της, μεταξύ άλλων και για το ζήτημα της αρμοδιότητας. Η WIND εικάζει ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τάσσεται υπέρ της αρμοδιότητας της ΕΕΤΤ. II.1.2 Ορισμός των σχετικών αγορών 14 E ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 5652 Τεύχος B’ 632/10.02.2026 Η ΣΧΕΤΙΚΗ ΑΝΑΝΤΗ (ΧΟΝΔΡΙΚΗ) ΑΓΟΡΑ:
- Η καταγγέλλουσα υποστηρίζει ότι υφίστανται ως σχετικές ανάντη αγορές: α) μία διακριτή χονδρική αγορά για τερματισμό κλήσεων στο δίκτυο της AMC, β) μία διακριτή χονδρική αγορά για τερματισμό κλήσεων στο δίκτυο της Vodafone Albania.
- Σύμφωνα με την καταγγέλλουσα το γεωγραφικό εύρος και των δύο είναι η αλβανική επικράτεια. Περαιτέρω υποστηρίζει ότι οι Καταγγελλόμενες είναι μονοπωλιακοί παίκτες στην εκάστοτε αγορά, και διαθέτουν από κοινού το 89% της Αλβανικής κινητής τηλεφωνίας. Προκειμένου να τεκμηριώσει τη θέση της προβάλλει τους ακόλουθους συνοπτικά αναφερόμενους ισχυρισμούς: 24.1 Ότι ήδη με την Οδηγία 2002/19/ΕΚ και τις εκδοθείσες Συστάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής2, η χονδρική αγορά για τον τερματισμό φωνητικών κλήσεων σε μεμονωμένα δίκτυα κινητής τηλεφωνίας, ορίστηκε ως σχετική αγορά υποκείμενη σε ex ante ρύθμιση. Αναφέρεται και σε σχετικό κείμενο του ΟΟΣΑ. 24.2 Επικαλείται παντελή απουσία εναλλακτικών επιλογών για τερματισμό στα δίκτυα των εταιρειών AMC και Vodafone Albania: 24.2.1 Δεν υφίσταται καμία δυνατότητα υποκατάστασης από την πλευρά της ζήτησης. 24.2.2 Δεν υφίσταται καμία δυνατότητα υποκατάστασης από την πλευρά της προσφοράς, με δεδομένο ότι, εφαρμόζοντας ένα τεστ υποθετικού μονοπωλίου (αύξηση 5-10% των τιμών τερματισμού) κανένας ανταγωνιστής δεν μπορεί να εισέλθει στην αγορά, καθώς χρειάζεται η συνεργασία των AMC και Vodafone Albania, απουσία εναλλακτικών τεχνικών. Η εναλλακτική της εγκατάστασης δικτύων κινητής από Ελληνικούς παρόχους στην αλβανική επικράτεια δεν είναι μεσοπρόθεσμα εφικτή και επέχει σημαντικό επιπρόσθετο κόστος. Ακόμα όμως κι αν εισερχόταν νέος πάροχος και πάλι θα υπήρχε απόλυτος φραγμός εισόδου ως προς τον τερματισμό στα δίκτυα των Καταγγελλόμενων. 24.2.3 Η χονδρική υπηρεσία τερματισμού κλήσεων συνιστά «αντικειμενικά αναγκαία» (απαραίτητη) εισροή για την αποτελεσματική και ανταγωνιστική δραστηριοποίηση της WIND στην κατάντη λιανική αγορά. 24.3 Γεωγραφική αγορά για τη χονδρική υπηρεσία τερματισμού στα δίκτυα των AMC και Vodafone Albania αποτελεί το σύνολο της Αλβανικής Επικράτειας, επειδή: 24.3.1 Οι άδειες και το νομοθετικό πλαίσιο για υπηρεσίες τερματισμού καλύπτουν το σύνολο της Αλβανικής επικράτειας 24.3.2 Τα εν λόγω δίκτυα καλύπτουν ομοειδώς το σύνολο της Αλβανικής επικράτειας 24.3.3 Δεν υπάρχουν εναλλακτικές πηγές προσφοράς από παρόχους σε άλλα κράτη 24.3.4 Υφίστανται φραγμοί εισόδου ανταγωνιστών στην Αλβανία 2 Συστάσεις ΕΕ και ΟΟΣΑ 15 Τεύχος B’ 632/10.02.2026 E ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 5653 Η ΣΧΕΤΙΚΗ ΚΑΤΑΝΤΗ (ΛΙΑΝΙΚΗ) ΑΓΟΡΑ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΑΛΒΑΝΟΦΩΝΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΩΝ
- Η καταγγέλλουσα υποστηρίζει ότι η σχετική κατάντη αγορά είναι η λιανική αγορά διεθνών κλήσεων κινητής του ζεύγους Ελλάδας-Αλβανίας με γεωγραφικό εύρος το σύνολο της Ελληνικής επικράτειας.
- Υποστηρίζει ότι απαιτείται εκ νέου οριοθέτηση της σχετικής προϊοντικής και γεωγραφικής αγοράς σε κάθε υπόθεση ανταγωνισμού, λαμβάνοντας υπόψη χαρακτηριστικά και ιδιαιτερότητες, όχι προκαθορισμένα, εξαντλητικά και δεσμευτικά στοιχεία, αλλά ελεύθερη εκτίμηση του συνόλου αυτών. Άρα η απουσία στη νομολογία ορισμού της αγοράς όπως τον προκρίνει η WIND δεν εμποδίζει την ΕΕΤΤ να την ορίσει έτσι. Επίσης διατείνεται ότι δεν έχει υπάρξει αντίστοιχη υπόθεση στο παρελθόν.
- Περαιτέρω, ο ακριβής ορισμός της σχετικής κατάντη (λιανικής) αγοράς δεν είναι κρίσιμο στοιχείο, σύμφωνα με την καταγγέλλουσα, για τη στοιχειοθέτηση της παράβασης, επειδή: 27.1 η καταχρηστική πρακτική μπορεί να εκδηλώνεται σε τμήμα μόνο της ευρύτερης λιανικής αγοράς 27.2 η κατάφαση δεσπόζουσας θέσης στην κατάντη αγορά δεν αποτελεί προϋπόθεση για τη στοιχειοθέτηση της παράβασης. 27.3 με βάση τα τιμολόγια και τα πακέτα καρτοκινητής των Καταγγελλόμενων, προκύπτει ότι και αυτές αναγνωρίζουν την ύπαρξη ειδικών ομάδων συνδρομητών, οι οποίοι επιλέγουν τον πάροχο δικτύου με βάση το τιμολόγιο προς τον συγκεκριμένο διεθνή προορισμό.
- Η σχετική αγορά λιανικής στην οποία πρέπει να εξετασθεί η καταγγελθείσα συμπεριφορά είναι η αγορά διεθνών κλήσεων από κινητά δίκτυα της Ελλάδας προς κινητά δίκτυα της Αλβανίας, δεδομένου ότι: 28.1 Υφίσταται αδυναμία υποκατάστασης από κλήσεις σε άλλον προορισμό (μετά από τη διεξαγωγή τεστ SSNIP), 28.2 οι ίδιοι οι ανταγωνιστές αντιλαμβάνονται τους αλβανόφωνους καταναλωτές ως μια διακριτή αγορά εφόσον: 28.3 και οι τρεις Ελληνικές ΕΚΤ έχον διαμορφώσει, επί υφιστάμενων «brands» καρτοκινητής (Frog, Vodafone International, Q) ειδικά εμπορικά πακέτα καρτοκινητής για την προσέλκυση του συγκεκριμένου αυτού τμήματος καταναλωτών, στα οποία συμπεριέλαβαν και άλλες χώρες που συνιστούν συνήθεις προορισμούς κλήσεων των αλβανόφωνων. 28.4 Και οι τρεις Ελληνικές ΕΚΤ έχουν διεξάγει έρευνες για τις καταναλωτικές συνήθειες τα ομάδας αυτής γεγονός που αποδεικνύει ότι πρόκειται για διακριτή αγορά με συγκεκριμένες ανάγκες και ξεχωριστή προσέγγιση και αντίστοιχα ξεχωριστές ενέργειες προώθησης (marketing) ειδικά στην καταναλωτική ομάδα αυτή. π.χ. WIND: 2012-2015: 6 εκατομμύρια € για διαφημίσεις σε αλβανόφωνη πελατεία. 28.5 Σύμφωνα με στοχευμένη έρευνα αγοράς της WIND το 2015 διαπιστώθηκε ότι: 16 E ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 5654 Τεύχος B’ 632/10.02.2026 Α) οι αλβανόφωνοι καταναλωτές διατηρούν στενούς δεσμούς με τη χώρα τους ενώ το 85% των κλήσεών τους καταλήγουν στην Αλβανία, ώστε υφίσταται πάγια και ανελαστική ανάγκη επικοινωνίας με Αλβανία, γεγονός που την καθιστά ειδική και ιδιαίτερη ομάδα καταναλωτών. Β) Η επικοινωνία διεξάγεται επί εβδομαδιαίας βάσης. Γ) Οι αλβανόφωνοι είναι ιδιαίτερα ευαίσθητοι σε θέματα τιμολόγησης και έχουν υψηλό επίπεδο μεταστροφής (χαμηλή πίστη), ενώ το 90% χρησιμοποιεί καρτοκινητή (πιο εύκολη να αλλάξει πάροχο). Δ) Σημαντικότερος παράγοντας όλων είναι η τιμή, επειδή οι διεθνείς κλήσεις προς Αλβανία είναι ήδη ακριβές. 28.6 Η σημασία της εν Ελλάδι αλβανόφωνης κοινότητας καταναλωτών είναι ιδιαίτερα μεγάλη δεδομένου ότι: 28.7 Ακόμα κι αν απορριφθούν τα παραπάνω, η επίδικη πρακτική αφορά σημαντικό τμήμα της κατάντη αγοράς, όπως κι αν αυτή οριστεί, επειδή: 28.7.1 Για καταχρηστική εκμετάλλευση δεσπόζουσας θέσης αρκεί να επηρεάζεται τμήμα της αγοράς, όχι αμελητέο. Εν προκειμένω οι αλβανόφωνοι αποτελούν το 50% του συνόλου των μεταναστών στην Ελλάδα (περί τις 800.000) 28.7.2 Στη WIND, στα τέλη του 2012, υπήρχαν τακτικοί (μια κλήση ανά μήνα προς Αλβανία) 142.000 αλβανόφωνοι συνδρομητές επί συνόλου 1 εκατομμυρίου, περίπου, ενεργών συνδρομητών (δηλαδή άνω του 15%) 28.7.3 Στην Wind οι κλήσεις προς Αλβανία μέσω κινητών αντιπροσώπευαν έως και 20% επί του συνολικού χρόνου ομιλίας διεθνών κλήσεων (προς σταθερά και κινητά). Ωστόσο το κόστος αυτών αντιστοιχούσε σε 42-50% της συνολικής δαπάνης για κλήσεις προς όλο τον υπόλοιπο κόσμο. 28.7.4 Η αλβανόφωνη κοινότητα είναι πολύ σημαντική πηγή εσόδων για την καταγγέλλουσα αντιπροσωπεύοντας περίπου 14% των εσόδων της στην αγορά καρτοκινητής, ενώ συνιστά προνομιακό κοινό και στόχο των ανταγωνιστών. 28.7.5 Επιπτώσεις δικτύου – network effects: Σύμφωνα με την καταγγέλλουσα οι εταιρείες Cosmote και Vodafone έχουν ταυτόχρονη παρουσία σε Ελλάδα και Αλβανία, άρα η προσέλκυση των εν Ελλάδι αλβανόφωνων καταναλωτών επιφέρει αθροιστικά αποτελέσματα (μπορεί να συμπαρασύρουν τους συνομιλητές τους στην Αλβανία να συμβληθούν με τις θυγατρικές τους για να έχουν καλύτερα προνόμια), η αλλαγή παρόχου ενός καταναλωτή δύναται να συμπαρασύρει ολόκληρο τον κύκλο προσώπων με το οποίο αυτός συνομιλεί περισσότερο, η επιλογή του καταναλωτή εξαρτάται από την επιλογή των υπόλοιπων καταναλωτών. II.1.3 Καταχρηστική συμπεριφορά Α) Συμπίεση περιθωρίου κέρδους
- Οι εν Αλβανία θυγατρικές των COSMOTE και VODAFONE (δηλαδή οι AMC και Vodafone 17 Τεύχος B’ 632/10.02.2026 E ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 5655 Albania αντιστοίχως) κατέχουν δεσπόζουσα θέση στην ανάντη (χονδρική) αγορά πρόσβασης, ήτοι στην χονδρική αγορά τερματισμού κλήσεων κινητής τηλεφωνίας στα δίκτυά τους.
- Οι καταγγελλόμενες είναι καθετοποιημένες επιχειρήσεις με σημαντική παρουσία στην κατάντη (λιανική) αγορά υπηρεσιών προς τελικούς χρήστες (ανεξαρτήτως ακριβούς οριοθέτησης αυτής), ήτοι στην εγχώρια αγορά διεθνών κλήσεων από κινητά δίκτυα της Ελλάδας προς κινητά δίκτυα της Αλβανίας (και σε κάθε περίπτωση, στην ευρύτερη Ελληνική λιανική αγορά καρτοκινητής).
- Η πρόσβαση στην ως άνω «εισροή» (τερματισμός κλήσεων) είναι σημαντική, και εν προκειμένω αντικειμενικά αναγκαία/απαραίτητη, για τη δραστηριοποίηση ανταγωνιστικών επιχειρήσεων (όπως η WIND) στην κατάντη/λιανική αγορά, και χωρίς διαθέσιμα υποκατάστατα.
- Καθ’ όλη τη διάρκεια της περιόδου 2012-2015 προκύπτουν αρνητικά περιθώρια κέρδους για αμφότερες τις Καταγγελλόμενες, γεγονός που συνιστά αδιάσειστη απόδειξη της καταχρηστικής πρακτικής συμπίεσης τιμών στην Ελλάδα.
- Η μερίδα της λιανικής αγοράς που αφορά στην εκκίνηση διεθνών κλήσεων από Ελλάδα προς Αλβανία είναι σημαντική.
- Τον Φεβρουάριο του 2012 οι Καταγγελλόμενες αύξησαν κατακόρυφα και συγχρονισμένα, και έκτοτε διατήρησαν σε πολύ υψηλά επίπεδα τα χονδρικά τέλη τερματισμού κλήσεων από την Ελλάδα προς τα δίκτυά τους. Παράλληλα, προσέφεραν στους πελάτες τους στην Ελλάδα ιδιαίτερα χαμηλές τιμές λιανικής για κλήσεις προς Αλβανία, έως και 4 φορές χαμηλότερες του κόστους των τελών τερματισμού (κυρίως μέσω ειδικών πακέτων/προσφορών καρτοκινητής).
- Η επίμαχη πρακτική συνεπάγεται δυνητικά αντι-ανταγωνιστικά αποτελέσματα, είναι δηλαδή ικανή ή ενδέχεται να περιορίσει τον ανταγωνισμό στην ελληνική λιανική αγορά διεθνών κλήσεων από κινητά δίκτυα της Ελλάδα προς κινητά δίκτυα της Αλβανίας. Σε κάθε περίπτωση η κατάχρηση καταλαμβάνει τμήμα της ευρύτερης ελληνικής αγοράς (εν Ελλάδι αλβανόφωνοι καταναλωτές) που δεν είναι ούτε επουσιώδες, ούτε αμελητέο.
- Οι Καταγγελλόμενες δεν χρειάζεται να έχουν δεσπόζουσα θέση στην κατάντη αγορά για να στοιχειοθετηθεί συμπίεση περιθωρίου κέρδους.
- Η καταγγέλουσα επικαλέστηκε οικονομικές ζημίες της WIND σε συνδυασμό με πληγή φήμης της «Q».
- Οι υπηρεσίες τερματισμού κλήσεων σε καθεμία από τις δύο καταγγελλόμενες στοιχειοθετούν ξεχωριστή αγορά, και κάθε εταιρεία διαθέτει κατά 100% δεσπόζουσα θέση στην αντίστοιχη αγορά μέσω των θυγατρικών τους.
- Η καταγγέλλουσα παρουσίασε τους εξής λόγους για τους οποίους οι καταγγελόμενες δέχτηκαν να υποστούν ζημίες: Αφενός έπλητταν άμεσα τον τρίτο ανταγωνιστή και ταυτόχρονα του αποσπούσαν σημαντικούς πελάτες, αφετέρου, λόγω της κάθετης ολοκλήρωσής τους, οι ζημίες στην Ελλάδα μπορούν να ιδωθούν απλά ως μεταφορά κερδών από την Ελλάδα στην Αλβανία, λόγω διαφοράς φορολογικών συντελεστών. 18 E ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 5656 Τεύχος B’ 632/10.02.2026 Β) Ληστρική τιμολόγηση:
- Οι Καταγγελλόμενες εκμεταλλεύτηκαν τη συλλογική δεσπόζουσα θέση που κατείχαν στην εγχώρια αγορά διεθνών κλήσεων από κινητά δίκτυα της Ελλάδας προς κινητά δίκτυα της Αλβανίας, προβαίνοντας σε πρακτικές επιθετικής/ληστρικής τιμολόγησης (“predatory pricing”). ΙΙ.2 ΚΥΡΙΑ ΣΗΜΕΙΑ ΙΣΧΥΡΙΣΜΩΝ VODAFONE – ΠΑΝΑΦΟΝ Ουσιώδη πραγματικά περιστατικά που αναδεικνύουν τα αδύναμα σημεία στην υπόθεση της WIND:
- Η VODAFONE Αλβανίας δεν κατέχει δεσπόζουσα θέση στην αγορά χονδρικής της Αλβανίας, λαμβάνοντας υπόψη ότι αφενός το 60% των διεθνών κλήσεων που πραγματοποιούνται από συνδρομητές Αλβανικής εθνικότητας στην Ελλάδα δεν πραγματοποιείται με λεπτά κινητής τηλεφωνίας, αφετέρου το γεγονός ότι περισσότερες κλήσεις από την Ελλάδα προς την Αλβανία πραγματοποιούνται μέσω Skype και Viber από ότι μέσω κινητού τηλεφώνου.
- Ο τερματισμός σε αλβανικά δίκτυα δεν αποτελεί σημαντική εισροή, για τη δραστηριοποίηση στην αγορά λιανικής δεδομένου ότι οι κλήσεις προς Αλβανία αντιπροσωπεύουν λιγότερο από το 1% της κίνησης της καρτοκινητής τηλεφωνίας της Vodafone Ελλάδας, ενώ παράλληλα μόλις το 4% των συνδρομητών καρτοκινητής της Vodafone Ελλάδας πραγματοποιούν κλήσεις προς την Αλβανία.
- Οι «κλήσεις προς Αλβανία» δεν αποτελούν ξεχωριστή αγορά λιανικής, ούτε καν σημαντικό αγοραστικό κίνητρο, γιατί: 43.1 Η τιμή των κλήσεων προς Αλβανία έχει την 5η θέση στην κατάταξη των κινήτρων αγοράς για τους συνδρομητές Αλβανικής εθνικότητας – μετά από την τιμή των εθνικών κλήσεων εντός δικτύου, την κάλυψη δικτύου, την τιμή άλλων εθνικών κλήσεων και την υποστήριξη πελατών. 43.2 Μόνο το 4% των συνδρομητών Αλβανικής εθνικότητας χρησιμοποιεί το κινητό του κυρίως για διεθνείς κλήσεις. 43.3 Η Vodafone Ελλάδας δεν κατέχει δεσπόζουσα θέση στην ελληνική αγορά λιανικής , γιατί το μερίδιο της Vodafone Ελλάδας στην αγορά λιανικής της καρτοκινητής κυμαινόταν περί το 20% μεταξύ του 2012 και του 2015 (έναντι ποσοστού 65% για την Cosmote)
- Δεν υπάρχει συμπίεση περιθωρίου κέρδους όσον αφορά τους πελάτες που πραγματοποιούν κλήσεις προς Αλβανία, γιατί ακόμη και με ιδιαίτερα συντηρητικές υποθέσεις, ένας εξίσου αποτελεσματικός πάροχος (ΕΑΠ) θα εξακολουθούσε να έχει θετικό περιθώριο κέρδους όσον αφορά τους πελάτες του που πραγματοποίησαν κλήσεις προς Αλβανία. Συγκεκριμένα, εάν μετά από τη διενέργεια του κατάλληλου ελέγχου συμπίεσης περιθωρίου υφίσταται δυνατότητα σε κάποιον ΕΑΠ να δραστηριοποιείται επικερδώς στην αντίστοιχη αγορά λιανικής, τότε δεν υφίσταται συμπίεση περιθωρίων κέρδους. Η WIND περιορίζει λανθασμένα την αγορά μόνο στις κλήσεις από Ελλάδα προς Αλβανία, σε αντίθεση τόσο με την πρακτική, όσο και τη νομολογία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Ο στενότερος δυνατός ορισμός της σχετικής αγοράς αφορά όλες τις υπηρεσίες καρτοκινητής που παρέχονται σε 19 Τεύχος B’ 632/10.02.2026 E ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 5657 Έλληνες συνδρομητές.
- Οι αλβανικής εθνικότητας καλούντες δεν αποτελούν διακριτή και ξεχωριστή αγορά, καθώς: 45.1 δεν επιθυμούν να πραγματοποιήσουν κλήσεις αποκλειστικά από Ελλάδα προς Αλβανία, άρα δεν θεωρείται ξεχωριστό προϊόν. 45.2 Χρησιμοποιούν μια δέσμη υπηρεσιών που περιλαμβάνει εθνικές κλήσεις, SMS, δεδομένα κλπ με αποτέλεσμα εφόσον ο πάροχος μπορεί να επιτύχει θετικό περιθώριο κέρδους από αυτή τη δέσμη υπηρεσιών, να μην υπάρχει συμπίεση περιθωρίου κέρδους, ακόμα κι αν ένα μεμονωμένο συστατικό αυτής ενδέχεται να είναι φαινομενικά ανεπικερδές. 45.3 Η χονδρική εισροή από το τέλος τερματισμού στην Αλβανία και τα έσοδα που αφορούν μόνο τις κλήσεις προς Αλβανία είναι πολύ μικρού μεγέθους σε σύγκριση με το συνολικό κόστος και τα συνολικά έσοδα της ελληνικής αγοράς καρτοκινητής, άρα χωρίς ουσιώδη επίδραση στον ανταγωνισμό στην Ελλάδα, χωρίς ουσιαστικές, προβλέψιμες επιπτώσεις. 45.4 Η Vodafone έχει διενεργήσει έλεγχο συμπίεσης με βάση τους συνδρομητές που πραγματοποιούν κλήσεις προς Αλβανία τουλάχιστον τρεις
(3)φορές το χρόνο, και με βάση αυτό, το περιθώριο κέρδους είναι θετικό, άρα η υπηρεσία είναι επικερδής, και άρα μπορεί ένας ΕΑΠ να συμμετάσχει κερδοφόρως στον ανταγωνισμό στην Ελλάδα, ανεξάρτητα από τα τέλη τερματισμού. Αντίκρουση Ισχυρισμών WIND από τη Vodafone:
- Αναφορικά με τον ορισμό της χονδρικής αγοράς από την καταγγέλλουσα η Vodafone υποστηρίζει ότι στην πράξη υπάρχουν διάφοροι τρόποι για την επιτυχή πραγματοποίηση κλήσεων από Ελλάδα προς Αλβανία, π.χ. ΟΤΤ services, δηλαδή μέσω διαδικτύου καθώς έχει επέλθει ραγδαία αύξηση των κλήσεων μέσω υπηρεσιών ΟΤΤ.
- Ενώ αναφορικά με τον ορισμό της λιανικής αγοράς ότι δεν γίνεται οι κλήσεις προς κάθε διαφορετικό διεθνή προορισμό να ανήκουν σε ξεχωριστή αγορά. Η WIND δεν αναφέρει κανένα προηγούμενο για να στηρίξει έναν τόσο στενό ορισμό της αγοράς.
- Δεν υπάρχει διακριτή κοινότητα καλούντων Αλβανικής εθνικότητας, ούτε διακριτή αγορά για τις κλήσεις από Ελλάδα προς Αλβανία. Τα δεδομένα κίνησης προς Αλβανία (π.χ. έξοδα και μερίδια κίνησης) πρέπει να εξεταστούν σε σύγκριση με τη συνολική κίνηση καρτοκινητής, εθνικής και διεθνούς μαζί, η δε κίνηση προς Αλβανία από Vodafone είναι το επίμαχο χρονικό διάστημα < 1% της συνολικής κίνησης καρτοκινητής, ώστε η Vodafone θεωρεί ότι και στη WIND το ποσοστό θα είναι αντίστοιχο.
- Ακόμα κι αν αποτελούν σημαντική ομάδα πελατών της WIND, αυτό δεν έχει σχέση με την υπόθεση, γιατί οι πελάτες της αλβανόφωνης κοινότητας έχουν παρόμοια αγοραστικά μοτίβα και καταναλωτικές συμπεριφορές με κάθε Έλληνα καταναλωτή, καταναλώνουν διάφορες υπηρεσίες στα πλαίσια δέσμης υπηρεσιών, και δεν πραγματοποιούν μόνο κλήσεις προς Αλβανία, ο οποίες βρίσκονται στην 5η θέση από πλευράς συχνότητας χρήσης υπηρεσιών. Υπό την έννοια αυτήν δεν παρουσιάζουν καμία ιδιαιτερότητα ως ξεχωριστή ομάδα πελατών, ικανή να αποτελέσει σχετική αγορά.
- Αναφορικά με τον έλεγχο συμπίεσης περιθωρίου κέρδους η Vodafone υποστήριξε ότι: 20 E ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 5658 50.1 Τεύχος B’ 632/10.02.2026 Ο έλεγχος πρέπει να διενεργηθεί στο επίπεδο δέσμης υπηρεσιών, καθώς οι κλήσεις προς Αλβανία δεν συνιστούν ξεχωριστή αγορά «προϊόντος». 50.2 Η εισροή πρέπει να είναι αξιόλογη, αλλιώς δεν επιφέρει πιθανές επιπτώσεις στην κατάντη αγορά, και συνακόλουθα στην υπό κρίση περίπτωση δεν υπάρχει ουσιαστική συνάφεια 50.3 Ο έλεγχος συμπίεσης περιθωρίου που διενήργησε η Vodafone είναι θετικός.
- Δεν υφίστανται αντι-ανταγωνιστικές επιπτώσεις αφού το πρόγραμμα “Q” της WIND παραμένει το δεύτερο πιο δημοφιλές πρόγραμμα μεταξύ των συνδρομητών αλβανικής εθνικότητας, ενώ η καταγγέλλουσα δεν απέκρουσε τα στοιχεία αυτά κατά την Ακρόαση.
- Η Vodafone τονίζει εμφατικά την επελθούσα μεταβολή των επιχειρημάτων της WIND σε διάφορα σημεία: 52.1 Στην υποβληθείσα καταγγελία υποστήριξε ότι η κατάχρηση είναι συνεχιζόμενη ενώ στην ακρόαση ότι διήρκεσε από το 2012-
- Και άρα ότι η καταχρηστική συμπεριφορά έπαυσε και είναι παρελθούσα. Επομένως, το αίτημα προς την ΕΕΤΤ για επιβολή μέτρων, προκειμένου να παύσει η κατάχρηση, είναι άνευ αντικειμένου. 52.2 Στην υποβληθείσα καταγγελία αφιερώθηκαν πάνω από είκοσι
(20)σελίδες για τη στοιχειοθέτηση της δήθεν συλλογικής δεσπόζουσας θέσης των Καταγγελλόμενων στην εικαζόμενη αγορά κλήσεων προς Αλβανία. Αυτό θα προϋπέθετε ότι ενεργούν ως ενιαία οντότητα στην αγορά. Αντίθετα στην ακρόαση η WIND μετέβαλε τη θέση της και κατέστη σαφές ότι ανακαλεί τον ισχυρισμό αυτό. Άλλωστε, υπήρχε καταγγελία της εταιρείας Vodafone κατά Cosmote για συμπίεση περιθωρίου κέρδους στην αγορά λιανικής της καρτοκινητής τηλεφωνίας, η οποία κατά το χρόνο της καταγγελίας και των δύο εκ των τριών ακροάσεων εκκρεμούσε ενώπιον της ΕΕΤΤ. 52.3 Η Vodafone δεν είναι παρά η δεύτερη μεγαλύτερη εταιρεία σε επίπεδο λιανικής αγοράς, άρα δεν κατέχει δεσπόζουσα θέση και οι ισχυρισμοί περί ληστρικής τιμολόγησης είναι απορριπτέοι. ΟΙ ΟΡΙΣΜΟΙ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ, ΣΤΟΥΣ ΟΠΟΙΟΥΣ ΣΤΗΡΙΖΕΤΑΙ Η WIND, ΔΕΝ ΑΠΟΤΥΠΩΝΟΥΝ ΤΗΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ
- Απαιτείται ad hoc ορισμός της αγοράς, και όχι απλώς στήριγμα στην ex ante ρύθμιση. Ο ορισμός της χονδρικής αγοράς από την WIND παραβλέπει τα διάφορα υποκατάστατα για κλήσεις προς συνδρομητές της Vodafone Albania. Τα ρυθμιστικά προηγούμενα που επικαλείται η WIND αφορούν τερματισμό εθνικών κλήσεων σε δίκτυο κινητής τηλεφωνίας (βάσει της ανάλυσης της σχετικής ρυθμιστικής αρχής που διενεργήθηκε κατά το χρόνο της ex ante εξέτασης) και όχι διεθνών. Η Vodafone δεν γνωρίζει κάποιο προηγούμενο για τερματισμό διεθνών κλήσεων σε δίκτυο κινητής.
- Οι διεθνείς κλήσεις κινητής έχουν πολύ πλησιέστερα υποκατάστατα από τις εθνικές κλήσεις κινητής: 54.1 Υποκατάσταση με δίκτυα σταθερής τηλεφωνίας και υπηρεσίες ΟΤΤ: οι συνδρομητές αλβανικής εθνικότητας πραγματοποιούν το 77% των εθνικών κλήσεων μέσω της κινητής τηλεφωνίας, ενώ το αντίστοιχο ποσό για τις διεθνείς είναι 40%. Το υπόλοιπο 60% των διεθνών κλήσεων πραγματοποιείται με άλλα μέσα επικοινωνίας (κυρίως υπηρεσίες ΟΤΤ), ενώ η 21 Τεύχος B’ 632/10.02.2026 E ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 5659 υποκατάσταση ολοένα και αυξάνεται. 54.2 Υποκατάσταση με εισερχόμενες κλήσεις: 2012: 65% της κίνησης διεθνών κλήσεων κινητής της Vodafone Ελλάδας ήταν εξερχόμενες, 35% εισερχόμενες. 2015: 50% εισερχόμενες και εξερχόμενες. 54.3 Υποκατάσταση με εγχώριο τερματισμό: δυνατότητα παρόχων για τερματισμό κλήσεων στο δίκτυο της Vodafone Albania μέσω άλλων αλβανικών παρόχων δικτύων (ή μέσω διεθνών παρόχων), με φθηνότερα τέλη τερματισμού. 54.4 Και η Vodafone Ελλάδας έχει υποστεί μείωση του όγκου των κλήσεων προς Vodafone Αλβανίας κατά 50% από το 2012 γεγονός που αποδεικνύει αφενός την ύπαρξη υποκατάστατων, αφετέρου την απουσία καταχρηστικής συμπεριφοράς εκ μέρους των Vodafone Ελλάδας και Αλβανίας , αφού σε περίπτωση παράβασης θα έπρεπε να είχε παρατηρηθεί αύξηση των κλήσεων από Vodafone Ελλάδας προς Vodafone Αλβανίας.
- Σύμφωνα με τη Vodafone η σχετική αγορά χονδρικής είναι ευρύτερη από τον τερματισμό προς Vodafone Albania, ενώ η Vodafone Albania δεν κατέχει δεσπόζουσα θέση σε επίπεδο χονδρικής αγοράς, όποια κι αν είναι αυτή, διότι αντιμετωπίζει ανταγωνιστικούς περιορισμούς. 55.1 Η κατάντη σχετική αγορά είναι οι υπηρεσίες καρτοκινητής τηλεφωνίας αφού ο ανταγωνισμός λαμβάνει χώρα για το σύνολο της ζήτησης του πελάτη, και οι ισχυρισμοί της WIND για τα ποσοστά που αντιπροσωπεύουν ο αλβανόφωνοι πελάτες της ως προς έσοδα, έξοδα, κίνηση κλπ. και η σύγκριση της κίνησης προς Αλβανία σε σύγκριση με τη συνολική διεθνή κίνηση είναι άσκοπη, καθώς οι συνδρομητές που πραγματοποιούν κλήσεις προς Αλβανία χρησιμοποιούν όλο το φάσμα των υπηρεσιών: Η αγορά λιανικής της κινητής περιλαμβάνει πλήθος υπηρεσιών, τις οποίες προσφέρουν όλοι οι πάροχοι. Η Vodafone Ελλάδας δεν γνωρίζει κανένα προηγούμενο που να ορίστηκε αγορά λιανικής μόνο «για κλήσεις», πολλώ δε μάλλον για κλήσεις προς έναν μοναδικό διεθνή προορισμό. Οι πάροχοι ανταγωνίζονται για το σύνολο της ζήτησης κινητής τηλεφωνίας εκ μέρους του συνδρομητή και όχι για μέρος αυτής, ενώ τα πακέτα περιλαμβάνουν πολλές διαφορετικές υπηρεσίες. 55.2 Οι συνδρομητές που πραγματοποιούν κλήσεις προς Αλβανία δεν συνιστούν ξεχωριστή και σημαντική ομάδα πελατών στην Ελλάδα, ούτε ξεχωριστή αγορά, γιατί: α) δεν είναι ομοιογενής ομάδα (Έλληνες, Αλβανοί μετανάστες, επιχειρηματίες κλπ.), β) έχουν ενσωματωθεί σε σημαντικό βαθμό στην ελληνική κοινωνία, άρα όχι μόνο ζήτηση για κλήσεις προς Αλβανία, γ) δεν εμφανίζουν ιδιαίτερα μοτίβα χρήσης ή αγοραστικά κίνητρα και δεν διαφέρουν από τους υπόλοιπους Έλληνες πελάτες, δ) χρησιμοποιούν όλο το φάσμα των υπηρεσιών του πακέτου, και πιο πολύ από όλα τις εθνικές εντός δικτύου κλήσεις, ε) οι Αλβανοί αντιπροσωπεύουν το μόλις το 3,2% του ελληνικού πληθυσμού, στ) οι συνδρομητές της Vodafone Ελλάδας που πραγματοποίησαν κλήσεις προς Αλβανία τουλάχιστον 3 φορές εντός του 2015 αντιπροσωπεύουν μόλις το 4% των ενεργών συνδρομητών της, ζ) η κίνηση προς Αλβανία αντιπροσώπευε ποσοστό μικρότερο του 1% της συνολικής κίνησης καρτοκινητής της Vodafone Ελλάδας για το
- 22 5660
- E ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Τεύχος B’ 632/10.02.2026 Συμπερασματικά η Vodafone υποστηρίζει ότι:
- Η αγορά χονδρικής είναι ευρύτερη από τον τερματισμό κλήσεων από την Ελλάδα προς το δίκτυο της Vodafone Αλβανίας και περιλαμβάνει όλα τα υποκατάστατα που μπορούν να χρησιμοποιήσουν οι πάροχοι και οι πελάτες όταν καλούν κάποιον συνδρομητή της Vodafone Αλβανίας.
- Οι χρεώσεις για τον τερματισμό διεθνών κλήσεων στην Vodafone Αλβανίας συνιστούν τόσο ασήμαντη εισροή στην λιανική αγορά καρτοκινητής στην Ελλάδα, ώστε δεν είναι δυνατό η ισχύς στην εικαζόμενη ανάντη αγορά να χρησιμοποιηθεί για μόχλευση της λιανικής αγοράς καρτοκινητής στην Ελλάδα και να επιφέρει αντι-ανταγωνιστικές επιπτώσεις και δη αποκλεισμό στην εν λόγω αγορά.
- Η σχετική λιανική αγορά είναι η αγορά υπηρεσιών καρτοκινητής στην Ελλάδα (καμία αρχή δεν έχει ορίσει ποτέ ως αγορά μόνο τις κλήσεις προς έναν διεθνή προορισμό), η οποία περιλαμβάνει ένα φάσμα υπηρεσιών, και στην οποία οι αλβανόφωνοι καταναλωτές δεν αποτελούν σημαντική μερίδα και ιεραρχούν άλλες υπηρεσίες πάνω από τις διεθνείς κλήσεις.
- Η Vodafone Αλβανίας δεν κατέχει δεσπόζουσα θέση σε επίπεδο χονδρικής αγοράς: Η ανάλυση της Αλβανικής Ρυθμιστικής Αρχής (ΑΚΕΡ) του 2014, την οποία επικαλείται η WIND, αναφέρεται στον τερματισμό εθνικών κλήσεων στα δίκτυά τους, ενώ οι διεθνείς σαφέστατα εξαιρέθηκαν. Η WIND παραβλέπει τους υποκατάστατους τρόπους επικοινωνίας.
- Η Vodafone Ελλάδας δεν κατέχει δεσπόζουσα θέση σε επίπεδο λιανικής αγοράς: Η WIND δήλωσε κατά την ακρόαση ότι έχει ανακαλέσει τον ισχυρισμό της περί συλλογικής δεσπόζουσας θέσης Cosmote και Vodafone, ενώ δεν προσκόμισε ούτε ένα στοιχείο για να αποδείξει τον ισχυρισμό της αυτόν περί συλλογικής δεσπόζουσας θέσης . Σε κάθε περίπτωση οι εταιρείες Cosmote και Vodafone δεν διαθέτουν συμμετρικά μερίδια αγοράς, κοινή πολιτική, κοινούς συνδέσμους και η αγορά δεν είναι επιρρεπής σε συντονισμό, έχουν αποκλίνοντα συμφέροντα και εμπλέκονται σε διαμάχη ενώπιον της ΕΕΤΤ. Η Vodafone αποτελεί τη δεύτερη σε μέγεθος εταιρεία, με μεγάλη διαφορά από την Cosmote, 24% στη συνολική αγορά κινητής και 20% στην καρτοκινητή, το 2015-
- Η Cosmote κατέχει δεσπόζουσα θέση, με αντίστοιχα ποσοστά 59% και 65% το επίμαχο χρονικό διάστημα. Για τον ίδιο λόγο δεν στοιχειοθετείται ούτε η κατηγορία περί ληστρικής τιμολόγηση, αφού η Vodafone δεν διαθέτει δεσπόζουσα θέση στη λιανική αγορά.
- Η Vodafone δεν έχει εμπλακεί σε καταχρηστική συμπίεση περιθωρίου, εφόσον η Vodafone Ελλάδας και η Vodafone Αλβανίας δεν είναι κάθετα ολοκληρωμένες, έτσι ώστε να μπορούν να προβούν σε συμπίεση περιθωρίου κέρδους. Η Vodafone Ελλάδας δεν έχει αποφασιστική επιρροή επί της Vodafone Αλβανίας, ώστε να καθορίζει τις τιμές, ενώ παράλληλα η Vodafone Αλβανίας δεν είναι 100% θυγατρική της Vodafone Ελλάδας. Περαιτέρω η Vodafone Αλβανίας δεν ενήργησε σκοπίμως προκειμένου να αποκλείσει την WIND μέσω της άρνησής της για άμεση διασύνδεση ή /και μέσω της αύξησης του τέλους τερματισμού διεθνών κλήσεων.
- Ο έλεγχος συμπίεσης περιθωρίου δεν καταλήγει σε αρνητικό περιθώριο, λαμβάνοντας υπόψη ότι πρέπει να διενεργηθεί στη σωστή κατάντη αγορά, δηλαδή σε όλες τις καρτοκινητές υπηρεσίες, σε όλη τη δέσμη των υπηρεσιών που προσφέρονται στους πελάτες και στα συνολικά έσοδα – έξοδα αυτής (πάγιες αρχές περί συνολικής προσέγγισης και αναπαραγωγιμότητας) και όχι σε κάθε μεμονωμένο προϊόν - συστατικό . Η εταιρεία Vodafone διεξήγαγε τεστ σε όλους τους συνδρομητές που πραγματοποιούν τουλάχιστον 3 κλήσεις προς Αλβανία το χρόνο, συμπεριέλαβε όλες τις υπηρεσίες που χρησιμοποιούνται από τους συνδρομητές αυτούς και το περιθώριο κέρδους βγαίνει θετικό. 23 Τεύχος B’ 632/10.02.2026
- E ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 5661 Οι κλήσεις προς Αλβανία δεν αποτελούν σημαντικό μερίδιο της λιανικής αγοράς (0,92% της συνολικής κίνησης κινητής τηλεφωνίας της Vodafone, 3,33% των εσόδων της, συνδρομητές που πραγματοποιούν κλήσεις προς Αλβανία: 4,25% του συνόλου των συνδρομητών της Vodafone). Οι κλήσεις προς Αλβανία δεν αποτελούν αγοραστικό κίνητρο για τους καταναλωτές. 59.1 Η μέση ονομαστική τιμή λιανικής διαφέρει από την πραγματική τιμή ανά λεπτό ομιλίας που χρεώνεται στους πελάτες, γιατί παραβλέπονται οι εξής παράγοντες: α) συχνά τα πακέτα δεν καταναλώνονται πλήρως, β) η ελάχιστη διάρκεια κλήσης και βήμα χρέωσης, γ) η διάρκεια του πακέτου, μετά τη λήξη της οποίας δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν, ακόμα κι αν δεν έχουν χρησιμοποιηθεί πλήρως. 59.2 Ο τερματισμός κλήσεων στο δίκτυο της Vodafone Αλβανίας αποτελεί ασήμαντη εισροή για τη λιανική αγορά καρτοκινητής στην Ελλάδα, άρα δεν μπορεί να θεωρηθεί «σχετική αγορά» για τον έλεγχο συμπίεσης περιθωρίου. 59.3 Δεν υπάρχει αιτιώδης συνάφεια μεταξύ χρέωσης τερματισμού και της συνολικής κερδοφορίας ενός ΕΑΠ στην αγορά καρτοκινητής, αλλά η σχέση τους είναι πολύ επουσιώδης και ασήμαντη. Τυχόν προωθητικές ενέργειες που συμπεριλαμβάνουν, πέραν των άλλων, και λεπτά ομιλίας προς Αλβανία δεν αποδεικνύουν ότι οι κλήσεις προς Αλβανία αποτελούν διακριτή αγορά, καθώς οι συνδρομητές χρησιμοποιούν ένα φάσμα υπηρεσιών, και δεν μπορούν να χρησιμοποιήσουν τα πακέτα μόνο για κλήσεις προς Αλβανία. Οι μικρής διάρκειας προσφορές αυτές δεν μπορούν να επιφέρουν αντι-ανταγωνιστικές επιπτώσεις στην αγορά. 59.4 Δεν είναι πιθανή η ύπαρξη αντι-ανταγωνιστικών επιπτώσεων, γιατί: 59.4.1 Το πρόγραμμα Q της WIND εξακολουθεί να είναι το δεύτερο πιο δημοφιλές πρόγραμμα καρτοκινητής ανάμεσα στους Αλβανική εθνικότητας πελάτες στην Ελλάδα 59.4.2 Η Vodafone Ελλάδας: α) δεν κατέχει ηγετική ούτε δεσπόζουσα θέση, β) το περιθώριο κέρδους της όσον αφορά τους πελάτες που πραγματοποιούν κλήσεις προς Αλβανία τρεις
(3)φορές καθ’ έτος τουλάχιστον είναι θετικό, άρα η υπό κρίση τιμολογιακή συμπεριφορά δεν έχει οδηγήσει σε επιζήμια αποτελέσματα. Η WIND χάνει κυρίως από ΟΤΤ. 59.4.3 Ο τερματισμός διεθνών κλήσεων δεν αποτελεί σημαντική εισροή, ικανή να επιφέρει επιπτώσεις αποκλεισμού. 60 Η Vodafone Ελλάδας δεν έχει εμπλακεί σε ληστρική τιμολόγηση αφού δεν κατέχει δεσπόζουσα θέση σε επίπεδο λιανικής αγοράς, ατομικά ή συλλογικά, ενώ το περιθώριο κέρδους της είναι θετικό. ΙΙ.3 ΚΥΡΙΑ ΣΗΜΕΙΑ ΙΣΧΥΡΙΣΜΩΝ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ COSMOTE 61 H Cosmote θεωρεί ομοίως όλως αδόκιμο τον ορισμό των σχετικών αγορών και αστήρικτη τη θεωρία περί συλλογικής δεσπόζουσας θέσης και δη σιωπηρής συμπαιγνίας (η οποία άλλωστε, όπως υποστηρίζει, εγκαταλείφθηκε πανηγυρικά κατά την ακροαματική διαδικασία 3). Υποστηρίζει ότι υφίσταται παντελής έλλειψη θεωρίας αντι-ανταγωνιστικής βλάβης (theory of 3 Για τη συλλογική δεσπόζουσα θέση, ως επικουρικός συλλογισμό, αφιερώθηκαν 30 σελίδες της Καταγγελίας, ενώ για την ατομική δεσπόζουσα θέση αφιερώθηκαν 2 σελίδες. 24 5662 E ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Τεύχος B’ 632/10.02.2026 harm), καθώς και ότι η κατηγορία περί ληστρικής υποτιμολόγησης εγκαταλείφθηκε από την καταγγέλουσα κατά την ακρόαση. 62 Υποστηρίζει ότι η καταγγέλλουσα ξεκινά την παρουσίαση των ισχυρισμών της από το 2012 και αποφεύγει την αναφορά στην προγενέστερη κατάσταση του ανταγωνισμού, παραθέτοντας μόνο επιλεκτικά γεγονότα, ενώ ο ανταγωνισμός όσον αφορά τα διαθέσιμα πακέτα ή/και επιπρόσθετα πακέτα προνομιακών κλήσεων προς το εξωτερικό ήταν και παραμένει έντονος. Αντίθετα το μέγεθος των κλήσεων προς Αλβανία για την ορθώς ορισμένη αγορά λιανικής είναι αμελητέο, γιατί οι κλήσεις προς Αλβανία και ο τερματισμός τους αποτελούν εντελώς ασήμαντη εισροή για τον ανταγωνισμό στην αγορά λιανικής και δεν θα μπορούσαν ποτέ να αποκλείσουν την WIND από την σχετική αγορά. 63 Παρουσιάζει τα παρακάτω στοιχεία προς επίρρωση του ως άνω ισχυρισμού της: 63.1 Τα έσοδα της Cosmote από τις κλήσεις προς δίκτυα κινητής στην Αλβανία αντιπροσώπευαν το 2012 μόνο το 0,87% του συνολικού κύκλου εργασιών της αγοράς λιανικής, ενώ το έτος 2015 η κίνηση σε λεπτά προς αλβανικά κινητά αντιπροσώπευε μόλις το 0,2% της συνολικής κίνησης σε λεπτά. 63.2 Τα έσοδα από το σύνολο των υπηρεσιών κινητής τηλεφωνίας που χρησιμοποιούν όσοι συνδρομητές καλούν στην Αλβανία ανήλθαν σε 5% των συνολικών εσόδων για το
- 63.3 Η συνολική εξερχόμενη κίνηση των συνδρομητών που καλούν προς Αλβανία ανέρχεται σε 56% της συνολικής εξερχόμενης κίνησης της Cosmote, το διάστημα 2012-
- 63.4 Διαπιστώνεται μεγάλη αφομοίωση των Αλβανών υπηκόων στην Ελλάδα, ώστε ενδιαφέρονται περισσότερο για εθνικές κλήσεις (το 95% του συνολικού χρόνου ομιλίας των συνδρομητών που κάλεσαν έστω μια φορά προς Αλβανία αφορούσαν εθνικές κλήσεις), ενώ η τιμή των κλήσεων προς Αλβανία είναι 5η σε σημασία ως προς την επιλογή παρόχου. 63.5 Δεν πρέπει να συνυπολογίζονται οι κλήσεις μέσω τηλεπικοινωνιακών συστημάτων “Fixed Cellular Terminals (FCTs)”. 63.6 Το πρόγραμμα Q της καταγγέλλουσας συνεχίζει να είναι το 2ο δημοφιλέστερο πρόγραμμα εντός της αλβανόφωνης κοινότητας, ώστε δεν αποδείχθηκε ουδέν αντιανταγωνιστικό αποτέλεσμα. ΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΣΧΕΤΙΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ από την Cosmote Α. ΑΝΑΝΤΗ ΑΓΟΡΑ ΧΟΝΔΡΙΚΗΣ 64 Δεν υφίσταται νομολογιακό προηγούμενο που να υποστηρίζει τους ισχυρισμούς της καταγγέλλουσας για τον ορισμό της ανάντη αγοράς. Σύμφωνα με την Cosmote oι οδηγίες και κατευθυντήριες γραμμές που προβάλλει η καταγγέλλουσα αναφέρονται σε ex ante ρύθμιση της αγοράς και αφορούν σε εθνικές κλήσεις, όχι διεθνείς. 65 Οι Αλβανοί συνδρομητές στην Ελλάδα πραγματοποιούν μέσω κινητής τηλεφωνίας το 77% των εθνικών τους κλήσεων και το 40% των διεθνών τους κλήσεων. Άρα η νομολογία για εθνικές δεν μπορεί να εφαρμοστεί στις διεθνείς, αφού υφίσταται μεγάλη απόκλιση. Σύμφωνα 25 Τεύχος B’ 632/10.02.2026 E ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 5663 με την OFCOM: εναλλακτικοί δίαυλοι τερματισμού κλήσεων πρέπει να ληφθούν υπόψη για τον ορισμό της χονδρικής αγοράς 66 Τα τέλη τερματισμού κλήσεων αποτελούν μόνο ένα μικρό κομμάτι του υποκείμενου κόστους της τελικής τιμής πραγματοποίησης κλήσεων, ενώ είναι ακόμα μικρότερο αν συγκριθεί με το σύνολο των παρεχόμενων υπηρεσιών. Σε περίπτωση αύξησης της λιανικής τιμής κλήσεων προς Αλβανία από οποιονδήποτε πάροχο κινητής, οι συνδρομητές θα μετακινηθούν προς άλλες μορφές επικοινωνίας και όχι προς άλλους παρόχους. Η ισχυρή ανταγωνιστική πίεση που ασκείται από την κατάντη αγορά, λόγω των διάφορων υποκατάστατων (συνήθως δωρεάν), οδηγεί σε διεύρυνση της ανάντη αγοράς. Οι αλλοδαποί συνδρομητές συνδέονται στο διαδίκτυο με κύριο στόχο να επικοινωνήσουν, οι κλήσεις μέσω κινητής τηλεφωνίας μειώνονται. Η καταγγέλλουσα χρησιμοποιεί ήδη τις εγχώριες δυνατότητες arbitrage ώστε να συνδέεται με την Vodafone Αλβανίας, άρα υπάρχουν εναλλακτικοί τρόποι υποκατάστασης τερματισμού. Β. Η ΚΑΤΑΝΤΗ ΑΓΟΡΑ ΛΙΑΝΙΚΗΣ 67 Για εφαρμογή των διατάξεων ανταγωνισμού επιβάλλεται ο προσδιορισμός της αγοράς στην οποία εκδηλώνεται το πρόβλημα ανταγωνισμού και οι επιπτώσεις, ενώ για τη διαπίστωση παράβασης ή μη κρίσιμο στοιχείο είναι οι ιδιαίτερες συνθήκες της εκάστοτε αγοράς. Η Cosmote δεν αντιλαμβάνεται να έχει προσδιορισθεί από την καταγγέλλουσα ποιας αγοράς αποτελούν οι αλβανόφωνοι συνδρομητές σημαντικό τμήμα. 68 Ο ορθός ορισμός της κατάντη αγοράς είναι η συνολική αγορά παροχής υπηρεσιών κινητής τηλεφωνίας. Αν ακολουθηθεί αυτός ο ορισμός, δεν μπορούν να στοιχειοθετηθούν, πραγματικά ή δυνητικά, αποτελέσματα εκτοπισμού λόγω του επουσιώδους μεγέθους και σημασίας για την ανταγωνιστική θέση των εταιρειών λιανικής στην Ελλάδα. 69 Δεν υφίσταται κανένα προηγούμενο για τον ορισμό που προτείνει η καταγγέλλουσα ενώ η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πάντα προσδιορίζει τη σχετική αγορά μόνο με βάση το σύνολο των σχετικών υπηρεσιών λιανικής, μη προβαίνοντας ούτε καν σε διαχωρισμό μεταξύ καρτοκινητής και συμβολαίων. 70 Θεωρεί ότι πρόκειται για ένα «Σύμπλεγμα» υπηρεσιών» που αγοράζονται όλες μαζί από τον καταναλωτή. 71 Η Cosmote δεν θεωρεί τους αλβανόφωνους συνδρομητές ως ξεχωριστή αγορά: 71.1 τα πακέτα της δεν προσφέρουν μόνο κλήσεις προς Αλβανία, αλλά και προς άλλες χώρες, το ίδιο και η καταγγέλλουσα, διαθέτει πακέτα για πολλές χώρες 71.2 το γεγονός ότι κάποιες προωθητικές ενέργειες αφορούν μια συγκεκριμένη πληθυσμιακή ομάδα δεν σημαίνει ότι αυτή θεωρείται ξεχωριστή αγορά (π.χ. φοιτητές). 71.3 οι εν λόγω κλήσεις δεν είναι ξεχωριστή και αυθύπαρκτη υπηρεσία, αλλά τμήμα της δέσμης, ενώ ο ανταγωνισμός αναπτύσσεται στα πλαίσια ολόκληρης της δέσμης. Οι αλβανόφωνοι διενεργούν πολύ περισσότερες εθνικές κλήσεις (και αντίστοιχα λεπτά). Βασικότερο κριτήριο για επιλογή παρόχου είναι η τιμή των εθνικών κλήσεων, έχουν δε πλήρως αφομοιωθεί και διαθέτουν τις ίδιες καταναλωτικές συνήθειες με τους Έλληνες. 71.4 26 E ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 5664 Τεύχος B’ 632/10.02.2026 ΠΕΡΙ ΔΕΣΠΟΖΟΥΣΑΣ ΘΕΣΗΣ 72 Δεν υφίσταται συλλογική ούτε ατομική δεσπόζουσα θέση της Cosmote στην κατάντη αγορά, ήδη από τα λεγόμενα της WIND. 73 Δεν υφίσταται δεσπόζουσα θέση στην ανάντη αγορά, γιατί αυτή η αγορά είναι πιο διευρυμένη, οι Καταγγελλόμενες δεν μπορούν να δρουν ανεξάρτητα από τους πελάτες και ανταγωνιστές τους, αλλά αντίθετα υπάρχει αλληλεξάρτηση καθώς η μία έχει ανάγκη την άλλη. 74 Δεν υφίσταται συμπίεση περιθωρίου: 74.1 Η συμπίεση περιθωρίου δεν προϋποθέτει την πώληση κάτω του κόστους και δεν ταυτίζεται με τη ληστρική υποτιμολόγηση. Η προσφορά προϊόντων/υπηρεσιών κάτω του κόστους από μόνη της δεν αποτελεί παραβίαση. 74.2 Οι εν λόγω πρακτικές πρέπει να τείνουν ή να είναι ικανές για αντιανταγωνιστικά αποτελέσματα αποκλεισμού υπό τις εκάστοτε συνθήκες. Η WIND δεν κατάφερε να αποδείξει την επέλευση πραγματικών ή δυνητικών αποτελεσμάτων. Η θεωρία των «σωρευτικών αποτελεσμάτων» δεν εφαρμόζεται στο 102 αλλά στο 101 ΣΛΕΕ. 74.3 Πρέπει να επηρεάζεται η ανταγωνιστική θέση των ανταγωνιστών, για να θεωρηθεί μια τιμολογιακή πρακτική ως πρακτική αποκλεισμού, πρέπει να δυσχεραίνει την είσοδο στην αγορά και να είναι σοβαρή, να μπορεί πραγματικά να αποκλείσει έναν εναλλακτικό πάροχο. 74.4 Η σημασία των κλήσεων προς Αλβανία είναι εντελώς αμελητέα, άρα: 74.4.1 δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι η δυνατότητα τερματισμού φωνητικών κλήσεων στο δίκτυο της Telekom Albania αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση/εισροή για τη δραστηριοποίηση της WIND ως παρόχου υπηρεσιών κινητής σε επίπεδο λιανικής 74.4.2 δεν μπορούν αντικειμενικά να έχουν κανένα αποτέλεσμα οι κλήσεις αυτές για την κατάντη αγορά και για τη θέση των τριών ανταγωνιστριών 74.5 Δεν υπάρχουν (ούτε δυνητικά) αποτελέσματα αποκλεισμού: 74.5.1 Εντελώς αμελητέο το μέγεθος των κλήσεων προς αλβανικά κινητά στην ορθώς καθορισμένη λιανική αγορά. Για τους υπολογισμούς της η Cosmote συμπεριέλαβε όσους συνδρομητές κάλεσαν τουλάχιστον μια φορά προς Αλβανία για να μην αφήσει κανέναν απ’ έξω, αλλά δεν έκανε τεστ συμπίεσης. 74.5.2 Οι κλήσεις προς αλβανικά κινητά αντιπροσώπευαν το 2015 το 0,67% του συνολικού κύκλου εργασιών, 0,2% της συνολικής κίνησης σε λεπτά. 74.5.3 Οι Αλβανοί μετανάστες που χρησιμοποιούν τα επιπρόσθετα πακέτα κλήσεων προς αλβανικά κινητά είναι λίγοι και δεν αποτελούν «σημείο εισόδου» (entry point) για την όλη αγορά κινητής. 74.5.4 Το 2016, μόνο ένα 10% των συνδρομητών της Cosmote πραγματοποίησαν κλήσεις προς Αλβανία. Τα έσοδα των συνδρομητών αυτών από το σύνολο των υπηρεσιών κινητής που χρησιμοποιούν ανέρχεται σε 5% των συνολικών εσόδων κινητής. 27 Τεύχος B’ 632/10.02.2026 E ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 5665 74.5.5 Το βασικό κίνητρο στην επιλογή παρόχου είναι οι τιμές για τις εθνικές κλήσεις. 74.5.6 Τα τέλη τερματισμού κλήσεων αποτελούν ένα πολύ μικρό τμήμα του κόστους της τελική τιμής κλήσης, σε σχέση με τα συνολικά λειτουργικά έξοδα του παρόχου. π.χ. 2012-2017: τα αλβανικά τέλη τερματισμού κλήσεων αντιπροσωπεύουν 0,5 – 1,5% των συνολικών λειτουργικών εξόδων κινητής της Cosmote. Άρα δεν στέκει μια θεωρία αντιανταγωνιστικής βλάβης (theory of harm). 74.5.7 Το μερίδιο αγοράς της καταγγέλλουσας παραμένει αμετάβλητο και πάντα βρίσκεται 2η η Q ανάμεσα στους αλβανόφωνους συνδρομητές. 74.5.8 Τα στοιχεία υπολογίζονται για την Cosmote και δεν έχει σημασία αν η WIND διαφέρει σε κάποια από αυτά, γιατί εξετάζεται σύμφωνα με την αρχή του «εξίσου ανταποδοτικού ανταγωνιστή/παρόχου». Άρα η συμπεριφορά της υποτιθέμενα δεσπόζουσας επιχείρησης οφείλει να κρίνεται με βάση τα μεγέθη και στοιχεία της ίδιας της δεσπόζουσας επιχείρησης. Αν ήταν κρίσιμα τα στοιχεία της WIND θα υπονομευόταν η αρχή της ασφάλειας δικαίου, αφού η Cosmote δεν θα μπορούσε να τα γνωρίζει. 75 Σύμφωνα με την Cosmote το τεστ συμπίεσης περιθωρίου είναι περιττό με δεδομένο ότι δεν υπάρχει ούτε θα μπορούσε να υπάρξει κανένα αντιανταγωνιστικό αποτέλεσμα, ενώ παράλληλα οι κλήσεις προς Αλβανία δεν αποτελούν ξεχωριστή αγορά, παρά μόνο αμελητέο τμήμα της ευρύτερης αγοράς κινητής τηλεφωνίας, όχι «σημείο εισόδου» στην αγορά αυτή. 76 Πρέπει να ληφθούν υπόψη τα έσοδα από όλες τις υπηρεσίες κινητής της Cosmote και να αντιπαραβληθούν με τα αντίστοιχα κόστη και όχι μόνο με τα τέλη τερματισμού κλήσεων προς την Telekom Albania. Ο διαχωρισμός στην υπόθεση Deutsche Telekom έγινε κατ’ επιταγή της αρχής της αναδιάρθρωσης των τιμολογίων, αφού υπήρχαν διακριτές υπηρεσίες. Η πραγματοποίηση κλήσεων προς Αλβανία δεν αποτελεί διακριτή υπηρεσία από τις υπόλοιπες υπηρεσίες φωνητικών κλήσεων που προσφέρει κάθε πάροχος στους καταναλωτές. Σε αντίθεση με την υπόθεση Deutsche Telekom, η WIND δραστηριοποιείται στην παροχή των ίδιων υπηρεσιών κινητής με την Cosmote, άρα έχει τις ίδιες δυνατότητες εφαρμογής του μεικτού υπολογισμού των διαφόρων πηγών εσόδων, από τις δέσμες υπηρεσιών που προσφέρει. Απαιτείται σύγκριση του συνολικού εισοδήματος που αποφέρουν οι συνδρομητές του κάθε παρόχου με τα συνολικά κόστη. Η λειτουργική σχέση μεταξύ του τερματισμού κλήσεων και της έναρξης κλήσεων δεν δικαιολογεί αποκλίσεις από την πάγια πρακτική εφαρμογής του τεστ συμπίεσης, το οποίο περιλαμβάνει τη λήψη υπόψη όλων των εσόδων της κυρίαρχης στη σχετική αγορά επιχείρησης. Η παροχή υπηρεσιών τερματισμού κλήσεων στο δίκτυο της Telekom Albania δεν είναι η μόνη αναγκαία εισροή ώστε η WIND να παρέχει τις υπηρεσίες της, αλλά μία μόνο από τις πολλές εισροές τις οποίες κάποιος πάροχος χρειάζεται να αποκτήσει ώστε να αρχίσει να παρέχει υπηρεσίες κινητής στους συγκεκριμένους συνδρομητές. 77 Η είσοδος νέων ανταγωνιστών δεν εμποδίζεται ούτε καθίσταται αδύνατη λόγω των περιθωρίων κέρδους των κλήσεων που τερματίζουν στην Αλβανία. 78 Πουθενά αλλού δεν έχει υπάρξει τέτοια υπόθεση ανταγωνισμού, ενώ σε κάθε περίπτωση η Cosmote δεν ασκεί επιρροή στην Telekom Albania. 28 E ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 5666 III. Τεύχος B’ 632/10.02.2026 ΝΟΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ - ΕΦΑΡΜΟΣΤΕΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΙΙΙ.1 Διαχρονικό Δίκαιο 79 Βάσει των αρχών που διέπουν τη διαχρονική εφαρμογή του δικαίου, καθώς και βάσει των αρχών της ασφάλειας δικαίου και της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης, εφαρμοστέες είναι οι διατάξεις ουσιαστικού δικαίου οι οποίες ίσχυαν κατά τον χρόνο επελεύσεως των γεγονότων που συνιστούν την υπό διερεύνηση παράβαση, χωρίς να έχει σημασία ο χρόνος κατά τον οποίο εφαρμόζονται οι σχετικές διατάξεις και επιβάλλονται οι σχετικές κυρώσεις. ΙΙΙ.2 Αναφορικά με την Αρμοδιότητα της ΕΕΤΤ 80 Σύμφωνα με το (ισχύον κατά το χρόνο των πραγματικών περιστατικών της ακρόασης, καθώς και της διεξαχθείσας προφορικής διαδικασίας) άρθρο 12 του Νόμου 4070/2012, η ΕΕΤΤ είναι αρμόδια να: «μεριμνά για την τήρηση της νομοθεσία περί ηλεκτρονικών επικοινωνιών και ταχυδρομικών υπηρεσιών και (να) εφαρμόζει τις διατάξεις του ν. 3959/2011 (Α 93) σε σχέση με την άσκηση των δραστηριοτήτων των επιχειρήσεων ηλεκτρονικών επικοινωνιών, καθώς και τις διατάξεις των άρθρων 101 και 102 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ενοποιημένη Απόδοση), καθώς και τον Κανονισμό 1/2003/ΕΚ (L 001)» (άρθρο 12 στοιχείο στ), «διενεργεί ακροάσεις για τη διαπίστωση παραβάσεων διατάξεων του παρόντος νόμου, καθώς και για κάθε άλλη περίπτωση, για την οποία ρητά δίδεται σχετική αρμοδιότητα με τον παρόντα νόμο» (άρθρο 12 στοιχείο η), «ζητά με αιτιολογημένο αίτημά της και στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων της από τις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στον τομέα των ηλεκτρονικών επικοινωνιών, καθώς και από τα φυσικά ή νομικά πρόσωπα που δραστηριοποιούνται στον τομέα του ραδιοεξοπλισμού και τηλεπικοινωνιακού τερματικού εξοπλισμού, κάθε πληροφορία τεχνικού, χρηματοοικονομικού και νομικού περιεχομένου που απαιτείται για να διασφαλίζεται η συμμόρφωση προς τις διατάξεις του παρόντος νόμου, τις κανονιστικές της αποφάσεις και τους όρους της αδείας τους. […]» (άρθρο 12 στοιχείο ιστ, εδάφιο 1), «απευθύνει οδηγίες και συστάσεις, επιβάλλει κατ’ αποκλειστικότητα πρόστιμα και λοιπές διοικητικές κυρώσεις, σε εταιρείες που δραστηριοποιούνται στους τομείς ηλεκτρονικών επικοινωνιών σύμφωνα με την κείμενη νομοθεσία, συμπεριλαμβανομένων των ποινών και κυρώσεων που προβλέπονται στο ν. 3959/2011 (Α 93’) και παραπέμπει τους παραβάτες στις αρμόδιες δικαστικές αρχές». (άρθρο 12 στοιχείο (λδ) 81 Οι ως άνω αρμοδιότητες διατηρούνται αυτούσιες και με το νέο Ν.4727/2020 (Α΄ 184), «Ψηφιακή Διακυβέρνηση (Ενσωμάτωση στην Ελληνική Νομοθεσία της Οδηγίας (ΕΕ) 2016/2102 και της Οδηγίας (ΕΕ) 2019/1024) - Ηλεκτρονικές Επικοινωνίες (Ενσωμάτωση στο Ελληνικό Δίκαιο της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972) και άλλες διατάξεις» με τον οποίο ενσωματώθηκε στο ελληνικό δίκαιο, μεταξύ άλλων, η Οδηγία (ΕΕ) 2018/1972 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 11ης Δεκεμβρίου 2018, για τη θέσπιση του Ευρωπαϊκού Κώδικα Ηλεκτρονικών Επικοινωνιών (L 321) το άρθρο 113 παρ. 2 του οποίου προβλέπει την αρμοδιότητα της ΕΕΤΤ όπως: «[…] β) Εποπτεύει και ελέγχει τους παρόχους δικτύων και υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών και επιβάλλει τις σχετικές κυρώσεις. στ) Μεριμνά για 29 Τεύχος B’ 632/10.02.2026 E ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 5667 την τήρηση της νομοθεσίας περί ηλεκτρονικών επικοινωνιών και ταχυδρομικών υπηρεσιών και εφαρμόζει τις διατάξεις του ν. 3959/2011 (Α` 93), σε σχέση με την άσκηση των δραστηριοτήτων των επιχειρήσεων ηλεκτρονικών επικοινωνιών, καθώς και τις διατάξεις των άρθρων 101 και 102 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ε.Ε (C 202/2016), καθώς και τον Κανονισμό 1/2003/ΕΚ του Συμβουλίου, της 16ης Δεκεμβρίου 2002, για την εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού που προβλέπονται στα άρθρα 81 και 82 της συνθήκης (L 1). Η ΕΕΕΤΤ δύναται να ζητά τη συνδρομή της Επιτροπής Ανταγωνισμού σε όσες περιπτώσεις κρίνει αναγκαίο. […] κη) Απευθύνει Οδηγίες και συστάσεις, επιβάλλει κατ` αποκλειστικότητα πρόστιμα και λοιπές διοικητικές κυρώσεις σε εταιρείες που δραστηριοποιούνται στους τομείς ηλεκτρονικών επικοινωνιών σύμφωνα με την κείμενη νομοθεσία, συμπεριλαμβανομένων των ποινών και κυρώσεων, που προβλέπονται στον ν. 3959/2011 και παραπέμπει τους παραβάτες στις δικαστικές αρχές.» 82 Εν προκειμένω, η αρμοδιότητα της EETT για τη διερεύνηση της ως άνω καταγγελίας απορρέει από τις ανωτέρω αναφερόμενες περ. β) στ) και κη) του άρθρο 113 παρ. 2 του Ν.4727/
- ΙΙΙ.3 ΑΡΘΡΟ 2 Ν. 3959/2011 83 Σύμφωνα με το άρθρο 2 του ν. 3959/2011: «Απαγορεύεται από μία ή περισσότερες επιχειρήσεις η καταχρηστική εκμετάλλευση της δεσπόζουσας θέσης στο σύνολο ή μέρος της αγοράς της χώρας...». Επομένως, προϋποθέσεις για την εφαρμογή της εν λόγω απαγορευτικής διάταξης είναι η κατοχή δεσπόζουσας θέσης από επιχείρηση στο σύνολο ή μέρος της αγοράς, και η καταχρηστική εκμετάλλευση αυτής. Αντίστοιχες είναι και οι βασικές προϋποθέσεις που τάσσονται από τον ενωσιακό νομοθέτη για την εφαρμογή του άρθρου 102 ΣΛΕΕ. 84 Τόσο οι διατάξεις του άρθρου 2 του ν. 3959/2011, όσο και του άρθρου 102 ΣΛΕΕ δεν απαγορεύουν την κατοχή ή απόκτηση δεσπόζουσας θέσης, αλλά την καταχρηστική εκμετάλλευση αυτής. Η έννοια της τελευταίας δεν ορίζεται στις ως άνω διατάξεις, οι οποίες περιορίζονται στην ενδεικτική απαρίθμηση ορισμένων μορφών κατάχρησης από επιχείρηση που κατέχει δεσπόζουσα θέση, η οποία απαγορεύεται ρητώς από το νόμο. Σκοπός, όμως, των διατάξεων αυτών είναι αφενός η προστασία του συστήματος της ελεύθερης αγοράς, αφετέρου η προστασία της οικονομικής ελευθερίας των τρίτων [βλ. ενδεικτικά ΔΕφΑθ 2116/2004, σκ. 8 και νομολογία στην οποία παραπέμπει]. Ειδικότερα, οι σχετικές διατάξεις δεν στοχεύουν μόνο στην πρόληψη πρακτικών που μπορούν να προκαλέσουν βλάβη σε πελάτες κατά άμεσο τρόπο, αλλά και στην πρόληψη πρακτικών που είναι επιζήμιες για αυτούς λόγω των επιπτώσεών τους στην ανταγωνιστική διάρθρωση της αγοράς, και οι οποίες, βραχυπρόθεσμα, μπορεί ακόμη και να εμφανίζονται ότι συνεπάγονται ορισμένα πλεονεκτήματα για τους πελάτες. Πρακτικές αποκλεισμού που αποσκοπούν στο να εμποδίσουν την πρόσβαση σε πελάτες και να παρεμποδίσουν, έτσι, τον υφιστάμενο ανταγωνισμό ή την ανάπτυξη νέου ανταγωνισμού, έχουν πολλάκις χαρακτηριστεί ως κατάχρηση της δεσπόζουσας θέσης από τα εθνικά και ενωσιακά δικαστήρια. 85 Η έννοια της καταχρηστικής εκμετάλλευσης έχει αντικειμενικό χαρακτήρα, καταλαμβάνει δε τη συμπεριφορά δεσπόζουσας επιχείρησης η οποία είναι σε θέση να επηρεάσει τη δομή μιας αγοράς όπου, λόγω ακριβώς της ύπαρξης της εν λόγω επιχειρήσεως, ο βαθμός του ανταγωνισμού είναι ήδη μειωμένος και η οποία έχει ως συνέπεια την παρεμπόδιση της διατήρησης του υφιστάμενου ακόμα στην αγορά επιπέδου ανταγωνισμού ή της ανάπτυξής του, με την προσφυγή σε μέσα διαφορετικά εκείνων που διέπουν το φυσιολογικό ανταγωνισμό επί των προϊόντων ή υπηρεσιών βάσει των παροχών των επιχειρηματιών [βλ. ενδεικτικά ΔΕφΑθ 30 E ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 5668 Τεύχος B’ 632/10.02.2026 2265/2010, σκ. 34 και ΔΕφΑθ2116/2004, σκ. 8, καθώς και αποφάσεις ΔΕΕ C-85/76 HoffmannLa Roche κατά Επιτροπής Συλλ. 1979 σελ. 461, σκ. 91, ΔΕΕ C-322/81 Michelin κατά Επιτροπής Συλλ. 1983 σελ. 3461, σκ. 70, ΔΕΕ C-62/86 AKZO κατά Επιτροπής Συλλ. 1991 σελ. Ι-3359, σκ. 69, ΓενΔΕΕ Τ-65/89 BPB Industries Plc & British Gypsum Ltd κατά Επιτροπής Συλλ. 1993 σελ. ΙΙ-389, σκ. 67, ΓενΔΕΕ Τ- 219/99 British Airways plc κατά Eπιτροπής Συλλ. 2003 σελ. ΙΙ-5917, σκ. 241]. 86 Ως εκ τούτου, η συμπεριφορά μίας επιχείρησης με δεσπόζουσα θέση δύναται να θεωρηθεί καταχρηστική ανεξάρτητα από την υπαιτιότητα ή μη της δεσπόζουσας επιχείρησης [βλ. αποφάσεις ΓενΔΕΕ Τ-219/99 British Airways plc κατά Επιτροπής Συλλ. 2003 σελ. ΙΙ-5917, σκ. 243, ΓενΔΕΕ Τ-65/89 BPB Industries Plc & British Gypsum Ltd κατά Επιτροπής Συλλ. 1993 σελ. ΙΙ-389, σκ. 69-70]. Επιπροσθέτως, παρότι η διαπίστωση της ύπαρξης δεσπόζουσας θέσης δεν συνεπάγεται καθεαυτή καμία μομφή έναντι της οικείας επιχειρήσεως, η επιχείρηση αυτή εντούτοις, ανεξάρτητα από τα αίτια δημιουργίας τέτοιας θέσεως, φέρει ιδιαίτερη ευθύνη (special responsibility) να μην βλάπτει με τη συμπεριφορά της την ύπαρξη πραγματικού και ανόθευτου ανταγωνισμού στην σχετική αγορά
- 87 Σημειωτέον ότι αρκεί, αλλά και απαιτείται, η συμπεριφορά αυτή να τείνει να περιορίσει τον ανταγωνισμό, ή με άλλα λόγια, να είναι ικανή / πρόσφορη ή να ενδέχεται να έχει τέτοιο αποτέλεσμα. Έτσι, για τη στοιχειοθέτηση της παράβασης των άρθρων 2 του ν. 3759/2011 και 102 ΣΛΕΕ δεν είναι αναγκαίο να αποδειχθεί ότι η καταχρηστική εκμετάλλευση της δεσπόζουσας θέσης επιχείρησης επέφερε συγκεκριμένο αποτέλεσμα στις οικείες αγορές, αλλά αρκεί να αποδειχθεί ότι η καταχρηστική συμπεριφορά της είναι πρόσφορη στο να περιορίσει τον ανταγωνισμό, δηλαδή ότι αυτή ενδέχεται να έχει τέτοιο αποτέλεσμα, ανεξαρτήτως του αν αυτό δεν επήλθε τελικά [βλ. ενδεικτικά ΔΕφΑθ 2116/2004, σκ. 8, καθώς και αποφάσεις ΓενΔΕΕ Τ-203/01 Michelin κατά Επιτροπής (Michelin II) Συλλ. 2003 σελ. II4071, σκ. 239 και ΓενΔΕΕ Τ-219/99 British Airways plc κατά Επιτροπής Συλλ. 2003 σελ. ΙΙ5917, σκ. 250, 293, 297, ΔΕΕ, απόφ. της 19ης Απριλίου 2012, Tomra Systems κ.λπ. κατά Επιτροπής, C-549/10 P, EU:C:2012:221, σκ.
- Βλ., επίσης, αποφάσεις του ΓενΔικΕΕ, της 9ης Σεπτεμβρίου 2009, Clearstream κατά Επιτροπής, υπόθ. T-301/04, EU:T:2009:317, σκ. 144 και την εκεί παρατιθέμενη νομολογία και της 29ης Μαρτίου 2012, Telefónica και Telefónica de España κατά Επιτροπής, υπόθ. T-336/07, EU:T:2012:172, σκ. 268 και την εκεί παρατιθέμενη νομολογία]. (αναλυτικότερα στη συνέχεια) IV. IV.1 Η ΣΧΕΤΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ Θεωρητική Προσέγγιση 88 Η εφαρμογή του άρθρου 2 του Ν.3959/2011 καθώς και του άρθρου 102 της ΣΛΕΕ προϋποθέτει την ύπαρξη δεσπόζουσας θέσης, η οποία εξετάζεται σε συνάρτηση με μια συγκεκριμένη αγορά, εφεξής σχετική αγορά. Με τον ορισμό της σχετικής αγοράς προσδιορίζονται τα όρια εντός των οποίων ασκείται ο ανταγωνισμός μεταξύ επιχειρήσεων. Βασικός στόχος είναι ο συστηματικός εντοπισμός των περιορισμών εκείνων που υφίσταται ο ανταγωνισμός στον οποίο υπόκεινται οι εμπλεκόμενες επιχειρήσεις. Ο ορισμός μιας αγοράς ενέχει προϊοντική και γεωγραφική διάσταση. Από την άποψη αυτή, ο ορισμός της αγοράς καθιστά δυνατό, μεταξύ άλλων, να υπολογιστούν τα μερίδια αγοράς, τα οποία προσφέρουν χρήσιμες πληροφορίες 4 Βλ., μεταξύ άλλων, υπόθ. 322/81, NV Nederlandsche Banden Industrie Michelin κατά Επιτροπής (Michelin I), Συλλ. 1983 σ. 3461, παρ. 57· υπόθ. Τ-83/91, Tetra Pak International SA κατά Επιτροπής (Tetra Pak II), Συλλ. 1994 σ. ΙΙ-755, παρ.
- Βλ. και Ανακοίνωση της Επιτροπής - Κατευθύνσεις σχετικά με τις προτεραιότητες της Επιτροπής κατά τον έλεγχο της εφαρμογής του άρθρου 82 της συνθήκης ΕΚ σε καταχρηστικές συμπεριφορές αποκλεισμού που υιοθετούν δεσπόζουσες επιχειρήσεις, ΕΕ 2009 C 45/7, παρ.
- 31 Τεύχος B’ 632/10.02.2026 E ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 5669 σχετικά με τη δύναμη στην αγορά για την αξιολόγηση μιας δεσπόζουσας θέσης
- Έχει ως στόχο τον προσδιορισμό των πραγματικών ανταγωνιστών, οι οποίοι είναι σε θέση να επηρεάσουν τη συμπεριφορά των εμπλεκόμενων επιχειρήσεων και να τις εμποδίσουν να ενεργούν ανεξάρτητα από τις πιέσεις που επιβάλλει ο πραγματικός ανταγωνισμός. Κατά πάγια πρακτική και νομολογία η σχετική αγορά προϊόντων περιλαμβάνει το σύνολο των προϊόντων ή υπηρεσιών που θεωρούνται από τον καταναλωτή εναλλάξιμα ή δυνάμενα να υποκατασταθούν μεταξύ τους, λόγω των χαρακτηριστικών τους, της τιμής τους ή της σκοπούμενης χρήσης τους [βλ. ενδεικτικά Ανακοίνωση της Επιτροπής για τον ορισμό της σχετικής αγοράς (97/C 372/03), σημ. 7 και σχετική νομοθεσία στην οποία παραπέμπει]. Από οικονομική άποψη, για τον καθορισμό της αγοράς του σχετικού προϊόντος, η υποκατάσταση από την πλευρά της ζήτησης αποτελεί το πλέον άμεσο και αποτελεσματικό μέσο ελέγχου των προμηθευτών ενός δεδομένου προϊόντος, ιδίως όσον αφορά τις αποφάσεις τους για τον καθορισμό των τιμών. Από την άλλη πλευρά, οι περιορισμοί που προκύπτουν αναφορικά με τη δυνατότητα υποκατάστασης από την πλευρά της προσφοράς είναι, κατά κανόνα, λιγότερο άμεσοι και απαιτούν την ανάλυση και άλλων παραγόντων και, ως εκ τούτου, λαμβάνονται πρωτίστως υπόψη σε μεταγενέστερο στάδιο (δηλ. στο στάδιο της ουσιαστικής αξιολόγησης από την άποψη του ανταγωνισμού) [βλ. ενδεικτικά Ανακοίνωση της Επιτροπής για τον ορισμό της σχετικής αγοράς (97/C 372/03), σημ. 13-14, καθώς και ΓενΔΕΕ Τ-177/04 EasyJet κατά Επιτροπής, Συλλ. [2006], σελ. ΙΙ-1931, σκ. 99]. 89 Η σχετική αγορά στο πλαίσιο της οποίας πρέπει να εξετάζεται ένα συγκεκριμένο πρόβλημα όσον αφορά τον ανταγωνισμό προσδιορίζεται, συνεπώς, με τον συνδυασμό της αγοράς του σχετικού προϊόντος και της γεωγραφικής αγοράς
- 90 Κατά πάγια πρακτική και νομολογία, η οριοθέτηση της σχετικής αγοράς κάθε υπόθεσης βασίζεται σε μια πολύπλευρη προσέγγιση, λαμβανομένων υπόψη όλων των διαθέσιμων στοιχείων και αποδεικτικών μέσων που μπορεί να είναι χρήσιμα για την εκτίμηση της συγκεκριμένης περίπτωσης. Το ευρύ αυτό φάσμα στοιχείων δεν είναι ούτε προκαθορισμένο, ούτε εξαντλητικό, ούτε και δεσμευτικό. Σε κάποιες περιπτώσεις, ορισμένα στοιχεία μπορεί να έχουν καθοριστική σημασία για τον προσδιορισμό του βαθμού υποκατάστασης από την πλευρά της ζήτησης και της προσφοράς, λαμβανομένων ιδίως υπόψη των χαρακτηριστικών και των ιδιομορφιών του υπό εξέταση τομέα και προϊόντων ή υπηρεσιών · ωστόσο, σε άλλες περιπτώσεις, τα ίδια αυτά στοιχεία μπορεί να μην αξιολογούνται ως σημαντικά. Επομένως, η εκάστοτε αρχή ανταγωνισμού δεν χρησιμοποιεί, ούτε και δεσμεύεται να χρησιμοποιεί, αυστηρά μια σειρά πηγών πληροφοριών ή αποδεικτικών στοιχείων προκειμένου να προσδιορίσει τη σχετική αγορά [βλ. ενδεικτικά Ανακοίνωση της Επιτροπής για τον ορισμό της σχετικής αγοράς (97/C 372/03), σημ. 25]. Συναφώς, η εκάστοτε αρχή ανταγωνισμού δεν oφείλει να ακολουθεί προκαθορισμένη ή/και πάγια ιεράρχηση, ούτε και να διεξάγει κάθε φορά συγκεκριμένη ποιοτική, ποσοτική, τεχνική ή μη τεχνική ανάλυση, αλλά εκτιμά στο σύνολό τους τις διαπιστώσεις που προκύπτουν από το φάσμα των στοιχείων που έχει στη διάθεσή της, λαμβανομένου υπόψη του όλου οικονομικού πλαισίου [βλ. ενδεικτικά ΔΕΕ C - 333/94 P, Tetra Pak κατά Επιτροπής, Συλλ. [1996], σελ. I-5951, σκ. 10, ΓενΔΕΕ Τ-342/99 Airtours κατά Επιτροπής, Συλλ. [2002], σελ. ΙΙ-2585, σκ. 20, καθώς και Εφετειακό Δικαστήριο Ανταγωνισμού Ηνωμένου Βασιλείου 1005/1/1/01, Aberdeen Journals κατά OFT [2002], σκ. 96-97]. Εν τέλει, η σχετική εκτίμηση της Επιτροπής και η παρατιθέμενη αιτιολόγησή της αποτελούν αντικείμενο του ασκούμενου από τα διοικητικά δικαστήρια ελέγχου των αποφάσεών της [βλ. και ΕπΑντ Tasty Foods, παρ. 67]. 5 6 Ανακοίνωση της Επιτροπής για τον ορισμό της σχετικής αγοράς (97/C 372/03), σημ. 2 οπ.π., σημ. 7-9 32 E ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 5670 Τεύχος B’ 632/10.02.2026 Ανταγωνιστικοί Περιορισμοί 91 Τρεις είναι κυρίως οι περιορισμοί στους οποίους υπόκεινται οι επιχειρήσεις λόγω του ανταγωνισμού: δυνατότητα υποκατάστασης από την πλευρά της ζήτησης, δυνατότητα υποκατάστασης στο επίπεδο της προσφοράς και δυνητικός ανταγωνισμός. Από οικονομική άποψη, για τον καθορισμό της αγοράς του σχετικού προϊόντος, η υποκατάσταση από την πλευρά της ζήτησης αποτελεί το πλέον άμεσο και αποτελεσματικό μέσο ελέγχου των προμηθευτών ενός δεδομένου προϊόντος, ιδίως όσον αφορά τις αποφάσεις τους για τον καθορισμό των τιμών. Βασικά, ο καθορισμός της αγοράς συνίσταται στον εντοπισμό των πραγματικών εναλλακτικών πηγών προμήθειας για τους πελάτες των εν λόγω επιχειρήσεων, τόσο από την άποψη των προϊόντων ή των υπηρεσιών όσο και από την άποψη της γεωγραφικής θέσης των προμηθευτών. Οι περιορισμοί που προκύπτουν αναφορικά με τη δυνατότητα υποκατάστασης από την πλευρά της προσφοράς είναι, κατά κανόνα, λιγότερο άμεσοι και απαιτούν την ανάλυση και άλλων παραγόντων. Ως εκ τούτου, οι περιορισμοί αυτοί λαμβάνονται υπόψη στο στάδιο αξιολόγησης της ανάλυσης από την άποψη του ανταγωνισμού
- Υποκατάσταση από την πλευρά της Ζήτησης 92 H εκτίμηση της υποκατάστασης από την πλευρά της ζήτησης συνεπάγεται καθορισμό του φάσματος των προϊόντων που ο καταναλωτής θεωρεί ως υποκατάστατα. Ένας τρόπος πραγματοποίησης του καθορισμού αυτού μπορεί να θεωρηθεί ως ένα διανοητικό πείραμα, στο πλαίσιο του οποίου υποθέτουμε μια μικρή αλλά διαρκή αύξηση των σχετικών τιμών και αξιολογούμε τις πιθανές αντιδράσεις των πελατών. Ο ορισμός της αγοράς γίνεται κυρίως βάσει των τιμών για πρακτικούς λόγους και, πιο συγκεκριμένα, βάσει της υποκατάστασης από την πλευρά της ζήτησης την οποία ενδέχεται να επιφέρουν οι μικρές αλλά διαρκείς μεταβολές των σχετικών τιμών. Η μέθοδος αυτή εξασφαλίζει σαφείς ενδείξεις όσον αφορά τα στοιχεία που είναι χρήσιμα για τον ορισμό των αγορών. Η προσέγγιση αυτή επιτρέπει, αρχής γενομένης από το είδος των προϊόντων που οι εμπλεκόμενες επιχειρήσεις πωλούν και την περιοχή στην οποία πωλούν τα προϊόντα αυτά, να συμπεριληφθούν στον ορισμό της αγοράς ή να αποκλεισθούν και άλλα προϊόντα και περιοχές, ανάλογα με το αν ο ανταγωνισμός που ασκείται από τα άλλα αυτά προϊόντα και περιοχές επηρεάζει ή περιορίζει αισθητά τη στρατηγική των μερών όσον αφορά τον καθορισμό των τιμών βραχυπρόθεσμα. Το ερώτημα που τίθεται είναι κατά πόσο οι πελάτες των μερών θα στραφούν σε προϊόντα υποκατάστασης ή σε προμηθευτές που είναι εγκατεστημένοι αλλού, σε περίπτωση μικρής αλλά διαρκούς αύξησης (5 %-10 %), των σχετικών τιμών των προϊόντων στις υπό εξέταση περιοχές. Αν η υποκατάσταση καθιστά ανώφελη την αύξηση των τιμών, λόγω της μείωσης των πωλήσεων που αυτή συνεπάγεται, τα πρόσθετα προϊόντα υποκατάστασης και οι πρόσθετες περιοχές ενσωματώνονται στη σχετική αγορά μέχρις ότου το σύνολο προϊόντων και η γεωγραφική ζώνη είναι τέτοια που να καθιστούν αποδοτικές τις μικρές αλλά διαρκείς αυξήσεις των σχετικών τιμών. Ανάλογη είναι και η ανάλυση στις περιπτώσεις που αφορούν την συγκέντρωση της αγοραστικής δύναμης στις οποίες το σημείο εκκίνησης είναι ο προμηθευτής, και ο δοκιμαστικός έλεγχος των τιμών επιτρέπει τον προσδιορισμό των εναλλακτικών δικτύων διανομής ή σημείων πώλησης για τα προϊόντα του προμηθευτή
- Υποκατάσταση από την πλευρά της Προσφοράς 93 Η δυνατότητα υποκατάστασης από την πλευρά της προσφοράς μπορεί να λαμβάνεται επίσης υπόψη για τον καθορισμό των αγορών στις περιπτώσεις στις οποίες τα αποτελέσματα είναι 7 8 οπ.π., σημ. 7-
- οπ.π., σημ. 15-17 33 Τεύχος B’ 632/10.02.2026 E ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 5671 ανάλογα με τα αποτελέσματα της υποκατάστασης από την πλευρά της ζήτησης όσον αφορά την αποτελεσματικότητα και την αμεσότητα. Αυτό προϋποθέτει ότι οι προμηθευτές είναι σε θέση να μετατοπίζουν την παραγωγή τους στα σχετικά προϊόντα και να τα εμπορεύονται βραχυπρόθεσμα χωρίς σημαντικό πρόσθετο κόστος και χωρίς να διατρέχουν σημαντικό επιπλέον κίνδυνο λόγω των μικρών αλλά διαρκών μεταβολών των σχετικών τιμών. Όταν οι προϋποθέσεις αυτές πληρούνται, η πρόσθετη παραγωγή που διατίθεται στην αγορά θα επηρεάσει την ανταγωνιστική συμπεριφορά των εμπλεκόμενων επιχειρήσεων. Οι επιπτώσεις αυτές ισοδυναμούν, λόγω της αμεσότητας και της αποτελεσματικότητάς τους με τα αποτελέσματα της υποκατάστασης από την πλευρά της ζήτησης. Αυτό συμβαίνει συχνά όταν οι επιχειρήσεις προσφέρουν μεγάλη ποιοτική ποικιλία για το ίδιο προϊόν. Ακόμη και αν για συγκεκριμένο τελικό καταναλωτή ή ομάδα καταναλωτών, δεν υπάρχει δυνατότητα υποκατάστασης μεταξύ των διαφόρων ποιοτήτων, οι διάφορες αυτές ποιότητες συγκεντρώνονται σε μια αγορά προϊόντων, υπό την προϋπόθεση ότι οι περισσότεροι προμηθευτές είναι σε θέση να παράγουν και να πωλούν τις διάφορες ποιότητες άμεσα και χωρίς να αυξάνεται σημαντικά το κόστος τους. Στις περιπτώσεις αυτές, η αγορά του σχετικού προϊόντος περιλαμβάνει όλα τα προϊόντα που είναι δυνατόν να υποκαθίστανται αμοιβαία, τόσο από την άποψη της ζήτησης όσο και της προσφοράς, και οι πωλήσεις των προϊόντων αυτών κατά τη διάρκεια της εξεταζόμενης περιόδου προστίθενται προκειμένου να υπολογιστεί η συνολική αξία ή ο συνολικός όγκος της αγοράς. Ο ίδιος συλλογισμός μπορεί να οδηγήσει στη συνάθροιση διαφόρων γεωγραφικών ζωνών. Όταν η δυνατότητα υποκατάστασης από την πλευρά της προσφοράς προϋποθέτει σημαντική προσαρμογή των υφιστάμενων ενσώματων και άυλων στοιχείων του ενεργητικού, πρόσθετες επενδύσεις, στρατηγικές αποφάσεις ή καθυστερήσεις, δεν λαμβάνεται υπόψη για την οριοθέτηση της αγοράς
- 94 Παρότι η υποκατάσταση από πλευράς προσφοράς θεωρείται εν γένει λιγότερο αποτελεσματική μορφή υποκατάστασης, υπό συνθήκες μπορεί να είναι εξίσου σημαντική με την υποκατάσταση από την πλευρά της ζήτησης. Η περίπτωση αυτή είναι συνήθης στις αγορές τηλεπικοινωνιών όπου η ίδια βασική φυσική υποδομή χρησιμοποιείται για την παροχή διαφόρων προϊόντων / υπηρεσιών στους τελικούς χρήστες. Στην ουσία, δύο προϊόντα είναι υποκατάστατα από πλευράς προσφοράς εφόσον ο πάροχος του ενός έχει στη διάθεσή του ήδη όλα τα κρίσιμα περιουσιακά στοιχεία που χρειάζονται για την παραγωγή του άλλου προϊόντος. Η δυνατότητα υποκατάστασης της προσφοράς ενδέχεται υπό κατάλληλες συνθήκες να χρησιμοποιείται ως συμπληρωματικό στοιχείο για τον ορισμό των σχετικών αγορών. Στην πράξη, δεν μπορεί να διακριθεί ευκρινώς από το δυνητικό ανταγωνισμό. Η δυνατότητα υποκατάστασης και ο δυνητικός ανταγωνισμός χρησιμοποιούνται για τον καθορισμό του κατά πόσον μια επιχείρηση έχει δεσπόζουσα θέση ή κατά πόσον υπάρχει σημαντικός περιορισμός του ανταγωνισμού
- Παράλληλα, επισημαίνεται ότι ειδικά για την αγορά των ηλεκτρονικών επικοινωνιών η δυνατότητα αναπαραγωγής μιας σημαντικής εισροής σε αρχικό, τουλάχιστον, επίπεδο είναι εξόχως δύσκολη λόγω των επενδύσεων και του σημαντικού αρχικού κόστους εγκατάστασης που χρειάζονται. Δυνητικός Ανταγωνισμός 95 Η τρίτη πηγή περιορισμών, ο δυνητικός ανταγωνισμός, δεν λαμβάνεται υπόψη στον ορισμό των αγορών, εφόσον οι συνθήκες κάτω από τις οποίες ο δυνητικός ανταγωνισμός μπορεί να αποτελέσει πραγματικό περιορισμό εξαρτώνται από την ανάλυση ορισμένων παραγόντων και περιστάσεων που συνδέονται με τις συνθήκες εισόδου στην αγορά. Η ανάλυση αυτή, ανάλογα 9 οπ.π., σημ. 20-23 Ανακοίνωση για την εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού σε συμφωνίες πρόσβασης στον τομέα των τηλεπικοινωνιών - Πλαίσιο, σχετικές αγορές και αρχές, σημ. 41 10 34 E ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 5672 Τεύχος B’ 632/10.02.2026 με την περίπτωση, διεξάγεται σε μεταγενέστερο στάδιο, κατά κανόνα αφού προσδιοριστεί η θέση των εμπλεκόμενων επιχειρήσεων στη σχετική αγορά και φανεί ότι δημιουργούνται προβλήματα από την άποψη του ανταγωνισμού
- Σχετική Γεωγραφική Αγορά 96 Η σχετική γεωγραφική αγορά αντιστοιχεί στην περιοχή όπου οι ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις δραστηριοποιούνται στην προσφορά και τη ζήτηση των σχετικών προϊόντων ή υπηρεσιών και όπου οι συνθήκες του ανταγωνισμού είναι επαρκώς ομοιογενείς, και η οποία μπορεί να διακριθεί από γειτονικές κυρίως περιοχές διότι στις εν λόγω περιοχές οι συνθήκες του ανταγωνισμού διαφέρουν σημαντικά. Να σημειωθεί ότι δεν απαιτείται να είναι απολύτως ομοιογενείς οι αντικειμενικές συνθήκες ανταγωνισμού μεταξύ των επιχειρήσεων. Αρκεί να είναι παρεμφερείς ή επαρκώς ομοιογενείς. 97 Η προσέγγιση που ακολουθείται για τον ορισμό της γεωγραφικής αγοράς εκκινεί από την εκτίμηση της έκτασης της γεωγραφικής αγοράς, βασιζόμενη σε διάφορες ενδείξεις όσον αφορά την κατανομή των μεριδίων αγοράς που κατέχουν τα μέρη και οι ανταγωνιστές τους καθώς και σε μια προκαταρκτική ανάλυση του καθορισμού των τιμών και των διαφορών μεταξύ των τιμών σε εθνικό επίπεδο. Η αρχική αυτή εικόνα χρησιμοποιείται κατά βάση ως υπόθεση εργασίας η οποία επιτρέπει την περαιτέρω διερεύνηση προκειμένου να διαμορφωθεί ένας ακριβής ορισμός της γεωγραφικής αγοράς. Η αρχική υπόθεση εργασίας πρέπει, συνεπώς, να επαληθεύεται βάσει μιας ανάλυσης των χαρακτηριστικών της ζήτησης (σημασία των εθνικών ή τοπικών προτιμήσεων, αγοραστικές συνήθειες των πελατών, διαφοροποίηση των προϊόντων, εμπορικά σήματα, κ.λπ.), προκειμένου να προσδιοριστεί κατά πόσο εταιρείες εγκατεστημένες σε άλλες περιοχές αποτελούν πράγματι εναλλακτική πηγή εφοδιασμού για τους καταναλωτές. Και στην περίπτωση αυτή, το κριτήριο που εφαρμόζεται είναι η υποκατάσταση στην οποία μπορεί να οδηγήσει η μεταβολή των σχετικών τιμών και το ερώτημα που τίθεται είναι και πάλι κατά πόσο οι πελάτες των μερών μπορούν να στραφούν σε εταιρείες που είναι εγκατεστημένες αλλού, βραχυπρόθεσμα και με αμελητέο κόστος. Ανάλογα με την περίπτωση, εξετάζονται επίσης οι παράγοντες που συνδέονται με την προσφορά, προκειμένου να διασφαλισθεί ότι οι εταιρείες που είναι εγκατεστημένες σε διαφορετικές περιοχές δεν αντιμετωπίζουν εμπόδια στην περίπτωση που επιθυμούν να αναπτύξουν τις πωλήσεις τους, με ανταγωνιστικούς όρους, στο σύνολο της γεωγραφικής αγοράς. Η ανάλυση αυτή περιλαμβάνει εξέταση όλων των απαιτούμενων προϋποθέσεων για την εγκατάσταση στην περιοχή, με στόχο την πραγματοποίηση πωλήσεων στην περιοχή αυτή, των όρων πρόσβασης στα δίκτυα διανομής, του κόστους δημιουργίας δικτύου διανομής και της ύπαρξης ή απουσίας κανονιστικών φραγμών που συνδέονται με τις δημόσιες συμβάσεις, ρυθμίσεων όσον αφορά τις τιμές, ποσοστώσεων και δασμών που περιορίζουν το εμπόριο ή την παραγωγή, τεχνικών προτύπων, μονοπωλίων, της ελευθερίας εγκατάστασης, των απαιτήσεων για τη χορήγηση αδειών, των ρυθμίσεων σχετικά με τη συσκευασία, κ.λπ. 12 98 Ειδικότερα στον τομέα των ηλεκτρονικών επικοινωνιών, η γεωγραφική εμβέλεια της σχετικής αγοράς ορίζεται παραδοσιακά με αναφορά σε δύο κριτήρια: - την περιοχή που καλύπτει ένα δίκτυο, - την ύπαρξη νομικών και άλλων κανονιστικών μέτρων. Από τα ανωτέρω προκύπτει ότι σχετική γεωγραφική αγορά είναι η περιοχή στην οποία οι 11 12 Ανακοίνωση της Επιτροπής για τον ορισμό της σχετικής αγοράς (97/C 372/03), σημ. 24 οπ.π., σημ. 28-30 35 Τεύχος B’ 632/10.02.2026 E ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 5673 αντικειμενικοί όροι ανταγωνισμού που ισχύουν για τους φορείς παροχής υπηρεσιών είναι παρόμοιοι, και οι ανταγωνιστές είναι σε θέση να προσφέρουν τις υπηρεσίες τους. Κατά συνέπεια, σε κάθε περίπτωση είναι απαραίτητο να εξεταστεί η δυνατότητα των φορέων αυτών να παρέχουν πρόσβαση προς τελικό χρήστη σε οποιοδήποτε τμήμα της περιοχής, υπό αντίστοιχους και οικονομικά βιώσιμους όρους. Σχέση Ex ante με Ex post 99 Όπως παρουσιάστηκε εκτενώς στην ΑΠ ΕΕΤΤ 903/15/19-7-19 13, η εφαρμογή των κανόνων ελεύθερου ανταγωνισμού στην περίπτωση των αγορών ηλεκτρονικών επικοινωνιών έχει αναπτυχθεί στο πλαίσιο της διαδικασίας ex ante ανάλυσης αγορών και εκτίμησης Σημαντικής Ισχύος βάσει του Ευρωπαϊκού Κοινοτικού Κανονιστικού πλαισίου για τα δίκτυα και τις υπηρεσίες ηλεκτρονικών επικοινωνιών
- Όπως αναφέρεται στις Κατευθυντήριες Γραμμές της Επιτροπή: «
- Βάσει του πλαισίου κανονιστικών ρυθμίσεων, ο προσδιορισμός των αγορών και η αξιολόγηση της ΣΙΑ θα πραγματοποιούνται με τις ίδιες μεθόδους που ισχύουν στο δίκαιο περί ανταγωνισμού. Κατά συνέπεια, ο ορισμός του γεωγραφικού φάσματος των αγορών που έχουν διαπιστωθεί στη Σύσταση, ο ορισμός, όπου είναι αναγκαίο, των σχετικών αγορών προϊόντων/υπηρεσιών εκτός της σύστασης και η εκτίμηση της ύπαρξης αποτελεσματικού ανταγωνισμού εκ μέρους των EPA πρέπει να συνάδουν με την νομολογία και πρακτική περί ανταγωνισμού. Προκειμένου να διασφαλιστεί μία συνεκτική προσέγγιση, οι παρούσες κατευθυντήριες γραμμές βασίζονται
(1)στην υπάρχουσα νομολογία του Πρωτοδικείου και του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων για τον ορισμό της αγοράς και την έννοια της δεσπόζουσας θέσης βάσει του άρθρου 82 της συνθήκης ΕΚ και του άρθρου 2 του Κανονισμού για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων,
(2)στις κατευθυντήριες γραμμές για την εφαρμογή των κοινοτικών κανόνων ανταγωνισμού στον τομέα των τηλεπικοινωνιών,
(3)στην ανακοίνωση της Επιτροπής όσον αφορά τον ορισμό της σχετικής αγοράς για τους σκοπούς του κοινοτικού δικαίου περί ανταγωνισμού, εφεξής η ανακοίνωση για τον ορισμό της σχετικής αγοράς και
(4)στην ανακοίνωση για την εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού σε συμφωνίες πρόσβασης στον τομέα των τηλεπικοινωνιών, εφεξής η ανακοίνωση για την πρόσβαση.» «Ο ορισμός των αγορών βάσει των άρθρων 81 και 82 της συνθήκης ΕΚ πραγματοποιείται γενικά σε εκ των υστέρων βάση. Στις περιπτώσεις αυτές, η ανάλυση εξετάζει γεγονότα τα οποία έχουν ήδη λάβει χώρα στην αγορά και δεν θα επηρεάζεται από πιθανές μελλοντικές εξελίξεις. Το σημείο εκκίνησης αποτελεί η εικαζόμενη κατάχρηση δεσπόζουσας θέσης βάσει του άρθρου 82 της συνθήκης ΕΚ (άρθρο 2 Ν.3959/2011).» Επίσης, σύμφωνα με την Επιτροπή, (παρ. 25) «Ορισμένες φορές, και για τους λόγους που αναφέρονται στο τμήμα 2 των εν λόγω κατευθυντήριων γραμμών, οι αγορές που ορίζονται από την Επιτροπή και τις αρμόδιες αρχές 13 Απ. ΕΕΤΤ 903/15/19-07-2019 «Λήψη Απόφασης επί της διαδικασίας Ακροάσεως της 17ης Σεπτεμβρίου 2018 των εταιριών «COSMOTE ΚΙΝΗΤΕΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ Α.Ε.», «VODAFONE – PANAFON Α.Ε.» σε συνέχεια της ΕΕΤΤ ΑΠ 861/32/30.07.2018 «Εξέταση της υπ’ αρ. πρωτ. ΕΕΤΤ 12073/26.03.2012 Καταγγελίας της εταιρείας «VODAFONE-PANAFON AE» με θέμα «Παραβίαση των Κανόνων για τον Ελεύθερο Ανταγωνισμό στην Ελληνική Αγορά Προπληρωμένης Κινητής Τηλεφωνίας από την COSMOTE AE» όπως συμπληρώθηκε με την υπ’ αρ. 43244/Φ.391/20.11.2012 Πράξη Διεξαγωγής Ακρόασης» με αντικείμενο την διερεύνηση αυτεπαγγέλτως του κατά πόσον η συμπεριφορά της εταιρείας «COSMOTE ΚΙΝΗΤΕΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ Α.Ε.», όπως αυτή περιγράφεται στην υπ’ αρ. πρωτ. ΕΕΤΤ 12073/26.03.2012 Καταγγελία της εταιρείας «VODAFONE – PANAFON Α.Ε.», αντίκειται στις διατάξεις της Τηλεπικοινωνιακής νομοθεσίας (ιδίως δε στις διατάξεις της Απόφασης της ΕΕΤΤ ΑΠ 661/007/19.07.2012), και στις διατάξεις της νομοθεσίας περί Ανταγωνισμού (ιδίως δε του άρθρου 2 του Ν. 3959/2011 ο οποίος αντικατέστησε το ν. 703/1977 «Περί ελέγχου μονοπωλίων και ολιγοπωλίων και προστασίας του ελεύθερου ανταγωνισμού» (ΦΕΚ 278/Α/26.9.1997) και το αντίστοιχο άρθρο 2 αυτού), και την εξέταση περαιτέρω κατά πόσο η συμπεριφορά της εταιρείας «COSMOTE ΚΙΝΗΤΕΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ Α.Ε.» αντίκειται στο άρθρο 102 ΣΛΕΕ (πρώην άρθρο 82 ΣυνθΕΚ), καθώς και τις Αποφάσεις ΑΠ ΕΕΤΤ 392/17/22.6.2006 και ΑΠ ΕΕΤΤ 498/046/2008, ως αντικαταστάθηκαν από την Απόφαση ΑΠ ΕΕΤΤ 661/007/19.07.2012.» (ΦΕΚ 353/Β/7-2-2020) 14 Κατευθυντήριες Γραμμές της Ευρ. Επιτροπής για την ανάλυση αγοράς και την εκτίμηση της σημαντικής ισχύος στην αγορά βάσει του κοινοτικού πλαισίου κανονιστικών ρυθμίσεων για τα δίκτυα και τις υπηρεσίες ηλεκτρονικών επικοινωνιών, ΕΕ της 11.7.2002 αριθ. C165/6 36 E ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 5674 Τεύχος B’ 632/10.02.2026 ανταγωνισμού σε υποθέσεις ανταγωνισμού είναι δυνατόν να διαφέρουν από εκείνες που έχουν οριστεί στη σύσταση και την απόφαση, ή/και από τις αγορές που ορίστηκαν από τις EPA σύμφωνα με το άρθρο 15 παράγραφος 3 της οδηγίας πλαίσιο, εντούτοις, η χρήση της ίδιας μεθοδολογίας εξασφαλίζει ότι η σχετική αγορά που ορίζεται για τους σκοπούς της ειδικής τομεακής ρύθμισης θα αντιστοιχεί στις περισσότερες περιπτώσεις στους ορισμούς της αγοράς οι οποίοι ισχύουν σύμφωνα με το δίκαιο του ανταγωνισμού.» 100 Η Επιτροπή τονίζει ότι: «οι EPA και οι αρχές ανταγωνισμού, κατά την εξέταση ίδιων θεμάτων κάτω από τις ίδιες περιστάσεις και με τους ίδιους στόχους, πρέπει καταρχήν να καταλήγουν στα ίδια συμπεράσματα» (παρ. 27). Σύμφωνα με την πρακτική της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αλλά και την Επιτροπής Ανταγωνισμού, κατά τον ορισμό σχετικών αγορών για την ex post εφαρμογή των διατάξεων περί ελεύθερου ανταγωνισμού, ο προσδιορισμός της σχετικής αγοράς για την εκτίμηση ενός περιορισμού του ανταγωνισμού, βασίζεται σε όλες τις διαθέσιμες πληροφορίες καθώς και εμπειρικά στοιχεία, βάσει των οποίων προσδιορίζονται σε γενικές γραμμές οι πιθανές αγορές (αρχική υπόθεση εργασίας), η οποία υπόθεση εργασίας επιβεβαιώνεται εν συνεχεία με την ανάλυση των χαρακτηριστικών της ζήτησης και της προσφοράς». V. ΔΙΚΑΙΟΔΟΣΙΑ ΚΑΙ ΕΔΑΦΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣΗ ΚΑΙ ΕΝΩΣΙΑΚΗΣ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ ΠΕΡΙ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ / εξωεδαφική εφαρμογή κανόνων περί ελεύθερου ανταγωνισμού/ Επηρεασμός διακοινοτικού εμπορίου 101 Σύμφωνα με το άρθρο 46 του ν. 3959/2011, το οποίο ρυθμίζει την έκταση εφαρμογής της εθνικής νομοθεσίας ανταγωνισμού, ορίζεται ότι αυτή εφαρμόζεται (δικές μας επισημάνσεις): «σε όλους τους περιορισμούς του ανταγωνισμού, που επενεργούν ή μπορούν να επενεργήσουν στη χώρα, έστω και αν αυτοί οφείλονται σε συμφωνίες μεταξύ επιχειρήσεων, αποφάσεις ενώσεων επιχειρήσεων, εναρμονισμένη πρακτική μεταξύ επιχειρήσεων ή ενώσεων επιχειρήσεων ή συγκεντρώσεις επιχειρήσεων, που πραγματοποιούνται ή λαμβάνονται έξω από αυτή ή σε επιχειρήσεις ή ενώσεις επιχειρήσεων, που δεν έχουν εγκατάσταση σε αυτή. Το ίδιο ισχύει και για την καταχρηστική εκμετάλλευση δεσπόζουσας θέσης που εκδηλώνεται στη χώρα.» 102 Η ενωσιακή νομοθεσία περί ελεύθερου ανταγωνισμού εφαρμόζεται σε κάθε σύμπραξη ή καταχρηστική εκμετάλλευση δεσπόζουσας θέσης υπό την προϋπόθεση ότι η φερόμενη ως αντιανταγωνιστική πρακτική δύναται να επηρεάσει το εμπόριο μεταξύ Κρατών Μελών. Η έννοια του «επηρεασμού του εμπορίου» λειτουργεί ως διαχωριστική γραμμή μεταξύ εκείνων των συμπεριφορών, οι οποίες εφόσον δεν ασκούν επιρροή στο διακοινοτικό εμπόριο, εμπίπτουν αποκλειστικά στο πεδίο εφαρμογής του εθνικού δικαίου και εκείνων στις οποίες εφαρμόζεται παράλληλα και το ενωσιακό δίκαιο περί ελεύθερου ανταγωνισμού. 103 Το κριτήριο του επηρεασμού του ενδοενωσιακού εμπορίου προσδιορίζει το πεδίο εφαρμογής του άρθρου 3 του Κανονισμού 1/2003 του Συμβουλίου για την εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού, που προβλέπονται στα άρθρα 101 και 102 της Συνθήκης 15. Σύμφωνα με το άρθρο 15 Κανονισμός –(ΕΚ) αριθ. 1/2003 του Συμβουλίου, της 16 ης Δεκεμβρίου 2002, για την εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού που προβλέπονται στα άρθρα 81 και 82 της συνθήκης, ΕΕ L 1/1, της 04ης .01.2003. 37 Τεύχος B’ 632/10.02.2026 E ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 5675 3 παρ. 1 του ως άνω Κανονισμού, οσάκις οι αρχές ανταγωνισμού των κρατών μελών ή τα εθνικά δικαστήρια εφαρμόζουν την εθνική νομοθεσία ανταγωνισμού σε συμφωνίες, αποφάσεις ενώσεων επιχειρήσεων ή εναρμονισμένες πρακτικές, κατά την έννοια του άρθρου 101 παρ. 1 ΣΛΕΕ/και 102, οι οποίες είναι πιθανόν να επηρεάσουν το εμπόριο, μεταξύ κρατών μελών, κατά την έννοια της διάταξης αυτής, εφαρμόζουν, επίσης και το άρθρο 101 ΣΛΕΕ/102, στις συγκεκριμένες συμφωνίες, αποφάσεις ή εναρμονισμένες πρακτικές. Το κριτήριο του επηρεασμού του ενδοενωσιακού εμπορίου είναι αυτόνομο κριτήριο της ευρωπαϊκής νομοθεσίας, το οποίο εκτιμάται ad hoc, και οριοθετεί το πεδίο εφαρμογής του ευρωπαϊκού δικαίου του ανταγωνισμού. Η έννοια της επίδρασης στα εμπορικά ρεύματα δεν προϋποθέτει μόνον τον περιορισμό ή τη μείωση του εμπορίου, αλλά οποιαδήποτε διαφοροποίηση των εμπορικών ρευμάτων, αρκεί αυτή να είναι αισθητή. Το κριτήριο αυτό πληρούται, επομένως, όταν η υπό εξέταση κάθε φορά συμπεριφορά δύναται να έχει ένα ελάχιστο επίπεδο διασυνοριακών επιπτώσεων στο εσωτερικό της Ένωσης16. 104 Συναφώς, για να είναι σε θέση μια συμφωνία ή κατάχρηση δεσπόζουσας θέσης να επηρεάσει το εμπόριο, μεταξύ κρατών μελών, θα πρέπει, βάσει ενός συνόλου νομικών και πραγματικών στοιχείων, να δύναται να πιθανολογηθεί, επαρκώς, ότι είναι σε θέση να ασκήσει, άμεση ή έμμεση, πραγματική ή δυνητική, επίδραση στα εμπορικά ρεύματα, μεταξύ κρατών μελών, τούτο δε κατά τρόπο που να προκαλείται φόβος ότι θα ήταν ικανή να εμποδίσει την πραγματοποίηση της ενιαίας αγοράς, μεταξύ κρατών μελών17. 105 Περαιτέρω, στις περιπτώσεις εφαρμογής του άρθρου 102 ΣΛΕΕ: «… η κατάχρηση είναι εκείνη που πρέπει να επηρεάζει το εμπόριο μεταξύ κρατών μελών, χωρίς όμως αυτό να συνεπάγεται ότι πρέπει να εκτιμάται μεμονωμένα κάθε στοιχείο της συμπεριφοράς αυτής..». Η δυνατότητα επηρεασμού του ενδοενωσιακού εμπορίου, δύναται να προκύπτει από τη συνδρομή πολλών παραγόντων, οι οποίοι, εάν λαμβάνονταν υπόψη μεμονωμένα, δεν θα ήταν κατ’ ανάγκη αποφασιστικοί18. Κατά παγία νομολογία, οι περιοριστικές του ανταγωνισμού πρακτικές, οι οποίες καλύπτουν ολόκληρο το έδαφος ενός εκ των κρατών μελών, ζωτικό, δηλαδή, τμήμα της κοινής αγοράς, έχουν, εξ ορισμού ως αποτέλεσμα, την παρακώλυση της οικονομικής αλληλοδιεισδύσεως η οποία επιδιώκεται με τη Συνθήκη και, ως εκ τούτου, πληρούται το κριτήριο επηρεασμού του ενδοενωσιακού εμπορίου, για τους σκοπούς εφαρμογής των άρθρων 81 και 82 της ΣυνθΕΚ (νυν άρθρα 101 και 102 ΣΛΕΕ) 19. Για την κατάχρηση γίνεται δεκτό ότι, εάν η κατάχρηση έχει καθαρά τοπικό χαρακτήρα ή αφορά σε αμελητέο μόνον τμήμα των πωλήσεων της δεσπόζουσας επιχείρησης, εντός του σχετικού κράτους μέλους, το εμπόριο δεν μπορεί να επηρεασθεί αισθητά20. 106 Σε υποθέσεις στις οποίες συμπεριλαμβάνεται και εμπόριο με τρίτες χώρες, όπως στην περίπτωση μιας συμφωνίας που έλαβε χώρα εκτός της επικράτειας των χωρών του ΕΟΧ από χώρες μη μέλη της ΕΕ, απαιτείται επιπλέον να θεμελιωθεί επαρκής δεσμός με τον ΕΟΧ 16 Βλ. Κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με την έννοια του επηρεασμού του εμπορίου των άρθρων 81 και 82 της Συνθήκης, ΕΕ C101/81, της 27ης.04.2004, σημ. 8 επ., 34, 77. 17 Βλ. ενδεικτικά αποφάσεις ΔΕΕ C-209/78, Van Landewyck κατά Επιτροπής, Συλλογή 1980, σελ. 3125, σκ. 170, και ΔΕΕ C-219/95P, Ferriere Nord κατά Επιτροπής, Συλλογή 1997, σελ. Ι-4411, σκ. 20. 18 Βλ. ενδεικτικά απόφαση ΔΕΕ C-250/92, Gottrup – Klim Grovvareforening Dansk Landbrugs Grovvarese