1117-decision-647-2017

(40)επιπλέον εκδόσεις. Mία εξ αυτών για Δημοσίευση στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως και οι λοιπές για τα διάδικα μέρη. Από τις παραπάνω εκδόσεις έχουν αφαιρεθεί τα απόρρητα επιχειρηματικά στοιχεία (όπου η ένδειξη […]) τα οποία δεν θα πρέπει να περιέλθουν σε γνώση του αντίστοιχου αποδέκτη της έκδοσης, σύμφωνα με το άρθρο 41 του ν. 3959/2011 (ΦΕΚ Α΄ 93/20.4.2011), όπως ισχύει και τον Κανονισμό Λειτουργίας και Διαχείρισης της Επιτροπής Ανταγωνισμού (ΦΕΚ Β΄54/16.1.2013). 1 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ισχύει, και του άρθρου 101 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ). Η Επιτροπή Ανταγωνισμού συνεδρίασε στο Κεντρικό Κατάστημα της Τράπεζας της Ελλάδος, μετά από σχετική γνωστοποίηση στα μέρη περί της ανάγκης αλλαγής του τόπου συνεδρίασης, λόγω της πλήρους ανεπάρκειας του χώρου της Επιτροπής να καλύψει τις ανάγκες των συνεδριάσεων. Η αρχικώς ορισθείσα συζήτηση της υπόθεσης για την 21η Ιουλίου 2016 αναβλήθηκε για την 26η Σεπτεμβρίου 2016, κατόπιν αιτημάτων ορισμένων εμπλεκόμενων εταιριών. Η επόμενη μετ’ αναβολής προγραμματισθείσα συνεδρίαση της ΕΑ για την 20η Φεβρουαρίου 2017 αναβλήθηκε λόγω του ότι βρίσκονταν ήδη σε εξέλιξη διαδικασία Διευθέτησης διαφορών για την υπόθεση, μετά από αιτήματα ορισμένων από τις ελεγχόμενες εταιρίες. Μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας διευθέτησης ορίστηκε η 7η Απριλίου 2017, για την εξέταση της υπ’ αριθ. πρωτ. 2941/20.04.2016 Εισήγησης, με τα εμπλεκόμενα μέρη που δεν συμμετείχαν στη διαδικασία διευθέτησης. Πριν από την έναρξη της συζητήσεως, ο Πρόεδρος της Επιτροπής όρισε Γραμματέα της υπόθεσης την υπάλληλο, Ευγενία Ντόρντα με αναπληρώτρια την Ηλιάνα Κούτρα. Στη συνεδρίαση οι νομίμως κλητευθείσες εταιρίες οι όποιες δεν είχαν υποβάλλει αίτημα υπαγωγής στην διαδικασία διευθέτησης, παραστάθηκαν ως εξής: 1) η εταιρία ΕΛ.Τ.Ε.Κ. Α.Ε. δια του πληρεξουσίου δικηγόρου Ευάγγελου Πετρόπουλου, 2) η εταιρία ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΚΕΥΩΝ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΩΝ δια του δικηγόρου Νικόλαου Μπούρμπου, (Σύνδικος Πτώχευσης), 3) η εταιρία ΚΑΣΤΩΡ Α.Ε. δια των πληρεξουσίων δικηγόρων Θεόδωρου Κριθαρά, Απόστολου Νταντάμη και Ειρήνης Σίμου, 4) η εταιρία ΜΗΧΑΝΙΚΗ Α.Ε. δια των πληρεξουσίων δικηγόρων Ιωάννη Χατζηπροδρόμου και Ευθυμίας Κινινή, 5) η εταιρία ΠΑΡΝΩΝ ΑE δια του δικηγόρου Νικόλαου Μπούρμπου, (Σύνδικος Πτώχευσης), 6) ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΤΑΙΡΕΙΩΝ (ΣΑΤΕ) δια του Νομικού Συμβούλου, Σταμάτη Σταμόπουλου, 7) ο ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΩΝ ΑΝΩΤΕΡΩΝ ΤΑΞΕΩΝ (ΣΤΕΑΤ) δια της πληρεξούσιας δικηγόρου Φιλιώς Μεντή, 8) η εταιρία ΕΜΠΕΔΟΣ Α.Ε., υπό ειδική εκκαθάριση από την εταιρία ALPHA ΑΣΤΙΚΑ ΑΚΙΝΗΤΑ Α.Ε. η οποία και νομιμοποίησε τον πληρεξούσιο δικηγόρο Νικόλαο Καμπά, 9) η εταιρία ΠΡΟΟΔΕΥΤΙΚΗ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ με τον νόμιμο εκπρόσωπο της εταιρίας, […], μετά των πληρεξουσίων δικηγόρων Αλέξανδρου Κρυσταλλίδη, Γεώργιου Σμυρναίου και Λαζάρου Χατζημωυσιάδη, επίσης παρακολούθησαν τη συνεδρίαση η Ελπίδα Κορφιάτη (ασκούμενη δικηγόρος) και ο […] (στέλεχος της εταιρίας ΠΡΟΟΔΕΥΤΙΚΗ ΑΤΕ), 10) η εταιρία HOCHITEF PROJEKTENTWICKLUNG δια των πληρεξουσίων δικηγόρων Δημήτριου Τζουγανάτου και Νικόλαου Κοσμίδη, 11) η εταιρία HOCHTIEF CONSTRUCTION» (νυν HOCHTIEF SOLUTIONS AG) δια των πληρεξουσίων δικηγόρων Δημήτριου Τζουγανάτου, Νικόλαου Κοσμίδη και Thorsten Schröter 12) η εταιρία HOCHTIEF PPP SOLUTIONS δια των πληρεξουσίων δικηγόρων Δημήτριου Τζουγανάτου και Νικόλαου Κοσμίδη, 13) η ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Α.Ε υπό ειδική εκκαθάριση από την εταιρία PQH ΕΝΙΑΙΑ ΕΙΔΙΚΗ 2 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ΕΚΚΑΘΑΡΙΣΗ Α.Ε. η οποία και νομιμοποίησε τους πληρεξούσιους δικηγόρους Αλεξάνδρα Μικρουλέα και Δημήτριο Ριζιώτη, 14) η εταιρία ΒΙΟΤΕΡ Α.Ε. δια του πληρεξουσίου δικηγόρου Ζαχαρία Παπαδόπουλου, επίσης παρακολούθησε την συνεδρίαση η συνεργάτιδα του κ. Παπαδόπουλου, Ηλιάνα Χατζημπέη, 15) η εταιρία ΘΕΜΕΛΙΟΔΟΜΗ Α.Ε, υπό ειδική εκκαθάριση από την εταιρία ALPHA ΑΣΤΙΚΑ ΑΚΙΝΗΤΑ Α.Ε. η οποία και νομιμοποίησε τον πληρεξούσιο δικηγόρο Νικόλαο Καμπά, 16) η εταιρία VINCI CONSTRUCTIONS GRANDS PROJETS με τον νόμιμο εκπρόσωπο της εταιρίας, […], μετά των πληρεξουσίων δικηγόρων Βασίλειου Καραγιάννη και Στέφανου-Ροβέρτου Τριανταφύλλου, καθώς και τη διερμηνέα […], 17) η εταιρία SALINI IMPREGILO S.p.A. δια των πληρεξουσίων δικηγόρων Ιωάννη Δρυλλεράκη, Γεώργιου Χρυσομάλλη, Κλεομένη Γιαννίκα και Φρίξου Γεραλή, 18) η εταιρία SELI S.p.A. δια των πληρεξουσίων δικηγόρων Ελένης Τροβά και Παναγιώτη Οικονόμου, 19) η εταιρία SOMAGUE ENGENHARIA S.A. δια των πληρεξουσίων δικηγόρων Αικατερίνης Φιλιππάτου, Παναγιώτας Βυθούλκα και Αγλαΐας Τσαγρή, 20) η εταιρία ALSTOM TRANSPORT S.A. δια των πληρεξουσίων δικηγόρων Εμμανουήλ Μαστρομανώλη, Στέφανου Χαρακτινιώτη, Γεωργίου Βαρβατσιούλα, Μαγδαληνής Γουλάκου και Δημήτριου Βάλληνδα, 21) η εταιρία FCC CONSTRUCCION SA δια των πληρεξουσίων δικηγόρων Ιωάννη Δρυλλεράκη και Κλεομένη Γιαννίκα, 22) η εταιρία ARCHIRODON GROUP N.V. δια των πληρεξουσίων δικηγόρων Απόστολου Παππά και Χρήστου Πιλαφά, 23) η εταιρία ΑΦΟΙ ΙΑΚΩΒΟΥ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ ΕΠΕ δια των πληρεξουσίων δικηγόρων Ιωάννη-Προδρόμου Αναστασιάδη, Μιχάλη Κυριακίδη και Κωνσταντίνας Χατζηαναστάση, 24) η εταιρία IMPRESA SPA δια των πληρεξουσίων δικηγόρων Άννας Μαντά και Ευστάθιου Ορφανουδάκη, 25) η εταιρία TECNIMONT CIVIL CONSTRUCTION SPA δια των πληρεξουσίων δικηγόρων Αΐντας Οικονόμου και Άννας Καζαντζίδου, 26) η εταιρία ΝΕΜΕΣΙΣ ΕΡΓΟΛΗΠΤΙΚΗ ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΡΓΑ ΛΙΜΙΤΕΔ δια των πληρεξουσίων δικηγόρων Σταμάτιου Σταμόπουλου, Αθηνάς Μπουζιούρη, Δόμνας Κυρζοπούλου και Διονύσιου Γαβουνέλη, 27) η εταιρία RΙΖΖΑΝΙ de ECCHER S.p.A. δια των πληρεξουσίων δικηγόρων Κωνσταντίνου Λαμπαδάριου, Προκόπη Δημητριάδη και Ευαγγελίας-Ροζαλίας Βιτζηλαίου, επίσης παρακολούθησαν τη συνεδρίαση οι εκπρόσωποι της εταιρίας […] και […], 28) η εταιρία ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΤΕΧΝΙΚΗ Α.Ε. με τον νόμιμο εκπρόσωπο της εταιρίας, […], μετά της πληρεξούσιας δικηγόρου Αθηνάς Μπουζιούρη και 29) η εταιρία VAN OORD DREDGING AND MARINE CONTRACTORS B.V. δια των πληρεξουσίων δικηγόρων Εμμανουήλ Μαστρομανώλη, Αγγελικής Πουρναρά και Στέφανου Χαρακτινιώτη. Οι εταιρίες ΕΡΓΑΣ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ, ΘΕΣΣΑΛΙΚΗ ΑΤΕ, ΝΙΚΟΣ ΚΑΜΑΤΑΚΗΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ, ΑΦΟΙ ΜΙΧ. ΤΡΑΥΛΟΥ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΤΕΧΝΟΔΟΜΗ, ΓΕΝΕΡ Α.Ε, ΑΤΤΙ - ΚΑΤ Α.Τ.Ε. και ALPINE BAU GmbH, καίτοι κλητευθείσες νομίμως για την αρχική, αλλά και κατά τις μετ’ αναβολών συνεδριάσεις, δεν κατέθεσαν υπόμνημα ούτε και παραστάθηκαν καθ’ όλη την ακροαματική διαδικασία. 3 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Οι εταιρίες ΑΛΤΕ ΑΤΕ, ΕΛΤΕΡ ΑΤΕ και TADDEI S.p.A, οι οποίες καίτοι νομίμως είχαν κλητευθεί και καταθέσει γραπτό υπόμνημα, σύμφωνα με το άρθρο 14 του Κανονισμού Λειτουργίας και Διαχείρισης της Επιτροπής Ανταγωνισμού (ΦΕΚ 54/Β΄/2013), δεν παραστάθηκαν. Κατά την πρώτη συνεδρίαση και πριν την εκφώνηση της Εισήγησης, τα ενδιαφερόμενα μέρη ζήτησαν και έλαβαν το λόγο. Η ακροαματική διαδικασία διακόπηκε και συνεχίσθηκε στις 26 Απριλίου 2018, ημέρα Τετάρτη και ώρα 10:00, κατά την οποία ο Πρόεδρος έδωσε τον λόγο στην Εισηγήτρια της υπόθεσης, Λευκοθέα Ντέκα, η οποία ανέπτυξε συνοπτικά την υπ’ αριθμ. πρωτ. οικ.2941/20.04.2016 γραπτή εισήγηση, καθώς και τις τροποποιήσεις της και λαμβάνοντας υπόψη όσα αναφέρονται αναλυτικά στην Εισήγηση, πρότεινε, τα εξής: Α. Να διαπιστωθεί η ως άνω περιγραφείσα παράβαση των άρθρων 1 παρ. 1 του Ν. 3959/2011 και 1 παρ. 1 του Ν. 703/1977, όπως ίσχυε, καθώς και του άρθρου 101 της Συνθήκης, και για το χρονικό διάστημα από 26.04.1989 μέχρι 19.02.2016. Β. Να επιβληθεί πρόστιμο στις εμπλεκόμενες στην ως άνω παράβαση εταιρίες κατά τα ειδικότερα αναφερόμενα στην υπ’ αριθ. πρωτ. 2941/20.04.2016 Έκθεση. Γ. Να διαπιστωθεί η συμμετοχή των λοιπών εμπλεκομένων επιχειρήσεων/ενώσεων επιχειρήσεων, για τις οποίες η προθεσμία επιβολής κυρώσεων εκ μέρους της Επιτροπής Ανταγωνισμού έχει υποπέσει κατά τα αναφερόμενα στην προαναφερόμενη Έκθεση σε παραγραφή, στην ως άνω περιγραφείσα παράβαση των προαναφερόμενων άρθρων. Δ. Να υποχρεωθούν οι εμπλεκόμενες επιχειρήσεις/ ενώσεις επιχειρήσεων να παύσουν τις ως άνω παραβάσεις ή/και να παραλείπουν αυτές στο μέλλον. Ε. Να απειληθούν οι ανωτέρω επιχειρήσεις/ενώσεις επιχειρήσεων με πρόστιμο και χρηματική ποινή, αν με απόφαση της Επιτροπής βεβαιώνεται η συνέχιση ή η επανάληψη των διαπιστωθεισών παραβάσεων. Κατόπιν, το λόγο έλαβαν οι πληρεξούσιοι δικηγόροι των ενδιαφερομένων μερών, οι οποίοι τοποθετήθηκαν επί της προαναφερόμενης Εισήγησης, ανέπτυξαν τις απόψεις τους, έδωσαν διευκρινίσεις και απάντησαν σε ερωτήσεις που τους υπέβαλαν ο Πρόεδρος και τα μέλη της Επιτροπής. Για τη θεμελίωση των ισχυρισμών τους οι πληρεξούσιοι δικηγόροι των μερών ζήτησαν την εξέταση μαρτύρων. Η Επιτροπή, αποδεχόμενη τα σχετικά αιτήματα, εξέτασε τους μάρτυρες: 1) […], 2) […], 3) […], 4) […], 5) […], 6) […], 7) […], 8) […], 9) […], 10) […], 11) […] και 12) […] (ανωμοτί). Η ακροαματική διαδικασία συνεχίσθηκε κατά τις συνεδριάσεις της Επιτροπής, 28.04.2017, ημέρα Παρασκευή και ώρα 10:00, 02.05.2017, ημέρα Τρίτη και ώρα 10:00, 03.05.2017, ημέρα Τετάρτη και ώρα 10:00, 04.05.2017, ημέρα Πέμπτη και ώρα 10:00 και 05.05.2017, ημέρα Παρασκευή και ώρα 10:00, οπότε και ολοκληρώθηκε η συζήτηση της υπόθεσης. 4 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Οι συνεδριάσεις της Επιτροπής στις 04.05.2017 και 05.05.2017 πραγματοποιήθηκαν στην αίθουσα συνεδριάσεων του 1ου ορόφου των Γραφείων της (Κότσικα 1Α και Πατησίων) λόγω του περιορισμένου αριθμού των μερών που παρέστησαν στη διαδικασία κατά τις συνεδριάσεις αυτές. Με την ολοκλήρωση της ακροαματικής διαδικασίας και την εξέταση των μαρτύρων οι πληρεξούσιοι δικηγόροι ζήτησαν και ο Πρόεδρος της Επιτροπής χορήγησε προθεσμία πέντε

(5)ημερών μετά την παραλαβή των πρακτικών από τα ενδιαφερόμενα μέρη, προκειμένου να υποβάλουν συμπληρωματικά υπομνήματα. Η Επιτροπή συνήλθε σε διάσκεψη επί της ως άνω υπόθεσης την 27η Ιουνίου 2017 (ημέρα Τρίτη και ώρα 10:00), η οποία συνεχίσθηκε την 29η Ιουνίου 2017 (ημέρα Πέμπτη και ώρα 10:00), την 3η Ιουλίου 2017 (ημέρα Δευτέρα και ώρα 10:00), και ολοκληρώθηκε την 4η Ιουλίου 2017 (ημέρα Τρίτη και ώρα 13:00), στην ως άνω αίθουσα συνεδριάσεων του 1ου ορόφου των Γραφείων της, με τη συμμετοχή της Εισηγήτριας Λευκοθέας Ντέκα, η οποία δεν έλαβε μέρος στην ψηφοφορία. Η Επιτροπή αφού έλαβε υπόψη της τα στοιχεία του φακέλου της κρινόμενης υπόθεσης, την Εισήγηση, τις απόψεις που διατύπωσαν προφορικώς τα ενδιαφερόμενα μέρη κατά την συζήτηση της υπόθεσης και τα υπομνήματα τα οποία υπέβαλαν, καθώς και τα όσα κατέθεσαν οι μάρτυρες κατά την ακροαματική διαδικασία αποφάσισε σε φανερή ψηφοφορία τα ακόλουθα: ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΩΣ ΕΞΗΣ: I. ΙΣΤΟΡΙΚΟ I.1 ΑΥΤΕΠΑΓΓΕΛΤΗ ΕΡΕΥΝΑ - ΜΕΤΡΑ ΕΡΕΥΝΑΣ

1. Σε συνέχεια δημοσιευμάτων1 και διαμαρτυριών προερχόμενων από αναθέτουσες αρχές και από εταιρίες που δραστηριοποιούνται στον κλάδο των δημοσίων έργων, αποφασίσθηκε η διενέργεια αυτεπάγγελτης έρευνας σε διαγωνισμούς δημοπράτησης δημόσιων έργων υποδομής για ενδεχόμενη παράβαση του άρθρου 1 του ν. 3959/2011 (ή / και του άρθρου 1 του ν. 703/1977), περί «Προστασίας του Ελεύθερου Ανταγωνισμού», όπως ισχύει, καθώς και του άρθρου 101 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ).
2. Στο πλαίσιο της αυτεπάγγελτης έρευνας, μεταξύ άλλων: (α) διενεργήθηκαν στις 12.02.2013, 13.02.2013, 21.02.2013, 27.02.2013, 28.02.2013, 16.05.2013 και 25.01.2017 αιφνιδιαστικοί επιτόπιοι έλεγχοι, βάσει του άρθρου 39 του ν. 1 Βλ. ενδεικτικά: Δημοσιεύματα εφημερίδας «ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ» (τα οποία κατατέθηκαν στην ΕΑ με το υπ’ αριθ. πρωτ. 3911/27.04.2012) του […] (ΕΚΤΕΡ) της 16.03.
3. Δημοσίευμα εφημερίδας «ΠΡΩΤΟ ΘΕΜΑ» της 29.02.2008 με τίτλο «Ξέσπασε πόλεμος στους εργολάβους για το μετρό». 5 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 3959/2011 σε δώδεκα

(12)εταιρίες του κλάδου, κυρίως κατόχους πτυχίου 7ης τάξης2, 3, καθώς και σε δύο Συνδέσμους τεχνικών εταιριών, ήτοι στον ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΔΕΣΜΟ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΤΑΙΡΕΙΩΝ (ΣΑΤΕ) και στον ΣΥΝΔΕΣΜΟ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΤΑΙΡΙΩΝ ΑΝΩΤΕΡΩΝ ΤΑΞΕΩΝ (ΣΤΕΑΤ). (β) στάλθηκε κατά τα έτη 2014-2016 σειρά επιστολών παροχής στοιχείων σε αναθέτουσες αρχές κατασκευής δημοσίων έργων4, καθώς και σε φορείς, επιχειρήσεις και τους συνδέσμους τους5, για τη συλλογή απαραίτητων για τον αυτεπάγγελτο έλεγχο στοιχείων. (γ) κλήθηκαν στα γραφεία της Υπηρεσίας σε ανωμοτί καταθέσεις και για την παροχή εξηγήσεων εκπρόσωποι και στελέχη (νυν και πρώην) των φερόμενων ως εμπλεκομένων εταιριών

1. I.2 Η ΑΙΤΗΣΗ ΥΠΑΓΩΓΗΣ ΣΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΕΙΚΕΙΑΣ
2. Στη συνέχεια των επιτόπιων ελέγχων, στις 21.02.2013, οι εταιρίες ΤΕΧΝΙΚΗ ΟΛΥΜΠΙΑΚΗ, ΜΟΧΛΟΣ και ΠΟΡΤΟ ΚΑΡΡΑΣ Α.Ε. (εφεξής καλούμενες από κοινού και «αιτούσες εταιρίες») υπέβαλαν αίτηση υπαγωγής Τύπου 1Β για χορήγηση απαλλαγής από τα πρόστιμα, τόσο των αιτουσών εταιριών, όσο και των φυσικών προσώπων που ενήργησαν για λογαριασμό τους, σύμφωνα με την απόφαση 526/VI/2011 της Επιτροπής Ανταγωνισμού (εφεξής «Πρόγραμμα Επιείκειας»), προσκομίζοντας στοιχεία7 συμπληρωματικά της αίτησης χορήγησης αριθμού προτεραιότητας που είχαν υποβάλει στις 14.02.20138 και επί της οποίας τους χορηγήθηκε την ίδια ημέρα κατά τα προβλεπόμενα στο Πρόγραμμα Επιείκειας, αριθμός προτεραιότητας (marker)
3. Συμπληρωματικό, επίσης, αίτημα Απαλλαγής Τύπου 1Β10 υπέβαλαν οι αιτούσες την 03.12.2015 (από κοινού εφεξής «Αίτηση Επιείκειας»). Πλην των εταιριών […] και […], οι οποίες ήταν κάτοχοι πτυχίου 6ης τάξης. Συγκεκριμένα, αιφνιδιαστικοί επιτόπιοι έλεγχοι από κλιμάκια της ΓΔΑ διενεργήθηκαν στις εταιρίες ΤΕΡΝΑ Α.Ε., ΜΟΧΛΟΣ ΑΕ, ΤΕΧΝΙΚΗ ΟΛΥΜΠΙΑΚΗ Α.Ε, ΠΟΡΤΟ ΚΑΡΡΑΣ Α.Ε, ΙΝΤΡΑΚΑΤ, ΑΚΤΩΡ ΑΤΕ, ΑΕΓΕΚ ΑΕ, ΑΕΓΕΚ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ Α.Ε, J&P ABAΞ ΑΕ, ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ Α.Ε, […] και […]. 4 Συγκεκριμένα, αιτήματα παροχής πληροφοριών στάλθηκαν μεταξύ άλλων στις ακόλουθες αναθέτουσες αρχές: ΑΤΤΙΚΟ ΜΕΤΡΟ ΑΕ, ΕΡΓΑ ΟΣΕ ΑΕ, ΕΓΝΑΤΙΑ ΟΔΟΣ ΑΕ και ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΕΡΓΩΝ (εφεξής και ΓΓΔΕ) του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ και ΔΙΚΤΥΩΝ (εφεξής και ΥΠ.Υ.ΜΕ.ΔΙ). 5 Συγκεκριμένα αιτήματα παροχής πληροφοριών στάλθηκαν στον ΣΑΤΕ και στον ΣΤΕΑΤ. 6 Συγκεκριμένα, κλήθηκαν εκπρόσωποι των εταιριών ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΑΕ, ΠΡΟΟΔΕΥΤΙΚΗ ΑΕ, ΤΕΡΝΑ Α.Ε, ΙΝΤRΑΚΑΤ Α.Ε, ΑΚΤΩΡ ΑΤΕ, ΑΕΓΕΚ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ Α.Ε, J&P ΑΒΑΞ Α.Ε, ΒΙΟΤΕΡ Α.Ε, ΑΤΕΡΜΩΝ, Taddei SpA, Impresa SpA, Rizzani de Eccher SpA, Technimont Civil Construction SpA, ARCHIRODON GROUP NV, ΑΦΟΙ ΙΑΚΩΒΟΥ, FCC Construction SA, Alpine Bau GmbH, SIEMENS AG, VINCI CONSTRUCTION SA, HOCHTIEF PPP SOLUTIONS GmbH. 7 Βλ. την υπ’ αριθ. εμπ. πρωτ. αιτ. επ. 19/21.02.2013 αίτηση απαλλαγής Τύπου 1Β, με την οποία προσκομίζονται συμπληρωματικά στοιχεία της υπ’ αριθ. εμπ. πρωτ. αιτ. επ. 16/14.02.2013 αίτησης χορήγησης αριθμού προτεραιότητας (marker). 8 Βλ. την υπ’ αριθ. εμπ. πρωτ. αιτ. επ. 16/14.02.2013 αίτηση αριθμού προτεραιότητας (marker). 9 Βλ. την υπ’ αριθ. εμπ. πρωτ. αιτ. επ. 16/14.02.2013 πράξη χορήγησης αριθμού προτεραιότητας (marker) 1 στις αιτούσες. 10 Βλ. το υπ’ αριθ. εμπ. πρωτ. αιτ. επ. 52/3.12.2015 έγγραφο. 2 3 6 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
4. H αίτηση συνοδευόταν από την απαιτούμενη από το Πρόγραμμα Επιείκειας δήλωση11, στην οποία περιγράφονταν συνοπτικά οι πρακτικές που ακολουθούνταν από εργοληπτικές εταιρίες στο πλαίσιο λειτουργίας οριζόντιας καρτελικής σύμπραξης (καρτέλ)12 μεταξύ εργοληπτικών εταιριών με σκοπό τη χειραγώγηση διαγωνισμών δημοσίων έργων την περίοδο 2011-
5. […]. Τέλος, εκπρόσωποι των αιτουσών εταιριών προσήλθαν, όσες φορές κρίθηκε απαραίτητο, για την παροχή επεξηγήσεων και περαιτέρω στοιχείων σχετικά με την υπ’ αριθ. εμπ. πρωτ. αιτ. επ. 19/21.02.2013 αίτηση και για το σύνολο της υπό εξέταση στην παρούσα περιόδου (1989 – 2012)
7. Στις 14.05.2015, χορηγήθηκε προσωρινή απαλλαγή Τύπου 1Β από την επιβολή προστίμου στις αιτούσες εταιρίες
8. Επί του συμπληρωματικού αιτήματος, για έργα όπου οι συνεννοήσεις και οι συζητήσεις για τη χειραγώγηση ελάμβαναν χώρα μετά την υποβολή των προσφορών, προσωρινή απαλλαγή Τύπου 1Β χορηγήθηκε στις 31.03.
9. I.3 Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΔΙΕΥΘΕΤΗΣΗΣ ΔΙΑΦΟΡΩΝ
10. Στις 11-13.05.2016, 16-17.05.2016, 19-20.05.2016, 24.05.2016, 06.06.2016, 06.07.2016 και 06.09.2016 κοινοποιήθηκε σε 60 εργοληπτικές εταιρίες, ελληνικές και αλλοδαπές, οι οποίες δραστηριοποιούνται στον κατασκευαστικό κλάδο (έργα πολιτικού μηχανικού, οδοποιίας, λιμενικά, υδραυλικά, κτιριακά, ενεργειακά, έργα παραχωρήσεων, ηλεκτρομηχανολογικά κ.α.) και οι οποίες συμμετείχαν σε διαγωνισμούς δημοπράτησης δημοσίων έργων υποδομής (ανεξαρτήτως τρόπου επιλογής εργοληπτικής επιχείρησης/ αναδόχου) κατά την περίοδο 1989-201217, η υπ’ αριθ. πρωτ. οικ. 2941/20.04.2016 Εισήγηση της Εισηγήτριας Λ. Ντέκα (εφεξής «η Εισήγηση»), με κλήση προς συζήτηση της υπόθεσης ενώπιον της Ολομέλειας της Επιτροπής Ανταγωνισμού, την 21.07.
11. Η ανωτέρω συνεδρίαση αναβλήθηκε κατόπιν αιτήματος ορισμένων από τις εμπλεκόμενες εταιρίες για τις 26.09.
13. Ακολούθως, όσες από τις εμπλεκόμενες κατά την Εισήγηση επιχειρήσεις το ζήτησαν, έλαβαν πρόσβαση στο φάκελο της υπόθεσης
14. 11 Βλ. Πρόγραμμα Επιείκειας, παρ. 8 υπό Α και παρ.
15. Για τον ορισμό του όρου «καρτέλ» βλ. Πρόγραμμα Επιείκειας, παρ. 3, και Οδηγία 2014/104/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 26ης Νοεμβρίου 2014, σχετικά με ορισμένους κανόνες που διέπουν τις αγωγές αποζημίωσης βάσει του εθνικού δικαίου για παραβάσεις των διατάξεων του δικαίου ανταγωνισμού των κρατών μελών και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ΕΕ 2014, L 349/1, άρθρο 2 υπό
16. 13 […] 14 […] 15 Βλ. την υπ’ αριθ. εμπ. πρωτ. αιτ. επ. 43 πράξη του Πρόεδρου της ΕΑ. 16 Βλ. την υπ’ αριθ. εμπ. πρωτ. αιτ. επ. 4 πράξη του Πρόεδρου της ΕΑ. 17 Βλ. Παράρτημα I με τις εταιρίες στις οποίες κοινοποιήθηκε η υπ’ αριθ. πρωτ. οικ. 2941/20.04.2016 Εισήγηση της Εισηγήτριας Λ. Ντέκα. 18 Επίσης, κοινοποιήθηκε στις ανωτέρω εταιρίες στις 28-29.07.2016 και 04.08.2016 πρώτη ορθή επανάληψη της Εισήγησης (βλ. το υπ’ αριθ. πρωτ. 5326/25.07.2016 έγγραφο) και δεύτερη ορθή επανάληψη αυτής στις 10-12.08.2016 (βλ. το υπ’ αριθ. πρωτ. 5814/08.08.2016 έγγραφο). 19 Βλ. Παράρτημα I με τις εταιρίες στις οποίες δόθηκε πρόσβαση στο φάκελο κατόπιν αιτήματός τους. 12 7 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
17. Στις 21.07.2016 οι εταιρίες ΑΚΤΩΡ Α.Τ.Ε.20, ΑΚΤΩΡ ΠΑΡΑΧΩΡΗΣΕΙΣ21, ΕΛΛΑΚΤΩΡ Α.Ε22, ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ ΑΕ-ΤΕΡΝΑ ΑΕ- ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ23, INTRACOM HOLDINGS24, INTRAKAT Α.Ε25, J&P ΑΒΑΞ Α.Ε- ΕΤΕΘ Α.Ε.- ΑΘΗΝΑ ΑΤΕ26 και ΤΕΧΝΙΚΗ ΟΛΥΜΠΙΑΚΗ ΑΕ- ΠΟΡΤΟ ΚΑΡΡΑΣ ΑΕ27, στην πλειονότητά τους εργοληπτικές εταιρίες της ανώτατης τάξης του ΜΕΕΠ28 (σήμερα της 7ης) (εφεξής τα «μέρη που συμμετείχαν στη Διαδικασία Διευθέτησης Διαφορών (ΔΔΔ)»), εκδήλωσαν εγγράφως το ενδιαφέρον τους για διερεύνηση της δυνατότητας υπαγωγής τους στη διαδικασία διευθέτησης διαφορών, σύμφωνα με όσα προβλέπονται στην παρ. 30 της υπ’ αριθ. 628/2016 Απόφασης της Επιτροπής Ανταγωνισμού «Όροι, προϋποθέσεις και διαδικασία για τη διευθέτηση διαφορών σε υποθέσεις οριζοντίων συμπράξεων κατά παράβαση του άρθρου 1 του ν. 3959/2011 ή/και του άρθρου 101 της ΣΛΕΕ» (εφεξής «Ανακοίνωση για τη Διαδικασία Διευθέτησης Διαφορών»), η οποία υιοθετήθηκε δυνάμει του άρθρου 25α του ν. 3959/
19. Η Επιτροπή Ανταγωνισμού σε συνεδρίασή της στις 29.07.201630 έκρινε ομόφωνα ότι η υπόθεση ήταν πρόσφορη και πληρούσε τα κριτήρια υπαγωγής σε διαδικασία διευθέτησης και αποφάσισε την εκκίνηση της εν λόγω διαδικασίας για τις προαναφερόμενες επιχειρήσεις
21. Κατόπιν τούτου, κατά τα προβλεπόμενα στην παράγραφο 32 της Ανακοίνωσης για τη Διαδικασία Διευθέτησης Διαφορών, η Επιτροπή Ανταγωνισμού ενημέρωσε σχετικά τα μέρη που συμμετείχαν στη ΔΔΔ με σχετικές κλητεύσεις, όρισε ημερομηνία έναρξης των διμερών συσκέψεων μεταξύ της Επιτροπής και έκαστης από τις εν λόγω επιχειρήσεις και ανέβαλε την συζήτηση της υπόθεσης ως προς τις λοιπές εμπλεκόμενες κατά την Εισήγηση επιχειρήσεις, οι οποίες δεν υπέβαλαν αίτημα διευθέτησης. 20 Αριθ. πρωτ. Γραμματείας Επιτροπής Ανταγωνισμού 206/29.07.2016 Αριθ. πρωτ. Γραμματείας Επιτροπής Ανταγωνισμού 204/29.07.2016 22 Αριθ. πρωτ. Γραμματείας Επιτροπής Ανταγωνισμού 205/29.07.2016 23 Αριθ. πρωτ. Γραμματείας Επιτροπής Ανταγωνισμού 201/28.07.2016 κοινής αίτησης των τριών εταιριών. 24 Αριθ. πρωτ. Γραμματείας Γενικής Διεύθυνσης Ανταγωνισμού 5385/27.07.
22. 25 Αριθ. πρωτ. Γραμματείας Γενικής Διεύθυνσης Ανταγωνισμού 5384/27.07.
23. 26 Αριθ. πρωτ. Γραμματείας Επιτροπής Ανταγωνισμού 202/28.07.
24. 27 Αριθ. πρωτ. Γραμματείας Επιτροπής Ανταγωνισμού 203/28.07.
25. Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΟΛΥΜΠΙΑΚΗ ΑΕ κατέθεσε την ως άνω αίτηση για λογαριασμό της ίδιας και ως καθολική διάδοχος της ΜΟΧΛΟΣ ΑΕ. 28 Μητρώο Εργοληπτικών Επιχειρήσεων (ΜΕΕΠ). 29 Το εν λόγω άρθρο θεσπίστηκε και εισήχθη στον ν. 3959/2011 με το άρθρο 105 του ν. 4389/2016 (ΦΕΚ Α΄ 94 27.05.2016). 30 Εν προκειμένω, κατά τα προβλεπόμενα στην παρ. 31 της Ανακοίνωσης για τη Διαδικασία Διευθέτησης Διαφορών, η Ολομέλεια της Επιτροπής Ανταγωνισμού αποφάσισε την εκκίνηση της Διαδικασίας Διευθέτησης Διαφορών πριν την πάροδο της προθεσμίας υποβολής αιτημάτων εκδήλωσης ενδιαφέροντος, για λόγους διαδικαστικής αποτελεσματικότητας και επιτάχυνσης της σχετικής διαδικασίας και καθότι τούτο αιτιολογούνταν από τη θέση των ενδιαφερομένων επιχειρήσεων στην πιθανολογούμενη παράβαση. 31 Βλ. αναλυτικά ΕΑ 642/
26. Βλ. σχετικά ενότητα ΙΙ της Ανακοίνωσης για τη Διαδικασία Διευθέτησης Διαφορών παρ. 6 έως 9, καθώς και παρ. 31 αυτής. 21 8 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
27. Πριν την παρέλευση της σχετικής προθεσμίας της παραγράφου 30 της Ανακοίνωσης για τη Διαδικασία Διευθέτησης Διαφορών, ήτοι έως την 22.08.2017, οι εταιρίες SIEMENS AG32, SIEMENS ΑΕ33, VINCI CONCESSIONS SA34, ΑΕΓΕΚ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ ΑΕ35, ΔΟΜΙΚΗ ΚΡΗΤΗΣ ΑΕ36, ΕΚΤΕΡ ΑΕ37, ΕΡΕΤΒΟ ΑΕ38, ΘΕΜΕΛΗ ΑΕ39 και Χ.Δ.ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ ΑΕ40, αλλοδαπές εργοληπτικές εταιρίες και ελληνικές εργοληπτικές εταιρίες της 7ης και 6ης τάξης του ΜΕΕΠ (εφεξής ομοίως τα «μέρη που συμμετείχαν στη Διαδικασία Διευθέτησης Διαφορών (ΔΔΔ)»), υπέβαλαν αιτήματα υπαγωγής στη διαδικασία διευθέτησης διαφορών. Κατά τα προβλεπόμενα στην παράγραφο 31 της Ανακοίνωσης για τη Διαδικασία Διευθέτησης Διαφορών, ως προς τις εν λόγω επιχειρήσεις ακολουθήθηκε αυτομάτως η ήδη κινηθείσα από την Επιτροπή Ανταγωνισμού διαδικασία διευθέτησης διαφορών, χωρίς να απαιτείται προς τούτο για λόγους αποτελεσματικότητας νέα απόφασή της.
28. Τον Δεκέμβριο του 2016, με το πέρας των διμερών συσκέψεων της Επιτροπής Ανταγωνισμού με κάθε ένα από τα μέρη που συμμετείχαν στη ΔΔΔ41 και καθώς διαπιστώθηκε από την Επιτροπή Ανταγωνισμού και τις εν λόγω επιχειρήσεις ότι είχε επέλθει επαρκής βαθμός συναντίληψης αναφορικά με τα πραγματικά περιστατικά, τον νομικό τους χαρακτηρισμό, τη βαρύτητα και τη χρονική διάρκεια των παραβάσεων, το βαθμό απόδειξης των αιτιάσεων βάσει των στοιχείων του φακέλου και τον υπολογισμό του εύρους του προστίμου, υποβλήθηκαν Προτάσεις Διευθέτησης Διαφοράς από τις εταιρίες ΑΚΤΩΡ ΑΤΕ42, ΕΛΛΑΚΤΩΡ AE43, ΑΚΤΩΡ ΠΑΡΑΧΩΡΗΣΕΙΣ AE44, ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ ΑΕ-ΤΕΡΝΑ ΑΕ- ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ45, INTRACOM HOLDINGS46, INTRAKAT ΑΕ47, J&P ΑΒΑΞ ΑΕ- ΕΤΕΘ ΑΕ- ΑΘΗΝΑ ΑΤΕ48, ΤΕΧΝΙΚΗ ΟΛΥΜΠΙΑΚΗ ΑΕ49, SIEMENS AG-SIEMENS ΑΕ50, VINCI CONCESSIONS SA51, ΑΕΓΕΚ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ ΑΕ52, ΔΟΜΙΚΗ ΚΡΗΤΗΣ ΑΕ53, 32 Αριθ. πρωτ. Γραμματείας Επιτροπής Ανταγωνισμού 273/19.08.
29. Αριθ. πρωτ. Γραμματείας Επιτροπής Ανταγωνισμού 274/19.08.
30. 34 Αριθ. πρωτ. Γραμματείας Επιτροπής Ανταγωνισμού 275/19.08.
31. 35 Αριθ. πρωτ. Γραμματείας Επιτροπής Ανταγωνισμού 271/18.08.
32. 36 Αριθ. πρωτ. Γραμματείας Επιτροπής Ανταγωνισμού 279/22.08.
33. 37 Αριθ. πρωτ. Γραμματείας Επιτροπής Ανταγωνισμού 277/22.08.
34. 38 Αριθ. πρωτ. Γραμματείας Επιτροπής Ανταγωνισμού 278/22.08.
35. 39 Αριθ. πρωτ. Γραμματείας Επιτροπής Ανταγωνισμού 276/22.08.
36. 40 Αριθ. πρωτ. Γραμματείας Επιτροπής Ανταγωνισμού 280/22.08.
37. 41 Διμερείς συσκέψεις πραγματοποιήθηκαν στις 12.09.2016, 13.09.2016, 14.09.2016, 15.09.2016, 21.09.2016, 23.09.2016, 27.09.2016, 28.09.2016, 29.09.2016, 30.09.2016, 13.10.2016, 14.10.2016, 17.10.2016, 18.10.2016, 1.11.2016, 8.12.2016, 12.12.2016 και 03.02.
38. 42 Αριθ. πρωτ. Γραμματείας Επιτροπής Ανταγωνισμού 803/28.12.2016 και 233/20.02.
39. 43 Αριθ. πρωτ. Γραμματείας Επιτροπής Ανταγωνισμού 785/22.12.
40. 44 Αριθ. πρωτ. Γραμματείας Επιτροπής Ανταγωνισμού 785/22.12.
41. 45 Αριθ. πρωτ. Γραμματείας Επιτροπής Ανταγωνισμού 823/29.12.2016 κοινή αίτηση. 46 Αριθ. πρωτ. Γραμματείας Επιτροπής Ανταγωνισμού 781/22.12.
42. 47 Αριθ. πρωτ. Γραμματείας Επιτροπής Ανταγωνισμού 822/29.12.
43. 48 Υπ’ αριθ. πρωτ. Γραμματείας Επιτροπής Ανταγωνισμού 824/29.12.2016 κοινή αίτηση. 49 Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΟΛΥΜΠΙΑΚΗ ΑΕ κατέθεσε την υπ’ αριθ. πρωτ. 748/21.12.2016 αίτηση για λογαριασμό της και για λογαριασμό της ΜΟΧΛΟΣ ΑΕ, ως καθολική διάδοχός της. 50 Αριθ. πρωτ. Γραμματείας Επιτροπής Ανταγωνισμού 799/28.12.2016 κοινή αίτηση. 51 Αριθ. πρωτ. Γραμματείας Επιτροπής Ανταγωνισμού 798/28.12.
44. 52 Αριθ. πρωτ. Γραμματείας Επιτροπής Ανταγωνισμού 801/28.12.
45. 33 9 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ΕΚΤΕΡ ΑΕ54, ΕΡΕΤΒΟ ΑΕ55, ΘΕΜΕΛΗ ΑΕ56 και Χ.Δ.ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ ΑΕ57, κατά τα προβλεπόμενα στην παράγραφο 27 της Ανακοίνωσης για τη Διαδικασία Διευθέτησης Διαφορών.
46. Κατόπιν της υποβολής των ως άνω Προτάσεων Διευθέτησης Διαφοράς, η Επιτροπή Ανταγωνισμού, σε συνεδρίασή της, έκρινε ότι οι προτάσεις αυτές αποτελούσαν έκφραση της δέσμευσης των μερών που συμμετείχαν στη ΔΔΔ να συνεργασθούν και ότι αποτύπωναν τα αποτελέσματα των διμερών συσκέψεων που είχαν διεξαχθεί μεταξύ αυτής και των μερών που συμμετείχαν στη ΔΔΔ και, ως εκ τούτου, ανέθεσε στην Εισηγήτρια Λ. Ντέκα την σύνταξη Εισήγησης Διευθέτησης, κατά τις παραγράφους 33 και 35 της Ανακοίνωσης για τη Διαδικασία Διευθέτησης Διαφορών.
47. Την 24.02.2017 κοινοποιήθηκε στα μέρη που συμμετείχαν στη ΔΔΔ η υπ’ αριθ. πρωτ. 1115/23.02.2017 Εισήγηση Διευθέτησης της Εισηγήτριας Λευκοθέας Ντέκα (εφεξής και «Εισήγηση Διευθέτησης»).
48. Στις 07.03.2017 το σύνολο των μερών που συμμετείχαν στη ΔΔΔ υπέβαλε, στη βάση της προαναφερόμενης Εισήγησης Διευθέτησης, Δήλωση Διευθέτησης Διαφοράς, κατά την παράγραφο 37 της Ανακοίνωσης για τη Διαδικασία Διευθέτησης Διαφορών, με την οποία έκαστο επιβεβαίωσε ανέκκλητα, ανεπιφύλακτα και με σαφήνεια ότι η προαναφερθείσα Εισήγηση Διευθέτησης απηχούσε τις Προτάσεις Διευθέτησης Διαφοράς που είχαν καταθέσει
50. Την 03.08.2017 κοινοποιήθηκε στα μέρη που συμμετείχαν στη ΔΔΔ η απόφαση της Επιτροπής Ανταγωνισμού 642/2017 (εφεξής «η Απόφαση Διευθέτησης»). Η Απόφαση Διευθέτησης εκδόθηκε κατ’ απλοποιημένη διαδικασία, κατά τα προβλεπόμενα στις παραγράφους 39 επ. της Ανακοίνωσης για τη Διαδικασία Διευθέτησης Διαφορών. Η Απόφαση Διευθέτησης θεμελιώνεται, από πραγματική και νομική άποψη, στο σύνολο των στοιχείων του φακέλου της υπόθεσης και στην ανεπιφύλακτη και ρητή παραδοχή από τα μέρη που συμμετείχαν στη ΔΔΔ των πραγματικών περιστατικών, του νομικού χαρακτηρισμού τους, της συμμετοχής τους στις παραβάσεις που διαπιστώνονται και της ευθύνης τους από τη συμμετοχή αυτή. Η Απόφαση Διευθέτησης δεν προδικάζει ούτε αποφαίνεται για τη συμμετοχή και την ευθύνη από τη συμμετοχή στις παραβάσεις που διαπιστώνονται όσων εμπλεκομένων εταιριών δεν υπέβαλαν αίτημα υπαγωγής στη Διαδικασία Διευθέτησης Διαφορών. Κατά την εν λόγω διαδικασία, εξάλλου, την Επιτροπή Ανταγωνισμού δεν απασχόλησε το θέμα συμμετοχής ή ευθύνης στις 53 Αριθ. πρωτ. Γραμματείας Επιτροπής Ανταγωνισμού 794/28.12.
51. Αριθ. πρωτ. Γραμματείας Επιτροπής Ανταγωνισμού 796/28.12.
52. 55 Αριθ. πρωτ. Γραμματείας Επιτροπής Ανταγωνισμού 797/28.12.
53. 56 Αριθ. πρωτ. Γραμματείας Επιτροπής Ανταγωνισμού 795/28.12.
54. 57 Αριθ. πρωτ. Γραμματείας Επιτροπής Ανταγωνισμού 800/28.12.2016 και αριθ. πρωτ. Γραμματείας Επιτροπής Ανταγωνισμού 201/07.02.
55. Βλ. αναλυτικά για την εν λόγω επιχείρηση την απόφαση ΕΑ 642/
56. 58 Βλ. σχετικά Δηλώσεις Διευθέτησης Διαφοράς με αριθ. πρωτ. 285/01.03.2017, 327/06.03.2017, 328/06.03.2017, 329/06.03.2017, 330/06.03.2017, 331/06.03.2017, 334/06.03.2017, 335/06.03.2017, 336/06.03.2017, 339/07.03.2017, 340/07.03.2017, 341/07.03.2017, 342/07.03.2017, 343/07.03.2017, 344/07.03.2017, 345/07.03.2017 και 383/10.03.
57. 54 10 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ παραβάσεις που διαπιστώθηκαν των φερόμενων ως εμπλεκομένων εταιριών που δεν υπέβαλαν αίτημα υπαγωγής στη διαδικασία διευθέτησης διαφορών και δεν σχημάτισε δικανική πεποίθηση ως προς το ζήτημα αυτό.
58. Συγκεκριμένα, με την Απόφαση Διευθέτησης η Επιτροπή Ανταγωνισμού διαπίστωσε ότι δεκαπέντε

(15)συνολικά εργοληπτικές επιχειρήσεις, που συμμετείχαν στη ΔΔΔ, παραβίασαν το άρθρο 1 του ν. 3959/2011, το άρθρο 1 του ν. 703/1977 περί απαγορευμένων συμπράξεων και το άρθρο 101 της Συνθήκης Λειτουργίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ), με την συμμετοχή τους σε διακριτές οριζόντιες συμπράξεις για την κατανομή αγορών και τη νόθευση διαγωνισμών δημοσίων έργων, με σκοπό την παγίωση των μεριδίων τους στη σχετική αγορά και την άμβλυνση του επιπέδου των προσφερόμενων στους δημόσιους διαγωνισμούς εκπτώσεων

1. Ειδικότερα, διαπιστώθηκε ότι (α) κατά την περίοδο 2005 – 2012 οι εταιρίες της ανώτατης τάξης εργοληπτικού πτυχίου (7ης) ΑΚΤΩΡ Α.Τ.Ε, J&P - ΑΒΑΞ Α.Ε, ΤΕΡΝΑ Α.Ε, ΑΕΓΕΚ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ Α.Ε, ΤΕΧΝΙΚΗ ΟΛΥΜΠΙΑΚΗ Α.Ε. και ΙΝΤΡΑΚΑΤ Α.Ε. υιοθέτησαν, όπως οι ίδιες αποδέχθηκαν, καθεμία κατά το χρόνο συμμετοχής της60, ένα κοινό σχέδιο κατανομής και χειραγώγησης διαγωνισμών δημοσίων έργων, μέσω ιδίως του προσδιορισμού, πριν την κατάθεση των οικονομικών προσφορών, του μειοδότη και της υποβολής προσφορών κάλυψης, και, σε ορισμένες περιπτώσεις, μέσω του προσδιορισμού εκ των προτέρων των σχημάτων που θα εκτελούσαν τα κρίσιμα έργα. Στον ανωτέρω μηχανισμό κατανομής εντάχθηκαν, μεταξύ άλλων61, έργα Μετρό της περιόδου 2005-2006 και 2012, έργα ΣΔΙΤ της περιόδου 2008-2009 και έργα υποδομής της περιόδου 2011-
2. Συμμετοχή στην ανωτέρω σύμπραξη είχαν ως προς συγκεκριμένους διαγωνισμούς62 και οι εταιρίες κατώτερης τάξης εργοληπτικού πτυχίου (6ης) ΘΕΜΕΛΗ Α.Ε, ΕΡΕΤΒΟ Α.Ε, ΕΚΤΕΡ Α.Ε, ΧΡΙΣΤ. Δ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ Α.Ε και ΔΟΜΙΚΗ ΚΡΗΤΗΣ Α.Ε, καθεμία κατά το χρόνο συμμετοχής της
3. Για την ανωτέρω ενιαία και διαρκή παράβαση επιβλήθηκαν στις εμπλεκόμενες επιχειρήσεις πρόστιμα συνολικού ύψους 80.702.309€. 59 Με την ίδια απόφαση η Επιτροπή διαπίστωσε ότι δεν στοιχειοθετείται επαρκώς κατά νόμο η διάπραξη παράβασης από τις προαναφερόμενες εταιρίες καθώς και τις εταιρίες ΕΛΛΑΚΤΩΡ ΑΕ, ΑΚΤΩΡ ΠΑΡΑΧΩΡΗΣΕΙΣ ΑΕ, ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ ΑΕ, ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ, INTRACOM HOLDINGS και VINCI CONCESSIONS SA ως προς διαγωνισμούς δημοσίων έργων, οι οποίοι αφορούσαν μεταξύ άλλων έργα οδικών αξόνων που δημοπρατήθηκαν με το σύστημα της παραχώρησης, έργα σιδηροδρομικών γραμμών/ σταθμών και έργα κατασκευής λιμένων και οι οποίοι είχαν αποτελέσει αντικείμενο της αυτεπάγγελτης έρευνας της ΓΔΑ. Βλ. Απόφαση Διευθέτησης, παρ.236-
4. 60 Βλ. Απόφαση Διευθέτησης, παρ.263-269 και παρ.
5. 61 Για το σύνολο των έργων που αποτέλεσαν αντικείμενο χειραγώγησης στο πλαίσιο της ανωτέρω ενιαίας και διαρκούς παράβασης βλ. Απόφαση Διευθέτησης, παρ. 211-
6. 62 Βλ. Απόφαση Διευθέτησης, παρ. 163-178 και
7. 63 Βλ. Απόφαση Διευθέτησης, παρ.
8. 11 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (β) κατά την περίοδο 1989 – 2000 οι εταιρίες της (τότε) ανώτατης τάξης64 ΑΚΤΩΡ Α.Τ.Ε, J&P - ΑΒΑΞ Α.Ε, ΑΘΗΝΑ Α.Τ.Ε, ΕΤΕΘ Α.Ε, ΤΕΡΝΑ Α.Ε, ΑΕΓΕΚ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ Α.Ε, ΤΕΧΝΙΚΗ ΟΛΥΜΠΙΑΚΗ Α.Ε, ΘΕΜΕΛΗ Α.Ε και ΕΚΤΕΡ Α.Ε. υιοθέτησαν, όπως οι ίδιες αποδέχθηκαν, καθεμία κατά το χρόνο συμμετοχής της65, ένα κοινό σχέδιο κατανομής και χειραγώγησης διαγωνισμών δημοσίων έργων66, μέσω ιδίως του προσδιορισμού, πριν την κατάθεση των οικονομικών προσφορών, του μειοδότη και την υποβολή προσφορών κάλυψης, και, σε ορισμένες περιπτώσεις, μέσω του προσδιορισμού εκ των προτέρων των σχημάτων που θα εκτελούσαν τα κρίσιμα έργα. Συμμετοχή στην ανωτέρω σύμπραξη είχαν ως προς συγκεκριμένους διαγωνισμούς67 και οι εταιρίες ΧΡΙΣΤ. Δ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ Α.Ε και ΔΟΜΙΚΗ ΚΡΗΤΗΣ Α.Ε, καθεμία κατά το χρόνο συμμετοχής της
9. Σύμφωνα με την Απόφαση Διευθέτησης, η εξουσία της Επιτροπής Ανταγωνισμού να επιβάλει κυρώσεις για την ενιαία και διαρκή παράβαση της περιόδου αυτής είχε παραγραφεί σύμφωνα με το άρθρο 42 του ν. 3959/2011 κατά το χρόνο έναρξης της αυτεπάγγελτης έρευνας. (γ) κατά τα έτη 1981-1988 και 2001 – 2002 οι εταιρίες ΑΚΤΩΡ Α.Τ.Ε, J&P - ΑΒΑΞ Α.Ε, ΑΘΗΝΑ Α.Τ.Ε, ΕΤΕΘ Α.Ε, ΤΕΡΝΑ Α.Ε, ΑΕΓΕΚ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ Α.Ε. και ΤΕΧΝΙΚΗ ΟΛΥΜΠΙΑΚΗ Α.Ε συμμετείχαν, όπως οι ίδιες, επίσης, αποδέχθηκαν, σε σειρά αυτοτελών πρακτικών κατανομής διαγωνισμών δημοσίων έργων69, καθεμία ανά διαγωνισμό/-ους στην κατανομή του/-ων οποίου/-ων συμμετείχε
10. Στην κατανομή δύο διαγωνισμών των ετών 2001 – 2002 συμμετείχαν και οι εταιρίες SIEMENS AG και SIEMENS Α.Ε
11. Σύμφωνα με την Απόφαση Διευθέτησης, η εξουσία της Επιτροπής Ανταγωνισμού να επιβάλει κυρώσεις για τις ανωτέρω παραβάσεις είχε παραγραφεί σύμφωνα με το άρθρο 42 του ν. 3959/2011 κατά το χρόνο έναρξης της αυτεπάγγελτης έρευνας.
12. Περαιτέρω, με την ίδια απόφαση η Επιτροπή Ανταγωνισμού χορήγησε στην ΤΕΧΝΙΚΗ ΟΛΥΜΠΙΑΚΗ Α.Ε. πλήρη απαλλαγή από την καταβολή προστίμου, για τη συμμετοχή της στην παράβαση της περιόδου 2005 – 2012, δυνάμει του Προγράμματος Επιείκειας, διότι συνέδραμε ουσιαστικά στη διερεύνηση των παραβάσεων που διαπιστώθηκαν, μέχρι και την ολοκλήρωση της διοικητικής διαδικασίας εξέτασης της υπόθεσης
13. 64 Με βάση τα στοιχεία που απέστειλε η Γενική Γραμματεία Υποδομών του Υπουργείου Υποδομών, Μεταφορών και Δικτύων (ΥΠΟ.ΜΕ.ΔΙ.)/Τμήμα ΜΕΕΠ στη ΓΔΑ, οι ως άνω εταιρίες ανήκαν στην ανώτατη (Η΄) τάξη, τουλάχιστον κατά το χρονικό διάστημα 1995-
14. Κατά την περίοδο 1989-1993 οι δύο ανώτερες τάξεις ήταν οι ΣΤ΄ και Ζ΄, ενώ κατά τα έτη 1994-2000 οι δύο ανώτερες τάξεις ήταν οι Ζ΄ και Η΄. Βλ. Απόφαση Διευθέτησης, παρ.
15. 65 Βλ. Απόφαση Διευθέτησης, παρ.
16. 66 Βλ. Απόφαση Διευθέτησης, παρ. 119-140, 231-235 και 256-
17. 67 Βλ. Απόφαση Διευθέτησης, παρ. 256-
18. 68 Βλ. Απόφαση Διευθέτησης, παρ.
19. 69 Βλ. Απόφαση Διευθέτησης, παρ. 112-148, 200-201 και 211-
20. 70 Βλ. Απόφαση Διευθέτησης, παρ. 255-
21. 71 Βλ. Απόφαση Διευθέτησης, παρ. 141-143, 145-147 και
22. 72 Βλ. Απόφαση Διευθέτησης, παρ. 329-
23. 12 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ I.4 Η ΠΑΡΟΥΣΑ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ I.4.1 ΤΑ ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΝΤΑ ΜΕΡΗ I.4.1.1 ΕΡΓΟΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ
24. Τα εμπλεκόμενα στην παρούσα υπόθεση μέρη, ήτοι όσοι από τους αποδέκτες της Εισήγησης δεν επέλεξαν να συμμετάσχουν στη ΔΔΔ (εφεξής «τα συμμετέχοντα στην παρούσα διαδικασία μέρη»), είναι στη συντριπτική τους πλειοψηφία73 εργοληπτικές εταιρίες, ελληνικές και αλλοδαπές, οι οποίες δραστηριοποιούνται στον κατασκευαστικό κλάδο (έργα πολιτικού μηχανικού, οδοποιίας, λιμενικά, υδραυλικά, κτιριακά, ενεργειακά, έργα παραχωρήσεων, ηλεκτρομηχανολογικά κ.α.) και οι οποίες συμμετείχαν σε διαγωνισμούς δημοπράτησης δημοσίων έργων υποδομής κατά την εξεταζόμενη περίοδο 1989-
25. Η πλειονότητα των εμπλεκομένων ελληνικών εργοληπτικών εταιριών ανήκε κατά τις κρίσιμες υπό εξέταση περιόδους στις δύο ανώτερες τάξεις του ΜΕΕΠ. Οι αλλοδαπές εργοληπτικές επιχειρήσεις λειτουργούν στην Ελλάδα κυρίως μέσω θυγατρικών ή υποκαταστημάτων, ή συμμετείχαν οι ίδιες, αυτοτελώς ή μέσω κοινοπρακτικών σχημάτων, στους εξεταζόμενους διαγωνισμούς. Η λειτουργία των εργοληπτικών εταιριών χαρακτηρίζεται από τον κεφαλαιουχικό τους χαρακτήρα (Α.Ε, Ε.Π.Ε.) και η πλειονότητα αυτών εντάσσονται σε ομίλους επιχειρήσεων.
26. Στον Πίνακα που ακολουθεί παρατίθενται αλφαβητικά ανά τάξη οι ελληνικές εργοληπτικές εταιρίες που συμμετέχουν στην παρούσα διαδικασία, όπως είχαν σύμφωνα με την έκδοση «ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΡΓΟΛΗΠΤΙΚΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΤΑΙΡΕΙΩΝ, Μάρτιος 2012», του Πανελλήνιου Συνδέσμου Τεχνικών Εταιρειών (εφεξής και ΣΑΤΕ), και στη συνέχεια επίσης αλφαβητικά οι αλλοδαπές: ΕΤΑΙΡΙΕΣ ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΥΣΕΣ ΣΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ Διακριτικός Τίτλος Όμιλος Α/Α Επωνυμία 1 ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Α.Ε. 2 3 4 Α.Τ.Ε. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΡΓΟΛΗΠΤΙΚΗ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΑΛΤΕ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΑΤΤΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΕΣ - ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΛΑΤΟΜΙΚΕΣ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΕΙΣ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΤΕΧΝΙΚΗ - ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ ΑΤΤΙ - ΚΑΤ Α.Τ.Ε. ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Α.Ε. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΤΕΧΝΙΚΗ Α.Ε. ΑΛΤΕ Α.Τ.Ε. ΑΤΤΙ - ΚΑΤ Α.Τ.Ε. ΑΦΟΙ ΜΙΧ. ΤΡΑΥΛΟΥ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΤΕΧΝΟΔΟΜΗ 5 ΑΦΟΙ ΜΙΧ. ΤΡΑΥΛΟΥ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΤΕΧΝΟΔΟΜΗ 6 ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΑ ΤΕΧΝΙΚΑ ΕΡΓΑ ΒΙΟΤΕΡ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ 73 ΒΙΟΤΕΡ Α.Ε. ΒΙΟΤΕΡ Α.Ε. Με την εξαίρεση της Αγροτικής Τράπεζας της Ελλάδος και των Συνδέσμων Εργοληπτικών Εταιριών (βλ. κατωτέρω υπό I.4.1.2). 13 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Α/Α 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 Επωνυμία ΕΤΑΙΡΙΕΣ ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΥΣΕΣ ΣΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ Διακριτικός Τίτλος Όμιλος ΓΕΝΕΡ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΓΕΝΙΚΗ ΕΡΓΟΛΗΠΤΙΚΗ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ & ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΗ ΚΤΗΜΑΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΚΑΤΑΣΚΕΥΩΝ ΕΛ.Τ.Ε.Κ. ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΛΤΕΡ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΜΠΕΔΟΣ ΤΕΧΝΙΚΗ - ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΕΜΠΟΡΙΚΗ - ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΗ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΡΓΑΣ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΚΕΥΩΝ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΩΝ ΘΕΜΕΛΙΟΔΟΜΗ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΘΕΣΣΑΛΙΚΗ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΚΑΣΤΩΡ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΝΙΚΟΣ ΚΑΜΑΤΑΚΗΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΕΛΕΤΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΚΕΥΩΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΠΑΡΝΩΝ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΡΟΟΔΕΥΤΙΚΗ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΓΕΝΕΡ Α.Ε. ΕΛ.Τ.Ε.Κ. Α.Ε. ΕΛΤΕΡ Α.Τ.Ε. ΕΜΠΕΔΟΣ Α.Ε. ΕΡΓΑΣ Α.Τ.Ε. ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ Α.Ε. ΘΕΜΕΛΙΟΔΟΜΗ Α.Τ.Ε. ΘΕΣΣΑΛΙΚΗ ΑΤΕ ΚΑΣΤΩΡ Α.Ε. ΜΗΧΑΝΙΚΗ Α.Ε. ΝΙΚΟΣ ΚΑΜΑΤΑΚΗΣ Α.Τ.Ε. ΕΛΛΑΚΤΩΡ Α.Ε. ΜΗΧΑΝΙΚΗ Α.Ε. ΠΑΡΝΩΝ Α.Ε. ΠΡΟΟΔΕΥΤΙΚΗ Α.Τ.Ε. 20 ALPINE BAU GmbH ALPINE BAU GmbH FCC CONSTRUCCION SA 21 ALSTOM TRANSPORT S.A. ALSTOM TRANSPORT S.A. ALSTOM Archirodon Group N.V Archirodon Group N.V. Archirodon Group N.V 22 23 24 25 Fomento de Construcciones y Contratas, S.A. HOCHTIEF CONSTRUCTION AG HOCHTIEF PPP SOLUTIONS GmbH 26 HOCHTIEF PROJECTENTWICKLUNG GmbH 27 IACOVOU BROTHERS (CONSTRUCTIONS) LTD 28 29 IMPRESA S.p.A. FCC CONSTRUCCION SA HOCHTIEF CONSTRUCTION AG HOCHTIEF PPP SOLUTIONS GmbH HOCHTIEF PROJECTENTWICKLU NG GmbH IACOVOU BROTHERS (CONSTRUCTIONS) LTD FCC Group HOCHTIEF HOCHTIEF HOCHTIEF IACOVOU Group IMPRESA S.p.A. TECNIMONT CIVIL CONSTRUCTION SPA TECNIMONT CIVIL CONSTRUCTION SPA 14 MAIRE TECNIMONT ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Α/Α 30 31 32 33 34 35 Επωνυμία ΕΤΑΙΡΙΕΣ ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΥΣΕΣ ΣΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ Διακριτικός Τίτλος Όμιλος NEMESIS CONTRACTING PLC RΙΖΖΑΝΙ de ECCHER S.p.A. SALINI IMPREGILO S.p.A. NEMESIS CONTRACTING PLC RΙΖΖΑΝΙ de ECCHER S.p.A. SALINI IMPREGILO S.p.A. SELI S.p.A. SOMAGUE ENGENHARIA S.A. TADDEI S.p.A. VAN OORD DREDGING AND MARINE CONTRACTORS B.V. 37 VINCI CONSTRUCTION GRANDS PROJECTS S.A.S. SALINI IMPREGILO Group SELI S.p.A. SOMAGUE ENGENHARIA S.A. 36 CYFIELD SACYR TADDEI S.p.A. VAN OORD DREDGING AND MARINE CONTRACTORS B.V. VINCI CONSTRUCTION GRANDS PROJECTS S.A.S. VAN OORD VINCI S.A.
27. Στο Παράρτημα II της παρούσας παρουσιάζονται πληροφορίες σχετικά με κάθε μία από τις ανωτέρω εμπλεκόμενες επιχειρήσεις. I.4.1.2 ΣΥΝΔΕΣΜΟΙ ΕΡΓΟΛΗΠΤΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ
28. Επιπλέον των προαναφερόμενων εργοληπτικών επιχειρήσεων, στην παρούσα διαδικασία συμμετέχουν και οι σύνδεσμοι εργοληπτικών επιχειρήσεων «ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΤΑΙΡΕΙΩΝ» (εφεξής και «ΣΑΤΕ») και «ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΩΝ ΑΝΩΤΕΡΩΝ ΤΑΞΕΩΝ» (εφεξής και «ΣΤΕΑΤ»), ως διάδοχος του «ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΤΑΙΡΙΩΝ Η΄ ΤΑΞΗΣ» (εφεξής και «ΣΤΕΗΤ»). I.4.1.2.1 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΤΑΙΡΕΙΩΝ
29. Ο «ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΤΑΙΡΕΙΩΝ» ιδρύθηκε το 1965, εδρεύει στην Αθήνα, η περιφέρεια δράσης του είναι σε ολόκληρη την ελληνική επικράτεια και εκπροσωπεί τα συμφέροντα των τεχνικών εταιριών. Τα μέλη του Συνδέσμου διακρίνονται σε τακτικά, ειδικά και αρωγά. Ως τακτικά μέλη έχουν δικαίωμα εγγραφής όλες οι νομίμως συνεστημένες ανώνυμες, περιορισμένης ευθύνης, ομόρρυθμες και ετερόρρυθμες τεχνικές εταιρίες, καθώς και οι οιασδήποτε άλλης μορφής εταιρίες με νομική προσωπικότητα, οι οποίες είναι εγγεγραμμένες στο εκάστοτε ισχύον επίσημο ΜΕΕΠ. Ως ειδικά μέλη του Συνδέσμου εγγράφονται ατομικές εργοληπτικές επιχειρήσεις - φυσικά πρόσωπα, τα οποία είναι εγγεγραμμένα στο εκάστοτε ισχύον επίσημο ΜΕΕΠ. Ως αρωγά μέλη του Συνδέσμου εγγράφονται φυσικά πρόσωπα που είναι εγγεγραμμένα στο εκάστοτε ισχύον Μητρώο Εμπειρίας Κατασκευαστών (ΜΕΚ) και αποτελούν στελέχη των εταιριών – τακτικών μελών του ΣΑΤΕ, ή των ατομικών εργοληπτικών επιχειρήσεων – ειδικών μελών του ΣΑΤΕ, σύμφωνα με τις περί στελέχωσης διατάξεις της κείμενης 15 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ νομοθεσίας. Τα ειδικά και αρωγά μέλη κατά κανόνα δεν έχουν δικαίωμα ψήφου και εκλέγεσθαι στο ΔΣ του ΣΑΤΕ.
30. Σύμφωνα με την τελευταία έκδοση «ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΡΓΟΛΗΠΤΙΚΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΤΑΙΡΕΙΩΝ» (Μάρτιος 2016), ο ΣΑΤΕ έχει σχεδόν διπλασιάσει το πλήθος των εταιριών μελών του από 373 το 2000 σε 710 το 2016, και αποτελεί την αντιπροσωπευτικότερη εταιρική εργοληπτική οργάνωση στην Ελλάδα. Ανοδική είναι και η τάση του πλήθους των ατομικών επιχειρήσεων που έχουν εγγραφεί στον ΣΑΤΕ ως μέλη (136 κατά το 2016).
31. Βάσει του προσκομισθέντος καταστατικού74, οι σκοποί του ΣΑΤΕ περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, τη μελέτη, την προστασία και την προαγωγή των συμφερόντων των μελών του, την ανταλλαγή πληροφοριών επαγγελματικού και επιστημονικού περιεχομένου, τον συντονισμό των ενεργειών των μελών του για την ανάπτυξή τους, την προώθηση του έργου που επιτελούν τα μέλη του και τη συμμετοχή του στις διαδικασίες προγραμμάτων χρηματοδοτουμένων από την Ευρωπαϊκή Ένωση και άλλους διεθνείς ή δημόσιους φορείς.
32. O ΣΑΤΕ διοικείται από αιρετό 13μελές Δ.Σ. που εκλέγεται από τη Γ.Σ. και απαρτίζεται από τον Πρόεδρο, δύο Αντιπροέδρους, τον Γενικό Γραμματέα, τον Αναπληρωτή Γενικό Γραμματέα και τον Ταμία, οι οποίοι αποτελούν το Προεδρείο, και από επτά

(7)Συμβούλους.

1. Κατά την χρονική περίοδο των ετών 1989 έως 1997, η σύνθεση των Δ.Σ. του ΣΑΤΕ είχε ως εξής: (α) την περίοδο 06/1988-04/1990: […] (Πρόεδρος), […] (Αντιπρόεδρος), […] (Γεν. Γραμματέας), […] (Ταμίας), […] (Μέλος), […] (Μέλος), […] (Μέλος), (β) την περίοδο 04/1990-06/1991: […] (Πρόεδρος), […] (Αντιπρόεδρος), […] (Γεν. Γραμματέας), […] (Ταμίας), […] (Μέλος), […] (Μέλος), […] (Μέλος), (γ) την περίοδο 06/1991-06/1994: […] (Πρόεδρος), […] (Αντιπρόεδρος), […] (Γεν. Γραμματέας), […] (Ταμίας), […] (Μέλος), […] (Μέλος), […] (Μέλος) και (δ) την περίοδο 06/1994-01/1997: […] (Πρόεδρος), […] (Αντιπρόεδρος), […] (Γεν. Γραμματέας), […] (Ταμίας), […] (Μέλος), […] (Μέλος), […] (Μέλος).
2. Κατά την έναρξη της έρευνας της Υπηρεσίας, τον Φεβρουάριο του 2013, η σύνθεση του ΔΣ (03/2012-03/2014) του ΣΑΤΕ είχε ως εξής: ΘΕΣΗ ΟΝΟΜΑ Πρόεδρος […] Αντιπρόεδρος (5ης, 6ης, 7ης ) Αντιπρόεδρος (4ης και κάτω) […] 74 […] ΕΚΠΡ. ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΑΕ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ ΑΕ / ΤΕΡΝΑ ΑΕ ΤΑΛΩΣ ΑΤΕ Βλ. απαντητική επιστολή ΣΑΤΕ με αριθ. πρωτ. 4746/22.07.
3. 16 ΤΑΞΗ

(2013)5η 7η 4η ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ΘΕΣΗ Γεν. Γραμματέας Ταμίας ΟΝΟΜΑ […] […] ΕΚΠΡ. ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΣ Δ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ ΑΕ ΑΙΘΡΙΟΝ ΑΤΕ ΤΑΞΗ

(2013)6η Α1, 2η […] […] […] […] Μέλη […] […] […] […] ΕΚΤΩΡ ΤΕΧΝΙΚΗ ΑΕ 3η ΒΑΛΤΕΣΙΝΙΚΟ Α.Τ.Ε.ΞΕ.Β.Ε. 3η Τ.Ε.Κ. ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Α.Ε. 2η ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΑΤΕΒΕ 4η ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ ΙΛΙΣΣΟΣ ΑΤΕ 4η ΟΚΤΑΝΑ ΑΕ 2η ΨΑΡΡΑΣ ΑΤΕ 4η

1. Η ισχύς της θητείας του ανωτέρω αναφερόμενου ΔΣ ήταν διετής, από Μάρτιο του 2012, έως τον Μάρτιο του
2. Στις 18.03.2016, ψηφίστηκε νέο ΔΣ με την εξής σύνθεση: ΘΕΣΗ Πρόεδρος Αντιπρόεδρος (5ης, 6ης, 7ης ) Αντιπρόεδρος (4ης και κάτω) Γεν. Γραμματέας ΟΝΟΜΑ […] […] ΕΚΠΡ. ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΤΑΛΩΣ ΑΤΕ ΑΡΧΙΚΟΝ ΑΕ ΤΑΞΗ

(2013)4η 6η […] ΕΚΤΩΡ ΤΕΧΝΙΚΗ ΑΕ 3η […] 6η Αν. Γεν. Γραμματέας Ταμίας […] ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΣ Δ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ ΑΕ ΑΙΘΡΙΟΝ ΑΤΕ Μέλη […] Α1, 2η ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ ΑΕ / ΤΕΡΝΑ ΑΕ ΗΡΩΝ ΑΤΕ 7η 4η […] ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΑΕ ΑΚΩΝ ΤΕΧΝΙΚΗ ΑΕ […] Σ.Μ.ΑΝΕΓΕΡΣΗ ΑΕ 3η […] ΕΡΓΟΔΥΝΑΜΙΚΗ ΠΑΤΡΩΝ ΑΤΕ ΤΖΗΚΑΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ Ο.Ε. ΜΑΝΔΡΟΥΚΑΣ ΑΤΕ 5η […] […] […] […] 17 4η 5η 1η 1η, 2η ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ I.4.1.2.2 ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΤΑΙΡΙΩΝ Η΄ ΤΑΞΗΣ

1. Ο «ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΤΑΙΡΙΩΝ Η΄ ΤΑΞΗΣ» ιδρύθηκε το 199575, με έδρα την Αθήνα και μέλη του τις τεχνικές επιχειρήσεις της Ελλάδας, κατόχους πτυχίων Η΄ τάξης. Ο εν λόγω Σύνδεσμος διαλύθηκε (απόφαση 1672/2005 του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών) κατόπιν σχετικής αίτησης των μελών του Δ.Σ, διότι μετά την ολοκλήρωση κατάταξης των εργοληπτικών εταιριών βάσει του Ν. 2940/2001, κανένα από τα μέλη του ΣΤΕΗΤ δεν κατείχε πλέον πτυχίο Η΄ τάξης. Ειδικότερα στην εν λόγω απόφαση αναφέρεται: «… τη 6.08.2001 επήλθε νομοθετική μεταβολή … με αποτέλεσμα … να καταστεί αδύνατη η επίτευξη του σκοπού του σωματείου, … Προς τούτο δε τα μέλη του ως άνω Σωματείου ήδη έχουν συστήσει άλλο Σωματείο με την επωνυμία «ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΤΑΙΡΙΩΝ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΤΑΞΕΩΣ» και τη συντομογραφία «ΣΤΕΑΤ» …».
2. Οι σκοποί του ΣΤΕΗΤ, βάσει του προσκομισθέντος καταστατικού76, περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, τη μελέτη, την προστασία και την προαγωγή των συμφερόντων των μελών του, την ανάπτυξη σχέσεων μεταξύ των μελών του που θα επιτρέψουν την από κοινού ανάληψη έργων, τη δημιουργία συστήματος λήψεως και διάχυσης πληροφοριών μεταξύ των μελών, τη λήψη, κατάταξη και αξιολόγηση των πληροφοριών για τα χρηματοδοτούμενα από την Ευρωπαϊκή Ένωση προγράμματα και την προβολή του έργου που επιτελούν τα μέλη μέσα στο πλαίσιο της εθνικής οικονομίας.
3. Κατά την χρονική περίοδο των ετών 1995 έως 1997 η σύνθεση των Δ.Σ. του ΣΤΕΗΤ έχει ως εξής: (α) από 23.10.1995: προσωρινή διοίκηση: […] (ΜΕΤΩΝ ΑΕ) – Πρόεδρος, […] (ΑΤΕΜΚΕ ΑΤΕ), […] (ΚΟΡΟΝΤΖΗΣ ΑΕ), […] (ΘΕΜΕΛΗ ΑΕ), […] (ΤΕΧΝΟΔΟΜΗ ΑΕ), […] (Κ.Ι. ΣΑΡΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ ΑΕ), […] (ΕΥΚΛΕΙΔΗΣ ΑΤΕ), (β) από 06.03.1996: Πρόεδρος: […] (ΜΕΤΩΝ ΑΕ), Αντιπρόεδρος: […] (ΕΥΚΛΕΙΔΗΣ ΑΤΕ), Γεν. Γραμματέας: […] (ΑΤΕΜΚΕ ΑΤΕ), Ταμίας: […] (ΤΕΧΝΟΔΟΜΗ ΑΕ), Μέλη: […] (ΑΒΑΞ ΑΕ), […] (ΕΤΕΘ ΑΕ), […] (ΕΛΛ. ΤΕΧΝΟΔΟΜΙΚΗ ΑΕ), 75 Ιδρυτικά μέλη του ΣΤΕΗΤ ήταν οι εταιρίες: ΟΔΩΝ & ΟΔΟΣΤΡΩΜΑΤΩΝ, ΑΛΤΕ ΑΤΕ, ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΑΕ, ΑΒΑΞ ΑΕ, ΤΕΧΝΙΚΗ ΟΛΥΜΠΙΑΚΗ ΑΕ, ΑΤΕΜΚΕ ΑΤΕ, ΣΙΓΑΛΑΣ ΑΤΕ, ΠΑΝΤΕΧΝΙΚΗ ΑΕ, ΕΛΤΕΡ ΑΤΕ, Ι.Γ. ΚΟΡΟΝΤΖΗΣ ΑΕ, Κ.Ι. ΣΑΡΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ ΑΕ, ΕΤΕΘ ΑΕ, ΓΝΩΜΩΝ, ΕΡΓΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΑΤΕ, ΕΤΕΠ, ΘΕΣΣΑΛΙΚΗ, ΠΑΡΝΩΝ, ΕΥΚΛΕΙΔΗΣ, ΒΙΟΤΕΡ ΑΕ, ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΑΕ, ΤΕΒ ΑΕ, ΖΕΥΣ ΑΤΕ, ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΤΕΧΝΟΔΟΜΙΚΗ ΑΕ, ΠΡΟΟΔΕΥΤΙΚΗ ΑΤΕ, ΑΕΓΕΚ ΑΕ, ΕΡΓΑΣ, ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΝΩΣΙΣ ΑΕ, ΑΒΕΤΤΕ ΤΕΧΝΟΔΟΜΗ, ΕΚΤΕΡ ΑΕ, ΓΕΝΕΡ ΑΕ, ΤΕΓΚ ΑΕ, ΜΕΤΩΝ ΑΕ, ΓΕΚΑΤ ΑΤΕ, ΤΕΡΝΑ ΑΕ, ΘΕΜΕΛΙΟΔΟΜΗ ΑΕ, ΑΘΗΝΑ ΑΕΤΒ ΕΤΕ, ΑΚΤΩΡ ΑΤΕ (υπ’ αριθ. πρωτ. 6271/27.10.2015). Οι εταιρίες-μέλη του ΣΤΕΗΤ κατά την τελευταία Γ.Σ. της 12.02.2003 ήταν οι: ΑΒΑΞ ΑΕ, ΑΕΓΕΚ ΑΕ, ΑΘΗΝΑ ΑΕΤΒΤΕ, ΑΚΤΩΡ ΑΤΕ, ΑΛΤΕ ΑΤΕ, ΑΤΕΡΜΩΝ ΑΤΤΕΕ, ΑΤΤΙ -ΚΑΤ ΑΤΕ, ΒΙΟΤΕΡ ΑΕ, ΓΑΝΤΖΟΥΛΑΣ ΑΤΕΕ, ΕΜΠΕΔΟΣ ΑΕ, ΓΕΝΕΡ ΑΕ, CYBARCO ATE, ΔΟΜΟΤΕΧΝΙΚΗ ΑΕ, ΕΚΤΕΡ ΑΕ, ΕΛΛ. ΤΕΧΝΟΔΟΜΙΚΗ ΑΕ, ΕΝΤΕΧΝΟΣ ΑΕ, ΕΡΓΑΣ ΑΤΕ, ΕΤΕΘ ΑΕ, ΕΥΚΛΕΙΔΗΣ ΑΤΕ, ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΑΕ, ΘΕΜΕΛΙΟΔΟΜΗ ΑΕ, ΘΕΣΣΑΛΙΚΗ ΑΤΕ, Κ. ΚΟΥΡΤΙΔΗΣ ΑΕ, ΜΕΤΩΝ ΑΕ, ΜΟΧΛΟΣ ΑΕ, ΠΑΝΤΕΧΝΙΚΗ ΑΕ, ΠΑΡΝΩΝ ΑΕ, ΤΕΡΝΑ ΑΕ. 76 Βλ. απαντητική επιστολή ΣΤΕΑΤ με αριθ. πρωτ. 6271/27.10.
4. 18 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (γ) από 05.06.1996: Πρόεδρος: […] (ΑΤΕΜΚΕ ΑΤΕ), Αντιπρόεδρος: […] (ΑΒΑΞ ΑΕ), Γεν. Γραμματέας: […] (ΕΥΚΛΕΙΔΗΣ ΑΤΕ), Ταμίας: […] (ΤΕΧΝΟΔΟΜΗ ΑΕ), Μέλη: […] (ΕΤΕΘ ΑΕ), […] (ΕΛΛ. ΤΕΧΝΟΔΟΜΙΚΗ ΑΕ), […] (ΕΡΓΑΣ ΑΤΕ), (δ) την περίοδο από 12.05.1997 έως 09.02.1999: Πρόεδρος: […] (ΑΒΑΞ ΑΕ), Αντιπρόεδρος: […] (ΕΤΕΘ ΑΕ), Γεν. Γραμματέας: […] (ΕΥΚΛΕΙΔΗΣ ΑΤΕ), Ταμίας: […] (ΤΕΧΝΟΔΟΜΗ ΑΕ), Μέλη: […] (ΕΛΛ.ΤΕΧΝΟΔΟΜΙΚΗ ΑΕ), […] (ΕΡΓΑΣ ΑΤΕ), […] (ΑΤΤΙΚΑΤ ΑΤΕ).
5. Η σύνθεση του ΔΣ στις 10.09.2002 είχε ως εξής: ΘΕΣΗ Πρόεδρος Αντιπρόεδρος Γεν. Γραμματέας Ταμίας Μέλη ΟΝΟΜΑ […] […] […] […] […] […] […] ΕΚΠΡ. ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΑΒΑΞ ΑΕ ΑΤΤΙΚΑΤ ΑΤΕ ΕΥΚΛΕΙΔΗΣ ΑΤΕ ΚΟΡΟΝΤΖΗΣ ΑΕ ΕΝΤΕΧΝΟΣ ΑΕ ΤΕΓΚ ΑΕ ΘΕΣΣΑΛΙΚΗ ΑΤΕ I.4.1.2.3 ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΤΑΙΡΙΩΝ ΑΝΩΤΕΡΩΝ ΤΑΞΕΩΝ
6. Ο «ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΩΝ ΑΝΩΤΕΡΩΝ ΤΑΞΕΩΝ» ιδρύθηκε το 2003, ως αποτέλεσμα των νομοθετικών αλλαγών που εισήγαγε ο Ν. 2940/2001 αναφορικά με τα κριτήρια κατάταξης των εργοληπτικών εταιριών. Εδρεύει στην Αθήνα και μέλη του αποτελούν 36 τεχνικές επιχειρήσεις της Ελλάδας, κάτοχοι πτυχίων 7ης και 6ης τάξης
7. Σύμφωνα με την υπ’ αριθ. 4230/2003 εγκριτική απόφαση σύστασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, ο ΣΤΕΑΤ ιδρύθηκε από 44 εταιρίες – μέλη
8. Τα μέλη της προσωρινής του διοίκησης (05/2003) ήταν οι: […], […], […], […], […], […], […].
9. Σύμφωνα με τα αναφερόμενα στην ιστοσελίδα του, οι στόχοι του ΣΤΕΑΤ περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, την προβολή της σημασίας του κατασκευαστικού κλάδου, την καταπολέμηση της γραφειοκρατίας στις διαδικασίες ανάθεσης δημοσίων έργων, την εξασφάλιση ίσης μεταχείρισης από το ελληνικό κράτος των ελληνικών και των ξένων εταιριών και την υποστήριξη των συμφερόντων των μελών του.
10. Η σύνθεση του Δ.Σ. από 18.04.2013 έχει ως εξής: ΘΕΣΗ Πρόεδρος ΟΝΟΜΑ […] Αντιπρόεδρος […] Γεν. Γραμματέας […] Ταμίας Μέλη […] […] […] ΕΚΠΡ. ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ Δ/νων Σύμβουλος της ΜΩΡΕΑΣ Α.Ε. ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ ΑΕ / ΤΕΡΝΑ ΑΕ ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΣ Δ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ ΑΕ ΤΟΞΟΤΗΣ ΑΕ ΕΝΤΕΧΝΟΣ ΑΕ J&P-ΑΒΑΞ ΑΕ 77 ΤΑΞΗ

(2016)7η 7η 6η 6η 6η 7η Βλ. http://www.steat.gr/statement.asp?lang=gr. Σύμφωνα με την 4230/2003 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών οι εκκαθαριστές του ΣΤΕΗΤ και αιτούντες την ίδρυση του ΣΤΕΑΤ είναι οι: […]. 78 19 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ΘΕΣΗ I.4.2 ΟΝΟΜΑ […] ΕΚΠΡ. ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΕΚΤΕΡ ΑΕ ΤΑΞΗ

(2016)6η Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ

1. Όπως προαναφέρθηκε (βλ. ανωτέρω υπό 7), κατόπιν κοινοποίησης της Εισήγησης, όσες από τις εμπλεκόμενες κατά την Εισήγηση επιχειρήσεις το ζήτησαν, έλαβαν πρόσβαση στο φάκελο της υπόθεσης
2. Την 26.09.2016 τα συμμετέχοντα στην παρούσα διαδικασία μέρη80 υπέβαλαν το προβλεπόμενο στο άρθρο 14 παρ. 2 του Κανονισμού Λειτουργίας και Διαχείρισης της ΕΑ Υπόμνημα, κατόπιν παράτασης της σχετικής προθεσμίας υποβολής σε συνέχεια σχετικών αιτημάτων τους
3. Σύμφωνα με την παράγραφο 32 της Ανακοίνωσης για τη Διαδικασία Διευθέτησης Διαφορών και την υποσημείωση 31, η αναβολή της συζήτησης της υπόθεσης για τις φερόμενες ως εμπλεκόμενες εκείνες επιχειρήσεις που δεν υπέβαλαν αίτημα υπαγωγής στη ΔΔΔ λόγω κίνησης από την Επιτροπή Ανταγωνισμού της εν λόγω διαδικασίας, δεν συμπαρασύρει την προθεσμία υποβολής Υπομνήματος και την προθεσμία υποβολής Προσθήκης στο Υπόμνημα (Αντίκρουση) κατά το άρθρο 14 παρ. 2 και 4 του Κανονισμού Λειτουργίας και Διαχείρισης της ΕΑ (εφεξής «ΚΛΔ»), για τις επιχειρήσεις αυτές.
4. Την 06.10.2016 τα συμμετέχοντα στην παρούσα διαδικασία μέρη82 υπέβαλαν την προβλεπόμενη στο άρθρο 14 παρ. 4 του ΚΛΔ Προσθήκη στο Υπόμνημα (Αντίκρουση), αφότου έλαβαν αντίγραφα των Υπομνημάτων και των σχετικών εγγράφων που προσκόμισαν τα λοιπά μέρη, κατά τα προβλεπόμενα στο άρθρο 14 παρ. 3 του ΚΛΔ.
5. Την 09.03.201783 η Επιτροπή Ανταγωνισμού κάλεσε τα συμμετέχοντα στην παρούσα διαδικασία μέρη να υποβάλουν, εφόσον το επιθυμούν, αίτημα πρόσβασης στις Προτάσεις Διευθέτησης Διαφοράς, στις Δηλώσεις Διευθέτησης Διαφοράς, στην Εισήγηση Διευθέτησης και σε λοιπά έγγραφα τα οποία υποβλήθηκαν από τα μέρη που συμμετείχαν στη ΔΔΔ κατά τη διάρκεια αυτής (εφεξής και «έγγραφα της ΔΔΔ»), κατά τα προβλεπόμενα στο άρθρο 15 του ΚΛΔ και στην παράγραφο 49 της Ανακοίνωσης για τη Διαδικασία Διευθέτησης Διαφορών
6. 79 Βλ. Παράρτημα Ι με τις εταιρίες στις οποίες δόθηκε πρόσβαση στο φάκελο κατόπιν αιτήματός τους. Βλ. Παράρτημα ΙΙΙ με τις εταιρίες που υπέβαλαν Υπόμνημα κατά τα ανωτέρω. 81 Η αρχική προθεσμία είχε προσδιορισθεί για τις 21.07.
7. Βλ. αιτήματα των συμμετεχόντων στην παρούσα διαδικασία μερών: ALSTOM TRANSPORT S.A 158/22.06.2016, FCC CONSTRUCCION S.A. 4268/15.06.2016, Hochtief Projektentwicklung GmbH, Hochtief PPP Solutions GmbH και Hochtief Solutions AG 153/22.06.2016, SALINI IMPREGILO SpA 152/22.06.2016, VAN OORD DREDGING AND MARINE CONTRACTORS BV 159/22.06.2016, ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ 148/21.06.2016, ΑΦΟΙ ΙΑΚΩΒΟΥ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ ΕΠΕ 155/22.06.2016, ΠΡΟΟΔΕΥΤΙΚΗ ΑΤΕ 165/23.06.2016, και ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΤΑΙΡΕΙΩΝ (ΣΑΤΕ) 149/21.06.
8. 82 Βλ. Παράρτημα III με τις εταιρίες που υπέβαλαν Αντίκρουση κατά τα ανωτέρω. 83 Η TADDEI S.p.A. στις 21.03.
9. 84 Σύμφωνα με την εν λόγω Ανακοίνωση, στις εμπλεκόμενες σε συγκεκριμένη υπόθεση επιχειρήσεις, οι οποίες δεν έχουν υπαχθεί στη ΔΔΔ, παρέχεται πρόσβαση σε έγγραφα που υποβλήθηκαν κατά τη διάρκεια της εν λόγω διαδικασίας καθώς και στην Εισήγηση Διευθέτησης κ.α, υπό την προϋπόθεση ότι τούτες και οι πληρεξούσιοι δικηγόροι τους δεσμεύονται να χρησιμοποιήσουν τα εν λόγω έγγραφα και τις πληροφορίες που περιλαμβάνονται σε αυτές αποκλειστικά για τους σκοπούς της διαδικασίας ενώπιον της Επιτροπής Ανταγωνισμού, κατά παρέκκλιση από το άρθρο 15 παρ.14 του ΚΛΔ. 80 20 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
10. Από την 13.03.2017 έως την 24.03.2017 όσα από τα συμμετέχοντα στην παρούσα διαδικασία μέρη υπεβαλαν σχετικό αίτημα85, έλαβαν πρόσβαση στα έγγραφα της ΔΔΔ με μελέτη των στοιχείων στα γραφεία της Γενικής Διεύθυνσης Ανταγωνισμού κατά τα προβλεπόμενα στην παράγραφο 10 του άρθρου 15 του ΚΛΔ, εφόσον προσκόμισαν τα απαραίτητα νομιμοποιητικά έγγραφα και την προβλεπόμενη στην παράγραφο 49 της Ανακοίνωσης για τη Διαδικασία Διευθέτησης Διαφορών Σύμβαση Εχεμύθειας.
11. Έως τις 30.03.2017 τα συμμετέχοντα στην παρούσα διαδικασία μέρη86 υπέβαλαν Συμπληρωματικό Υπόμνημα επί της Εισήγησης, της Εισήγησης Διευθέτησης και των εγγράφων της ΔΔΔ, ενώ ήδη στις 21-22.03.2017 είχε επιδοθεί στο σύνολο των συμμετεχόντων στην παρούσα διαδικασία μερών κλήση για συζήτηση της υπόθεσης την 07.04.
13. Στις 12.06.2017, μετά την ολοκλήρωση της ακροαματικής διαδικασίας και την επίδοση στα μέρη των πρακτικών αυτής, τα συμμετέχοντα στην παρούσα διαδικασία μέρη87 υπέβαλαν Συμπληρωματικό Υπόμνημα μετά τη συζήτηση, κατά τα προβλεπόμενα στο άρθρο 25 ΚΛΔ σε συνδυασμό με το άρθρο 15 παρ. 10 του ν. 3959/
14. I.5 ΕΝΣΤΑΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΔΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΦΥΣΗΣ ΑΙΤΗΜΑΤΑ ΤΩΝ ΕΜΠΛΕΚΟΜΕΝΩΝ ΜΕΡΩΝ I.5.1 ΠΑΡΑΒΙΑΣΗ ΟΥΣΙΩΔΟΥΣ ΤΥΠΟΥ ΤΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΛΟΓΩ ΚΙΝΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΤΟΠΙΝ ΠΛΗΜΜΕΛΩΝ ΚΑΤΑΓΓΕΛΙΩΝ
15. Στα υπομνήματά της, αλλά και στη συζήτηση ενώπιον της Επιτροπής88, η εταιρία SELI ισχυρίστηκε ότι συντρέχει παράβαση ουσιώδους τύπου της διαδικασίας, διότι, σύμφωνα με όσα υπολαμβάνει, η παρούσα διαδικασία έρευνας φέρεται να έχει το χαρακτήρα αυτεπάγγελτης διαδικασίας, ενώ στην πραγματικότητα κινήθηκε κατόπιν πλημμελών καταγγελιών των […] και […] των εταιριών ΜΗΧΑΝΙΚΗ και ΠΡΟΟΔΕΥΤΙΚH, αντίστοιχα. Συγκεκριμένα, κατά τους ισχυρισμούς της εταιρίας, δεν είναι γνωστό ποιός πρωτοκόλλησε τα δημοσιεύματα που φέρονται να στάθηκαν αφορμή για την κίνηση της αυτεπάγγελτης έρευνας, μάλιστα δε αρκετά έτη μετά τη δημοσίευσή τους
16. Περαιτέρω, οι καταθέσεις των ανωτέρω προσώπων90 δεν έλαβαν τον τύπο της καταγγελίας, ούτε συμπληρώθηκε το προβλεπόμενο με απόφαση της Επιτροπής έντυπο καταγγελίας, με τα αιτούμενα εκεί στοιχεία. Και τούτο, παρότι τα ανωτέρω πρόσωπα ή/ και οι εταιρίες που 85 Βλ. Παράρτημα III με τις εταιρίες που αιτήθηκαν και έλαβαν πρόσβαση στα έγγραφα της ΔΔΔ. Βλ. Παράρτημα III με τις εταιρίες που υπέβαλαν Συμπληρωματικό Υπόμνημα, αφότου έλαβαν πρόσβαση τα έγγραφα της ΔΔΔ. 87 Βλ. Παράρτημα III με τις εταιρίες που υπέβαλαν Συμπληρωματικό Υπόμνημα μετά την ακρόαση. 88 Βλ. μεταξύ άλλων το υπ’ αριθ. πρωτ. 359/26.10.2016 Υπόμνημα της SELI, σελ. 11 επ., Πρακτικά της 36ης συνεδρίασης Ε.Α, σελ. 91 και
17. 89 Πρόκειται για τα ακόλουθα δημοσιεύματα τα οποία κατατέθηκαν στην ΕΑ με το υπ’ αριθ. πρωτ. 3911/27.04.2012: Δημοσιεύματα εφημερίδας «ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ» του […] (ΕΚΤΕΡ) της 16.03.2010 και Δημοσίευμα εφημερίδας «ΠΡΩΤΟ ΘΕΜΑ» της 29.02.2008 με τίτλο «Ξέσπασε πόλεμος στους εργολάβους για το μετρό». 90 Βλ. ανωτέρω παρ. 2 υπό γ. 86 21 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ εκπροσωπούν φέρονται σε δημοσιεύματα να δηλώνουν ότι έχουν υποβάλει καταγγελίες ενώπιον διαφόρων αρχών, ελληνικών ή ευρωπαϊκών, ή σε κάθε περίπτωση ότι προτίθενται να καταθέσουν καταγγελίες ή υπομνήματα ενώπιον της Επιτροπής Ανταγωνισμού. Περαιτέρω, κατά την SELI, οι καταθέσεις των εν λόγω προσώπων ως πλημμελείς καταγγελίες, σε συνδυασμό με τα προαναφερόμενα δημοσιεύματα, δεν δικαιολογούν την κίνηση αυτεπάγγελτης έρευνας.
18. Κατά την κρίση της Επιτροπής Ανταγωνισμού οι ανωτέρω αιτιάσεις είναι απορριπτέες ως αβάσιμες και στηριζόμενες σε εσφαλμένη προϋπόθεση. Συγκεκριμένα, από τα άρθρα 14, 25 και 38 επ. του ν. 3959/2011, σε συνδυασμό με τις γενικές αρχές του διοικητικού δικαίου, προκύπτει ότι η διοικητική διαδικασία μετά το πέρας της οποίας εκδίδονται οι προβλεπόμενες από τις διατάξεις αυτές αποφάσεις της Επιτροπής Ανταγωνισμού αρχίζει είτε από την καταγγελία παραβίασης των διατάξεων περί ανταγωνισμού, είτε από σχετική αυτεπάγγελτη έρευνα της Αρχής. Αφορμή για την κίνηση αυτεπάγγελτης έρευνας δύνανται να αποτελέσουν μεταξύ άλλων δημοσιεύματα εφημερίδων, διαμαρτυρίες πολιτών ή εταιριών, οι οποίες δεν πληρούν τον τύπο της κατ’ άρθρο 36 του ν. 3959/2011 καταγγελίας και λαμβάνονται υπόψη από την Υπηρεσία για το λόγο αυτό ως «πληροφορίες για την αγορά»91, καθώς και ανώνυμες υποβολές στοιχείων, οι οποίες τυγχάνουν του ίδιου χειρισμού
19. Ανεξαρτήτως του τρόπου εκκίνησης της έρευνας (αυτεπαγγέλτως ή κατόπιν καταγγελίας), το εύρος των ερευνητικών και δικαιοδοτικών εξουσιών που απολαμβάνει η Επιτροπή είναι το ίδιο. Μόνη διαφορά είναι, ότι στη διοικητική διαδικασία που κινείται κατόπιν υποβολής καταγγελίας με τον τύπο και τρόπο που καθορίζει η Ανακοίνωση της Ε.Α. περί του τύπου και του τρόπου υποβολής των κατ’ άρθρο 36 του ν. 3959/2011 καταγγελιών, το πρόσωπο, φυσικό ή νομικό, που υπέβαλε την κατά τα ως άνω καταγγελία απολαμβάνει σειράς δικονομικών δικαιωμάτων, και ιδίως κλητεύεται ενώπιον της Επιτροπής Ανταγωνισμού και συμμετέχει ως διάδικος κατά την ακροματική διαδικασία
21. Εν προκειμένω, όπως προκύπτει (μεταξύ άλλων) από τις υπ’ αριθ. πρωτ. 2557/20.03.2013, 3260/15.04.2013 και 6598/24.09.2014 επιστολές της Υπηρεσίας προς τους προαναφερόμενους […] (οι δύο πρώτες) και […] (η τελευταία), αυτοί δεν είχαν υποβάλει ενώπιον της Επιτροπής Ανταγωνισμού καταγγελία, κατά την έννοια του άρθρου 36 του ν. 3959/2011 και τη σχετική Ανακοίνωση της Ε.Α. περί του τύπου και του τρόπου υποβολής των κατ’ άρθρο 36 του ν. 3959/2011 καταγγελιών, ούτε η λήψη κατάθεσης και οι υποβολές επιστολών ή/και στοιχείων από μέρους τους κατά τη διάρκεια της έρευνας 91 Βλ. Ανακοίνωση της Ε.Α. περί του τύπου και του τρόπου υποβολής των κατ’ άρθρο 36 του ν. 3959/2011 καταγγελιών, παρ.
22. 92 Βλ. και Ανακοίνωση της Ε.Α. περί του τύπου και του τρόπου υποβολής των κατ’ άρθρο 36 του ν. 3959/2011 καταγγελιών, παρ. 2, 11 και
23. Τα αντίστοιχα ισχύουν και ενώπιον της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ανταγωνισμού. Βλ. DG COMPETITION, Best Practices on the conduct of proceedings concerning Articles 101 and 102 TFEU, παρ. 8- 10, και Ανακοίνωση της Επιτροπής περί χειρισµού των καταγγελιών από την Επιτροπή βάσει των άρθρων 81 και 82 της Συνθήκης ΕΚ, ΕΕ 2004 C 101/05, παρ. 3-
24. 93 Βλ. ενδεικτικά Ανακοίνωση της Ε.Α. περί του τύπου και του τρόπου υποβολής των κατ’ άρθρο 36 του ν. 3959/2011 καταγγελιών, παρ. 5 και
25. 22 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ της Υπηρεσίας συνιστούν καταγγελία, ούτε καν πλημμελή94, κατά τις προαναφερόμενες διατάξεις
26. Μάλιστα, οι ανωτέρω κλήθηκαν να καταθέσουν ενώπιον της Υπηρεσίας, στο πλαίσιο της αυτεπάγγελτης έρευνας που είχε ήδη εκκινήσει η Επιτροπή Ανταγωνισμού
27. Βάσει των ανωτέρω, οι προαναφερόμενοι δεν κατέστησαν καταγγέλλοντες, ούτε τους αναγωρίσθηκε οποιοδήποτε σχετικό δικονομικό δικαίωμα, αλλά απεναντίας περιλαμβάνονται κατά την Εισήγηση στις εμπλεκόμενες στις εξεταζόμενες παραβάσεις εταιρίες. Κατά μείζονα λόγο, τα ανωτέρω ισχύουν για τα αναφερόμενα από την εταιρία SELI δημοσιεύματα
29. Εξάλου, η πλήρης κατά νόμο και τα προβλεπόμενα στην προαναφερόμενη Ανακοίνωση συμπλήρωση μίας ελλιπούς συμπλήρωσης εντύπου «καταγγελίας» είναι προϋπόθεση για την απόκτηση από το πρόσωπο που έκανε τη σχετική υποβολή των δικονομικών δικαιωμάτων του καταγγέλλοντος και όχι για τη σύννομη κίνηση διαδικασίας έρευνας από την Επιτροπή ενόψει της εξουσίας της Επιτροπής να κινεί αυτεπαγγέλτως έρευνες. Συνεπώς, οι ανωτέρω ισχυρισμοί προβάλλονται κατά την κρίση της Επιτροπής και αλυσιτελώς
31. Υπό την αντίθετη αλλά αποκρουόμενη εν προκειμένω εκδοχή, η άσκηση από την Επιτροπή Ανταγωνισμού των εξουσιών και αρμοδιοτήτων της ως δημόσιας αρχής εφαρμογής του ν. 3959/201199 θα επαφίοταν στην επιμέλεια των εκάστοτε φερόμενων καταγγελλόντων, ακόμα και στις περιπτώσεις εκείνες που κατά την αξιολόγησή της ιδίας θα επιβαλόταν η ανάληψη δράσης από μέρους της προς προάσπιση του δημοσίου συμφέροντος. Μια τέτοια ρύθμιση θα αντιστρατευόταν ευθέως την αρχή της αποτελεσματικότητας του εθνικού και ενωσιακού δικαίου ανταγωνισμού.
32. Για λόγους πληρότητας και μόνο σημειώνεται ότι η εταιρία SELΙ, όπως και οι λοιπές φερόμενες ως εμπλεκόμενες εταιρίες, έλαβαν πρόσβαση στο σύνολο των καταθέσεων, αναφορών και υπομνημάτων που κατέθεσαν τα ανωτέρω πρόσωπα και οι εταιρίες που εκπροσωπούν ενώπιον της Επιτροπής Ανταγωνισμού ή άλλων αρχών και αποτέλεσαν τμήμα του φακέλου της κρινόμενης υπόθεσης
33. Συνεπώς, ουδεμία βλάβη συντρέχει στο πρόσωπο της εταιρίας SELI από την απόκτηση ή μη της ιδιότητας του καταγγέλλοντος 94 Βλ. Ανακοίνωση της Ε.Α. περί του τύπου και του τρόπου υποβολής των κατ’ άρθρο 36 του ν. 3959/2011 καταγγελιών, παρ.
34. 95 Συγκεκριμένα, στην υπ’ αριθ. πρωτ. 2557/20.03.2013 επιστολή αναφέρεται «[…]». Αντίστοιχο και το περιεχόμενο της υπ’ αριθ. πρωτ. 3260/15.04.2013 επιστολής όπου αναφέρεται […]. Στην υπ’ αριθ. πρωτ. 6598/24.09.2014 επιστολή αναφέρεται ότι «[…]». 96 Βλ. υπ’ αριθ. πρωτ. 9826/11.12.2012 και 9827/11.12.2012 κλήσεις σύμφωνα με τα άρθρα 39 παρ. 1ζ και 44 του ν.3959/
35. 97 Βλ. σχετικά και υπ’αριθ. πρωτ. 6630/23.09.2016 επιστολή προς την εταιρία SELI. Βλ. και Ανακοίνωση της Ε.Α. περί του τύπου και του τρόπου υποβολής των κατ’ άρθρο 36 του ν. 3959/2011 καταγγελιών, παρ.
36. 98 Πρβλ. ΔΕφΑθ 1333/2011, σκ.
37. 99 Βλ. άρθρο 36 παρ. 1 του ν. 3959/
38. 100 Βλ. υπ’ αριθ. πρωτ. 4577/24.06.2016 απάντηση επί του αιτήματος της εταιρίας SELI για πρόσβαση στο φάκελο της υπόθεσης, στην οποία επισυνάπτεται κατάλογος του συνόλου των εγγράφων του φακέλου της υπόθεσης, περιλαμβανομένων των εν λόγω υποβολών και εγγράφων. Βλ. σχετικά και την υπ’αριθ. πρωτ. 6630/23.09.2016 επιστολή προς την εταιρία SELI. 23 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ από τα ανωτέρω πρόσωπα στη διαδικασία ενώπιον της Επιτροπής Ανταγωνισμού
39. Τον εν λόγω ισχυρισμό, εξάλλου, νομιμοποιούνται να προβάλουν μόνο τα ανωτέρω πρόσωπα το οποίο και δεν έπραξαν. I.5.2 ΠΑΡΑΒΙΑΣΗ ΑΡΧΗΣ NE BIS IN IDEM ΚΑΙ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ 1/2003
40. Στα υπομνήματά της, αλλά και στη συζήτηση ενώπιον της Επιτροπής102, η εταιρία SELI ισχυρίστηκε, ακόμη, ότι η Επιτροπή Ανταγωνισμού δεν έπρεπε να επιληφθεί της κρινόμενης υπόθεσης πριν διερευνήσει την κατάληξη των καταγγελιών των ανωτέρω προσώπων ενώπιον της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Συγκεκριμένα, επικαλούμενη σχετικά δημοσιεύματα στον τύπο της περιόδου 2004-2007, αλλά και δηλώσεις του […] της περιόδου 2013-2016, ισχυρίστηκε ότι οι εταιρίες ΠΡΟΟΔΕΥΤΙΚΗ και ΜΗΧΑΝΙΚΗ, μέσω των εκπροσώπων τους, υπέβαλαν ενώπιον της Ευρωπαϊκής Επιτροπής καταγγελίες για παραβάσεις του άρθρου 101 ΣΛΕΕ σε διαγωνισμούς δημοσίων έργων στην Ελλάδα, και ιδίως αναφορικά με διαγωνισμούς ΜΕΤΡΟ και παραχωρήσεων της περιόδου
41. Κάλεσε δε την Επιτροπή Ανταγωνισμού, επικαλούμενη το άρθρο 13 του Κανονισμού 1/2003, να αναστείλει την παρούσα διαδικασία και να διερευνήσει κατά πόσον οι καταγγελίες αυτές έχουν αρχειοθετηθεί ή έχουν οδηγήσει σε επιβολή κυρώσεων με την υποβολή σχετικού ερωτήματος στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ή επικουρικά να απορρίψει την Εισήγηση, καθώς η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει αποφανθεί υπέρ της νομιμότητας των ανωτέρω διαγωνισμών και αρχειοθέτησε τις εν λόγω καταγγελίες. Σύμφωνα με την εταιρία SELI, υπέρ της νομιμότητας των ανωτέρω διαγωνισμών και της τήρησης των κανόνων του ανταγωνισμού έχουν ομοίως αποφανθεί τα ελληνικά δικαστήρια στα οποία προσέφυγαν οι ανωτέρω εταιρίες και το Ελεγκτικό Συνέδριο κατά τον προσυμβατικό έλεγχο των συμβάσεων που υπογράφηκαν μεταξύ των αναθετουσών αρχών και των κοινοπρακτικών σχημάτων στα οποία κατακυρώθηκαν οι διαγωνισμοί.
42. Περαιτέρω, κατά την εταιρία ενόψει των ανωτέρω, η εκκίνηση της παρούσας διαδικασίας και η τυχόν επιβολή κυρώσεων από την Επιτροπή Ανταγωνισμού παραβιάζει την αρχή ne bis in idem, σύμφωνα με την οποία απαγορεύεται μία επιχείρηση να καταδικασθεί ή να διωχθεί εκ νέου για παράβαση του δικαίου του ανταγωνισμού, για την οποία της έχει ήδη επιβληθεί κύρωση ή για την οποία έχει ήδη κριθεί ότι δεν φέρει ευθύνη με προγενέστερη απόφαση, η οποία δεν είναι πλέον δεκτική προσφυγής.
43. Κατά την κρίση της Επιτροπής Ανταγωνισμού, οι ανωτέρω ισχυρισμοί είναι απορριπτέοι ως αόριστοι και ανεπίδεκτοι νομικής και πραγματικής εκτίμησης, καθώς με αυτούς δεν προσδιορίζεται, έστω σε αδρές γραμμές, το περιεχόμενο και ο χρόνος υποβολής των ανωτέρω φερομένων ως καταγγελιών και αγωγών, αν τυχόν έχουν εκδοθεί αποφάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, των εθνικών δικαστηρίων και του Ελεγκτικού Συνεδρίου επί 101 Για τον ισχυρισμό της εταιρίας SELI περί της αποδεικτικής αξίας των καταθέσεων των ανωτέρω προσώπων βλ. κατωτέρω υπό IV.2.2.2.2.1 παρ. 563-
44. 102 Βλ. μεταξύ άλλων το υπ’ αριθ. πρωτ. 359/26.10.2016 Υπόμνημα της εταιρίας SELI, σελ. 28 επ, την υπ’ αριθ. πρωτ. 445/05.10.2016 Προσθήκη της εταιρίας SELI, σελ. 4, το υπ’ αριθ. πρωτ. 566/12.06.2017 Συμπληρωματικό Υπόμνημα της εταιρίας SELI, σελ. 26, και τα Πρακτικά της 36ης συνεδρίασης Ε.Α., σελ. 37, 92 επ. και 103-
45. 24 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ αυτών103 και ποιο το περιεχόμενό τους, ούτε προσκομίζονται τυχόν τέτοιες αποφάσεις, με συνέπεια να μην δύναται να κρίνει η Επιτροπή αν έχουν όντως εκκινήσει περισσότερες διαδικασίες επιβολής κύρωσης, αν οι διαδικασίες αυτές έχουν ποινικό χαρακτήρα κατά την έννοια του άρθρου 4 του 7ου Προσθέτου Πρωτοκόλλου της ΕΣΔΑ ή του άρθρου 50 του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αν κάποια από αυτές έχει ήδη περατωθεί με αμετάκλητη δικαστική απόφαση και εν τέλει εάν πληρούται εν προκειμένω η τριπλή προϋπόθεση εφαρμογής της αρχής ne bis in dem, ήτοι ταυτότητα πραγματικών περιστατικών, ταυτότητα παραβάτη και ταυτότητα προστατευόμενου εννόμου συμφέροντος104 για κάθε μία από τις ανωτέρω διαδικασίες. Και ναι μεν η Επιτροπή σύμφωνα με την αρχή της χρηστής διοίκησης ερευνά και συμβάλλει με τα μέσα που έχει στη διάθεσή της στην εξακρίβωση των κρίσιμων πραγματικών περιστατικών και περιστάσεων και εξετάζει με επιμέλεια και αμεροληψία όλα τα κρίσιμα στοιχεία της υπόθεσης, ωστόσο, δεν έχει υποχρέωση να χρησιμοποιήσει τις εξουσίες έρευνας που διαθέτει, προς απόδειξη περιστάσεων που επικαλούνται τα μέρη, χωρίς να προσκομίζουν ουδεμία απόδειξη ή έστω ένδειξη περί αυτών
46. Το τελευταίο ισχύει προεχόντως εν προκειμένω ως προς τις αορίστως επικαλούμενες αγωγές και αποφάσεις των εθνικών δικαστηρίων, αναφορικά με τις οποίες η αιτούσα δεν προσδιορίζει ούτε ένα στοιχείο που θα επέτρεπε την αναζήτηση και τον εντοπισμό τους, όπως την ημερομηνία κατάθεσης των αγωγών και την ημερομηνία έκδοσης τυχόν απoφάσεων, το δικάζον δικαστήριο, τα διάδικα μέρη ή τους δημόσιους διαγωνισμούς στους οποίους αφορούν.
47. Για λόγους πληρότητας και μόνο σημειώνεται ότι οι ανωτέρω ισχυρισμοί είναι απορριπτέοι και ως κατ’ ουσίαν αβάσιμοι. Όπως προέκυψε μεταξύ άλλων από την ακροαματική διαδικασία106 και τα έγγραφα που προσκόμισε η εταιρία ΠΡΟΟΔΕΥΤΙΚΗ107, οι καταγγελίες που υπέβαλε ενώπιον της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, τόσο της περιόδου 2005-2007 όσο και της περιόδου 2013-2016 (α) δεν στρέφονται κατά της εταιρίας SELI ή έστω λοιπών, ελληνικών ή αλλοδαπών, κατασκευαστικών εταιριών, αλλά κατά του ελληνικού Δημοσίου και (β) δεν έχουν ως αντικείμενο την παραβίαση του άρθρου 101 ΣΛΕΕ (πρώην 81 ΣυνθΕΚ), αλλά την παραβίαση της ενωσιακής και εθνικής 103 Πρβλ. άρθρο 5 παρ. 4 του ΚΔΔ και ΑΠ 138/2013, που απαιτούν τα σχετικά στοιχεία στα οποία θεμελιώνεται το δεδικασμένο να περιέχονται στα στοιχεία της δικογραφίας ή να έχουν προσκομισθεί από εκείνον που το επικαλείται. 104 Για τη διάπλαση της αρχής ne bis in idem από το ΔΕΕ στο πλαίσιο της εφαρμογής των άρθρων 101 και 102 ΣΛΕΕ βλ. μεταξύ άλλων ΔΕΚ C-238/99 P, C-244/99 P, C-245/99 P, C-247/99 P, C-250/99 P έως C-252/99 P και C-254/99 P, Limburgse Vinyl Maatschappij κ.α, Συλλ. I-08375, σκ. 59 επ, C204/00 P, C-205/00 P, C-211/00 P, C-213/00 P, C-217/00 P και C-219/00 P, Aalborg Portland κ.α, αδημ. σκ. 338, C‑17/10, Toshiba κ.α, δημ. σε ψηφ. Συλλ. σκ. 94 επ. Βλ. επίσης, ΠEK, T-236/01, T239/01, T-244/01 έως T-246/01, T-251/01 έως T-252/01, Tokai Carbon, Συλλ. II-01181, σκ. 130 επ, T305/94 έως T-307/94, T-313/94 έως T-316/94, T-318/94, T-325/94, T-328/94, T-329/94 και T-335/94, Limburgse Vinyl Maatschappij κ.α, Συλλ. II-00931, σκ. 96 επ, T-224/00, Archer Daniels Midland και Archer Daniels Midlands Ingredients, Συλλ. II-02597, σκ. 86, T-223/00, Kyowa Hakko Kogyo και Kyowa Hakko Europe, Συλλ. II-02553, σκ. 97, T-410/03, Hoechst, Συλλ. II-00881, σκ.
48. 105 Βλ. μεταξύ άλλων ΠΕΚ T-216/13, Telefónica, δημ. σε ψηφ. Συλλ., σκ.
49. 106 Βλ. Πρακτικά της 37ης συνεδρίασης Ε.Α, σελ. 5-6 και 33 επ. 107 Βλ. […]. 25 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ νομοθεσίας περί δημοσίων συμβάσεων ή/ και κρατικών ενισχύσεων
50. Βάσει των ανωτέρω, ανεξαρτήτως της έκβασης των προαναφερόμενων καταγγελιών, ουδεμία ταυτότητα πραγματικών περιστατικών, παραβάτη και προστατευόμενου εννόμου συμφέροντος μεταξύ αυτών και της έρευνας που κινήθηκε από την Επιτροπή Ανταγωνισμού υφίσταται εν προκειμένω.
51. Σημειώνεται, επίσης, ως προς τις αποφάσεις του Ελεγκτικού Συνεδρίου109, ότι το τελευταίο, προς προστασία του δημοσίου συμφέροντος από τυχόν σφάλματα, παραλείψεις και πλημμέλειες των διοικητικών οργάνων κατά τη διαδικασία σύναψης δημοσίων συμβάσεων, είναι επιφορτισμένο με τον έλεγχο της νομιμότητας των πράξεων της Διοίκησης, οι οποίες συνθέτουν τη διοικητική διαδικασία επιλογής του αναδόχου, καθώς και του οικείου σχεδίου της προς υπογραφή εργολαβικής σύμβασης110, και όχι με τον έλεγχο εφαρμογής του ν. 3959/2011 και την ενδεχόμενη νόθευση της διαγωνιστικής διαδικασίας μέσω παράνομων διακανονισμών από τις επιχειρήσεις που συμμετέχουν σε αυτούς. Επομένως, οι διαδικασίες ενώπιον του, προφανώς και δεν έχουν ποινικό χαρακτήρα κατά την έννοια του άρθρου 4 του 7ου Προσθέτου Πρωτοκόλλου της ΕΣΔΑ ή του άρθρου 50 του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ώστε να μπορεί να γίνει λόγος για τυχόν ενεργοποίηση της αρχής ne bis in idem εν προκειμένω111, ούτε και υφίσταται ταυτότητα παραβάτη (Διοίκηση – επιχειρήσεις) και προστατευόμενου εννόμου συμφέροντος μεταξύ αυτών και της έρευνας που κινήθηκε από την Επιτροπή Ανταγωνισμού.
52. Συνεπώς, για τους λόγους αυτούς (έλλειψη ταυτότητας πραγματικών περιστατικών, παραβάτη και προστατευόμενου εννόμου συμφέροντος μεταξύ των ανωτέρω διαδικασιών και μη ποινικός χαρακτήρας αυτών), δεν στοιχειοθετείται εν προκειμένω παραβίαση της αρχής ne bis in idem. Συνεπώς, όσα περί του αντιθέτου υποστηρίζονται από την εταιρία είναι απορριπτέα.
53. Κατά μείζονα λόγο, δεν συντρέχουν λόγοι διακοπής της παρούσας διαδικασίας, ούτε δυνάμει του άρθρου 13 του Κανονισμού 1/2003, αντίθετα με τους ισχυρισμούς της SELI. Και αυτό διότι, το άρθρο 13 του Κανονισμού 1/2003 περί αναστολής της διαδικασίας αρχών ανταγωνισμού προϋποθέτει η ίδια συμφωνία ή πρακτική να εκκρεμεί παράλληλα ενώπιον περισσοτέρων αρχών ανταγωνισμού, είτε επειδή υποβλήθηκε σε αυτές σχετική καταγγελία112 είτε επειδή εκκίνησαν σχετική διαδικασία έρευνας αυτεπαγγέλτως, 108 Σημειώνεται ότι η Γενική Διεύθυνση Ανταγωνισμού της Ευρωπαϊκής Επιτροπής είναι αρμόδια, επιπλέον της εφαρμογής των άρθρων 101 και 102 ΣΛΕΕ, και για την τήρηση των άρθρων 107 επ. ΣΛΕΕ περί κρατικών ενισχύσεων. Στην εθνική έννομη τάξη την αρμοδιότητα αυτή δεν ασκεί η Επιτροπή Ανταγωνισμού, αλλά η Κεντρική Μονάδα Κρατικών Ενισχύσεων του Υπουργείου Οικονομικών. 109 Βλ. σχετικά 25 – 27 του υπ’ αριθ. πρωτ. 359/26.10.2016 Υπομνήματος της εταιρίας SELI. 110 Βλ. άρθρο 98 παρ. 1 περ. β του Συντάγματος και άρθρα 15 του ν. 2145/1993, 8 του ν. 2741/1999, 2 του ν. 3060/2002, 35 και 36 του Κώδικα Νόμων για το Ελεγκτικό Συνέδριο που κυρώθηκε με το άρθρο πρώτο του ν. 4129/
54. 111 Το αυτό εξάλλου εικάζεται και για τις επικαλούμενες από την εταιρία αγωγές, για τις οποίες ωστόσο, όπως προαναφέρθηκε, η εταιρία SELI δεν προσκόμισε κανένα στοιχείο. 112 Η ταυτότητα του προσώπου του καταγγέλλοντος είναι αδιάφορη. Η ταυτότητα της πρακτικής είναι το σημαίνον. Βλ. σχετικά παρ. 21 της Ανακοίνωσης για το Δίκτυο. 26 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ προϋπόθεση που δεν συντρέχει εν προκειμένω, όπως προαναφέρθηκε
55. Περαιτέρω, η παράγραφος 1 του άρθρου 13 του Κανονισμού 1/2003, η οποία προβλέπει τη δυνατότητα (όχι την υποχρέωση114) αναστολής της διαδικασίας, καταλαμβάνει περιπτώσεις όπου η ίδια συμφωνία ή πρακτική εκκρεμεί ενώπιον εθνικών αρχών ανταγωνισμού, προϋπόθεση που ομοίως δεν συντρέχει εν προκειμένω.
56. Η περίπτωση που η ίδια συμφωνία ή πρακτική, είτε κατόπιν υποβολής καταγγελίας είτε λόγω εκκίνησης αυτεπάγγελτης έρευνας, εκκρεμεί παράλληλα ενώπιον εθνικής αρχής ανταγωνισμού και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ρυθμίζεται από το άρθρο 13 παρ. 1, τελευταίο εδάφιο, και παρ. 2 και το άρθρο 11 παρ. 6 του Κανονισμού 1/
57. Οι εν λόγω διατάξεις προβλέπουν την ευχέρεια της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να απορρίψει καταγγελία που υποβλήθηκε ενωπιόν της, εφόσον με τη συμφωνία ή πρακτική στην οποία αφορά η καταγγελία ασχολείται ή έχει ήδη ασχοληθεί εθνική αρχή ανταγωνισμού
58. Συνεπώς, εν προκειμένω αλυσιτελώς αιτείται την εφαρμογή των εν λόγω διατάξεων η εταιρία SELI από την Επιτροπή Ανταγωνισμού, αν υποτεθεί ότι συντρέχουν οι λοιπές προϋποθέσεις εφαρμογής αυτών (quod non).
59. Το άρθρο 11 παρ. 6 του Κανονισμού 1/2003 προβλέπει απώλεια της αρμοδιότητας της εθνικής αρχής ανταγωνισμού να εφαρμόσει το ενωσιακό δίκαιο ανταγωνισμού σε συγκεκριμένη συμφωνία ή πρακτική, μόνο εφόσον η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ήδη κινήσει ή κινήσει μεταγενέστερα από την εθνική αρχή ανταγωνισμού διαδικασία έκδοσης απόφασης επιβολής κυρώσεων, διαπίστωσης παράβασης, αποδοχής δεσμεύσεων ή διαπίστωσης του ανεφάρμοστου των άρθρων 101 ή 102 ΣΛΕΕ116, αναφορικά με την ίδια συμφωνία ή πρακτική από μέρους της ίδιας επιχείρησης ή επιχειρήσεων
60. Η υποβολή καταγγελίας ενώπιον της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ακόμα και αν υποτεθεί ότι αφορά στην ίδια πρακτική ή συμφωνία που εξετάζεται από την εθνική αρχή ανταγωνισμού (quod non εν προκειμένω, όπως προεκτέθηκε), δεν συνεπάγεται αυτοθρόως την κίνηση διαδικασίας έκδοσης των ανωτέρω αποφάσεων από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ούτε φυσικά την απώλεια της σχετικής αρμοδιότητας της εθνικής αρχής ανταγωνισμού118, όπως εσφαλμένα υπολαμβάνει η εταιρία SELI.
61. Περαιτέρω, όπως έχει ήδη κριθεί, η κίνηση διαδικασίας από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατά τα ανωτέρω δεν συνεπάγεται απώλεια της αρμοδιότητας της εθνικής αρχής ανταγωνισμού να εφαρμόσει το εθνικό δίκαιο ανταγωνισμού αναφορικά με την ίδια 113 Βλ. σχετικά και παρ. 20 της Ανακοίνωσης Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με τη συνεργασία στο πλαίσιο του δικτύου των αρχών ανταγωνισμού (εφεξής «Ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το Δίκτυο»), ΕΕ 2004/C 101/
62. 114 Βλ. παρ. 22 της Ανακοίνωσης για το Δίκτυο. Βλ. και ΔΕΕ C-17/10, Toshiba κ.α, σκ.
63. 115 Το άρθρο 13 παρ. 2 προβλέπει, επίσης, τη δυνατότητα μίας εθνική αρχής ανταγωνισμού να απορρίψει καταγγελία σχετικά με συμφωνία ή πρακτική με την οποία έχει ήδη ασχοληθεί άλλη εθνική αρχή ανταγωνισμού. 116 Βλ. Κεφάλαιο ΙΙΙ Κανονισμού 1/2003, Αποφάσεις της Επιτροπής. 117 Βλ. παρ. 51 της Ανακοίνωσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το Δίκτυο. 118 Bλ. σχετικά παρ. 52 της Ανακοίνωσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το Δίκτυο. Πρβλ. σχετικά και παρ. 20 της Ανακοίνωσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το Δίκτυο. 27 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ συμφωνία ή πρακτική119, ενώ και η απώλεια της αρμοδιότητας της εθνικής αρχής ανταγωνισμού να εφαρμόσει το ενωσιακό δίκαιο ανταγωνισμού δεν είναι μόνιμη και οριστική· απεναντίας, αποκαθίσταται αφ’ ης στιγμής περατώνεται η διαδικασία την οποία κίνησε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, υπό τον περιορισμό της μη έκδοσης απόφασης που συγκρούεται με την απόφαση που έχει λάβει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή
65. Στην προκειμένη κρινόμενη υπόθεση, όπως προκύπτει από τα στοιχεία του φακέλου που προεκτέθηκαν, ουδέποτε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κίνησε διαδικασία έκδοσης απόφασης περί εφαρμογής του άρθρου 101 ΣΛΕΕ στις συμφωνίες και πρακτικές που εξετάζονται στην παρούσα, ούτε και άσκησε την ανωτέρω δυνατότητα κατόπιν εκκίνησης από την Επιτροπή Ανταγωνισμού της παρούσας έρευνας121, ώστε η τελευταία να στερηθεί, βάσει του άρθρου 11 παρ. 6 του Κανονισμού 1/2003, έστω και προσωρινά, της αρμοδιότητάς της να εξετάσει την παρούσα και να επιβάλει κυρώσεις κατ’ εφαρμογή του εθνικού και του ενωσιακού διακίου ανταγωνισμού. Συνεπώς, οι προαναφερόμενοι ισχυρισμοί της εταιρίας SELI είναι απορριπτέοι ως νόμω και ουσία αβάσιμοι. I.5.3 ΑΙΤΗΜΑ ΧΩΡΙΣΜΟΥ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ
66. Με το υπόμνημα που κατέθεσε η εταιρία ΑTΕ122, ζήτησε να γίνει χωρισμός της κρινόμενης υπόθεσης, και συγκεκριμένα να χωρισθεί η εξέταση των πρακτικών νόθευσης διαγωνισμών που αφορούν στα έργα μέσω Συμπράξεων Δημοσίου και Ιδιωτικού Τομέα (ΣΔΙΤ) από την εξέταση των πρακτικών ως προς τα λοιπά υπό διερεύνηση δημόσια έργα, λόγω έλλειψης συνάφειας μεταξύ τους. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με την εταιρία, οι αποδιδόμενες παραβάσεις ως προς τα έργα μέσω ΣΔΙΤ έχουν αυτοτελή χαρακτήρα, διότι τα πραγματικά περιστατικά που τις συνθέτουν δεν σχετίζονται με τα αναφερόμενα στην Εισήγηση ως προς τα άλλα δημόσια έργα, ενώ μικρός αριθμός μόνο από τις εμπλεκόμενες στην κρινόμενη υπόθεση εταιρίες φέρεται να εμπλέκεται στη νόθευση των ανωτέρω έργων. Κατά τους ισχυρισμούς της, ο αυτοτελής χαρακτήρας της αποδιδόμενης για τα έργα μέσω ΣΔΙΤ παράβασης καταδεικνύεται και από το γεγονός ότι η Εισήγηση που της κοινοποιήθηκε δεν περιλαμβάνει τα πραγματικά περιστατικά ως προς το σύνολο των δημοσίων διαγωνισμών που εξετάζονται. Επικουρικά, η εταιρία ΑTΕ ζήτησε να χωρήσει χωριστή ακρόαση για τα έργα μέσω ΣΔΙΤ.
67. Κατά την κρίση της Επιτροπής Ανταγωνισμού, το ανωτέρω αίτημα δεν μπορεί να γίνει δεκτό, ούτε ως προς την επικουρική του βάση, καθώς δεν συντρέχει κανένας ουσιαστικός ή διαδικαστικός λόγος που να καθιστά σκόπιμο το χωρισμό της υπό κρίση υπόθεσης
68. Αντίθετα, με βάση την Εισήγηση, επί της οποίας καλείται σε ακρόαση η ΑTΕ, οι υπό κρίση πρακτικές νόθευσης διαγωνισμών για έργα μέσω ΣΔΙΤ συνιστούν τμήμα μίας 119 Βλ. παρ. 51 της Ανακοίνωσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το Δίκτυο. Βλ. σχετικά ΔΕΕ C-17/10, Toshiba κ.α, σκ. 79 επ. 120 Βλ. άρθρο 16 παρ. 2 Κανονισμού 1/2003 και ΔΕΕ C‑17/10, Toshiba κ.α, σκ. 80 και 84-
69. 121 Σημειώνεται ότι, κατά τα προβλεπόμενα στο άρθρο 11 του Κανονισμού 1/2003, η Επιτροπή Ανταγωνισμού κοινοποίησε την παρούσα υπόθεση στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή σε πλείονα στάδια της σχετικής διαδικασίας: […]. 122 Βλ. το υπ’ αριθ. πρωτ. 370/26.09.2016 Υπόμνημα της ΑTΕ, σελ.
70. 123 Βλ. άρθρο 21 ΚΛΔ της Ε.Α. 28 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ενιαίας και διαρκούς παράβασης με αντικείμενο τη νόθευση διαφόρων κατηγοριών δημοσίων έργων, και συνεπώς, καταρχήν ο χωρισμός της υπό κρίση υπόθεσης δεν δικαιολογείται ενόψει των διαπιστώσεων αυτών. Παράλληλα, δεν ενδείκνυται για λόγους αποτελεσματικής άσκησης των δικαιωμάτων άμυνας των εμπλεκομένων, ικανός αριθμός των οποίων έχει ευρύτερη συμμετοχή από εκείνη της ΑΤΕ στις υπό κρίση πρακτικές και ως προς άλλους δημόσιους διαγωνισμούς, πλην αυτών μέσω ΣΔΙΤ. Μεταξύ αυτών των επιχειρήσεων συγκαταλέγονται και εταιρίες με τις οποίες η εταιρία ΑΤΕ φέρεται να έχει συμπράξει για τη χειραγώγηση των διαγωνισμών έργων μέσω ΣΔΙΤ. Ενόψει αυτού, δεν είναι δικονομικώς επιτρεπτό να χωριστεί η υπόθεση ή να ορισθεί ξεχωριστή ακρόαση ως προς την εταιρία ΑΤΕ ή μόνο ως προς τα έργα μέσω ΣΔΙΤ, ενώ και λόγοι αποτελεσματικότητας των διαδικασιών ενώπιον της Επιτροπής δεν καθιστούν σκόπιμο το χωρισμό της υπό κρίση υπόθεσης και τον κατακερματισμό της αποδεικτικής διαδικασίας
72. Σημειώνεται ότι η έλλειψη συνάφειας μεταξύ των πρακτικών ως προς τους δημόσιους διαγωνισμούς έργων μέσω ΣΔΙΤ και των πρακτικών ως προς τους λοιπούς δημόσιους διαγωνισμούς που προέβαλε η εταιρία για τη θεμελίωση του αιτήματός της, άπτεται ακριβώς του νομικού ζητήματος της ενιαίας και διαρκούς παράβασης και δεν μπορεί να κριθεί παρά μόνο μετά την ολοκλήρωση της αποδεικτικής διαδικασίας και την ακρόαση του συνόλου των εμπλεκομένων επί των στοιχείων που συνθέτουν εν προκειμένω την παράβαση αυτή. Οι συγκεκριμένοι δε λόγοι που επικαλείται η αιτούσα (μη συνάφεια πραγματικών περιστατικών, μη ταύτιση εμπλεκομένων εταιριών) συνιστούν τμήμα μόνο των παραγόντων που λαμβάνονται υπόψη για την αξιολόγηση του ενιαίου και διαρκούς χαρακτήρα της παράβασης.
73. Για λόγους πληρότητας σημειώνεται ότι είναι βεβαίως ακριβές πως ο ρόλος της ΑΤΕ στις υπό κρίση πρακτικές φέρεται να είναι κατά την Εισήγηση περιφερειακός, γεγονός που συνάδει με και δικαιολογεί το εύρος των πραγματικών περιστατικών που της κοινολογήθηκαν με την Εισήγηση. Οι πρακτικές αυτές συνιστούσαν ωστόσο κατά την Εισήγηση μέρος μίας ενιαίας και διαρκούς παράβασης ενόψει των χαρακτηριστικών που παρουσιάζουν. Για το λόγο αυτό εξάλλου, κοινολογήθηκε με την Εισήγηση στην εταιρία ΑΤΕ η νομική αξιολόγηση των υπό κρίση πρακτικών στο σύνολό της και για το σύνολο των διαγωνισμών που διερευνήθηκαν, περιλαμβανομένου του τμήματος εκείνου της αξιολόγησης αναφορικά με την ένταξη των πρακτικών νόθευσης διαγωνισμών έργων μέσω ΣΔΙΤ και των λοιπών υπό διερεύνηση διαγωνισμών σε ενιαία και διαρκή παράβαση. Χορηγήθηκε μάλιστα στην εταιρία, κατόπιν αιτήματός της, πρόσβαση και σε λοιπά κεφάλαια της Εισήγησης, στα οποία παρατίθεται με πληρότητα το γενικό πλαίσιο και τα αποδεικτικά στοιχεία που θεμελιώνουν τις αποδιδόμενες πρακτικές στο σύνολό τους και ως προς όλους τους υπό διερεύνηση διαγωνισμούς δημοσίων έργων
74. 124 Βλ. και την υπ’ αριθ. πρωτ. 677/05.12.2016 επιστολή της Ε.Α. προς την ΑΤΕ. Βλ. αναλυτικά το υπ’ αριθ. πρωτ. 4005/07.06.2016 αίτημα της ΑΤΕ για πρόσβαση στο φάκελο, την υπ’αριθμ. πρωτ. 4424/21.06.2016 απάντηση της Υπηρεσίας, το υπ’ αριθ. πρωτ. 370/26.09.2016 Υπόμνημα της ΑΤΕ, σελ. 56, την υπ’αριθμ. πρωτ. 7364/21.10.2016 απάντηση της Υπηρεσίας, το υπ’ 125 29 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ I.5.4 ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΤΗΣ ΑΡΧΗΣ ΤΗΣ ΙΣΗΣ ΜΕΤΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΛΟΓΩ ΜΗ ΑΝΑΒΟΛΗΣ ΤΗΣ ΠΡΟΘΕΣΜΙΑΣ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΥΠΟΜΝΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΑ ΜΕΡΗ ΠΟΥ ΔΕΝ ΣΥΜΜΕΤΕΙΧΑΝ ΣΤΗ ΔΔΔ
75. Με την προσθήκη που κατέθεσε η εταιρία ΑTΕ126 προέβαλε, επίσης, τον ισχυρισμό ότι η αρχή της ίσης μεταχείρισης επιβάλει τη διακοπή της διαδικασίας εξέτασης της Εισήγησης επί της κρινόμενης υπόθεσης για το σύνολο των εμπλεκομένων επιχειρήσεων, είτε αυτές υπέβαλαν αίτημα υπαγωγής στη ΔΔΔ είτε όχι, και υπολαμβάνει ότι παραβιάζει την ανωτέρω αρχή η σχετική αντίθετη πρόβλεψη της Ανακοίνωσης για τη Διαδικασία Διευθέτησης Διαφορών (βλ. παρ. 32 και υποσημείωση 31), σύμφωνα με την οποία, με την εκκίνηση της ΔΔΔ, αναβάλλεται μεν η συζήτηση της υπόθεσης ενώπιον της Επιτροπής ως προς τις εμπλεκόμενες επιχειρήσεις που δεν υπέβαλαν αίτημα υπαγωγής στη ΔΔΔ, δεν συμπαρασύρεται, ωστόσο, η προθεσμία υποβολής Υπομνήματος και Προσθήκης κατά το άρθρο 14 ΚΛΔ από αυτές. Προς στήριξη του ισχυρισμού της, η εταιρία ΑTΕ επικαλέσθηκε ειδικώς την περίπτωση εταιριών, των οποίων τα αιτήματα υπαγωγής στη ΔΔΔ δεν θα ευδοκιμήσουν εντέλει και ισχυρίσθηκε ότι παραβιάζει την ανωτέρω αρχή ο μη ορισμός από την Επιτροπή κοινής προθεσμίας υποβολής Υπομνήματος σε χρόνο μετά τη λήξη της ΔΔΔ, για όλες τις επιχειρήσεις που δεν θα έχουν υπαχθεί εν τέλει σε αυτή, είτε διότι εξ αρχής δεν υπέβαλαν σχετικό αίτημα είτε διότι το αίτημα που υπέβαλαν δεν ευδοκίμησε.
76. Κατά την κρίση της Επιτροπής Ανταγωνισμού, ο ανωτέρω ισχυρισμός είναι απορριπτέος ως νομικά και ουσιαστικά αβάσιμος. Κατά πάγια νομολογία, η αρχή της ίσης μεταχείρισης επιβάλλει να μην αντιμετωπίζονται κατά διαφορετικό τρόπο παρόμοιες καταστάσεις, ούτε κατά τον ίδιο τρόπο διαφορετικές καταστάσεις, εκτός εάν η αντιμετώπιση αυτή δικαιολογείται αντικειμενικώς
77. Συναφώς, η αρχή της ίσης μεταχείρισης τυγχάνει κατ’ αρχήν εφαρμογής μεταξύ επιχειρήσεων που συμμετείχαν στην ίδια και την αυτή σύμπραξη. Αυτό μάλιστα ισχύει ακόμη και αν επί της συμμετοχής και ευθύνης των επιχειρήσεων από την σύμπραξη αυτή εκδίδονται δύο αποφάσεις με διαφορετικούς αποδέκτες και με τήρηση δύο διαφορετικών διαδικασιών, όπως συμβαίνει στις περιπτώσεις που δεν συμμετέχει στη ΔΔΔ το σύνολο των εμπλεκομένων στη σύμπραξη επιχειρήσεων128 και συνακόλουθα εκδίδονται, όπως εν προκειμένω, μία απόφαση κατά την απλοποιημένη ΔΔΔ με αποδέκτες τα μέρη που συμμετείχαν σε αυτή και μία κατά τις γενικές διατάξεις του ν. 3959/2011 και τον ΚΛΔ της Επιτροπής με αποδέκτες τις λοιπές εμπλεκόμενες επιχειρήσεις. Στο πλαίσιο αυτό, η ανωτέρω αρχή βρίσκει ιδίως πεδίο εφαρμογής κατά τη μεθοδολογία προσδιορισμού των προστίμων129, καθώς οι σχετικές διατάξεις του ν. 3959/2011 (βλ. άρθρο 25 και 25α υπό στ) και η Ανακοίνωση της Επιτροπής Ανταγωνισμού της 12.05.2006 «Κατευθυντήριες γραμμές για αριθ. πρωτ. 7387/24.10.2016 αίτημα της ΑΤΕ και την υπ’ αριθ. πρωτ. 7713/03.11.2016 επιστολή της Υπηρεσίας. 126 Βλ. την υπ’ αριθ. πρωτ. 455/06.10.2016 Προσθήκη. 127 Βλ. μεταξύ άλλων ΔΕΚ C-550/07, Akzo Nobel Chemicals και Akcros Chemicals, Συλλ. I-08301, σκ. 55, και εκεί παρατιθέμενη νομολογία. 128 Βλ. ΓενΔικ T 456/10, Timab Industries κ.α, δημ. σε ψηφ. συλλ., σκ.
78. 129 Βλ. ΓενΔικ T 456/10, Timab Industries κ.α, σκ.
79. 30 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ τον υπολογισμό των προστίμων που επιβάλλονται δυνάμει του άρθρου 9 του ν. 703/1977, όπως ισχύει» εφαρμόζονται πλήρως κατά τη ΔΔΔ, δυνάμει ρητών προβλέψεων της σχετικής Ανακοίνωσης (βλ. παρ. 42 – 43).
80. Ωστόσο, οι διαφορές και εγγενείς ιδιαιτερότητες της ΔΔΔ ως εναλλακτικής διοικητικής διαδικασίας σε σχέση με την τακτική διοικητική διαδικασία130, δικαιολογούν και επιτρέπουν αποκκλίσεις από την αρχή της ίσης μεταχείρισης, τόσο κατά τον υπολογισμό των προστίμων ανά εταιρία131 (βλ. προβλεπόμενη μείωση κατά 15% των προστίμων που επιβάλλονται στις επιχειρήσεις που συμμετείχαν επιτυχώς στη ΔΔΔ – άρθρο 25α υπό στ του ν. 3959/2011 και παρ. 43 σχετικής Ανακοίνωσης) όσο και αναφορικά με την τήρηση των σταδίων της διαδικασίας και την άσκηση συγκεκριμένων δικονομικών δικαιωμάτων των εμπλεκομένων επιχειρήσεων (βλ. περιορισμένη πρόσβαση στο διοικητικό φάκελο των επιχειρήσεων που συμμετέχουν στη ΔΔΔ, παραίτηση από ενστάσεις κατά της διαδικασίας – παρ. 27 σχετικής Ανακοίνωσης)
82. Ενόψει των κατά τα ανωτέρω εγγενών ιδιαιτεροτήτων της ΔΔΔ και συνακόλουθα της διακριτής θέσης που κατέχουν στη διοικητική διαδικασία αφενός οι εταιρίες που υπέβαλαν αίτημα υπαγωγής στη ΔΔΔ και αφετέρου οι εταιρίες που δεν επέλεξαν την υποβολή σχετικού αιτήματος, σε συνδυασμό και με την αποτελεσματικότητα της διοικητικής διαδικασίας και τον προγραμματισμό των εργασιών της Επιτροπής Ανταγωνισμού, η Ανακοίνωση για τη Διαδικασία Διευθέτησης Διαφορών προβλέπει ρητά, όπως αποδέχεται και η εταιρία ΑTΕ, ότι σε περίπτωση εκκίνησης της σχετικής διαδικασίας, αναβάλλεται μεν η ενώπιον της Επιτροπής ακροαματική διαδικασία ως προς τις εταιρίες που δεν υπέβαλαν αίτημα συμμετοχής σε αυτή, δεν διακόπτεται ωστόσο η προβλεπόμενη στον ΚΛΔ της Ε.Α. προδικασία που οδηγεί σε αυτή, και ιδίως η κατάθεση Υπομνήματος και Προσθήκης από μέρους τους
83. Βάσει όσων προαναφέρθηκαν, η ανωτέρω πρόβλεψη ουδόλως αντιστρατεύεται την αρχή της ίσης μεταχείρισης.
84. Τα ανωτέρω ισχύουν και στην περίπτωση που το αίτημα ορισμένων εταιριών για υπαγωγή στη ΔΔΔ δεν ευδοκιμήσει εν τέλει, περίπτωση την οποία ειδικώς επικαλείται η εταιρία ΑTΕ, εφόσον τότε οι ανωτέρω εταιρίες, αλλά και όσες εξαρχής δεν εντάχθηκαν στη ΔΔΔ ως προς όσα δικαιώματα δεν θα έχουν κατά το χρόνο εκείνο ήδη ασκήσει, ασκήσουν τα δικαιώματά τους κατά τα προβλεπόμενα στον ΚΛΔ (δυνατότητα κατάθεσης Υπομνήματος στην προθεσμία που ορίζει ο ΚΛΔ (άρθρο 14 παρ. 2 ΚΛΔ), χορήγηση πρόσβασης στα Υπομνήματα των λοιπών μερών της διαδικασίας μετά την κατάθεση Υπομνήματος εκ μέρους τους (άρθρο 14 παρ. 3 ΚΛΔ), χορήγηση πρόσβασης στα 130 Βλ. ΓενΔικ T 456/10, Timab Industries κ.α, σκ.
85. Βλ. ΓενΔικ T 456/10, Timab Industries κ.α, σκ.
86. 132 Βλ. ΓενΔικ T 456/10, Timab Industries κ.α, σκ.
87. Βλ. και Ανακοίνωση για τη Διαδικασία Διευθέτησης Διαφορών, παρ. 2-
88. 133 Σημειώνεται ότι στην κρινόμενη υπόθεση δόθηκε δύο φορές παράταση της προθεσμίας υποβολής υπομνήματος από τις εταιρίες που δεν υπέβαλαν αίτημα συμμετοχής στη ΔΔΔ, και συγκεκριμένα από 1η Ιουλίου σε 9 Σεπτεμβρίου και εν συνεχεία σε 26 Σεπτεμβρίου
89. 131 31 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Υπομνήματά τους στα λοιπά μέρη, δυνατότητα κατάθεσης Προσθήκης από όλα τα μέρη στην προθεσμία που ορίζει ο ΚΛΔ (άρθρο 14 παρ. 4 ΚΛΔ)
91. Σε κάθε περίπτωση, το ανωτέρω ζήτημα ουδέποτε ανέκυψε, εν προκειμένω, καθώς η ΔΔΔ στην κρινόμενη υπόθεση ολοκληρώθηκε επιτυχώς για το σύνολο των μερών που συμμετείχαν σε αυτή. Συνεπώς, ουδεμία δικονομική βλάβη υπέστη η εταιρία ΑTΕ, ούτε εξάλλου και επικαλείται οποιαδήποτε τέτοια βλάβη. Επομένως, ο προβαλλόμενος από την τελευταία λόγος είναι απορριπτέος ως αβάσιμος
92. I.5.5 ΕΝΣΤΑΣΗ ΠΑΡΑΒΙΑΣΗΣ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΟΣ ΥΠΕΡΑΣΠΙΣΗΣ ΑΚΡΟΑΣΗΣ ΛΟΓΩ ΑΡΝΗΣΗΣ ΠΑΡΟΧΗΣ ΕΠΑΡΚΟΥΣ ΠΡΟΘΕΣΜΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΠΡΟΣΘΗΚΗΣ
93. Η εταιρία ARCHIRODON προέβαλε τον ισχυρισμό136 ότι η προθεσμία των εννέα

(9)ημερών που εν τέλει είχε στη διάθεσή της137 (6 αρχικά και 3 επιπλέον στη συνέχεια, κατόπιν αιτήματος παράτασης 10 ημερών που υπέβαλε) από τη λήψη πρόσβασης στα έγγραφα της ΔΔΔ (την 20.03.2017) έως την κατάθεση Προσθήκης επί αυτών (30.03.2017) δεν ήταν επαρκής για την προετοιμασία των θέσεών της, ενόψει του ότι η ίδια είναι αλλοδαπή εταιρία και, ως εκ τούτου, ο χρόνος προετοιμασίας που απαιτείται είναι αυξημένος, γεγονός που κατά την εκτίμησή της συνιστά προσβολή του δικαιώματος υπεράσπισης.

1. Η ως άνω ένσταση είναι απορριπτέα ως αβάσιμη, δεδομένου ότι στα συμμετέχοντα στην παρούσα διαδικασία μέρη, μεταξύ των οποίων και η εταιρία ARCHIRODON, χορηγήθηκε εύλογος και επαρκής χρόνος, ενόψει των περιστάσεων της κρινόμενης υπόθεσης, για την προετοιμασία πλειόνων υπομνημάτων με τις απόψεις τους και τους ισχυρισμούς τους και μάλιστα σε τέσσερα στάδια της παρούσας διαδικασίας και συγκεκριμένα: (α) προθεσμία 88 ημερών συνολικά για την κατάθεση Υπομνήματος επί της Εισήγησης, το οποίο κατατέθηκε εν τέλει μετά από δύο αναβολές στις 26.09.2016138, (β) προθεσμία 10 ημερών για την κατάθεση Προσθήκης επί του προαναφερόμενου υπομνήματος, η οποία κατατέθηκε στις 06.10.2016139, (γ) προθεσμία 9 ημερών συνολικά 134 Βλ. και την υπ’ αριθ. πρωτ. 303/06.09.2016 απάντηση σε FCC σε αίτημα παράτασης. Βλ. επίσης ΔΕφΑθ 2265/2010, σκ.
2. 136 Βλ. την υπ’ αριθ. πρωτ. 432/30.03.2017 Προσθήκη, παρ. 6 επ. 137 Στις 21.03.2017 τα συμμετέχοντα στην παρούσα διαδικασία μέρη ενημερώθηκαν ότι δύνανται να υποβάλουν προσθήκη επί των εγγράφων της ΔΔΔ έως τις 27.03.2017, προθεσμία που παρατάθηκε έως τις 30.03.
3. 138 Σύμφωνα με το άρθρο 14 παρ. 2 του ΚΛΔ της Ε.Α. το Υπόμνημα κατατίθεται το αργότερο 20 ημέρες πριν τη συζήτηση της υπόθεσης. Εν προκειμένω, η αρχικώς ορισθείσα συζήτηση της υπόθεσης για την 21η Ιουλίου 2016 (προθεσμία υποβολής Υπομνήματος 1η Ιουλίου) αναβλήθηκε για την 26η Σεπτεμβρίου 2016 (προθεσμία υποβολής Υπομνήματος 9 Σεπτεμβρίου). Κατόπιν εκκίνησης της ΔΔΔ, αναβλήθηκε και η από 26.09.2016 προγραμματισθείσα συνεδρίαση, και κατά τα προβλεπόμενα στην Ανακοίνωση για τη Διαδικασία Διευθέτησης Διαφορών (βλ. παρ. 32 και υποσημείωση 31) ορίσθηκε η 26.09.2016 ως ημερομηνία κατάθεσης υπομνήματος. Βλ. σχετικά την τις υπ’ αριθ. πρωτ. 209-210, 213256/01.08.2016, 260-261/02.08.2016 και 262-263/03.08.216 επιστολές της Ε.Α. προς τις επιχειρήσεις που δεν είχαν υποβάλει κατά το χρόνο εκείνο αιτήσεις υπαγωγής στη ΔΔΔ. 139 Σύμφωνα με το άρθρο 14 παρ. 4 του ΚΛΔ της Ε.Α. η Προσθήκη κατατίθεται το αργότερο 10 ημέρες πριν τη συζήτηση της υπόθεσης. Από το συνδυασμό των άρθρων 14 παρ. 2 του ΚΛΔ και 14 135 32 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ για την κατάθεση Προσθήκης επί των εγγράφων της ΔΔΔ, η οποία κατατέθηκε εν τέλει μετά από χορήγηση παράτασης τριών ημερών στις 30.03.2017, ενόψει της έναρξης της ακροαματικής διαδικασίας την 07.04.2017140, και (δ) προθεσμία 5 ημερών για την κατάθεση Συμπληρωματικού Υπομνήματος, μετά την ολοκλήρωση της ακροαματικής διαδικασίας και τη λήψη αντιγράφου των πρακτικών, το οποίο κατατέθηκε στις 12.06.
4. Συνεπώς, πέραν του ότι τηρήθηκαν οι προβλεπόμενες στον ΚΛΔ της Ε.Α. προθεσμίες, χορηγήθηκαν επανειλημμένως παρατάσεις των σχετικών προσθεσμιών
5. Ως εκ τούτου, κατά την κρίση της Επιτροπής, η ανωτέρω προθεσμία για την υποβολή Προσθήκης επί των εγγράφων της ΔΔΔ κρίνεται εύλογη, από κανένα δε στοιχείο του φακέλου δεν προκύπτει ότι εκ του λόγου αυτού η εταιρία ARCHIRODON στερήθηκε του δικαιώματος υπεράσπισης – ακρόασης
7. Σημειώνεται μάλιστα ότι, σε αντίθεση με όσα υποστηρίζει η εταιρία ARCHIRODON, της χορηγηθηκε πρόσβαση στα έγγραφα της ΔΔΔ αμελλητί με την υποβολή από μέρους της του απαιτούμενου, βάσει του άρθρου 15 παρ. 10 του ΚΛΔ της Ε.Α. αιτήματος. Έτσι, όπως προκύπτει από τα στοιχεία του φακέλου, η Επιτροπή Ανταγωνισμού ενημέρωσε στις 09.03.2017144, τα συμμετέχοντα στην παρούσα διαδικασία μέρη ότι εφόσον το επιθυμούν μπορούν να λάβουν πρόσβαση στα έγγραφα της ΔΔΔ, κατόπιν υποβολής εγγράφως σχετικού αιτήματος, κατά τα προβλεπόμενα στο άρθρο 15 του ΚΛΔ της Ε.Α. Η εταιρία ARCHIRODON ζήτησε πρόσβαση στα ανωτέρω έγγραφα στις 16.03.2017, ήτοι 7 ημέρες μετά την σχετική ενημέρωση, και έλαβε πρόσβαση στα έγγραφα που αιτήθηκε την 20.03.2017, ήτοι μόλις 3 ημέρες μετά το σχετικό αίτημα.
8. Εξάλλου, εν προκειμένω δεν γεννάται θέμα παραβίασης των δικαιωμάτων προηγούμενης ακρόασης και άμυνας της εταιρίας και για τον πρόσθετο λόγο ότι, επιπλέον των ανωτέρω δυνατοτήτων άσκησης των δικαιωμάτων άμυνας, τηρήθηκαν όλες οι προβλεπόμενες από το νόμο διαδικαστικές εγγυήσεις για την ακρόαση και άμυνα της ενιστάμενης ενώπιον της Επιτροπής, συμπεριλαμβανομένων της προφορικής ακρόασης και της εξέτασης μαρτύρων.
9. Σε κάθε περίπτωση, η προβαλλόμενη από την ενισταμένη ως πλημμέλεια της διαδικασίας ακρόασης, προϋποθέτει την επίκληση, κατά τρόπο ειδικό και ορισμένο, αλλά και την παρ. 4 του ΚΛΔ προκύπτει ότι μεοσλαβούν 10 ημέρες μεταξύ της προθεσμίας κατάθεσης του Υπομνήματος και της προθεσμίας κατάθεσης της Προσθήκης. 140 Όπως προαναφέρθηκε, σύμφωνα με το άρθρο 14 παρ. 4 του ΚΛΔ της Ε.Α. η Προσθήκη κατατίθεται το αργότερο 10 ημέρες πριν τη συζήτηση της υπόθεσης. Εν προκειμένω, με τη χορηγηθείσα παράταση κατατέθηκε 6 ημέρες πριν από αυτή. 141 Σύμφωνα με το άρθρο 25 του ΚΛΔ της Ε.Α. το Συμπληρωματικό Υπόμνημα υποβάλλεται το αργότερο εντός 3 εργάσιμων ημερών από την επομένη της κοινοποίησης των πρακτικών της ακροαματικής διαδικασίας. Εν προκειμένω, χορηγήθηκε προθεσμία 5 εργάσιμων ημερών. 142 Βλ. υποσημειώσεις που προηγήθηκαν. 143 Βλ. ΔΕφΑθ 559/2010, σκ. 14, και ΔΕφΑθ 869/2013, σκ.
10. 144 Βλ. το από 09.03.2017 μήνυμα ηλεκτρονικής αλληλογραφίας με τίτλο «Πρόσβαση στη μη εμπιστευτική εκδοχή των εγγράφων που υποβλήθηκαν κατά τη διάρκεια της Διαδικασίας Διευθέτησης Διαφορών στην υπόθεση της αυτεπάγγελτης έρευνας σε διαγωνισμούς δημοπράτησης δημοσίων έργων και λοιπών εγγράφων» που εστάλη από τη Γραμματεία της Ε.Α. και το από 16.03.2017 αίτημα πρόσβασης της εταιρίας ARCHIRODON. 33 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ επαρκή τεκμηρίωση τυχόν βλάβης που υπέστη λόγω μη τήρησης των προβλεπόμενων στη νομοθεσία προθεσμιών ή μη παροχής επαρκούς χρόνου για την αντίκρουση των αιτιάσεων της αρχής ανταγωνισμού, προύπόθεση που σε κάθε περίπτωση δεν συντρέχει εν προκειμένω
11. Συνεπώς, ο σχετικός ισχυρισμός της εταιρίας ARCHIRODON δεν προβάλλεται λυσιτελώς, και διότι η εταιρία δεν προέβαλε ούτε απέδειξε τη συνδρομή τέτοιας βλάβης στο πρόσωπό της.
12. Αλυσιτελώς, όμως, προβάλλεται η ανωτέρω ένσταση και για τον πρόσθετο λόγο ότι τα έγγραφα της ΔΔΔ δεν λήφθηκαν υπόψη από την Επιτροπή Ανταγωνισμού προκειμένου να κρίνει αναφορικά με τη συμμετοχή και ευθύνη της εταιρίας ARCHIRODON στις εξεταζόμενες πρακτικές νόθευσης διαγωνισμών
13. I.5.6 ΕΝΣΤΑΣΗ ΠΑΡΑΒΙΑΣΗΣ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΟΣ ΑΜΥΝΑΣ ΛΟΓΩ ΑΡΝΗΣΗΣ ΠΑΡΟΧΗΣ ΠΛΗΡΟΥΣ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ ΣΤΟ ΦΑΚΕΛΟ ΤΗΣ ΥΠΟΘΕΣΗΣ
14. Στα υπομνήματά τους, αλλά και στη συζήτηση ενώπιον της Επιτροπής, ορισμένες από τις εμπλεκόμενες επιχειρήσεις147 ισχυρίστηκαν ότι θίγονται τα δικαιώματα άμυνάς τους και συνακόλουθα η αρχή της δίκαιης δίκης και το τεκμήριο αθωότητας, διότι δεν έλαβαν πλήρη πρόσβαση στο φάκελο της υπόθεσης ή/ και στα έγγραφα της ΔΔΔ, μεταξύ αυτών στα πρακτικά των διμερών συσκέψεων της Επιτροπής με τα μέρη που συμμετείχαν στη ΔΔΔ, ή διότι148 η άσκηση του δικαιώματος πρόσβασης στα έγγραφα της ΔΔΔ μόνο με επιτόπια μελέτη αυτών χωρίς τη δυνατότητα λήψης αντιγράφων περιορίζει αδικαιολόγητα το εν λόγω δικαίωμα, καθ’ υπέρβαση της αρχής της αναλογικότητας.
15. Η εν λόγω ένσταση είναι απορριπτέα ως αβάσιμη, δεδομένου ότι στο σύνολο των εμπλεκομένων στην παρούσα διαδικασία επιχειρήσεων χορηγήθηκε εκτενέστατη πρόσβαση στα στοιχεία του φακέλου, περιλαμβανομένων των εγγράφων της ΔΔΔ, στο βαθμό που αυτή ζητήθηκε και ήταν σύμφωνη με τις κείμενες διατάξεις, και τους επιτράπηκε έτσι η πλήρης κατανόηση και αντίκρουση των αιτιάσεων της Εισήγησης. Τηρήθηκαν δε και όλες οι κείμενες διατάξεις για την πλήρη διευκόλυνσή τους για την ακώλυτη άσκηση των δικαιωμάτων υπεράσπισης, πάντοτε μέσα στα πλαίσια του νόμου.
16. Επισημαίνεται, ειδικότερα, ότι βάσει των κείμενων διατάξεων και της σχετικής νομολογίας, εθνικής και ενωσιακής, το δικαίωμα πρόσβασης στο φάκελο της υπόθεσης δεν είναι απόλυτο, αλλά περιορίζεται από την ανάγκη διαφύλαξης άλλων δικαιωμάτων 145 Βλ. ΣτΕ 2365/2013, σκ.
17. Βλ. αναλυτικά και παρατιθέμενη νομολογία κατωτέρω στην παρ. 78-
18. Βλ. ΔΕφΑθ 2265/2010, σκ.
19. Βλ. μεταξύ άλλων και τα Πρακτικά της 36ης συνεδρίασης της Ε.Α, σελ.
20. 147 Βλ. μεταξύ άλλων το υπ’ αριθ. πρωτ. 376/26.09.2016 Υπόμνημα της ALSTOM, σελ. 45 επ, το υπ’ αριθ. πρωτ. 568/12.06.2017 Συμπληρωματικό Υπόμνημα της ΒΙΟΤΕΡ, τα Πρακτικά της 37ης συνεδρίασης της Ε.Α, σελ. 106 (ισχυρισμός ΒΙΟΤΕΡ), την υπ’ αριθ. πρωτ. 432/30.03.2017 Προσθήκη της ARCHIRODON, παρ. 5, τα Πρακτικά της 37ης συνεδρίασης της Ε.Α, σελ. 102 επ. 148 Βλ. μεταξύ άλλων την υπ’ αριθ. πρωτ. 432/30.03.2017 Προσθήκη της ARCHIRODON, παρ. 5, και το υπ’ αριθ. πρωτ. 407/16.03.2017 αίτημα πρόσβασης στα έγγραφα της ΔΔΔ της ARCHIRODON, το υπ’ αριθ. πρωτ. 411/17.03.2017 αίτημα της ΒΙΟΤΕΡ και τα Πρακτικά της 37ης συνεδρίασης της Ε.Α, σελ. 102 επ. (ισχυρισμός ΝΕΜΕΣΙΣ και ΣΑΤΕ). 146 34 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ και αγαθών149, μεταξύ των οποίων του επιχειρηματικού απορρήτου των στοιχείων άλλων επιχειρήσεων, που, επίσης, τυγχάνει προστασίας στο δίκαιο της Ένωσης, σε επίπεδο γενικής αρχής αυτού
21. Συναφώς, γίνεται δεκτό ότι για την αποτελεσματική και συνεπή εφαρμογή των εθνικών και ενωσιακών κανόνων ανταγωνισμού, η κοινοποίηση των αποδεικτικών στοιχείων δεν θα πρέπει να περιορίζει αδικαιολόγητα την αποτελεσματική επιβολή του δικαίου ανταγωνισμού από τις αρχές ανταγωνισμού
22. Στο πλαίσιο αυτό, τα μέρη, και ιδίως οι επιχειρήσεις κατά των οποίων στρέφονται οι αυτεπάγγελτες έρευνες της Υπηρεσίας, πρέπει να είναι σε θέση να λαμβάνουν γνώση των πληροφοριακών στοιχείων που περιλαμβάνονται στον φάκελο της υπόθεσης και τα οποία ενδέχεται να είναι κρίσιμα για την άμυνά τους, προκειμένου να μπορούν να διατυπώσουν ουσιαστικά τις απόψεις τους επί των προκαταρκτικών συμπερασμάτων που αναφέρονται στην εισήγηση. Ωστόσο, δεν υφίσταται υποχρέωση των αρχών ανταγωνισμού να αποκαλύπτουν στα μέρη το σύνολο του περιεχομένου του φακέλου κάθε υπόθεσης
23. Πιο συγκεκριμένα, κατά πάγια εθνική και ενωσιακή πρακτική και νομολογία153, το δικαίωμα πρόσβασης στο φάκελο δεν επεκτείνεται στο επιχειρηματικό απόρρητο154, στις πληροφορίες εμπιστευτικού χαρακτήρα155 και στα εσωτερικά έγγραφα της Επιτροπής Ανταγωνισμού ή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και των αρχών ανταγωνισμού των κρατών μελών, καθώς και στη μεταξύ τους αλληλογραφία. Κατά συνέπεια, θα πρέπει να σταθμίζονται κάθε φορά αφενός οι απαιτήσεις λυσιτελούς άσκησης του δικαιώματος άμυνας των εμπλεκομένων επιχειρήσεων, και αφετέρου η ανάγκη διαφύλαξης του 149 Βλ. ΣτΕ 2780/2014, σκ.
24. Για την προστασία του επιχειρηματικού απορρήτου στο ενωσιακό δίκαιο βλ. και ΔΕΕ C-1/11, Interseroh Scrap and Metals Trading, δημ. σε ψηφ. συλλ., σκ. 43, και C-450/06, Varec, Συλλ. I-00581, σκ. 49 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία. 151 Βλ. και ΠΕΚ Τ-236/01,Τ-239/01, Τ-244/01 έως Τ-246/01, Τ-251/01 και Τ-252/01, Tokai Carbon, Συλλ. II-01181, σκ.
25. 152 Bλ. ενδεικτικά αποφάσεις ΕΑ 520/VI/2011, επικυρωθείσα από τη ΔΕφΑθ 869/2013, σκ. 5, ΕΑ 369/V/2007, σκ. 68 επ, και ΕΑ 590/2014, σκ. 34 επ, επικυρωθείσα από τη ΔΕφΑθ 4055/
26. Βλ. επίσης ενδεικτικά ΔΕΚ C-43/82 και 63/82, VBVB & VBBB, Συλλ. 00019, σκ. 25, και C-62/86, Αkzo, Συλλ. I-03359, σκ.
27. Βλ. περαιτέρω ΣτΕ 2365/2013, σκ. 11 και ΣτΕ 2007/2013, σκ.
28. 153 Bλ. σχετικά άρθρο 15 ΚΛΔ της Ε.Α, άρθρο 27 παρ. 2 του Κανονισμού 1/2003, άρθρο 15 παρ. 2 και άρθρο 16 παρ. 1 του Εκτελεστικού Κανονισμού 773/2004, Ανακοίνωση Ευρωπαϊκής Επιτροπής περί των κανόνων πρόσβασης στον φάκελο, παρ. 12 επ, και Ανακοίνωση ΕΑ περί απορρήτων στοιχείων, παρ. 9 στοιχ. α έως γ. Βλ. επίσης, ενδεικτικά, ΠΕΚ T-7/89, Hercules Chemicals, σκ. 54, ΔΕφΑθ 1616/2009, σκ. 16, ΣτΕ 2007/2013, σκ.
29. 154 Για την έννοια του επιχειρηματικού απορρήτου βλ. ενδεικτικά ΔΕΚ 53/85, Akzo Chemie, σκ. 28, ΠΕΚ T-353/94, Postbank NV, σκ. 87, Κανονισμό 1/2003, άρθρο 27 παρ. 2, Ανακοίνωση Ευρωπαϊκής Επιτροπης περί των κανόνων πρόσβασης στον φάκελο υπόθεσης της Επιτροπής δυνάμει των άρθρων 81 και 82 της Συνθήκης ΕΚ, των άρθρων 53, 54 και 57 της Συμφωνίας ΕΟΧ, και του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 139/2004 του Συμβουλίου (εφεξής «Ανακοίνωση Ευρωπαϊκής Επιτροπής περί των κανόνων πρόσβασης στον φάκελο»), ΕΕ 2005/C 325/07 και ΕΕ 2015/C 256/03, παρ. 18, και Ανακοίνωση της Επιτροπής Ανταγωνισμού σχετικά με το χαρακτηρισμό των απόρρητων στοιχείων και τον τρόπο υποβολής μη εμπιστευτικής εκδοχής εγγράφων (εφεξής «Ανακοίνωση ΕΑ περί απορρήτων στοιχείων»), παρ. 9 στοιχ. δ. Βλ. επίσης ΔΕφΑθ 3133/2010, σκ. 14, και ΔΕφΑθ 1473/2011, σκ.
30. 155 Για την έννοια των λοιπών εμπιστευτικών πληροφοριών βλ. ενδεικτικά Κανονισμό 1/2003, άρθρο 27 παρ. 2, Κανονισμός 773/2004 της Επιτροπής σχετικά με τη διεξαγωγή από την Επιτροπή των διαδικασιών δυνάμει των άρθρων 81 και 82 της συνθήκης ΕΚ (εφεξής «Εκτελεστικός Κανονισμός 773/2004»), EE 2004/L 123/18 και (τελευταία τροποποίηση) ΕΕ 2015/L 208/03, Προοίμιο σκ. 13, Ανακοίνωση Ευρωπαϊκής Επιτροπής περί των κανόνων πρόσβασης στον φάκελο, παρ. 19, και Ανακοίνωση ΕΑ περί απορρήτων στοιχείων, παρ. 9 στοιχ. ε. 150 35 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ απορρήτου ορισμένων στοιχείων και των νομίμων συμφερόντων που απαγορεύουν τη δημοσίευσή τους, λαμβανομένων υπόψη των περιστάσεων κάθε υπόθεσης
32. Περαιτέρω, ειδικές ρυθμίσεις έχουν υιοθετηθεί σε εθνικό και ενωσιακό επίπεδο αναφορικά με την πρόσβαση και την περαιτέρω κοινολόγηση των εγγράφων που συντάσσονται στο πλαίσιο των διαδικασιών διευθέτησης διαφορών, τόσο πριν όσο και μετά την έκδοση της απόφασης διευθέτησης, ενόψει αφενός της βαρύνουσας αξίας της ΔΔΔ ως εργαλείου για την αποτελεσματικότερη και ταχύτερη επιβολή του εθνικού και ενωσιακού δικαίου ανταγωνισμού και της φύσης των ανωτέρω εγγράφων ως αυτοενοχοποιητικών δηλώσεων, που προσκομίζονται αποκλειστικά για τους σκοπούς της συνεργασίας με τις αρχές ανταγωνισμού157, καθώς και αφετέρου για την προάσπιση του σκοπού των ελέγχων και των ερευνών των αρχών ανταγωνισμού, οι οποίες όπως έχουν κρίνει τα ενωσιακά δικαστήρια, δεν θεωρούνται περατωθείσες για τους σκοπούς χορήγησης πρόσβασης σε τρίτους, για όσο χρόνο εκκρεμούν προσφυγές κατά απόφασης της αρχής ανταγωνισμού ενώπιον των αρμόδιων δικαστηρίων
33. Οι ειδικές αυτές ρυθμίσεις αφορούν (α) στην έκταση, τον τρόπο και τις προϋποθέσεις χορήγησης πρόσβασης στις εμπλεκόμενες επιχειρήσεις, οι οποίες δεν συμμετείχαν στη ΔΔΔ (βλ. αμέσως κατωτέρω), καθώς και στη χρήση των εγγράφων αυτών από τις ανωτέρω επιχειρήσεις159, (β) στην απόκτηση πρόσβασης από τον καταγγέλλοντα και λοιπούς τρίτους160, (γ) στις προϋποθέσεις και τον τρόπο διαβίβασής τους στις αρχές ανταγωνισμού των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης161 και (δ) στη δυνατότητα διαβίβασής τους στα εθνικά δικαστήρια στο πλαίσιο αγωγών αποζημίωσης από παραβάσεις του δικαίου ανταγωνισμού, στην κοινολόγησή τους από αυτά στους διαδίκους και στην δυνατότητα χρήσης τους ενώπιον των εθνικών δικαστηρίων
34. 156 Βλ. ενδεικτικά ΠΕΚ Τ-36/91, ICI, Συλλ. II-01847, σκ. 98, ΔΕΕ C-110/10 P, Solvay, Συλλ. I-10439, σκ. 47 επ., C-1/11, Interseroh Scrap and Metals Trading, δημ. σε ψηφ. συλλ., σκ. 43, C-450/06, Varec, Συλλ. I-00581, σκ. 47 επ. και σε αυτές παρατιθέμενη νομολογία. Βλ. επίσης ΣτΕ 2007/2013, σκ. 12 επ, ΣτΕ 2365/2013, σκ. 11, και απόφαση ΕΑ 520/VΙ/2011, παρ. 9 και σχετική απόφαση ΔΕφΑθ. 869/2013, σκ. 4-
35. Βλ. και Ανακοίνωση ΕΑ περί απορρήτων στοιχείων, παρ.
36. 157 Βλ. μεταξύ άλλων Οδηγία 2014/104/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 26ης Νοεμβρίου 2014 σχετικά με ορισμένους κανόνες που διέπουν τις αγωγές αποζημίωσης βάσει του εθνικού δικαίου για παραβάσεις των διατάξεων του δικαίου ανταγωνισμού των κρατών μελών και της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Εφεξής «Οδηγία για τις αγωγές αποζημίωσης»), ΕΕ 2014/ L 349/01, Προοίμιο σκ.
37. 158 Βλ. Ανακοίνωση Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με την διεξαγωγή διαδικασιών διευθέτησης διαφορών εν όψει της έκδοσης αποφάσεων δυνάμει του άρθρου 7 και του άρθρου 23 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1/2003 του Συμβουλίου σε περιπτώσεις συμπράξεων (εφεξής «Ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη ΔΔΔ»), ΕΕ 2008/C 167/01 και ΕΕ 2015/C 256/02, παρ. 40, και ΔΕΕ C365/12, EnBW, σκ.
38. 159 Βλ. Ανακοίνωση για τη ΔΔΔ, παρ. 49 και 50, Ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη ΔΔΔ, παρ. 36, και Οδηγία για τις αγωγές αποζημίωσης, άρθρο
39. 160 Χορήγηση πρόσβασης στον καταγγέλλοντα και λοιπούς τρίτους δεν προβλέπεται. Βλ. Ανακοίνωση για τη ΔΔΔ, παρ. 49 και 51, και Ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη ΔΔΔ, παρ.
40. 161 Βλ. Ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη ΔΔΔ, παρ.
41. 162 Βλ. Οδηγία για τις αγωγές αποζημίωσης, άρθρα 6 και 7, καθώς και Προοίμιο σκ. 24 και 26 – 27, Ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη ΔΔΔ, παρ. 39, και Ανακοίνωση Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με τη συνεργασία μεταξύ της Επιτροπής και των δικαστηρίων των κρατών μελών της ΕΕ κατά την εφαρμογή των άρθρων 81 και 82 ΕΚ (εφεξής «Ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής 36 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
42. Στο πλαίσιο αυτό, βάσει της Ανακοίνωσης για τη ΔΔΔ (βλ. παρ. 49), τα έγγραφα που συντάσσονται στο πλαίσιο αυτής της διαδικασίας163 θεωρούνται απόρρητα στοιχεία και σε αυτά χορηγείται πρόσβαση στις εμπλεκόμενες επιχειρήσεις που δεν συμμετείχαν στη ΔΔΔ σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στον ΚΛΔ της Ε.Α. (ιδίως στο άρθρο 15 αυτού164) και υπό την προϋπόθεση ανάληψης της δέσμευσης ότι θα τα χρησιμοποιήσουν αποκλειστικά για τους σκοπούς της διαδικασίας ενώπιον της Επιτροπής Ανταγωνισμού, ήτοι της διοικητικής και δικαστικής διαδικασίας για την εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού από την Επιτροπή Ανταγωνισμού στην εκάστοτε υπόθεση, αποκλειόμενης ρητά της δυνατότητας αυτά να χρησιμοποιηθούν στα πλαίσια άλλης δικαστικής ή διοικητικής διαδικασίας, κατά παρέκκλιση του άρθρου 15 παρ. 14 του ΚΛΔ της Ε.Α. Αντίστοιχες προβλέψεις υφίστανται και σε ενωσιακό επίπεδο
44. Εν προκειμένω, ενόψει των ανωτέρω, αβασίμως προβάλλεται από την εταιρία ALSTOM ο ισχυρισμός ότι παραβιάστηκαν τα δικαιώματα άμυνάς της και το τεκμήριο αθωότητας, διότι δεν έλαβε πρόσβαση σε στοιχεία τρίτων εμπλεκομένων εταιριών βάσει των οποίων αποδίδεται και στην ίδια αιτίαση περί συμμετοχής σε ενιαία και διαρκή παράβαση και τα οποία δεν περιλαμβάνονται στην έκδοση της Εισήγησης που της κοινοποιήθηκε
45. Και τούτο διότι καταρχήν η μη εμπιστευτική εκδοχή της Εισήγησης που κοινοποιήθηκε στην εταιρία (ειδική έκδοση της Εισήγησης με αποδέκτη την εταιρία ALSTOM TRANSPORT S.A.– βλ. άρθρο 15 παρ. 5 του ΚΛΔ της Ε.Α.), είναι εκτενής και λεπτομερής ως προς τις αποδιδόμενες σε αυτή πρακτικές, αναπαράγει σημαντικό αριθμό των στοιχείων του φακέλου της υπόθεσης, με πληρότητα και πιστότητα, και περιλαμβάνει (α) το σύνολο των μη απορρήτων στοιχείων και (β) όσα από τα απόρρητα στοιχεία αξιολογήθηκαν ήδη κατά τη σύνταξη της ανωτέρω έκδοσης της Εισήγησης ως αναγκαία για τους σκοπούς διαπίστωσης της παράβασης (ενοχοποιητικά και απαλλακτικά στοιχεία) και συνακόλουθα απαραίτητα για την άσκηση των δικαιωμάτων άμυνας της εταιρίας ALSTOM ως προς τις αποδιδόμενες σε αυτή πρακτικές και παραβάσεις (βλ. άρθρο 15 παρ. 6 του ΚΛΔ της Ε.Α.). Ειδικά δε ως προς το θέμα της ενιαίας και διαρκούς Επιτροπής για τη συνεργασία με τα εθνικά δικαστήρια»), ΕΕ 2004/С 101/04 και ΕΕ 2015/C 256/05, παρ. 26 και 26α. 163 Πρόκειται για αιτήσεις διερεύνησης της δυνατότητας υπαγωγής στη Διαδικασία Διευθέτησης Διαφορών επιχειρήσεων, τεχνικά υπομνήματα που τυχόν έχουν υποβληθεί κατά τις διμερείς συσκέψεις, οι προτάσεις διευθέτησης διαφορών επιχειρήσεων και οι δηλώσεις διευθέτησης. 164 Σύμφωνα με το άρθρου 15 παρ. 7 και 8 του ΚΛΔ τα πρόσωπα κατά των οποίων κινήθηκε ενώπιον της Επιτροπής Ανταγωνισμού διαδικασία έχουν δικαίωμα πρόσβασης στα μη απόρρητα στοιχεία του φακέλου της υπόθεσης. Δύναται, δε, να δοθεί πρόσβαση σε έγγραφα που περιέχουν απόρρητα στοιχεία επιχειρήσεων, εφόσον αυτά είναι απολύτως αναγκαία για την άσκηση των δικαιωμάτων άμυνας του αιτούντος την πρόσβαση προσώπου - βλ. σχετικά και Ανακοίνωση ΕΑ περί απορρήτων στοιχείων, παρ.
46. Κατά την παρ. 10 του ίδιου άρθρου το δικαίωμα πρόσβασης στα στοιχεία του φακέλου, κατά τη διακριτική ευχέρεια της Επιτροπής, ασκείται από το ενδιαφερόμενο μέρος είτε με μελέτη των στοιχείων στα γραφεία της Γενικής Διεύθυνσης είτε με χορήγηση αντιγράφων, κατόπιν εγγράφου αιτήματός του για χορήγηση πρόσβασης - βλ. και Ανακοίνωση Ευρωπαϊκής Επιτροπής περί των κανόνων πρόσβασης στον φάκελο, παρ.
47. 165 Βλ. Κανονισμός 773/2004 της Επιτροπής σχετικά με τη διεξαγωγή από την Επιτροπή των διαδικασιών δυνάμει των άρθρων 81 και Εκτελεστικός Κανονισμός 773/2004, άρθρο 15 παρ. 1β και 16α παρ. 2, και Ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη ΔΔΔ, παρ.
48. 166 Βλ. μεταξύ άλλων το υπ’ αριθ. πρωτ. 376/26.09.2016 Υπόμνημα της ALSTOM, σελ. 45 επ. 37 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ παράβασης που επικαλείται η εταιρία ALSTOM, σημειώνεται περαιτέρω ότι με την Εισήγηση κοινοποιήθηκε στην εταιρία η νομική αξιολόγηση των διερευνόμενων πρακτικών στο σύνολό της και για το σύνολο των εξεταζόμενων έργων και πρακτικών, περιλαμβανομένων των αιτιάσεων περί ένταξης σε ενιαία και διαρκή παράβαση των διαγωνισμών δημοσίων έργων στη χειραγώγηση των οποίων αυτή φέρεται να εμπλέκεται. Συγκεκριμένα, στην έκδοση της Εισήγησης, που κοινοποιήθηκε στην εταιρία κατά τα ανωτέρω, οι μόνες αναφορές που έχουν απαλειφθεί από το σχετικό κεφάλαιο περί της ενιαίας και διαρκούς παράβασης167 αφορούν σε αυτούσια χωρία αποδεικτικών στοιχείων τα οποία συνιστούν απόρρητα στοιχεία και από τα οποία δύο συνολικά παρατίθενται σε υποσημειώσεις και δύο σε μία παράγραφο, το δε περιεχόμενό τους αναπαράγεται εν πολλοίς περιγραφικά στις αντίστοιχες παραγράφους της Εισήγησης
49. Ενόψει των ανωτέρω, κατά την κρίση της Επιτροπής, η Εισήγηση όπως κοινοποιήθηκε στην εταιρία επιτρέπει την πλήρη κατανόηση και αντίκρουση των αιτιάσεων που της αποδίδονται.
50. Επιπροσθέτως, μετά την κοινοποίηση της Εισήγησης, η εταιρία ALSTOM άσκησε εγγράφως αίτημα περί πρόσβασης στο φάκελο της υπόθεσης, κατά τα αναφερόμενα στην παρ. 10 του άρθρου 15 του ΚΛΔ της ΕΑ
51. Κατόπιν αποστολής σε αυτή του καταλόγου των περιεχομένων του φακέλου της υπόθεσης, με καταγραφή των στοιχείων που ήταν ολικώς προσβάσιμα, των εγγράφων που ήταν μερικώς προσβάσιμα, και των απόρρητων στοιχείων (κατ’ άρθρο 15 παρ. 7 του Κανονισμού Λειτουργίας)170, η εταιρία προσδιόρισε τα συγκεκριμένα έγγραφα του φακέλου στα οποία αιτούνταν πρόσβαση171 και έλαβε κατά το αίτημά της πρόσβαση στο σύνολο των μη απόρρητων στοιχείων του φακέλου και σε όσα απόρρητα στοιχεία είχαν ήδη αξιολογηθεί ως απαραίτητα για την άσκηση των 167 Βλ. υπο-κεφάλαιο με τον τίτλο «IV.3 ΕΝΙΑΙΟΣ ΚΑΙ ΔΙΑΡΚΗΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑΣ ΤΗΣ ΠΑΡΑΒΑΣΗΣ» της Εισήγησης. 168 Βλ. υποσημείση 3547 όπου παρατίθεται αυτούσιο χωρίο από την από 26/6.3.2014 κατάθεσης του […]. Στην παράγραφο 2701 αναφέρεται ότι το εν λόγω χωρίο της κατάθεσης του […] αφορά στο «έργο Θριάσιο Β΄» και ότι από αυτό προκύπτει ότι η χειραγώγηση του εν λόγω διαγωνισμού είχε συζητηθεί από τα μέλη της σύμπραξης σε χρόνο προγενέστερο της δημοπράτησης, ωστόσο, δεν επετεύχθη σχετική συμφωνία σ’ αυτό το πλαίσιο. Βλ. υποσημείωση 3550 όπου παρατίθεται αυτούσιο χωρίο από την από 26.03.2014 κατάθεση του […], από το οποίο προκύπτει κατά την παρ. 2710 ότι στο πλαίσιο της σύμπραξης προϋπόθεση για να κατανεμηθούν διαγωνισμοί δημοσίων έργων ως «πακέτο» και να «ομαδοποιηθούν» κατά την κατανομή ήταν να διεξάγεται σε συνεχή βάση ένας μεγάλος αριθμός διαγωνισμών υψηλού αθροιστικά προϋπολογισμού και αντίστοιχης διαδικασίας και κατηγορίας έργων. Βλ. παρ. 2724, όπου παρατίθενται αυτούσια ένα απόσπασμα από το από […] μήνυμα ηλεκτρονικής αλληλογραφίας του […] προς τον […] ([…]) και ένα χωρίο από την από […] σχετική με το ως άνω έγγραφο […], από τα οποία προκύπτει κατά την παρ. 2724 ότι «εισιτήριο» για την συμμετοχή στην κατανομή στο πλαίσιο της σύμπραξης ήταν να πληροί μια εργοληπτική επιχείρηση τις προϋποθέσεις συμμετοχής στη δημοπράτηση ενός έργου. 169 Βλ. το υπ’ αριθ. πρωτ. 4022/08.06.2016 αίτημα. Αντίστοιχα αιτήματα υπέβαλε η πλειονότητα των εμπλεκομένων επιχερήσεων, αποδεκτριών της Εισήγησης: βλ. Παράρτημα III. 170 Βλ. την υπ’ αριθ. πρωτ. 4347/16.06.2016 απάντηση στο υπ’ αριθ. πρωτ. 4022/08.06.2016 αίτημα, στην οποία επισυνάπτεται «Κατάλογος διαβαθμισμένων περιεχομένων φακέλου υπόθεσης για την οποία συντάχθηκε η υπ’ αριθ. πρωτ. 2941/20.04.2016 Έκθεση της Εισηγήτριας Λ. Ντέκα». Αντίστοιχες επιστολές εστάλησαν σε όσες εμπλεκόμενες εταιρίες υπέβαλαν αίτημα πρόσβασης στο φάκεκλο της κρινόμενες υπόθεσης: βλ. Παράρτημα III. 171 Βλ. την υπ’ αριθ. πρωτ. 4472/22.06.2016 επιστολή. Αντίστοιχες επιστολές υπέβαλαν και οι λοιπές εταιρίες που είχαν αιτηθεί πρόσβαση στο φάκελο: βλ. Παράρτημα III. 38 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ δικαιωμάτων άμυνας της (βλ. άρθρο 15 παρ. 5 και 6 του ΚΛΔ της Ε.Α.) βάσει των αποδιδόμενων σε αυτή πρακτικών και παραβάσεων
53. Περαιτέρω, η εταιρία ALSTOM ζήτησε πρόσθετη πρόσβαση και ειδικότερα τον αποχαρακτηρισμό στοιχείων του φακέλου, τα οποία είχαν προηγουμένως χαρακτηριστεί ως απόρρητα κατά τα προαναφερθέντα
54. Το ανωτέρω αίτημα εξετάσθηκε ενδελεχώς, με στάθμιση και κρίση επί της τυχόν αναγκαιότητας παροχής πρόσβασης σε έκαστο αιτούμενο στοιχείο για την άσκηση των δικαιωμάτων άμυνας της εταιρίας κατά τα προβλεπόμενα στον ΚΛΔ της Ε.Α. (βλ. άρθρο 15 παρ. 7 του ΚΛΔ της Ε.Α.), και έγινε μερικώς δεκτό, με αναλυτική, εμπεριστατωμένη και ειδική αιτιολογία ανά αιτούμενο έγγραφο/ στοιχείο, ιδίως για τα αιτηθέντα εκείνα στοιχεία που κρίθηκε ότι διατηρούν (εν όλω ή εν μέρει) τον εμπιστευτικό χαρακτήρα τους174, ενώ της ζητήθηκε να επανέλθει, εφόσον έκρινε ότι μπορούσε να θεμελιώσει επαρκέστερα το αίτημά της, το οποίο και δεν έπραξε175, γεγονός που επιβεβαιώνει ότι τα στοιχεία στα οποία της δόθηκε πρόσβαση ήταν επαρκή.
55. Σημειώνεται ότι σε κανένα από τα αιτήματα πρόσβασης στο φάκελο που υπέβαλε η εν λόγω εταιρία δεν συμπεριέλαβε αίτημα για τη χορήγηση πρόσβασης και τον αποχαρακτηρισμό επιπλέον χωρίων ή κεφαλαίων της Εισήγησης, τα οποία είχαν χαρακτηριστεί εξ αρχής ως απόρρητα στην έκδοση της Εισήγησης που της επιδόθηκε κατά τα προαναφερθέντα και τα οποία κατά την κρίση της ήταν αναγαία για την άμυνά της, ιδίως δε για την αποδιδόμενη αιτίαση περί συμμετοχής της σε ενιαία και διαρκή παράβαση, την οποία ειδικώς επικαλείται
57. Ενόψει των ανωτέρω και σε αντίθεση με τα όσα η ως άνω εταιρία προβάλει, της χορηγήθηκε κατά τον προσήκοντα τρόπο πρόσβαση στο φάκελο της υπόθεσης, σε συνέχεια των σχετικών αιτήσεών της, κατά τα προεκτεθέντα, και τηρήθηκαν όλες οι προβλεπόμενες στις ισχύουσες διατάξεις διαδικαστικές εγγυήσεις που αποσκοπούν στην προστασία των δικαιωμάτων άμυνας της. Η κατά τα ανωτέρω πρόσβαση στον φάκελο της υπό κρίση υπόθεσης, τόσο αυτοτελώς, όσο και σε συνδυασμό με την έκδοση της Εισήγησης που της επιδόθηκε, υπήρξε πλήρης ως προς τις αποδιδόμενες σε έκαστη επιχείρηση πρακτικές και αναπαράγει σημαντικό αριθμό των στοιχείων του φακέλου της 172 Βλ. τα από 07.07.2016 και 15.07.2016 πρωτόκολλα παραλαβής εγγράφων και λοιπών στοιχείων του φακέλου. Αντίστοιχα πρωτόκολλα συντάχθηκαν και για τις λοιπές εμπλεκόμενες εταιρίες που αιτήθηκαν πρόσβαση στο φάκελο: βλ. Παράρτημα III. 173 Βλ. το υπ’ αριθ. πρωτ. 5317/25.07.2016 αίτημα. Αντίστοιχα αιτήματα αποχαρακτηρισμού υπέβαλαν και άλλες εκ των εμπλεκομένων επιχερήσεων: βλ. Παράρτημα I. 174 Βλ. την υπ’ αριθ. πρωτ. 5969/23.08.2016 επιστολή. Επρόκειτο ιδίως για στοιχεία που αφορούν σε προσωπικά δεδομένα, είτε για στοιχεία έργων που δεν συνδέονται με την περιγραφόμενη στην Εισήγηση παράβαση εκ μέρους της εταιρίας ALSTOM. Αντίστοιχες επιστολές εστάλησαν στο σύνολο των εταιριών που αιτήθηκαν αποχαρακτηρισμό στοιχείων του φακέλου: βλ. Παράρτημα Ι. 175 Ορισμένες από τις εμπλεκόμενες εταιρίες επανήλθαν σχετικά με διαδοχικά αιτήματα: βλ. Παράρτημα Ι. 176 Ορισμένες από τις εμπλεκόμενες εταιρίες αιτήθηκαν με την ανωτέρω αιτιολογία και τους χορηγήθηκε πρόσβαση σε σχετικά κεφάλαια ή χωρία της Εισήγησης. Βλ. αιτήματα με υπ’ αριθ. πρωτ. 4684/29.06.2016 και 370/26.09.2016 (Υπόμνημα) εταιρίων HOCHTIEF και ΑΤΕ αντιστοίχως και οι υπ’ αριθ. πρωτ. 5123/18.07.2016 και 7364/21.10.2016 απαντητικές επιστολές. 39 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ υπόθεσης, με πληρότητα και πιστότητα. Επέτρεψε, συνεπώς, στην ενιστάμενη εταιρία την πλήρη κατανόηση και αντίκρουση όλων των σχετικών αιτιάσεων, όπως, άλλωστε, καταδεικνύεται και από τα αναλυτικά υπομνήματα που αυτή υπέβαλε.
58. Σε κάθε περίπτωση, η ανωτέρω ένσταση είναι απορριπτέα και ως αόριστη, διότι η ενιστάμενη εταιρία δεν προσδιορίζει, όπως θα έπρεπε, κατά τρόπο ορισμένο τα έγγραφα ή τα στοιχεία των εγγράφων τα οποία, αν και ήταν απολύτως αναγκαία για την άσκηση των δικαιωμάτων άμυνάς της κατά τις προβλέψεις του ΚΛΔ της Ε.Α, δεν της χορηγήθηκαν και δεν επικαλείται ούτε αποδεικνύει συγκεκριμένη βλάβη των δικαιωμάτων άμυνάς της από το λόγο αυτό. Υπενθυμίζεται ότι, κατά πάγια εθνική και ενωσιακή νομολογία177, ακυρότητα της διοικητικής πράξης υφίσταται μόνο όταν συνεπεία της παραβίασης του δικαιώματος προηγούμενης ακρόασης, συνυφασμένο με την αποτελεσματική άσκηση του οποίου είναι και το δικαίωμα πρόσβασης στο διοικητικό φάκελο, προκαλείται συγκεκριμένη βλάβη στο δικαίωμα άμυνας της εμπλεκόμενης εταιρίας και δύναται να έχει επηρεαστεί το αποτέλεσμα της οικείας διοικητικής διαδικασίας. Στο πλαίσιο αυτό, η εμπλεκόμενη εταιρία όφειλε να προβάλει και να αποδείξει ότι ελλείψει της αποδιδόμενης παρατυπίας, θα είχε υποστηρίξει επαρκέστερα τους ισχυρισμούς της και ότι ως εκ τούτου δεν αποκλείεται η κατάληξη της διοικητικής διαδικασίας να ήταν διαφορετική για το πρόσωπό της
59. Συναφώς, η μη χορήγηση πρόσβασης σε έγγραφο (ή ουσιώδες τμήμα του) με ενοχοποιητικό περιεχόμενο δεν οδηγεί σε ακύρωση της προσβαλλόμενης πράξης, αν η ενδιαφερόμενη επιχείρηση