← Ελλάδα

1170-apofasi-712-2020

E ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α Signature Not Verified Digitally signed by KONSTANTINOS MOSCHONAS Date: 2020.09.10 11:54:09 EEST Reason: Signed PDF (embedded) Location: Athens, Ethniko Typografio 39175 ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ∆ΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ 9 Σεπτεμβρίου 2020 ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ Αριθμ. απόφ. 712/2020* 1 Λήψη απόφασης επί της προηγούμενης υπ’ αρ. 7599/22.11.2019 γνωστοποίησης συγκέντρωσης, κατ’ άρθρο 6 παρ. 3 (β) του ν. 3959/2011, που αφορά στην απόκτηση αποκλειστικού ελέγχου από την επιχείρηση ADAMA AGRICULTURE B.V. επί της επιχείρησης ΑΛΦΑ ΓΕΩΡΓΙΚΑ ΕΦΟΔΙΑ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ. Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΣΕ ΟΛΟΜΕΛΕΙΑ Συνεδρίασε στην Αίθουσα Συνεδριάσεων του 1ου ορόφου του κτηρίου των γραφείων της, επί της οδού Κότσικα 1Α, Αθήνα, την 22α Μαΐου 2020, ημέρα Παρασκευή και ώρα 11:00, με την εξής σύνθεση: Πρόεδρος: Ιωάννης Λιανός Μέλη: Καλλιόπη Μπενετάτου (Αντιπρόεδρος) Ιωάννης Στεφάτος, Μαρία Ιωαννίδου, Μαρία-Ιωάννα Ράντου (Εισηγήτρια), Σωτήριος Καρκαλάκος και Αφροδίτη Αδαμάκου, λόγω κωλύματος του τακτικού μέλους Ιωάννη Πετρόγλου. Ο Εισηγητής Παναγιώτης Φώτης δεν συμμετείχε λόγω δικαιολογημένου κωλύματος. Γραμματέας: Ηλιάνα Κούτρα. Θέμα της συνεδρίασης: Λήψη απόφασης επί της προηγούμενης υπ’ αρ. 7599/22.11.2019 γνωστοποίησης συγκέντρωσης, κατ’ άρθρο 6 παρ. 3 (β) του ν. 3959/2011, που αφορά στην απόκτηση αποκλειστικού ελέγχου από την επιχείρηση ADAMA AGRICULTURE B.V. επί της επιχείρησης ΑΛΦΑ ΓΕΩΡΓΙΚΑ ΕΦΟΔΙΑ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ. Πριν την έναρξη της συζητήσεως, ο Πρόεδρος της Επιτροπής όρισε Γραμματέα της υπόθεσης την υπάλληλο Ηλιάνα Κούτρα, με αναπληρώτρια την Ευαγγελία Ρουμπή. * Η παρούσα απόφαση εκδίδεται σε δύο επιπλέον εκδόσεις με τα διακριτικά: 1) Έκδοση για το ΦΕΚ και 2) Έκδοση για την ADAMA AGRICULTURE B.V. Από τις παραπάνω εκδόσεις έχουν αφαιρεθεί τα απόρρητα επιχειρηματικά στοιχεία (όπου η ένδειξη […]) τα οποία δεν θα πρέπει να περιέλθουν σε γνώση του αντίστοιχου αποδέκτη της έκδοσης, σύμφωνα με το άρθρο 41 του ν. 3959/2011 (Α΄ 93), όπως ισχύει, και τον Κανονισμό Λειτουργίας και Διαχείρισης της Επιτροπής Ανταγωνισμού (Β΄ 54/2013). Αρ. Φύλλου 3831 Στη συζήτηση της υπόθεσης η νομίμως κλητευθείσα εταιρεία «ADAMA AGRICULTURE B.V.» παραστάθηκε διά των πληρεξουσίων δικηγόρων, Σταμάτιου Δρακακάκη και Ευστάθιου Ορφανουδάκη. Με άδεια του Προέδρου της Επιτροπής Ανταγωνισμού, παραστάθηκε και ο […] (εμπορικό στέλεχος της εταιρείας) για να τοποθετηθεί επί τεχνικών ζητημάτων. Στην αρχή της συζήτησης το λόγο έλαβε η Εισηγήτρια της υπόθεσης, Μαρία Ιωάννα Ράντου, η οποία ανέπτυξε συνοπτικά το περιεχόμενο της υπ’ αρ. 3716/8.5.2020 γραπτής Eισήγησης επί της κρινόμενης υπόθεσης και πρότεινε, για τους λόγους που αναφέρονται αναλυτικά στην Εισήγηση, την έγκριση από την Επιτροπή Ανταγωνισμού, κατ’ άρθρο 8 παρ. 6 του ν. 3959/2011, της από 22.11.2019 και υπ’ αρ. 7599 γνωστοποιηθείσας συγκέντρωσης, που αφορά στην απόκτηση από την εταιρεία με την επωνυμία ADAMA AGRICULTURE B.V. αποκλειστικού ελέγχου επί της εταιρείας ΑΛΦΑ ΓΕΩΡΓΙΚΑ ΕΦΟΔΙΑ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ, δεδομένου ότι η εν λόγω συγκέντρωση δεν αναμένεται να προκαλέσει σημαντικό περιορισμό του ανταγωνισμού στις υπό κρίση αγορές στις οποίες αφορά. Ακολούθως, το λόγο έλαβαν οι πληρεξούσιοι δικηγόροι της ως άνω εταιρείας, οι οποίοι έδωσαν διευκρινήσεις και απάντησαν σε ερωτήσεις, που τους υπέβαλαν ο Πρόεδρος και τα μέλη της Επιτροπής και παραιτήθηκαν του δικαιώματός τους για την κατάθεση συμπληρωματικού υπομνήματος. Η Επιτροπή μετά την ολοκλήρωση της ακροαματικής διαδικασίας, αφού αποχώρησαν από την αίθουσα τα ενδιαφερόμενα μέρη και οι υπηρεσιακοί παράγοντες προχώρησε σε διάσκεψη επί τη υπόθεσης με τη συμμετοχή της Εισηγήτριας Μαρίας Ιωάννας Ράντου, η οποία δεν έλαβε μέρος στην ψηφοφορία, και αφού έλαβε υπόψη την υπ΄ αρ. 3716/8.5.2020 Εισήγηση, τα στοιχεία του φακέλου της κρινόμενης υπόθεσης, το ισχύον νομικό πλαίσιο, ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΩΣ ΕΞΗΣ: Περιεχόμενα I Η ΓΝΩΣΤΟΠΟΙΗΘΕΙΣΑ ΠΡΑΞΗ II ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ III ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ IV ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ ΑΓΡΟΧΗΜΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ V ΔΟΜΗ ΑΓΟΡΑΣ - ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ VI ΜΕΡΙΔΙΑ ΑΓΟΡΑΣ - ΕΠΗΡΕΑΖΟΜΕΝΕΣ ΑΓΟΡΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ VII ΔΕΥΤΕΡΕΥΟΝΤΕΣ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ VIII ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΕΠΙ ΤΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΗΣ ΥΠΟ ΚΡΙΣΗ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 39176 I Η ΓΝΩΣΤΟΠΟΙΗΘΕΙΣΑ ΠΡΑΞΗ I.1 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ Τεύχος B’ 3831/09.09.2020

  1. Με το υπ’ αριθ. πρωτ. 7599/22.11.2019 έγγραφο, η εταιρεία με την επωνυμία ADAMA AGRICULTURE B.V. (εφεξής «ADAMA» ή «γνωστοποιούσα») γνωστοποίησε στην Επιτροπή Ανταγωνισμού (εφεξής και «ΕΑ»), σύμφωνα με το άρθρο 6 του Ν. 3959/2011, όπως ισχύει, την απόκτηση από την ίδια του αποκλειστικού ελέγχου επί της εταιρείας ΑΛΦΑ ΓΕΩΡΓΙΚΑ ΕΦΟΔΙΑ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ (εφεξής «ΑΛΦΑ» ή «εταιρεία-στόχος»).
  2. Η γνωστοποιούμενη απόκτηση αποκλειστικού ελέγχου θα πραγματοποιηθεί δυνάμει της από 15.11.2019 Σύμβασης Δέσμευσης (εφεξής και «Σύμβαση Δέσμευσης»), η οποία συνήφθη μεταξύ του […], της ADAMA και της ΑΛΦΑ και αφορά στην απόκτηση από την ADAMA, η οποία ήδη κατέχει μειοψηφική συμμετοχή 49% στο μετοχικό κεφάλαιο της ΑΛΦΑ, του συνόλου των υπολοίπων μετοχών (51%), το οποίο επί του παρόντος κατέχει ο […] (εφεξής και «πωλητής»). Συνεπώς, μετά την ολοκλήρωση της συναλλαγής, η ADAMA θα καταστεί αποκλειστική κυρία του 100% του μετοχικού κεφαλαίου της ΑΛΦΑ. Στην εν λόγω Σύμβαση καθορίζονται και οι επιμέρους όροι και προϋποθέσεις της μεταξύ τους συμφωνίας. I.2
  3. ΟΙ ΒΑΣΙΚΟΙ ΟΡΟΙ ΤΗΣ ΣΥΝΑΛΛΑΓΗΣ Η επιχειρηματική δραστηριότητα της ΑΛΦΑ συνίσταται, πριν την ολοκλήρωση της συναλλαγής, στις εξής δραστηριότητες: - την Δραστηριότητα Παραγωγής Σκευασμάτων και Εφοδιασμού, η οποία αφορά την (κατά παραγγελία) παρασκευή σκευασμάτων (toll-formulation) και τον εφοδιασμό (logistics), και περιλαμβάνει την λειτουργία των εγκαταστάσεων της ΑΛΦΑ στα Οινόφυτα Αττικής, το κέντρο εφοδιασμού της ΑΛΦΑ στην Θεσσαλονίκη, τα συναφή πάγια και τις σχετικές δραστηριότητες, το πελατολόγιο και τους εργαζομένους, οι οποίοι απασχολούνται στην παραγωγή σκευασμάτων και στον εφοδιασμό· και - την Εμπορική Δραστηριότητα, η οποία περιλαμβάνει τα ακόλουθα στοιχεία ενεργητικού: τους πελάτες της Εταιρείας που αγοράζουν προϊόντα φυτοπροστασίας, λιπάσματα, σπόρους και άλλες γεωργικές εισροές· τους εργαζομένους της Εταιρείας που είναι αφοσιωμένοι στην Ε&Α, την εμπορία και τις πωλήσεις των προαναφερθέντων προϊόντων· το σύνολο της πνευματικής ιδιοκτησίας της Εταιρείας (π.χ. εγγραφές προϊόντων και εμπορικά σήματα) που σχετίζονται με την Εμπορική Δραστηριότητα· και όλες τις συμφωνίες της Εταιρείας που αφορούν μόνο την Εμπορική Δραστηριότητα.
  4. Σύμφωνα με τη Σύμβαση Δέσμευσης, οι αντισυμβαλλόμενοι συμφώνησαν […].
  5. Έχει ακόμα συμφωνηθεί ότι […]1,[…]2.[…]3.[…]4.[…]5 […]
  6. 1 Βλ. Άρθρο 4.2, άρθρο 6.1.1.1 και Παράρτημα 6.1.1.1 της Σύμβασης. […]. Τεύχος B’ 3831/09.09.2020 I.3
  7. ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 39177 ΛΟΓΟΙ ΠΡΑΓΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗΣ Ως προς τους στρατηγικούς και οικονομικούς λόγους που δικαιολογούν την πραγματοποίηση της συγκέντρωσης, η γνωστοποιούσα αναφέρει ότι ο πωλητής των μετοχών της ΑΛΦΑ, […]. Σε ό, τι αφορά την ADAMA, ενόψει του ότι ήδη κατέχει μειοψηφική συμμετοχή ποσοστού 49% στην ΑΛΦΑ και πωλεί τα περισσότερα προϊόντα προστασίας καλλιεργειών της στην Ελλάδα μέσω της ΑΛΦΑ, ως διανομέα της, επιθυμεί να αποκτήσει τις μετοχές του […] και συνεπώς να αποκτήσει τον έλεγχο επί της ΑΛΦΑ. Η απόκτηση από την ADAMA του ελέγχου της ΑΛΦΑ, θα της επιτρέψει, σύμφωνα με την γνωστοποιούσα, να: […]· - να καθετοποιηθεί στην αγορά της επόμενης οικονομικής βαθμίδας για την διανομή των προϊόντων της στην Ελλάδα (όπως και έτεροι ανταγωνιστές της, οι οποίοι διαθέτουν τις δικές τους εταιρείες πωλήσεων στην Ελλάδα)· - […]· και - να τελειοποιήσει τις επιχειρησιακές διαδικασίες της ΑΛΦΑ δημιουργώντας συνέργειες μέσω της συμπερίληψης της ΑΛΦΑ στο σύστημα Enterprise Resource Planning ("ERP")7 της ADAMA. I.4 ΤΑ ΜΕΡΗ ΤΗΣ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ I.4.1 Η ΑΠΟΚΤΩΣΑ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ADAMA AGRICULTURE BV ΚΑΙ Ο ΟΜΙΛΟΣ CHEMCHINA
  8. Η αποκτώσα εταιρεία ADAMA AGRICULTURE BV έχει έδρα στην Ολλανδία και είναι 100% θυγατρική της εταιρείας ADAMA AGRICULTURAL SOLUTIONS LTD με έδρα στο Ισραήλ, η οποία με τη σειρά της είναι θυγατρική της εταιρείας ADAMA LTD με έδρα την Κίνα. Η τελευταία είναι η μητρική των εταιρειών του ομίλου ADAMA […] και απώτατη μητρική του ομίλου CHEMCHINA.
  9. O όμιλος CHEMCHINA (ειδικότερα δε, η εταιρεία China National Agrochemical Corporation Limited) δραστηριοποιείται στον τομέα των αγροχημικών προϊόντων μέσω της εταιρείας ADAMA LTD (και των θυγατρικών αυτής) και της εταιρείας SYNGENTA AG (και των θυγατρικών αυτής)
  10. 2 Βλ. Παράρτημα 6.1.1.1 της Σύμβασης. Βλ. άρθρο 4.2 της Σύμβασης. Βλ. άρθρο 6.1.1.3 και Παράρτημα 6.1.1.3 της Σύμβασης. Βλ. Παράρτημα 6.1.1.3 της Σύμβασης. Βλ. και 2260/17.3.2020 επιστολή της γνωστοποιούσας σχετικά με […]. Βλ. Παράρτημα 6.1.1.3 της Σύμβασης. Βλ. και 2260/17.3.2020 επιστολή της γνωστοποιούσας σχετικά με […]. To "ERP" είναι λογισμικό για την διαχείριση των επιχειρησιακών διαδικασιών, που επιτρέπει σε μία επιχείρηση να χρησιμοποιεί ένα σύστημα ολοκληρωμένων εφαρμογών για την διαχείριση της επιχειρηματικής δραστηριότητας και να αυτοματοποιεί διάφορες διαδικασίες διοικητικής υποστήριξης σχετιζόμενες με την τεχνολογία, τις υπηρεσίες και τους ανθρώπινους πόρους. Το 2017 ο όμιλος CHEMCHINA, μέσω της θυγατρικής του CNAC, απέκτησε το σύνολο των μετοχών της εταιρείας SYNGENTA AG (βλ. σχετικά απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (εφεξής Ε.Επ.) M.7962 – CHEMCHINA/ SYNGENTA). 3 4 5 6 7 8 ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 39178 Τεύχος B’ 3831/09.09.2020
  11. Ο όμιλος ADAMA, με μητρική την εταιρεία ADAMA LTD, δραστηριοποιείται παγκοσμίως στην παραγωγή και προμήθεια προϊόντων φυτοπροστασίας καλλιεργειών (εντομοκτόνα, ζιζανιοκτόνα, μυκητοκτόνα, ρυθμιστές ανάπτυξης φυτών) (εφεξής και για λόγους συντομίας τα προϊόντα φυτοπροστασίας καλλιεργειών θα αναφέρονται και ως «ΠΠΚ»), και προϊόντων για το γρασίδι και κηπευτικών προϊόντων. Επίσης, πωλεί δραστικές ουσίες, που χρησιμοποιούνται στην παρασκευή των σκευασμάτων ΠΠΚ.
  12. Ο όμιλος SYNGENTA, με μητρική την εταιρεία SYNGENTA AG, δραστηριοποιείται παγκοσμίως στην παραγωγή και προμήθεια ΠΠΚ, σπόρων και προϊόντων για το γρασίδι και κηπευτικών προϊόντων κ.α., σε όλα τα στάδια της παραγωγικής διαδικασίας, καθώς και στην έρευνα και ανάπτυξη, παραγωγή και εμπορία μιας μεγάλης γκάμας προϊόντων φυτοπροστασίας και σπόρων.
  13. Επισημαίνεται ότι ο όμιλος CHEMCHINA δραστηριοποιείται παγκοσμίως, πέραν του τομέα των αγροχημικών που αναφέρθηκε ανωτέρω, και στους τομείς των νέων χημικών υλικών και εξειδικευμένων χημικών, βασικών χημικών, ελαστικών και γομών και χημικού εξοπλισμού και στην επεξεργασία ελαίων.
  14. Στην Ελλάδα, ο όμιλος CHEMCHINA δραστηριοποιείται στον τομέα των αγροχημικών μέσω των (θυγατρικών του) ομίλων ADAMA και SYNGENTA. Ειδικότερα:  στην εθνική αγορά, ο όμιλος ADAMA προμηθεύει προϊόντα φυτοπροστασίας και προϊόντα για το γρασίδι και κηπευτικά προϊόντα. Τα προϊόντα του ομίλου ADAMA διακινούνται (de facto) αποκλειστικά από την εταιρεία-στόχο ΑΛΦΑ
  15. Σύμφωνα με την γνωστοποιούσα, ο όμιλος ADAMA δεν παράγει κάποιο προϊόν και δεν διαθέτει θυγατρικές εταιρείες στην Ελλάδα και  στην εθνική αγορά ο όμιλος SYNGENTA δραστηριοποιείται μέσω της θυγατρικής του, SYNGENTA HELLAS AEBE (εφεξής και «SYNGENTA HELLAS»). Η SYNGENTA HELLAS πωλεί στην εγχώρια αγορά προϊόντα φυτοπροστασίας, σπόρους και προϊόντα για το γρασίδι και κηπευτικά προϊόντα κ.α. Σύμφωνα με τη γνωστοποιούσα, ο όμιλος SYNGENTA δεν παράγει κάποιο προϊόν και δεν διαθέτει άλλες θυγατρικές εταιρείες στην Ελλάδα, πλην της SYNGENTA HELLAS.
  16. Σύμφωνα με τη Γνωστοποίηση, οι εταιρείες ADAMA και SYNGENTA δεν διαθέτουν μέλη στα διοικητικά ή τα εποπτικά τους όργανα, τα οποία να είναι ταυτόχρονα μέλη οργάνων διοίκησης ή των εποπτικών οργάνων των λοιπών επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στις επηρεαζόμενες αγορές. I.4.2 Η ΑΠΟΚΤΩΜΕΝΗ – ΑΛΦΑ ΓΕΩΡΓΙΚA ΕΦΟΔΙΑ ΑΕ
  17. Η εταιρεία ΑΛΦΑ ΓΕΩΡΓΙΚΑ ΕΦΟΔΙΑ ΑΕ ιδρύθηκε το 1986 από τον […] ως αντιπροσωπεία εισαγωγής γεωργικών εφοδίων
  18. Όπως προαναφέρθηκε, το 51% του μετοχικού κεφαλαίου της ανήκει σήμερα στον […], ο οποίος και ασκεί επί του παρόντος αποκλειστικό έλεγχο επί της εταιρείας, ενώ το υπόλοιπο 49% ανήκει στην εταιρεία ADAMA AGRICULTURE B.V. 9 Ειδικότερα, σύμφωνα με τα αναφερόμενα στο έντυπο Γνωστοποίησης, […]. Βλ. σχετικά την ιστοσελίδα της εταιρείας: https://www.alfagro.gr/etairia/. 10 ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Τεύχος B’ 3831/09.09.2020 39179
  19. Η εταιρεία ΑΛΦΑ δραστηριοποιείται στην εγχώρια αγορά στην εμπορία/διανομή α) προϊόντων φυτοπροστασίας καλλιεργειών (εντομοκτόνα, ζιζανιοκτόνα, μυκητοκτόνα, ρυθμιστές ανάπτυξης φυτών), β) σπόρων (ηλιόσπορους, σπόρους καλαμποκιού, σπόρους βαμβακιού, σπόρους γρασιδιού και γκαζόν, σπόρους σιτηρών, σπόρους λαχανικών, σπόρους μηδικής, σπόρους ελαιοκράμβης και σπόρους σόγιας), γ) προϊόντων γρασιδιού και κηπευτικών προϊόντων (εντομοκτόνα πολλαπλών χρήσεων για επαγγελματική χρήση, τρωκτικοκτόνα για επαγγελματική χρήση, προϊόντα για την καταπολέμηση των κατσαρίδων για επαγγελματική χρήση), δ) λιπασμάτων (αζωτούχα λιπάσματα, φωσφορικά λιπάσματα, καλιούχα λιπάσματα, σύνθετα λιπάσματα, ειδικά λιπάσματα).
  20. Παράλληλα, η εταιρεία ΑΛΦΑ δραστηριοποιείται στην παραγωγή σκευασμάτων και εφοδιασμού (δηλαδή την κατά παραγγελία παραγωγή σκευασμάτων («toll-formulation»), τη συσκευασία, την αποθήκευση και τη μεταφορά προϊόντων τρίτων μερών (ΠΠΚ, σπόρων, λιπασμάτων, προϊόντων γρασιδιού και κηπευτικών προϊόντων)
  22. Η εταιρεία ΑΛΦΑ διανέμει στην εγχώρια αγορά τα προϊόντα του ομίλου ADAMA κατ’ αποκλειστικότητα, ενώ παράλληλα εμπορεύεται και προϊόντα ΠΠΚ τρίτων προμηθευτών.
  23. Τέλος, σημειώνεται ότι η εταιρεία ΑΛΦΑ έχει μια μόνο θυγατρική εταιρεία, με επωνυμία «AGRIBUL LTD» και έδρα τη Βουλγαρία, η οποία δραστηριοποιείται στην εμπορία γεωργικών προϊόντων (τα οποία προμηθεύεται κυρίως από εταιρείες του ομίλου ADAMA).
  24. Σύμφωνα με τη Γνωστοποίηση, η ΑΛΦΑ δεν διαθέτει μέλη στα διοικητικά ή τα εποπτικά της όργανα, τα οποίο να είναι ταυτόχρονα μέλη οργάνων διοίκησης ή των εποπτικών οργάνων των λοιπών επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στις επηρεαζόμενες αγορές. I.4.3 ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΥΣΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ - ΚΥΚΛΟΙ ΕΡΓΑΣΙΩΝ
  25. Όπως προκύπτει από τα ανωτέρω και επισημαίνεται από τη γνωστοποιούσα, για τις ανάγκες εξέτασης της υπό κρίση πράξης, ως συμμετέχοντα μέρη λογίζονται αφενός ο όμιλος CHEMCHINA, στον οποίο ανήκουν η αμέσως αποκτώσα εταιρεία, ADAMA AGRICULTURE B.V., καθώς και οι εταιρείες του ομίλου SYNGENTA, και αφετέρου η αποκτώμενη ΑΛΦΑ ΓΕΩΡΓΙΚΑ ΕΦΟΔΙΑ ΑΕ
  27. Ο κύκλος εργασιών καθεμίας από τις συμμετέχουσες επιχειρήσεις στην υπό κρίση πράξη το τελευταίο οικονομικό έτος (χρήση 1.1.-31.12.2018), στην παγκόσμια και ελληνική αγορά, είχε, σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στο άρθρο 10 ν. 3959/2011, όπως ισχύει, ως εξής: Πίνακας 1: Κύκλοι εργασιών των συμμετεχουσών επιχειρήσεων 2018 Παγκόσμια αγορά (εκ. €) Ελληνική επικράτεια (εκ. €) Όμιλος CHEMCHINA […] […] […] […] Όμιλος ADAMA 11 12 Σύμφωνα με τη γνωστοποιούσα το έτος 2018 περίπου το […] του κύκλου εργασιών της ΑΛΦΑ προερχόταν από τη συγκεκριμένη δραστηριότητα. Βλ. σχετ. Κωδικοποιημένη Ανακοίνωση της Επιτροπής για θέματα δικαιοδοσίας βάσει του κανονισμού (EΚ) αριθ. 139/2004 για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων μεταξύ επιχειρήσεων C95/32, 16.4.2008 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης παρ. 135 (εφεξής «Κωδικοποιημένη Ανακοίνωση»). ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 39180 Τεύχος B’ 3831/09.09.2020 Ν Όμιλος SYNGENTA ΑΛΦΑ […] […] […] […] Πηγή: Στοιχεία προσκομισθέντα από την γνωστοποιούσα εταιρεία (αριθ. πρωτ. 7599/22.11.2019) II ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ II.1 ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΥΠΟ ΚΡΙΣΗ ΠΡΑΞΗΣ
  28. Κατά το άρθρο 5 παρ. 2 στοιχείο β’ του ν. 3959/2011, συγκέντρωση επιχειρήσεων πραγματοποιείται όταν επέρχεται μόνιμη μεταβολή ως προς τα πρόσωπα (φυσικά ή νομικά) που ασκούν έλεγχο επί της αποκτώμενης εταιρείας. Τούτο συντρέχει στην περίπτωση κατά την οποία ένα ή περισσότερα πρόσωπα που ελέγχουν ήδη τουλάχιστον μία επιχείρηση, ή μία ή περισσότερες επιχειρήσεις, αποκτούν άμεσα ή έμμεσα τον έλεγχο του συνόλου ή τμημάτων μιας ή περισσοτέρων άλλων επιχειρήσεων, με την αγορά τίτλων ή στοιχείων του ενεργητικού, με σύμβαση ή με άλλο τρόπο. Σύμφωνα με το άρθρο 5 παρ. 3 του ίδιου νόμου, ο έλεγχος απορρέει από δικαιώματα, συμβάσεις ή άλλα μέσα, τα οποία παρέχουν τη δυνατότητα καθοριστικής επίδρασης στη δραστηριότητα μιας επιχείρησης, λαμβανομένων υπόψη των σχετικών πραγματικών ή νομικών συνθηκών.
  29. Συγκέντρωση δύναται να επέλθει κατά κύριο λόγο με δύο τρόπους: (α) είτε με τη συγχώνευση δύο ή περισσοτέρων προηγουμένως ανεξάρτητων επιχειρήσεων (β) είτε με την απόκτηση του ελέγχου στο σύνολο ή σε τμήματα μιας ή περισσοτέρων άλλων επιχειρήσεων
  30. Η έννοια του ελέγχου ορίζεται ως η δυνατότητα καθοριστικού επηρεασμού της δραστηριότητας μιας επιχείρησης. Το κατά πόσον μια πράξη οδηγεί σε απόκτηση ελέγχου εξαρτάται από ορισμένα νομικά και/ή πραγματικά στοιχεία (de jure/de facto)
  32. Ο έλεγχος διακρίνεται σε: α) αποκλειστικό, όταν μία και μόνη επιχείρηση μπορεί να επηρεάσει καθοριστικά μία άλλη επιχείρηση15· και β) κοινό, όταν δύο ή περισσότερες επιχειρήσεις ή πρόσωπα έχουν τη δυνατότητα να ασκούν αποφασιστική επιρροή σε μία άλλη επιχείρηση
  33. Κρίσιμο στοιχείο για την απόκτηση κοινού ελέγχου είναι η δυνατότητα άσκησης αποφασιστικής επιρροής σε μια άλλη επιχείρηση, ήτοι η εξουσία αναστολής ενεργειών που καθορίζουν την εμπορική στρατηγική συμπεριφορά μιας επιχείρησης και η συνακόλουθη δυνατότητα πρόκλησης «αδιεξόδου»
  35. Εν προκειμένω, ο […], ιδρυτής, σημερινός πλειοψηφών μέτοχος και πωλητής, ασκεί αποκλειστικό έλεγχο επί της ΑΛΦΑ
  36. Η εξαγορά από την ADAMA του λοιπού μετοχικού κεφαλαίου της ΑΛΦΑ το οποίο κατέχει ο πωλητής […], συνιστά περίπτωση μεταβολής του ελέγχου επί μιας προηγουμένως λειτουργικά αυτόνομης επιχείρησης με 13 Βλ. άρθρο 5 παρ. 3 του ν. 3959/
  37. Βλ. Κωδικοποιημένη ανακοίνωση, παρ.
  38. Βλ. Κωδικοποιημένη Ανακοίνωση, παρ.
  39. Βλ. Κωδικοποιημένη Ανακοίνωση, παρ.
  40. Βλ. Υπόθεση T-282/02, Cementbouw v. Commission, EU:T:2006:64, σκ.
  41. Συγκεκριμένα, έχει την εξουσία διορισμού της πλειοψηφίας των μελών του Δ.Σ. (4 από τα 7, συμπεριλαμβανομένου του Προέδρου του Δ.Σ.). Περαιτέρω, παρόλο που καταρχήν απαιτείται αυξημένη πλειοψηφία για την έγκριση του ετήσιου επιχειρηματικού σχεδίου, του προϋπολογισμού και των οικονομικών καταστάσεων, εντέλει και αυτές οι αποφάσεις δύναται να εγκριθούν και με απλή πλειοψηφία (βλ. την από 13.7.2005 τροποποίηση της σύμβασης πώλησης μετοχών και συμφωνίας μετόχων, […] - ιδίως άρθρο 5.4.16 και 5.4.17). Κατά τα λοιπά, αυξημένη πλειοψηφία απαιτείται ιδίως σε περιπτώσεις λήψης αποφάσεων σχετικά με επενδύσεις που αντιστοιχούν στη συνήθη προστασία των συμφερόντων του μειοψηφούντος μετόχου. 14 15 16 17 18 Τεύχος B’ 3831/09.09.2020 ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 39181 την απόκτηση του αποκλειστικού ελέγχου, με το πλέον σύνηθες μέσο απόκτησης ελέγχου, ήτοι την απόκτηση μετοχών
  42. Συνεπώς, σε συνέχεια της συναλλαγής, η ADAMA θα καταστεί κυρία του 100% του μετοχικού κεφαλαίου της ΑΛΦΑ, […]. Συνεπώς, η απόκτηση του 100% των μετοχών της ΑΛΦΑ συνεπάγεται την απόκτηση αποκλειστικού ελέγχου επ’ αυτής και αποτελεί συγκέντρωση επιχειρήσεων, υπό την έννοια του άρθρου 5 παρ. 2 στοιχείο β’ του ν. 3959/
  43. II.2 ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΑ ΕΑ
  44. Σύμφωνα με το άρθρο 6 παρ. 1 του Ν. 3959/2011, όπως ισχύει, μια συγκέντρωση πρέπει να γνωστοποιείται στην Ε.Α. όταν α) ο συνολικός κύκλος εργασιών όλων των επιχειρήσεων που συμμετέχουν στη συγκέντρωση ανέρχεται στην παγκόσμια αγορά σε τουλάχιστον 150 εκατομμύρια ευρώ και β) δύο τουλάχιστον από τις συμμετέχουσες επιχειρήσεις πραγματοποιούν, η καθεμιά χωριστά, συνολικό κύκλο εργασιών άνω των 15 εκατομμυρίων ευρώ στην ελληνική αγορά.
  45. Εν προκειμένω, η υπό εξέταση συγκέντρωση υπόκειται σε προηγούμενη γνωστοποίηση, δεδομένου ότι, σύμφωνα με τα προσκομισθέντα από τη γνωστοποιούσα στοιχεία, πληρούνται τα κριτήρια του άρθρου 6 παρ. 1 του ν. 3959/2011, όπως ισχύει. Η εθνική διάσταση της συγκέντρωσης προκύπτει, σύμφωνα με το νόμο, από τον προσδιορισμό του κύκλου εργασιών όλων των συμμετεχουσών στη συγκέντρωση επιχειρήσεων. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με τη γνωστοποίηση, ο παγκόσμιος κύκλος εργασιών του οικονομικού έτους 2018 για τον όμιλο CHEMCHINA ανήλθε περίπου σε […] ευρώ και για την ΑΛΦΑ σε […]. ευρώ. Ο δε κύκλος εργασιών των ανωτέρω στην ελληνική αγορά για το ίδιο οικονομικό έτος ανήλθε περίπου σε […] ευρώ και σε […] ευρώ αντίστοιχα. Περαιτέρω, η υπό κρίση συγκέντρωση δεν έχει ενωσιακή διάσταση, καθώς οι κύκλοι εργασιών των μερών δεν υπερβαίνουν τα κατώφλια του κύκλου εργασιών του άρθρου 1 του Κανονισμού ΕΚ 139/
  46. Ενόψει των ανωτέρω, η παρούσα γνωστοποίηση υποβάλλεται αρμοδίως ενώπιον της ΕΑ. II.3 ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΑΡΑΔΕΚΤΟΥ, ΕΜΠΡΟΘΕΣΜΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΣΗΚΟΝΤΟΣ ΤΗΣ ΓΝΩΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ
  47. Η υπόχρεη προς γνωστοποίηση ADAMA υπέβαλε στην ΕΑ έντυπο γνωστοποίησης (αριθ. πρωτ. 7599) την 22.11.2019, ήτοι εντός τριάντα

(30)ημερών από τη σύναψη της Σύμβασης Δέσμευσης της 15.11.2019 μεταξύ της γνωστοποιούσας εταιρείας, του πωλητή, […], και της ΑΛΦΑ, κατά τα οριζόμενα στο άρθρο 6 παρ. 1 του Ν. 3959/
  1. Με την ως άνω γνωστοποίηση συνυποβλήθηκε το προβλεπόμενο στο άρθρο 45 παρ. 1 του N. 3959/2011 παράβολο.
  2. Η γνωστοποιηθείσα πράξη δημοσιεύθηκε την 23.11.2019 στην ημερήσια οικονομική εφημερίδα πανελλαδικής κυκλοφορίας «Η Καθημερινή», κατά τα προβλεπόμενα στο άρθρο 6 παρ. 6 του Ν. 3959/2011 και στην απόφαση ΕΑ.558/VII/
  3. Συνεπώς, η εν λόγω γνωστοποίηση θεωρείται εμπρόθεσμη και παραδεκτή. 19 Βλ. Κωδικοποιημένη ανακοίνωση, παρ.
  4. 39182 ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Τεύχος B’ 3831/09.09.2020
  5. Ενόψει του ότι το ανωτέρω έντυπο γνωστοποίησης δεν είχε συμπληρωθεί πλήρως, η Γενική Διεύθυνση Ανταγωνισμού (εφεξής «ΓΔΑ») απέστειλε την υπ’ αριθ. πρωτ. 7903/3.12.2019 επιστολή προς την εταιρεία ADAMA, με την οποία αιτήθηκε από τη γνωστοποιούσα επιχείρηση τη συμπλήρωση της ως άνω αρχικής γνωστοποίησης, κατά τα προβλεπόμενα στο εδ. β΄ της παρ. 11 του άρθρου 8 του Ν. 3959/2011, προκειμένου να καταστεί δυνατή η αξιολόγηση της γνωστοποιούμενης συγκέντρωσης. Η γνωστοποιούσα απάντησε σχετικώς με τις από 20.12.2019 και 15.01.2020 επιστολές παροχής στοιχείων, επί των οποίων η ΓΔΑ ζήτησε εκ νέου διευκρινίσεις και συμπληρωματικά στοιχεία με την υπ’ αριθμ. πρωτ. 393/17.01.2020 επιστολή της, σύμφωνα με το άρθρο 8 παρ. 11 και 12 και το άρθρο 38 του Ν. 3959/
  6. Η γνωστοποιούσα απάντησε σχετικώς με την από 19.02.2020 επιστολή της, με την οποία παρείχε διευκρινίσεις και συμπληρωματικά στοιχεία.
  7. Κατά συνέπεια, ως ημερομηνία προσήκουσας γνωστοποίησης θεωρείται η 19.02.2020 και ως καταληκτική ημερομηνία για την έκδοση της Απόφασης σε σχέση με την κίνηση της διαδικασίας πλήρους διερεύνησης (άρθρο 8 παρ. 4 και 11 του ν. 3959/2011) η 20.03.
  9. Με την υπ’ αριθ. πρωτ. οικ. 2300/18.03.2020 απόφαση της Αντιπροέδρου της ΕΑ20 απεφασίσθη η κίνηση της διαδικασίας πλήρους διερεύνησης της γνωστοποιηθείσας συγκέντρωσης, σύμφωνα με το άρθρο 8 παρ. 4 του Ν. 3959/2011, καθώς διαπιστώθηκε ότι η εν λόγω συγκέντρωση εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του Ν. 3959/2011 και προκαλεί σοβαρές αμφιβολίες ως προς το συμβατό αυτής με τις απαιτήσεις λειτουργίας του ανταγωνισμού σε ορισμένες από τις επιμέρους αγορές στις οποίες αφορά. Ως εκ τούτου, καταληκτική ημερομηνία για την εισαγωγή της υπόθεσης στην ΕΑ ήταν η 4.5.
  10. Ωστόσο, η γνωστοποιούσα, στο πλαίσιο νέας αλληλογραφίας για την προσκόμιση πρόσθετων στοιχείων22, με την με αρ. πρωτ. 3084/16.4.2020 επιστολή συμφώνησε σε παράταση της ως άνω προθεσμίας μέχρι τις 8.5.
  11. Κατόπιν των ανωτέρω, η προθεσμία έκδοσης απόφασης της ΕΑ επί της γνωστοποιηθείσας συγκέντρωσης παρέρχεται στις 16.6.
  13. Σημειωτέον ότι ήδη πριν την κίνηση της διαδικασίας πλήρους διερεύνησης της υπόθεσης, η ΓΔΑ με επιστολές της προς τις ανταγωνίστριες επιχειρήσεις των συμμετεχουσών στη συγκέντρωση επιχειρήσεων, ζήτησε την παροχή στοιχείων για να συμπληρωθεί ο φάκελος της υπόθεσης και να καταστεί δυνατή η αξιολόγηση της γνωστοποιηθείσας πράξης όσον αφορά στα αποτελέσματά της στις επιμέρους αγορές
  14. 20 Η οποία κοινοποιήθηκε στις συμμετέχουσες στις 18.03.
  15. Σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στο άρθρο 8, παρ. 4 του ν. 3959/
  16. Βλ. τις με αρ. 3048/15.4.2020 και 3104/16.4.2020 νέες προσκομίσεις της γνωστοποιούσας σε συνέχεια της με αρ. 2835/9.4.2020 επιστολής της ΓΔΑ. Βλ. συναφώς άρθρο 8 παρ. 11 περ α) Ν.3959/2011 αναφορικά με την παράταση προθεσμιών. Βλ. τις με αρ. πρωτ. 1701 – 1716/28.2.2020 επιστολές. Η Υπηρεσία έλαβε τις ακόλουθες απαντήσεις: 2131/13.3.2020 από την εταιρεία AGRIS ΑΕ, 2367/19.3.2020 από την εταιρεία AGROTECHNICA, 2440/23.3.2020 από την εταιρεία AGROLOGY ΑΒΕΕ, 2503/27.3.2020 και 2502/27.3.2020 από την εταιρεία ΕΛΑΝΚΟ ΕΛΛΑΣ ΑΕΒΕ , 2566/30.3.2020 από την εταιρεία ΝΤΥ ΠΟΝΤ ΕΛΛΑΣ ΑΕ, 2573/31.3.2020 από την εταιρεία BASF ΕΛΛΑΣ ΑΕΒΕ, 2504/27.3.2020 από την εταιρεία BAYER ΕΛΛΑΣ ΑBEΕ, 2579/31.3.2020 από την εταιρεία K.&N. ΕΥΘΥΜΙΑΔΗΣ ΑΒΕΕ, 2873/8.4.2020 και 3199/23.4.2020 από την εταιρεία GREENFARM ΧΗΜΙΚΑ ΑΕ (NUFARM), 2736/6.4.2020 από την εταιρεία ΧΕΛΛΑΦΑΡΜ ΑΕ, 2565/30.03.2020 από την εταιρεία PIONEER HI-BRED HELLAS (CORTEVA), 2766/7.4.2020 από την εταιρεία ΣΠΥΡΟΥ και 21 22 23 24 Τεύχος B’ 3831/09.09.2020 ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ III ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ III.1 ΟΡΙΖΟΝΤΙΕΣ ΚΑΙ ΚΑΘΕΤΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ 39183
  17. Οριζόντιες είναι οι συγκεντρώσεις, στις οποίες συμμετέχουν επιχειρήσεις που αποτελούν πραγματικούς ή δυνητικούς ανταγωνιστές στην ίδια σχετική αγορά
  19. Δύο είναι οι βασικοί τρόποι με τους οποίους οι οριζόντιες συγκεντρώσεις ενδέχεται να εμποδίσουν σημαντικά τον αποτελεσματικό ανταγωνισμό, ιδίως με τη δημιουργία ή ενίσχυση δεσπόζουσας θέσης: α) καταργώντας σημαντικές ανταγωνιστικές πιέσεις σε μία ή περισσότερες επιχειρήσεις, οι οποίες ως εκ τούτου θα έχουν αυξημένη ισχύ στην αγορά, χωρίς να καταφύγουν σε συντονισμό της συμπεριφοράς τους (επιπτώσεις μη συντονισμένης συμπεριφοράς)26· β) μεταβάλλοντας τη φύση του ανταγωνισμού ούτως ώστε επιχειρήσεις που προηγουμένως δεν συντόνιζαν τη συμπεριφορά τους, να είναι πλέον πολύ πιθανότερο να τη συντονίζουν και να αυξάνουν τις τιμές ή με άλλο τρόπο να βλάπτουν τον αποτελεσματικό ανταγωνισμό. Μια συγκέντρωση μπορεί επίσης να καταστήσει τον συντονισμό ευκολότερο, σταθερότερο ή αποτελεσματικότερο για τις επιχειρήσεις που συντόνιζαν τη συμπεριφορά τους και πριν από τη συγκέντρωση (επιπτώσεις συντονισμένης συμπεριφοράς)
  21. Παράλληλα, συγκεντρώσεις με κάθετη διάσταση είναι οι συγκεντρώσεις στις οποίες συμμετέχουν επιχειρήσεις που λειτουργούν σε διαφορετικά επίπεδα της αλυσίδας εφοδιασμού
  23. Δύο είναι οι βασικοί τρόποι με τους οποίους οι μη οριζόντιες (κάθετες) συγκεντρώσεις ενδέχεται να εμποδίσουν σημαντικά τον αποτελεσματικό ανταγωνισμό: α) μέσω της πρόκλησης μη συντονισμένων αποτελεσμάτων· και β) μέσω της πρόκλησης συντονισμένων αποτελεσμάτων (επηρεασμού δηλαδή της δυνατότητας συντονισμού των επιχειρήσεων στη σχετική αγορά που δραστηριοποιούνται)
  24. Σε σχέση με την ενδεχόμενη πρόκληση μη συντονισμένων αποτελεσμάτων, μια συγκέντρωση θεωρείται ότι έχει ως αποτέλεσμα τον αποκλεισμό από την αγορά όταν η πρόσβαση πραγματικών ή δυνητικών ανταγωνιστών σε προμήθειες ή αγορές εμποδίζεται ή καταργείται λόγω της συγκέντρωσης, μειώνοντας με τον τρόπο αυτό την ικανότητα ή/και τα κίνητρα των εν λόγω εταιρειών να ανταγωνισθούν η μια την άλλη. Διακρίνονται δύο μορφές αποκλεισμού από την αγορά: Στην πρώτη, η συγκέντρωση ενδέχεται να αυξήσει το 25 26 27 28 29 3665/8.5.2020 από την εταιρεία ARYSTA. Εφεξής και για λόγους συντομίας η παραπομπή στις εν λόγω απαντήσεις θα γίνεται με αναφορά στην επωνυμία της εταιρείας. Κατευθυντήριες Γραμμές για την αξιολόγηση των οριζόντιων συγκεντρώσεων σύμφωνα με τον Κανονισμό του Συμβουλίου για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων μεταξύ επιχειρήσεων (εφεξής «Κατευθυντήριες Γραμμές για την αξιολόγηση οριζόντιων συγκεντρώσεων»), ΕΕ C 31 της 5.2.2004, σ.5, παρ.
  25. Οι ως άνω σχετικές Κατευθυντήριες Γραμμές ακολουθούνται και από την ΕΑ κατά την ερμηνεία και εφαρμογή του ουσιαστικού κριτηρίου των οριζοντίων συγκεντρώσεων. Κατευθυντήριες Γραμμές για την αξιολόγηση οριζόντιων συγκεντρώσεων, ό.π., παρ.
  26. Ό.π. Βλ. επίσης πιο πρόσφατες Αποφάσεις ΕΑ, με παραπομπή σε περαιτέρω εθνική και ενωσιακή νομολογία: 607/2015, σκ. 45-46, 605/2015, σκ. 49-
  27. Κατευθυντήριες γραμμές για την αξιολόγηση των μη οριζόντιων συγκεντρώσεων σύμφωνα με τον Κανονισμό του Συμβουλίου για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων μεταξύ επιχειρήσεων (εφεξής «Κατευθυντήριες Γραμμές για την αξιολόγηση μη οριζόντιων συγκεντρώσεων»), ΕΕ C 265 της 18.10.2008, σ. 5, παρ.
  28. Κατευθυντήριες Γραμμές για την αξιολόγηση μη οριζόντιων συγκεντρώσεων, ό.π., παρ.
  29. ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 39184 Τεύχος B’ 3831/09.09.2020 κόστος των ανταγωνιστών που δραστηριοποιούνται σε αγορά επόμενης οικονομικής βαθμίδας περιορίζοντας την πρόσβασή τους σε σημαντικές εισροές (αποκλεισμός ανταγωνιστών από την πρόσβαση σε εισροές). Στη δεύτερη, η συγκέντρωση ενδέχεται να δημιουργήσει εμπόδια εισόδου στην αγορά σε ανταγωνιστές που δραστηριοποιούνται σε αγορά προηγούμενης οικονομικής βαθμίδας περιορίζοντας την πρόσβασή τους σε επαρκή πελατειακή βάση (αποκλεισμός ανταγωνιστών από την πρόσβαση σε πελάτες). Μέσω της κάθετης ολοκλήρωσης, η συγχωνευθείσα επιχείρηση ενδέχεται να αποκτήσει πρόσβαση σε εμπορικά ευαίσθητες πληροφορίες σχετικά με τις δραστηριότητες των ανταγωνιστών της που δραστηριοποιούνται στις αγορές προηγούμενης ή επόμενης οικονομικής βαθμίδας
  31. Στην πράξη, οι συγκεντρώσεις μπορούν να έχουν τόσο οριζόντιες όσο και μη οριζόντιες συνέπειες
  33. Κατά την εκτίμηση των οριζόντιων και μη συνεπειών μιας συγκέντρωσης, η ΕΑ λαμβάνει υπόψη της έναν αριθμό παραγόντων και συνθηκών οι οποίοι/ες εκτίθενται αναλυτικά, τόσο στις σχετικές Κατευθυντήριες Γραμμές όσο και στη σχετική νομολογία ΕΑ. Οι εν λόγω παράγοντες δεν αξιολογούνται μηχανικά, αλλά σε κάθε περίπτωση η ανάλυση από πλευράς ανταγωνισμού βασίζεται σε μία γενική αξιολόγηση των προβλεπόμενων επιπτώσεων της συγκέντρωσης λαμβάνοντας υπόψη τους εκάστοτε σχετικούς παράγοντες και τις ειδικότερες συνθήκες της κάθε υπόθεσης. III.2 ΣΥΣΠΕΙΡΩΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ
  34. Οι συγκεντρώσεις εταιρειών ετερογενών δραστηριοτήτων είναι συγκεντρώσεις μεταξύ επιχειρήσεων των οποίων η μεταξύ τους σχέση δεν είναι ούτε οριζόντια (ανταγωνιστές στην ίδια σχετική αγορά) ούτε κάθετη (προμηθευτές ή πελάτες). Στην πράξη, πρόκειται για συγκεντρώσεις μεταξύ εταιρειών οι οποίες δραστηριοποιούνται σε στενά σχετιζόμενες αγορές (π.χ. συγκεντρώσεις μεταξύ προμηθευτών συμπληρωματικών προϊόντων ή προϊόντων που ανήκουν σε ένα φάσμα προϊόντων που αγοράζονται γενικά από το ίδιο σύνολο καταναλωτών για ίδια τελική χρήση).
  35. Οι συγκεντρώσεις αυτές δύνανται να προκαλέσουν επιπτώσεις μη συντονισμένης και συντονισμένης συμπεριφοράς
  37. Το κύριο πρόβλημα στο πλαίσιο των συγκεντρώσεων εταιρειών ετερογενών δραστηριοτήτων αφορά τον αποκλεισμό από την αγορά. Ο συνδυασμός προϊόντων σε συναφείς αγορές ενδέχεται να παράσχει στη νέα οντότητα την ικανότητα και το κίνητρο να χρησιμοποιήσει την ισχυρή θέση που κατέχει σε μια αγορά σε μια άλλη αγορά μέσω ρητρών συνδεδεμένης ή ομαδικής πώλησης ή άλλων πρακτικών αποκλεισμού («μεταμόχλευση δύναμης σε άλλη αγορά»). Οι δεσμεύσεις και οι ομαδικές πωλήσεις είναι αφεαυτών συνηθισμένες πρακτικές που συχνά δεν έχουν καμία δυσμενή επίπτωση στον ανταγωνισμό και εφαρμόζονται συχνά προκειμένου να καταστεί δυνατή η παροχή καλύτερων προϊόντων ή προσφορών αποδοτικών από άποψη κόστους. Παρ’ όλα αυτά, σε 30 Ibid, παρ., 28 επ. Κατευθυντήριες Γραμμές για την αξιολόγηση μη οριζόντιων συγκεντρώσεων, ό.π., παρ.
  38. Βλ. Κατευθυντήριες Γραμμές για την αξιολόγηση μη οριζόντιων συγκεντρώσεων, σημεία 91-
  39. 31 32 Τεύχος B’ 3831/09.09.2020 ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 39185 ορισμένες περιπτώσεις, οι εν λόγω πρακτικές ενδέχεται να έχουν ως αποτέλεσμα τη μείωση της ικανότητας ή του κινήτρου των πραγματικών ή δυνητικών ανταγωνιστών να ασκήσουν ανταγωνισμό. Το γεγονός αυτό ενδέχεται να μειώσει τις ανταγωνιστικές πιέσεις στη νέα οντότητα, επιτρέποντάς της να αυξήσει τις τιμές της.
  40. Κατά την αξιολόγηση της πιθανότητας ενός τέτοιου σεναρίου, πρέπει να εξετάζονται τόσο η ικανότητα, όσο και το οικονομικό κίνητρο της νέας οντότητας να αποκλείσει τους ανταγωνιστές της, καθώς και ο σημαντικός επιζήμιος αντίκτυπος που θα έχει μια στρατηγική δημιουργίας εμποδίων εισόδου στην αγορά στον ανταγωνισμό, προκαλώντας ζημία στους καταναλωτές.
  41. Περαιτέρω, οι συνέπειες για τον ανταγωνισμό πρέπει να αξιολογηθούν υπό το πρίσμα αντισταθμιστικών παραγόντων, όπως η ύπαρξη αντισταθμιστικής διαπραγματευτικής δύναμης των αγοραστών ή το ενδεχόμενο μία είσοδος στην αγορά να διατηρήσει αποτελεσματικό ανταγωνισμό στις αγορές προηγούμενης ή επόμενης οικονομικής βαθμίδας.
  42. Οι συγκεντρώσεις εταιρειών ετερογενών δραστηριοτήτων ενδέχεται σε ορισμένες περιπτώσεις να διευκολύνουν τον επιζήμιο για τον ανταγωνισμό συντονισμό στις αγορές, ακόμη και απουσία συμφωνίας ή εναρμονισμένης πρακτικής κατά την έννοια του άρθρου 101 ΣΛΕΕ. Το πλαίσιο που περιγράφεται ανωτέρω για τα συντονισμένα αποτελέσματα στις οριζόντιες συγκεντρώσεις ισχύει επίσης στην προκειμένη περίπτωση. IV ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ ΑΓΡΟΧΗΜΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ IV.1 Ο ΚΛΑΔΟΣ ΤΩΝ ΑΓΡΟΧΗΜΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ
  43. Ο όμιλος CHEMCHINA δραστηριοποιείται παγκοσμίως, μέσω των ομίλων του ADAMA και SYNGENTA, στην παραγωγή και προμήθεια αγροχημικών προϊόντων
  44. Η εταιρεία ΑΛΦΑ δραστηριοποιείται στην εμπορία αγροχημικών προϊόντων στην εγχώρια αγορά.
  45. Η παρούσα συγκέντρωση αφορά τις κατηγορίες των προϊόντων φυτοπροστασίας (ΠΠΚ), σπόρων και λοιπών αγροχημικών προϊόντων
  46. Εισαγωγή – Σπόροι και ΠΠΚ
  47. Οι σπόροι αποτελούν τη βασική εισροή για την παραγωγή αγροτικών προϊόντων. Για την καλλιέργεια του αγροτικού προϊόντος που έχει επιλέξει, ένας γεωργός θα φυτέψει στο χωράφι του σπόρους που είτε θα έχει φυλάξει ο ίδιος από προηγούμενη καλλιέργεια, είτε θα έχει προμηθευτεί από δημόσιους οργανισμούς ή από ιδιωτικές εταιρείες που παράγουν σπόρους. Αρχικά όλοι οι σπόροι που χρησιμοποιούνταν στη γεωργία ήταν σπόροι που είχαν φυλαχθεί από προηγούμενες καλλιέργειες, κάτι που δεν συμβαίνει πλέον τα τελευταία χρόνια, όπως θα εξηγηθεί κατωτέρω. 33 Σύμφωνα με σχετική μελέτη της ICAP (Αγροτικά εφόδια, 2019) ο κλάδος των αγροχημικών προϊόντων περιλαμβάνει τα προϊόντα θρέψης (λιπάσματα), τα γεωργικά φάρμακα (φυτοπροστατευτικά προϊόντα), το πολλαπλασιαστικό υλικό (σπόροι, σπορόφυτα κ.α.), καθώς και τα γεωργικά μηχανήματα και τα αρδευτικά εργαλεία. Οι πιο βασικές συγκεντρώσεις που αφορούν αυτές τις κατηγορίες προϊόντων που εξέτασε η Ε. Επ. τα τελευταία έτη είναι οι εξής: M.7932-Dow/DuPont, M.8084-Bayer/Monsanto, M.7962-CHEMCHINA/SYNGENTA, M.9095UPL/Arysta, Μ. 5675-Syngenta/Monsanto Sunflower Seeds Business, καθώς και M.8725-Nufarm/Century. 34 ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 39186
  48. Τεύχος B’ 3831/09.09.2020 Tα προϊόντα φυτοπροστασίας χρησιμοποιούνται στη γεωργία προκειμένου να προστατεύσουν μία καλλιέργεια από άλλους βιολογικούς οργανισμούς (π.χ. παράσιτα/ζιζάνια), οι οποίοι μπορούν να επηρεάσουν αρνητικά την ανάπτυξή της, είτε με το να επιτίθενται στα καλλιεργούμενα φυτά, είτε με το να ανταγωνίζονται με τα καλλιεργούμενα φυτά για πόρους. Έτσι, τα προϊόντα φυτοπροστασίας βελτιώνουν τις αποδόσεις των καλλιεργειών και αποτελούν μία βασική εισροή για τον κλάδο της γεωργίας. Σπόροι
  49. Τα τελευταία χρόνια, πολυεθνικές καθετοποιημένες εταιρείες που παράγουν σπόρους μέσω τεχνικών βελτίωσης των φυτών κυριαρχούν στην παγκόσμια αγορά, ενώ οι δημόσιοι οργανισμοί δεν παίζουν πια σημαντικό ρόλο κυρίως λόγω των υψηλών επενδύσεων σε έρευνα και ανάπτυξη και καινοτομία που απαιτούνται στον συγκεκριμένο κλάδο
  50. Η εμφάνιση των γενετικά μεταλλαγμένων σπόρων στις αρχές της δεκαετίας του 1990 επηρέασε δραστικά τη δομή και την εξέλιξη της παγκόσμιας αγοράς σπόρων.
  51. H αξία της παγκόσμιας αγοράς σπόρων εκτιμάται ότι το 2014 ανήλθε σε περίπου 52 δις δολάρια, με τους σπόρους καλαμποκιού να απαρτίζουν περίπου το 40% αυτής και τους σπόρους σόγιας περίπου το 14%
  52. Η Ε.Ε. αποτελεί την τρίτη μεγαλύτερη αγορά σπόρων, μετά τις Η.Π.Α. και την Κίνα, κατέχοντας περίπου το 20% της παγκόσμιας αξίας αγοράς σπόρων
  54. Μέσω της εργαστηριακής γονιμοποίησης των φυτών (plant breeding) δημιουργούνται νέες ποικιλίες φυτών. Οι μέθοδοι/ τεχνικές βελτίωσης των φυτών έχουν σκοπό τη δημιουργία νέων υβριδίων με επιθυμητά χαρακτηριστικά για συγκεκριμένους σκοπούς όπως υψηλή απόδοση, χαμηλές προσμίξεις (low impurities), ανθεκτικότητα σε συγκεκριμένα έντομα και ζιζανιοκτόνα κ.α. μέσω της ελεγχόμενης διασταύρωσης αρσενικών και θηλυκών σειρών
  56. Πριν τη διάθεση ενός νέου υβριδίου στην αγορά, τόσο το υβρίδιο όσο και οι συσχετιζόμενες γονικές σειρές πρέπει να κατοχυρωθούν, διαδικασία που διαρκεί περίπου 2 με 3 χρόνια. Η κατοχύρωση (registration) λαμβάνει χώρα στα κράτη-μέλη όπου η γονική σειρά ή το υβρίδιο μπορεί να προσαρμοστεί/ αναπτυχθεί και όπου πρόκειται να χρησιμοποιηθεί ή διατεθεί, σύμφωνα με τη σχετική νομοθεσία. Οι νέες ποικιλίες φυτών προστατεύονται με δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας. Μετά την κατοχύρωση μιας νέας ποικιλίας φυτού, ακολουθεί η παραγωγή του σε μεγάλες ποσότητες. Μετά την παραγωγή ακολουθεί επεξεργασία των σπόρων με τα κατάλληλα προϊόντα και στη συνέχεια συσκευάζονται. Αυτές οι δραστηριότητες δεν απαιτούν μεγάλη εξειδίκευση και ενώ όλες οι μεγάλες εταιρείες σπόρων δραστηριοποιούνται σε όλα τα στάδια της παραγωγικής αλυσίδας, μπορούν ωστόσο να αναθέσουν τις δραστηριότητες επεξεργασίας και σε άλλες μικρότερες εταιρείες. Μετά την επεξεργασίας τους, οι σπόροι 35 Για παράδειγμα, εκτιμάται ότι στις Η.Π.Α περίπου το 10% των σπόρων που χρησιμοποιούνται στη γεωργία αφορούν σπόρους που έχει φυλάξει ο γεωργός από προηγούμενη καλλιέργεια (Βλ. https://read.oecdilibrary.org/agriculture-and-food/concentration-in-seed-markets_9789264308367-en#page26 ) https://read.oecd-ilibrary.org/agriculture-and-food/concentration-in-seed-markets_9789264308367-en#page28 https://read.oecd-ilibrary.org/agriculture-and-food/concentration-in-seed-markets_9789264308367-en#page27 Βλ. Απόφαση της Ε. Επ. για την υπόθεση M.5675-Syngenta/Monsanto’s Sunflower Business
(2010), παρ.
  1. 36 37 38 Τεύχος B’ 3831/09.09.2020 ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 39187 πιστοποιούνται προκειμένου να είναι κατάλληλοι για πώληση και σπορά39 και είναι έτοιμοι για την διάθεσή τους στην αγορά. Διαδικασία παραγωγής ΠΠΚ
  2. Τα βασικά συστατικά των ΠΠΚ είναι δραστικές ουσίες που παράγουν το επιθυμητό βιολογικό αποτέλεσμα. Ο κύκλος ζωής μιας νέας δραστικής ουσίας αρχίζει με την ανακάλυψη και ανάπτυξή της από τις εταιρείες έρευνας και ανάπτυξης. Το στάδιο της ανακάλυψης περιλαμβάνει αρχικά την εξέταση ενός μεγάλου αριθμού χημικών μορίων που έχουν προκύψει από βασικές χημικές ουσίες τις οποίες οι εταιρείες έρευνας και ανάπτυξης του κλάδου προμηθεύονται από φαρμακευτικές εταιρείες, ακαδημαϊκά ιδρύματα κ.α. Τα χημικά μόρια εξετάζονται/ ελέγχονται ως προς την καταλληλότητα της χημικής τους συμπεριφοράς, το κατά πόσο έχουν καλά τοξικολογικά και περιβαλλοντολογικά χαρακτηριστικά και τις εμπορικές προοπτικές τους. Στη συνέχεια ακολουθεί η κατοχύρωση δικαιωμάτων ευρεσιτεχνίας (patenting) για τις νέες δραστικές ουσίες. H στρατηγική των επιχειρήσεων έρευνας και ανάπτυξης ως προς τα δικαιώματα ευρεσιτεχνίας αποτελεί μία σημαντική απόφαση και λαμβάνει υπόψη διάφορους παράγοντες
  3. Ακολουθεί το στάδιο της ανάπτυξης που περιλαμβάνει περαιτέρω ελέγχους ασφάλειας, ελέγχους διαφορετικών συνθέσεων που περιλαμβάνουν την νέα δραστική ουσία και της συμπεριφοράς τους. Τελικά προϊόντα – αδειοδότηση και διάθεση στην αγορά
  4. Tα διαμορφωμένα ΠΠΚ συνίστανται σε τελικά προϊόντα, τα οποία αποτελούν μείγματα δραστικών και αδρανών συστατικών (όπως διαλύτες, βελτιωτικά υλικά κ.α.) έτοιμων να χρησιμοποιηθούν σύμφωνα με τον αντίστοιχο σκοπό τους. Αυτά τα συστατικά έχουν ως σκοπό να κάνουν τις δραστικές ουσίες πιο σταθερές και αποτελεσματικές ή να κάνουν πιο ασφαλή και εύκολη τη χρήση των προϊόντων φυτοπροστασίας
  6. Προκειμένου να κυκλοφορήσει ένα καινούργιο ΠΠΚ στην αγορά απαιτούνται μεγάλες επενδύσεις σε έρευνα και ανάπτυξη και σημαντικός χρόνος. Το μέσο κόστος για την ανακάλυψη και ανάπτυξη ενός καινούργιου αγροχημικού προϊόντος που θα κυκλοφορήσει στην αγορά από μία εταιρεία έρευνας και ανάπτυξης εκτιμάται σε περίπου 286 εκατ. δολάρια, ενώ ο χρόνος που απαιτείται εκτιμάται σε περίπου 11 χρόνια
  8. Οι μεγάλοι όμιλοι παραγωγής προϊόντων φυτοπροστασίας δραστηριοποιούνται και στην παραχώρηση αδειών εκμετάλλευσης τεχνολογίας για την παραγωγή προϊόντων φυτοπροστασίας
  9. Συγκεκριμένα, οι εταιρείες που δραστηριοποιούνται στην έρευνα και 39 Ο.π, παρ 51-
  10. Βλ. Απόφαση της 27.3.2017 της Ε. Επ. για την υπόθεση M.7932-Dow/DuPont, παρ.163 και 198-
  11. Βλ. επίσης την ανάλυση του I. Lianos, Agro-Chemical Mega-Mergers and Innovation- Between Competition Law and IP Rights, in G. Muscolo & M. Tavassi (eds.), The Interplay between Competition Law and IP: An International Perspective (Kluwer, 2019), Chapter
  12. Βλ. Απόφαση της 27.3.2017 της Ε.Επ. για την υπόθεση M.7932-Dow/DuPont, παρ.303-
  13. http://www.feccia.org/ files/feccia/News/Phillips%20McDougall%20Evolution%20of%20the%20Crop%20Protection%20Industry%20sin ce%201960.pdf , Evolution of the Crop Protection Industry since 1960 (November 2018), Phillips McDougall. Σημειώνεται επίσης ότι η Ε.Επ. σε προηγούμενες αποφάσεις της έχει οριοθετήσει ως ξεχωριστή σχετική αγορά προϊόντος τη σχετική αγορά της παραχώρησης αδειών εκμετάλλευσης τεχνολογίας για την παραγωγή προϊόντων φυτοπροστασίας. Βλ. Απόφαση της 27.3.2017 της Ε.Επ. για την υπόθεση M.7932-Dow/DuPont, παρ.
  14. 40 41 42 43 ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 39188 Τεύχος B’ 3831/09.09.2020 ανάπτυξη αγροχημικών πωλούν την τεχνολογία τους μέσω της πώλησης ή αδειοδότησης δραστικών συστατικών (που μπορεί να περιλαμβάνουν δικαιώματα διανοητικής προστασίας, δεδομένα, καταχωρίσεις κ.λπ.) σε ανταγωνιστές στον τομέα της φυτοπροστασίας. Αυτές οι «πωλήσεις» μπορεί να πάρουν τη μορφή ανταλλαγής ανάμεσα στις εταιρείες έρευνας και ανάπτυξης όπου η μια εταιρεία αποκτά πρόσβαση σε δραστικά συστατικά της άλλης δίνοντας και αυτή πρόσβαση στα δικά της δραστικά συστατικά
  15. Ο αγοραστής τότε μπορεί να χρησιμοποιήσει τα εν λόγω δραστικά συστατικά ως εισροή προκειμένου να παράγει τα δικά του διαμορφωμένα προϊόντα, επωφελούμενος έτσι από την τεχνολογία που ανήκει στον προμηθευτή του δραστικού υλικού. Οι πωλήσεις αυτές διακρίνονται από τις πωλήσεις δραστικών συστατικών (χύδην) που δεν περιλαμβάνουν μεταφορά τεχνολογίας
  17. Από την πλευρά της ζήτησης, οι πελάτες των εταιρειών που δραστηριοποιούνται στην εν λόγω αγορά είναι οι εταιρείες παραγωγής διαμορφωμένων προϊόντων φυτοπροστασίας, διαφορετικοί δηλαδή από τους πελάτες στις αγορές της εμπορίας προϊόντων φυτοπροστασίας (αγορά επόμενου σταδίου).
  18. Από την πλευρά της προσφοράς, οι εταιρείες που δραστηριοποιούνται είναι οι πολυεθνικές καθετοποιημένες εταιρείες προϊόντων φυτοπροστασίας που πωλούν ή παραχωρούν άδειες για τη χρήση δραστικών ουσιών που αυτές έφεραν στην αγορά και διαφοροποιούνται από τις εταιρείες παραγωγής χημικών προϊόντων που σε κάποιες περιπτώσεις έχουν την δυνατότητα παραγωγής δραστικών ουσιών εκτός πατέντας (offpatent). Στη συγκεκριμένη αγορά δραστηριοποιούνται λιγότερες εταιρείες από τις εταιρείες που δραστηριοποιούνται στην παραγωγή τελικών διαμορφωμένων προϊόντων φυτοπροστασίας
  19. Η γεωγραφική διάσταση της συγκεκριμένης δραστηριότητας εκτείνεται τουλάχιστον στον Ευρωπαϊκό Οικονομικού Χώρου (ΕΟΧ)
  21. Επισημαίνεται ότι οι συμμετέχουσες επιχειρήσεις δεν αναπτύσσουν τη συγκεκριμένη δραστηριότητα εντός της ελληνικής επικράτειας. Τελικοί καταναλωτές
  22. Οι τελικοί καταναλωτές των προϊόντων φυτοπροστασίας είναι οι γεωργοί, οι οποίοι θα επιλέξουν ένα προϊόν φυτοπροστασίας με βάση το είδος της καλλιέργειάς τους και το ζιζάνιο/ έντομο που θέλουν να αντιμετωπίσουν. Εξέλιξη της αγοράς
  23. Σε παγκόσμιο επίπεδο στην αγορά της παραγωγής (έρευνα και ανάπτυξη) των προϊόντων φυτοπροστασίας/αγροχημικών προϊόντων δραστηριοποιούνται μεγάλοι καθετοποιημένοι όμιλοι εταιρειών, με δραστηριότητα σε όλα τα στάδια της παραγωγικής διαδικασίας (έρευνα, ανακάλυψη και ανάπτυξη νέων δραστικών ουσιών, παραχώρηση αδειών εκμετάλλευσης τεχνολογίας, παραγωγή και εμπορία/διανομή διαμορφωμένων προϊόντων 44 Ο.π. Βλ. Απόφαση της 27.3.2017 της Ε.Επ. για την υπόθεση M.7932-Dow/DuPont, παρ. 304-
  24. Βλ. Απόφαση της 27.3.2017 της Ε.Επ. για την υπόθεση M.7932-Dow/DuPont, παρ.
  25. Ειδικότερα η σχετική γεωγραφική αγορά της συγκεκριμένης δραστηριότητας είναι εμβέλειας τουλάχιστον εμβέλειας ΕΟΧ, ενώ παραμένει ανοιχτό το ενδεχόμενο της ευρύτερης οριοθέτησης σε παγκόσμιο επίπεδο. Βλ.σχετ. και αποφάσεις Ε.Επ. M7932- Dow/DuPont, παρ. 340-341 και ΕΑ 684/219, σκ.
  26. 45 46 47 Τεύχος B’ 3831/09.09.2020 ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 39189 φυτοπροστασίας). Το 1990, υπήρχαν περισσότερες από δέκα μεγάλες εταιρείες αγροχημικών προϊόντων στις ΗΠΑ και στην Ευρώπη, ενώ το 2009 ο αριθμός των μεγαλύτερων καθετοποιημένων ομίλων μειώθηκε σε έξι (και συγκεκριμένα τους SYNGENTA, BAYER, BASF, DOW CHEMICAL, DUPONT και MONSANTO). Πιο πρόσφατα, μέσω ενός νέου κύματος εξαγορών48, οι έξι αυτές εταιρείες/ όμιλοι επιχειρήσεων έγιναν πέντε, BAYER, DOWDUPONT (υπό τον όμιλο Corteva Agriscience), BASF, SYNGENTA (εξαγορασθείσα από τον όμιλο της κινέζικης εταιρείας CHEMCHINA) και FMC CORPORATION
  27. Οι πωλήσεις αγροχημικών προϊόντων των μεγάλων τεσσάρων καθετοποιημένων ομίλων (ήτοι πλην της FMC CORPORATION) αντιπροσωπεύουν περίπου το 70% της παγκόσμιας αγοράς αγροχημικών προϊόντων
  29. Στην αγορά αγροχημικών προϊόντων παγκοσμίως δραστηριοποιούνται και επιχειρήσεις, οι οποίες δεν αναπτύσσουν δραστηριότητα στο στάδιο της έρευνας και ανάπτυξης νέων δραστικών ουσιών, αλλά παράγουν δραστικές ουσίες εκτός πατέντας (off-patent) είτε για δική τους χρήση προκειμένου να χρησιμοποιηθούν στην παραγωγή ΠΠΚ, είτε για πώληση (ως εμπόρευμα). Με τη χρήση αυτών των off–patent δραστικών ουσιών, αναπτύσσουν και καταχωρημένα διαμορφωμένα προϊόντα. Οι εν λόγω εταιρείες αναφέρονται ως «generic», οι κυριότερες εκ των οποίων είναι οι SIPCAM, GOWWAN, BELCHIM, ADAMA, NUFARM, και ARYSTA/ CHEMTURA και 51 FMC/CHEMINOVA . IV.2 ΝΟΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΩΝ ΑΓΡΟΧΗΜΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ IV.2.1 ΠΠΚ
  30. Η ανάγκη διασφάλισης αφενός ότι τα ΠΠΚ που διατίθενται στην αγορά περιέχουν ουσίες οι οποίες ωφελούν τη φυτική παραγωγή χωρίς να έχουν επιβλαβείς συνέπειες στην υγεία των ανθρώπων ή των ζώων ή στο περιβάλλον, αφετέρου ότι επιτυγχάνεται αντίστοιχο επίπεδο προστασίας και εναρμονισμένες ρυθμίσεις σε όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ, οδήγησε στην υιοθέτηση του ισχύοντος ρυθμιστικού πλαισίου. Η βασική νομοθεσία που ρυθμίζει τη διάθεση των ΠΠΚ στην ευρωπαϊκή αγορά είναι ο Κανονισμός (EK) 1107/2009 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 21.10.
  32. Σύμφωνα με τα ειδικότερα οριζόμενα στον εν λόγω Κανονισμό, προκειμένου ένα νέο προϊόν φυτοπροστασίας να πωλείται νομίμως στους γεωργούς των κρατών-μελών της Ε.Ε., θα πρέπει (α) η δραστική ουσία που περιέχεται σε αυτό να εγκριθεί σε επίπεδο Ε.Ε., ύστερα από εισήγηση της Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ασφάλεια των Τροφίμων52· και (β) το νέο προϊόν φυτοπροστασίας που εμπεριέχει τη δραστική ουσία να έχει αδειοδοτηθεί από την αρμόδια αρχή του κράτους-μέλους όπου αυτό προβλέπεται να κυκλοφορήσει
  33. 48 Βλ. υποσημ.
  34. Το 2017 η εταιρεία FMC CORPORATION απέκτησε ένα μεγάλο τμήμα της δραστηριότητας στα προϊόντα φυτοπροστασίας και R&D περιουσιακών στοιχείων της Dupont, στο πλαίσιο των δεσμεύσεων για απο-επένδυση που ανέλαβε η DuPont κατά τη συγκέντρωση με την εταιρεία Dow Chemical. Βλ. Απόφαση της 5.4.2017 της Ε.Επ. για την υπόθεση Μ.7962-CHEMCHINA/SYNGENTA, παρ.
  35. Βλ. Απόφαση της 5.4.2017 της Ε.Επ. για την υπόθεση Μ.7962-CHEMCHINA/SYNGENTA, παρ.
  36. Βλ. αναλυτικά τα κριτήρια για την έγκριση δραστικών ουσιών στο άρθρο 4 του Κανονισμού 1107/
  37. Βλ. αναλυτικά το άρθρο 28 του Κανονισμού 1107/2009, το άρθρο 29 για τις προϋποθέσεις χορήγησης άδειας, το άρθρο 31 για το περιεχόμενο αυτής, το άρθρο 33 για τη διαδικασία χορήγησής της. 49 50 51 52 53 39190 ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Τεύχος B’ 3831/09.09.2020 Ακόμα, ο Κανονισμός 1107/2009 εισάγει μια διαδικασία αμοιβαίας αναγνώρισης, σύμφωνα με την οποία άδειες που χορηγούνται από ένα κράτος μέλος θα πρέπει να γίνονται δεκτές από άλλα κράτη μέλη, όταν οι γεωργικές, φυτοϋγειονομικές και περιβαλλοντικές (καθώς και κλιματικές) συνθήκες είναι συγκρίσιμες
  39. Σε επίπεδο εθνικού δικαίου, ρυθμίσεις σχετικά με τη διάθεση ΠΠΚ περιλαμβάνονται στο Ν. 4036/
  40. Ειδικότερα, σε εναρμόνιση και εξειδίκευση των ρυθμίσεων του Κανονισμού προβλέπεται ότι όποιος επιθυμεί να διαθέσει ένα φυτοπροστατευτικό προϊόν στην Ελλάδα υποβάλλει αίτηση στη Συντονιστική Εθνική Αρχή (ΣΕΑ), δηλαδή στη Διεύθυνση Προστασίας Φυτικής Παραγωγής του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων. Αν ο αιτών δεν έχει έδρα στη χώρα, υποχρεούται να ορίσει υπεύθυνο φυσικό ή νομικό πρόσωπο για τη διάθεση στην αγορά του προϊόντος στη χώρα
  41. Αρμόδια Αρχή για την αξιολόγηση των υποβληθέντων στοιχείων είναι το Μπενάκειο Φυτοπαθολογικό Ινστιτούτο
  42. Στο πλαίσιο εφαρμογής του Κανονισμού 1107/2009 και του Ν. 4036/2012, η διαδικασία από την υποβολή μιας αίτησης για έγκριση μιας δραστικής ουσίας μέχρι την έγκριση κυκλοφορίας ενός προϊόντος το οποίο την περιλαμβάνει διαρκεί τουλάχιστον 3 έως και 5 έτη
  44. Όπως αναφέρουν και οι ανταγωνιστές της γνωστοποιούσας στις απαντήσεις τους, μόνο οι πολυεθνικές εταιρείες του εξωτερικού έχουν δυνατότητα να αναπτύξουν και να διαθέσουν στην αγορά της Ε.Ε. τα συγκεκριμένα προϊόντα που παρασκευάζουν
  45. Για μία ήδη αδειοδοτημένη δραστική ουσία στην Ε.Ε., ο χρόνος που απαιτείται από την ανάπτυξη ενός νέου ΠΠΚ μέχρι το χρονικό σημείο να αδειοδοτηθεί το εν λόγω ΠΠΚ σε μία χώρα της Ε.Ε. είναι περίπου 4-5 έτη. Η άδεια διάθεσης στην αγορά ενός ΠΠΚ δεν χορηγείται εφάπαξ, αλλά εξαρτάται από τη χρονική περίοδο της άδειας της δραστικής ουσίας στην Ε.Ε. Η άδεια της δραστικής ουσίας είναι συνήθως για μέγιστη χρονική περίοδο 10 ετών59, ενώ επανεξετάζονται / επαναξιολογούνται τόσο η δραστική ουσία, όσο και αργότερα τα ΠΠΚ που την περιέχουν με βάση τα νέα κριτήρια των Κανονισμών και τις νέες/τρέχουσες επιστημονικές και τεχνικές γνώσεις
  47. Όπως προκύπτει από την έρευνα της ΓΔΑ, οι περισσότερες ανεξάρτητες εταιρείες αγροχημικών που δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα διανέμουν ήδη αδειοδοτημένα προϊόντα
  48. Ορισμένες εξ αυτών, συμμετέχουν και στη διαδικασία αδειοδότησης ενώπιον των αρμόδιων ελληνικών Αρχών ως αντιπρόσωποι στην Ελλάδα των οίκων παρασκευής ΠΠΚ του εξωτερικού και μετά την αδειοδότησή τους ορίζονται και ως υπεύθυνοι επικοινωνίας και διάθεσης στην ελληνική αγορά του κάθε ΠΠΚ. Κάτοχος της άδειας διάθεσης και σε αυτές τις περιπτώσεις είναι ο ξένος οίκος παρασκευής του ΠΠΚ
  49. 54 Βλ. αναλυτικά το άρθρο 40 του Κανονισμού 1107/2009 και σχετικά το Παράρτημα Ι για τις ζώνες στις οποίες επικρατούν αυτές οι συγκρίσιμες συνθήκες. Βλ. άρθρο 4 του νόμου. Βλ. άρθρο 3 παρ. 4 του νόμου. Βλ. ιδίως άρθρα 9, 11, 37 του Κανονισμού 1107/
  50. Βλ. ενδεικτικά τις επιστολές από τις εταιρείες […] αντίστοιχα. Σε κάποιες περιπτώσεις είναι για 7 έτη ή 15 έτη (βλ. επιστολή από την εταιρεία […]. Βλ. άρθρα 14 και 43 του Κανονισμού 1107/2009 (άρθρα 14 και 43). Βλ. ενδεικτικά τις επιστολές από τις εταιρείες […] αντίστοιχα. Βλ. την επιστολή από την εταιρεία […]. 55 56 57 58 59 60 61 62 Τεύχος B’ 3831/09.09.2020 ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 39191
  51. Περαιτέρω, σύμφωνα με το άρθρο 34 του Ν. 4036/2012, η παρασκευή, τυποποίηση, συσκευασία και αποθήκευση γεωργικών φαρμάκων στη χώρα μας επιτρέπεται υπό τον όρο της εγγραφής στο Μητρώο βιομηχανιών και βιοτεχνιών παρασκευής γεωργικών φαρμάκων που τηρείται από τη ΣΕΑ. Οι ενδιαφερόμενοι αιτούνται την εγγραφή τους κατά την προβλεπόμενη διαδικασία συνυποβάλλοντας τα απαραίτητα δικαιολογητικά, η δε ΣΕΑ αποφαίνεται εντός έξι
(6)μηνών από την υποβολή της αίτησης
  1. Σε ό,τι αφορά την εμπορία γεωργικών φαρμάκων, η οποία διακρίνεται σε χονδρική και λιανική, σύμφωνα με το άρθρο 35 του Ν. 4036/2012, υπόκειται σε υποχρέωση προηγούμενης αναγγελίας έναρξης στη ΣΕΑ
  2. Η χονδρική εμπορία περιλαμβάνει την πώληση ΠΠΚ προς επαγγελματίες για μεταπώληση
  4. Τέλος, επισημαίνεται ότι σύμφωνα με το άρθρο 47 του Ν. 4036/2012, με τίτλο «Παρακολούθηση τιμών φυτοπροστατευτικών προϊόντων», για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και της διαφάνειας στην εμπορία των φυτοπροστατευτικών προϊόντων έχουν θεσπιστεί οι εξής υποχρεώσεις: α) οι υπεύθυνοι των καταστημάτων γεωργικών φαρμάκων αναγράφουν στη συσκευασία τη λιανική τιμή πώλησης· β) τα καταστήματα λιανικής πώλησης αναρτούν σε εμφανές σημείο και δημοσιοποιούν τον τιμοκατάλογο των διατιθέμενων φυτοπροστατευτικών προϊόντων. IV.2.2 ΣΠΟΡΟΙ
  5. Η οργάνωση της παραγωγής και της εμπορίας του πολλαπλασιαστικού υλικού φυτικών ειδών, μεταξύ δε αυτού και των σπόρων, ρυθμίζεται από το Ν. 1564/1985, όπως ισχύει. Σύμφωνα με τα ειδικότερα οριζόμενα στο άρθρο 4 παρ. 1 του νόμου, επιτρέπεται η παραγωγή για εμπορία πολλαπλασιαστικού υλικού από φυσικό ή νομικό πρόσωπο εφόσον: α) έχει άδεια λειτουργίας σποροπαραγωγικής ή φυτωριακής επιχείρησης· και β) έχει υποβάλει δήλωση για τον έλεγχο και την πιστοποίηση του υπό αναπαραγωγή πολλαπλασιαστικού υλικού. Οι ειδικότερες προϋποθέσεις της διαδικασίας έναρξης λειτουργίας των επιχειρήσεων παραγωγής πολλαπλασιαστικού υλικού καλλιεργούμενων φυτικών ειδών και των επιχειρήσεων εμπορίας του υλικού αυτού καθορίζονται με την με υπ’αρ. 2078/80743/25.7.2017 ΚΥΑ
  7. Η παραγωγή και εμπορία ποικιλίας φυτικών ειδών εντός της ελληνικής επικράτειας επιτρέπεται μόνο εφόσον η προς παραγωγή/εμπορία ποικιλία έχει εγγραφεί στον ελληνικό εθνικό κατάλογο ποικιλιών καλλιεργούμενων φυτικών ειδών ή στους κοινούς καταλόγους ποικιλιών της Ε.Ε. ή στον εθνικό κατάλογο τρίτου κράτους
  8. H εγγραφή του προϊόντος στον εθνικό κατάλογο ποικιλιών γίνεται με απόφαση του Υπουργού Γεωργίας, 63 Βλ. την με αρ. 334/3099 (ΦΕΚ Β 132/29.1.2013) ΥΑ Καθορισμός των όρων και των διαδικασιών εγγραφής στο Μητρώο Βιομηχανιών και Βιοτεχνιών. Στο π.δ. 159/2013 καταγράφονται οι όροι και προϋποθέσεις για την αναγγελία έναρξης άσκησης (χονδρικής και λιανικής) εμπορίας και τη λειτουργία καταστημάτων εμπορίας γεωργικών φαρμάκων. Αρ. 35 παρ. 3 και 2 παρ. 1 περ. β του π.δ. 159/
  9. Βλ. αναλυτικότερα άρθρο 3 σχετικά με τις προϋποθέσεις έναρξης λειτουργίας επιχειρήσεων παραγωγής και εμπορίας πολλαπλασιαστικού υλικού καλλιεργούμενων φυτικών ειδών και το άρθρο 4 για τη διαδικασία αναγγελίας έναρξης λειτουργίας. Βλ. άρθρο 4 παρ. 2 του Ν. 1564/
  10. 64 65 66 67 ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 39192 Τεύχος B’ 3831/09.09.2020 ύστερα από γνώμη της Τεχνικής Επιτροπής Πολλαπλασιαστικού Υλικού σύμφωνα με την προβλεπόμενη στους ισχύοντες Τεχνικούς Κανονισμούς διαδικασία
  12. Ειδικότερα, όπως αναλύεται και στις απαντήσεις των ανταγωνιστών της γνωστοποιούσας, η παραγωγή για εμπορία πολλαπλασιαστικού υλικού από ένα φυσικό ή νομικό πρόσωπο επιτρέπεται εφόσον έχει άδεια λειτουργίας σποροπαραγωγικής ή φυτωριακής επιχείρησης και έχει υποβάλλει δήλωση για τον έλεγχο και την πιστοποίηση του υπό αναπαραγωγή πολλαπλασιαστικού υλικού. Όταν η προς αναπαραγωγή ποικιλία ανήκει σε είδος που συμπεριλαμβάνεται στους τεχνικούς κανονισμούς ελέγχου και πιστοποίησης του άρθρου 7
(3)του ν. 16841/985, η χρησιμοποίηση αυτής για παραγωγή πολλαπλασιαστικού υλικού με σκοπό την εμπορία επιτρέπεται εφόσον: (α) έχει εγγράφει στον εθνικό κατάλογο ποικιλιών καλλιεργούμενων φυτικών ειδών ή (β) εμπίπτει σε μια από τις παρακάτω περιπτώσεις με την προϋπόθεση ότι υπάρχει έγκριση από την αρμόδια κεντρική υπηρεσία: (αα) έχει υποβληθεί αίτηση εγγραφής της στον εθνικό κατάλογο, (ββ) έχει εγγράφει στους κοινούς καταλόγους ποικιλιών των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, (γγ) έχει εγγράφει στους κοινούς καταλόγους ποικιλιών των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, (δδ) έχει εγγράφει στον εθνικό κατάλογο τρίτου κράτους. Οι σποροπαραγωγικές και φυτοπαραγωγικές επιχειρήσεις μπορούν με σύμβαση ανάθεσης να αναθέσουν σε τρίτα πρόσωπα (δημόσια υπηρεσία, φυσικά ή νομικά πρόσωπα), καλλιεργητές, την παραγωγή για λογαριασμό τους πολλαπλασιαστικού υλικού69. IV.3 ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ ΠΡΟΪΌΝΤΩΝ 74. Στην Ελλάδα, στον κλάδο των αγροχημικών προϊόντων δραστηριοποιούνται οι μεγάλοι καθετοποιημένοι όμιλοι, κυρίως μέσω θυγατρικών επιχειρήσεών τους, καθώς και ανεξάρτητες επιχειρήσεις – χονδρέμποροι – διανομείς. Οι ανεξάρτητες επιχειρήσεις εμπορίας αγροχημικών προϊόντων στην Ελλάδα προμηθεύονται τα προϊόντα από εταιρείες του εξωτερικού (εισαγωγές), από τις θυγατρικές των μεγάλων ομίλων στην Ελλάδα και από άλλους χονδρεμπόρους και τα μεταπωλούν σε εξουσιοδοτημένα (δυνάμει της σχετικής νομοθεσίας) σημεία πώλησης αγροχημικών προϊόντων. Από αυτά τα σημεία πώλησης, οι γεωργοί (τελικοί καταναλωτές) προμηθεύονται τα αγροχημικά προϊόντα, που αποτελούν βασική εισροή για τη γεωργική παραγωγή. 75. Τα ανωτέρω επιβεβαιώνει και η γνωστοποιούσα στο έντυπο γνωστοποίησης, η οποία αναφέρει ότι τα ΠΠΚ και οι σπόροι πωλούνται γενικά από τις εταιρείες παραγωγής αυτών μέσω των δικών τους καθετοποιημένων εταιρειών πωλήσεων ή σε μη αποκλειστικούς ανεξάρτητους διανομείς που μεταπωλούν σε λιανοπωλητές ή απευθείας σε αγρότες (ή λιγότερο συχνά σε συνεταιρισμούς αγροτών). 76. Τα μέρη της συγκέντρωσης δραστηριοποιούνται στις εξής αγορές: - 68 69 η ΑΛΦΑ και ο όμιλος CHEMCHINA, μέσω της εταιρείας SYNGENTA HELLAS, δραστηριοποιούνται στην χονδρεμπορική διανομή ΠΠΚ, σπόρων και προϊόντων γρασιδιού και κηπευτικών στην εγχώρια αγορά. Βλ. άρθρο 6 παρ. 2 και 3 του Ν. 1564/1985. Βλ. χαρακτηριστικά την επιστολή από την εταιρεία […]. Βλ. επίσης την επιστολή από την εταιρεία […]. Τεύχος B’ 3831/09.09.2020 77. ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 39193 - ο όμιλος CHEMCHINA δραστηριοποιείται, μέσω των ομίλων ADAMA και SYNGENTA, στην ανάντη αγορά παραγωγής ΠΠΚ, σπόρων και προϊόντων γρασιδιού και κηπευτικών εκτός Ελλάδος70 και προμήθειας των εν λόγω προϊόντων στην εγχώρια αγορά. - εκ των συμμετεχουσών, μόνο η εταιρεία ΑΛΦΑ δραστηριοποιείται στην χονδρεμπορική διανομή λιπασμάτων στην εγχώρια αγορά71. Ενόψει των ανωτέρω, η υπό κρίση συγκέντρωση έχει: - οριζόντια διάσταση, καθώς οι δραστηριότητες των συμμετεχουσών επιχειρήσεων (ΑΛΦΑ και SYNGENTA HELLAS) παρουσιάζουν αλληλεπικαλύψεις στην ελληνική επικράτεια στις σχετικές αγορές χονδρεμπορικής διανομής ΠΠΚ, σπόρων και προϊόντων γρασιδιού και κηπευτικών. - κάθετη διάσταση, καθώς τα μέρη δραστηριοποιούνται σε καθέτως συνδεόμενες αγορές. Συγκεκριμένα, ο όμιλος CHEMCHINA, μέσω των θυγατρικών του ομίλων ADAMA και SYNGENTA δραστηριοποιείται στην ελληνική επικράτεια στη σχετική αγορά της προμήθειας των εν λόγω προϊόντων (αγορά προηγούμενου οικονομικού σταδίου-upstream market), ενώ η εταιρεία-στόχος, ΑΛΦΑ, δραστηριοποιείται στη σχετική αγορά εμπορίας/διανομής αυτών, ήτοι σε αγορά επόμενου οικονομικού σταδίου (downstream market). - επίσης, λόγω της δραστηριότητας της εταιρείας ΑΛΦΑ στην σχετική εγχώρια αγορά εμπορίας/διανομής λιπασμάτων, και της απόκτησής της από τον όμιλο CHEMCHINA, η υπό εξέταση συγκέντρωση θα αξιολογηθεί και για πιθανές συσπειρωτικές επιπτώσεις. 78. Λαμβάνοντας υπόψη τις δραστηριότητες των μερών, οι ευρύτερες σχετικές αγορές (οι οποίες κατατέμνονται περαιτέρω, όπως θα αναλυθεί κατωτέρω) για τους σκοπούς της υπό κρίση συγκέντρωσης είναι οι εξής: x η χονδρεμπορική διανομή αντίστοιχα προϊόντων ΠΠΚ, σπόρων, προϊόντων γρασιδιού και κηπευτικών και λιπασμάτων· και x οι καθέτως συνδεόμενες (ανάντη) αγορές της παραγωγής/προμήθειας των εν λόγω προϊόντων στην ελληνική επικράτεια. IV.4 ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ ΠΠΚ IV.4.1 ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ/ ΠΡΟΜΗΘΕΙΑΣ ΠΠΚ 79. Σε προηγούμενες υποθέσεις72, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή (εφεξής και Ε.Επ.) όρισε στο επίπεδο της παραγωγής/ προμήθειας τις σχετικές αγορές προϊόντος για τα ΠΠΚ 70 Σημειώνεται ότι οι μεγάλοι καθετοποιημένοι όμιλοι (όπως εν προκειμένω ο όμιλος CHEMCHINA) δραστηριοποιούνται και στις περαιτέρω ανάντη αγορές της προμήθειας δραστικών ουσιών και της παραχώρησης των σχετικών αδειών εκμετάλλευσης τεχνολογίας για την παραγωγή των προϊόντων ΠΠΚ, σπόρων, λιπασμάτων, προϊόντων γρασιδιού και κηπευτικών στον ΕΟΧ. Ή δε παραγωγή των προϊόντων αυτών, ιδίως όσον αφορά τα συμμετέχοντα μέρη, δεν λαμβάνει χώρα εντός της ελληνικής επικράτειας. Η SYNGENTA HELLAS πραγματοποιεί πωλήσεις ενός προϊόντος, που η γνωστοποιούσα δεν κατατάσσει ως λίπασμα. Εντούτοις, σύμφωνα με τη γνωστοποιούσα θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως ειδικό λίπασμα. Βλ. κεφάλαιο για την εγχώρια αγορά εμπορίας λιπασμάτων. 71 ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 39194 Τεύχος B’ 3831/09.09.2020 διακρίνοντας, αρχικώς, ανάλογα με τον τύπο του οργανισμού τον οποίο καταπολεμούν, σε: x ζιζανιοκτόνα (για τον έλεγχο των ζιζανίων). Η σχετική αγορά των ζιζανιοκτόνων διακρίνεται περαιτέρω σε υπο-αγορές ανά τύπο φυτού για το οποίο προορίζονται, ανά τύπο ζιζανίου στο οποίο στοχεύουν και ανάλογα με τον χρόνο της εφαρμογής τους· x εντομοκτόνα (για τον έλεγχο των εντόμων). Η σχετική αγορά των εντομοκτόνων διακρίνεται περαιτέρω σε υπο-αγορές ανά καλλιέργεια (φυτό), ανά έντομο και ανά τρόπο εφαρμογής (στα φύλλα ή στο έδαφος)· x μυκητοκτόνα (για την αντιμετώπιση των μυκήτων). Η σχετική αγορά των μυκητοκτόνων, διακρίνεται περαιτέρω σε υπο-αγορές ανά καλλιέργεια και ανά ασθένεια· και x ρυθμιστές ανάπτυξης φυτών (για τον έλεγχο της διαδικασίας ανάπτυξης των φυτών). Η σχετική αγορά των ρυθμιστών ανάπτυξης φυτών, διακρίνεται περαιτέρω σε υπο-αγορές ανά καλλιέργεια/φυτό. 80. Σύμφωνα με τα εκτεθέντα στην γνωστοποίηση, τα μέρη υιοθετούν την προσέγγιση της Ε.Επ. για τον ορισμό των σχετικών υπο-αγορών στο επίπεδο της παραγωγήςπρομήθειας των εν λόγω προϊόντων. 81. Στις ως άνω αγορές, δραστηριοποιούνται τόσο η ADAMA, όσο και η SYNGENTA. Επισημαίνεται ξανά ότι η παραγωγή των προϊόντων φυτοπροστασίας δεν λαμβάνει χώρα στην ελληνική επικράτεια, οπότε επί της ουσίας οι συμμετέχουσες επιχειρήσεις ασκούν δραστηριότητα στην ελληνική επικράτεια στην αγορά και τις υπο-αγορές προμήθειας μόνον, και όχι παραγωγής. IV.4.2 ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ ΕΜΠΟΡΙΑΣ/ ΔΙΑΝΟΜΗΣ ΠΠΚ IV.4.2.1 Η άποψη της γνωστοποιούσας 82. Σχετικά με την αγορά επόμενου σταδίου (downstream), ήτοι την αγορά εμπορίας/διανομής των προϊόντων φυτοπροστασίας στην εγχώρια αγορά, η γνωστοποιούσα υποστηρίζει ότι δεν πρέπει να γίνει περαιτέρω διάκριση αυτής σε υποαγορές σε επίπεδο εμπορίας/ διανομής αυτών73. 83. Επίσης, η γνωστοποιούσα αναφέρει74 σχετικά με τον ορισμό και την περαιτέρω διάκριση της αγοράς εμπορίας/διανομής προϊόντων φυτοπροστασίας και σπόρων τα εξής: «Στο επίπεδο της [του] επομένου οικονομικού σταδίου (downstream) διανομής ΠΠΚ και σπόρων (πωλήσεις από πωλητές χονδρικής σε πωλητές λιανικής), οι σχετικές αγορές προϊόντων κατά την άποψη των μερών είναι (
  1. i)η αγορά διανομής ΠΠΚ και (
  2. ii)η αγορά διανομής σπόρων. Αυτό οφείλεται στο ότι οι πελάτες, δηλαδή οι πωλητές λιανικής, ζητούν και αγοράζουν μια σειρά ΠΠΚ από του πωλητές χονδρικής ΠΠΚ και επομένως οι πωλητές χονδρικής ΠΠΚ φέρουν ένα εύρος ΠΠΚ (μυκητοκτόνα, ζιζανιοκτόνα, εντομοκτόνα, και 72 Βλ. σχετικά M.7962 CHEMCHINA/ SYNGENTA και M.7932 Dow/Dupont. Σχετ. και η με αριθ.πρωτ.1458/19.2.2020 επιστολή της γνωστοποιούσας. Στην υπ’ αριθ. πρωτ. 3048/15.4.2020 επιστολή της. 73 74 Τεύχος B’ 3831/09.09.2020 ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 39195 ρυθμιστές ανάπτυξης). Οι πωλητές χονδρικής επομένως τελούν σε ανταγωνισμό μεταξύ τους για τις πωλήσεις προς πωλητές λιανικής ενός εύρους ΠΠΚ. Ο ανταγωνισμός μεταξύ των πωλητών χονδρικής δεν υφίσταται εντός καθενός στενού επιμέρους τμήματος αγοράς ΠΠΚ. Πράγματι, οι πωλητές χονδρικής μπορούν εύκολα να επεκτείνουν το εύρος ΠΠΚ που προσφέρουν σε πωλητές λιανικής αγοράζοντας ΠΠΚ τα οποία υπάγονται σε επιπρόσθετα τμήματα αγοράς ΠΠΚ. Ενεργούν κατά τον τρόπο αυτό σε ανταπόκριση αιτημάτων πωλητών λιανικής ή με δική τους πρωτοβουλία. Το ίδιο ισχύει για τους πωλητές χονδρικής σπόρων. Επιπλέον, πολλά ΠΠΚ είναι εγκεκριμένα προς χρήση για αρκετές καλλιέργειες και παράσιτα ή ασθένειες, γεγονός που επίσης καταδεικνύει την υποκαταστασιμότητα από την οπτική του πελάτη, δηλαδή του πωλητή λιανικής, ο οποίος αγοράζει ένα φάσμα ΠΠΚ». Η γνωστοποιούσα προς επίρρωση του ισχυρισμού της επικαλείται σχετικές αποφάσεις τα Ε.Επ. και ορισμένων άλλων αρχών ανταγωνισμού75. IV.4.2.2 Οι απόψεις των ανταγωνιστών 84. Σχετικά με τη διάκριση της αγοράς των προϊόντων φυτοπροστασίας σε επίπεδο παραγωγής/προμήθειας (υπό την έννοια της προμήθειας από παραγωγούς προς χονδρεμπόρους – διανομείς) και αφετέρου σε επίπεδο διανομής/ εμπορίας (υπό την έννοια της χονδρεμπορικής διανομής/εμπορίας λιανοπωλητές), η πλειοψηφία των ανταγωνιστριών εταιρειών συμφωνεί με την ως άνω διάκριση σε επίπεδο παραγωγής/ προμήθειας και σε επίπεδο διανομής/ εμπορίας76. Επισημαίνεται ότι δύο ανταγωνίστριες εταιρείες αναφέρουν ότι είναι δύσκολη στην πράξη ή δεν μπορεί να γίνει διάκριση σε επίπεδο παραγωγής/ προμήθειας και σε επίπεδο διανομής/ εμπορίας, καθώς πωλήσεις προς τους τελικούς χρήστες στην Ελλάδα πραγματοποιούν μόνο όσοι βάσει των 75 Ειδικότερα, απόφαση της Ε.Επ. COMP/M.6751, παρ. 49-53, αποφάσεις Β2-75/09 και 82-148/09 της γερμανικής αρχής ανταγωνισμού, 937/10-11-2016 της βουλγαρικής αρχής ανταγωνισμού και COMP/M.6751. Η εταιρεία […] αναφέρει ότι οι αγορές προϊόντων φυτοπροστασίας και σπόρων στην ελληνική επικράτεια, πρέπει να διαχωριστούν αφενός σε επίπεδο παραγωγής/ προμήθειας σε χονδρεμπόρους – διανομείς και αφετέρου σε επίπεδο διανομής/ εμπορίας και ότι οι δραστηριότητες που εμπίπτουν στην έννοια της εμπορίας/ διανομής είναι η μεταπώληση, το toll formulation και toll manufacturing υπό την έννοια της δημιουργίας καναλιών-διοδίων διανομής. Οι εταιρείες […] και […], αναφέρουν ότι οι αγορές ΠΠΚ και σπόρων στην Ελλάδα μπορούν να διαχωριστούν σε επίπεδο παραγωγής/ προμήθειας και στο επίπεδο της εμπορίας/ διανομής. Στην έννοια της εμπορίας/διανομής εμπίπτουν οι δραστηριότητες toll formulation και μεταπώλησης. Η εταιρεία […] αναφέρει ότι τόσο οι αγορές ΠΠΚ, όσο και οι αγορές σπόρων μπορούν να διαχωριστούν περαιτέρω σε επίπεδο παραγωγής/ προμήθειας και σε επίπεδο εμπορίας/ διανομής. Στο τελευταίο αυτό επίπεδο εμπίπτουν δραστηριότητες, όπως toll formulation, μεταπώληση, χωρίς ωστόσο να περιορίζονται σε αυτές. H εταιρεία […] αν και αναγνωρίζει ότι υφίστανται δύο διακριτά επίπεδα αγοράς, εντούτοις τα αναφέρει με διαφορετική ονομασία, ήτοι το επίπεδο που δραστηριοποιούνται οι εταιρείες που διανέμουν προς το δίκτυο λιανικής αναφέρεται ως «παραγωγή- προμήθεια», ενώ το επίπεδο των γεωπονικών καταστημάτων λιανικής αναφέρεται ως «διανομή - εμπορία». Συγκεκριμένα, η […] αναφέρει ότι «Η δομή της αγοράς των ΠΠΚ είναι κατά βάση διαχωρισμένη σε 2 επίπεδα. Στο πρώτο είναι οι εταιρείες που εισάγουν ΠΠΚ, είτε ήδη συσκευασμένα είτε σε μορφή χύμα, και που τα εμπορεύονται / διανέμουν προς το δίκτυο λιανικής. Σε αυτό το επίπεδο της αγοράς δραστηριοποιούνται περίπου 35 εταιρείες, μεταξύ των οποίων κάποιες είναι θυγατρικές πολυεθνικών και κάποιες είναι αμιγώς Ελληνικές. Αυτό το επίπεδο θα μπορούσε να ονομαστεί «παραγωγή / προμήθεια», αν και στην χώρα μας δεν παράγονται ΠΠΚ υπό την έννοια της παραγωγής δραστικών ουσιών. Γίνεται όμως μια πολύ περιορισμένη παραγωγή σκευασμάτων (μετατροπή, δηλαδή, της δραστικής ουσίας σε ετοιμόχρηστο σκεύασμα) και μια εκτεταμένη υποσυσκευασία. Η υποσυσκευασία αυτή πολλές φορές γίνεται από κάποιες εταιρείες για λογαριασμό άλλων εταιρειών του ίδιου επιπέδου (toll formulation / toll repacking). Στους σπόρους, γίνεται σημαντική εγχώρια σποροπαραγωγή, ιδιαίτερα στις καλλιέργειες του βαμβακιού, των σιτηρών και της μηδικής. Το δεύτερο επίπεδο της αγοράς είναι αυτό των Γεωπονικών καταστημάτων λιανικής, που αριθμεί περίπου 2,000 σημεία πώλησης, που θα μπορούσε να ονομαστεί «διανομής / εμπορίας». Τα καταστήματα αυτά πουλάνε απ’ ευθείας σε αγρότες / παραγωγούς. Σε κάποιες περιπτώσεις, έχουν δημιουργηθεί και χονδρεμπορικά σχήματα από συμπράξεις τέτοιων καταστημάτων, που αγοράζουν από τις άνωθεν εταιρείες και πουλάνε σε άλλα μικρότερα καταστήματα αγροτικών εφοδίων, χωρίς πάντως αυτό να διαφοροποιεί κατ’ ουσίαν την δομή της αγοράς. Το επίπεδο αυτό της αγοράς είναι ακριβώς το ίδιο, τόσο για τα ΠΠΚ όσο και για τους σπόρους σποράς». 76 39196 ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Τεύχος B’ 3831/09.09.2020 ισχυουσών νομοθετικών διατάξεων δραστηριοποιούνται στη λιανική εμπορία γεωργικών φαρμάκων, ενώ στην ανάντη αγορά ο ανταγωνισμός είναι πολυεπίπεδος. Συγκεκριμένα, στην ανάντη αγορά δραστηριοποιούνται οι παραγωγοί, οι διανομείς (εταιρείες που διαθέτουν στην ελληνική αγορά προς μεταπώληση προϊόντα ΠΠΚ και σπόρους (είτε δυνάμει συμβάσεων προμήθειας με παράγωγους ή δυνάμει συμβάσεων licensing) και οι χονδρέμποροι, οι οποίοι ανταγωνίζονται μεταξύ τους για την επίτευξη πωλήσεων προς τους λιανοπωλητές, ενώ παράλληλα υφίστανται πωλήσεις παραγωγών προς χονδρεμπόρους, αλλά και πωλήσεις μεταξύ χονδρεμπόρων77. 85. Σχετικά με την περαιτέρω κατάτμηση των σχετικών αγορών εμπορίας/διανομής των εντομοκτόνων, ζιζανιοκτόνων, μυκητοκτόνων και λοιπών προϊόντων, ανάλογα με την καλλιέργεια και το φυτό/ ζιζάνιο/ έντομο για τις οποίες προορίζονται, όλες οι ανταγωνίστριες εταιρείες που ερωτήθηκαν (πλην δύο78) συμφωνούν με την περαιτέρω κατάτμηση των αγορών ΠΠΚ σε ζιζανιοκτόνα, μυκητοκτόνα, εντομοκτόνα και ρυθμιστές ανάπτυξης φυτών, καθώς και στην διάκρισή τους ανάλογα με το είδος καλλιέργειας, είδος ζιζανίου, τρόπος εφαρμογής κ.ο.κ.79. Μάλιστα, σημειώνουν ότι η εν λόγω διάκριση 77 Η […] ως παραγωγός/ προμηθεύτρια πωλεί απευθείας σε λιανοπωλητές, όπως και σε διανομείς αλλά και χονδρεμπόρους και η […]. Συγκεκριμένα, η εταιρεία […] η οποία ανέφερε ότι δεν είναι δυνατόν να υπάρξει τέτοιος διαχωρισμός, καθώς δεν υπάρχουν εταιρείες στην Ελλάδα που να έχουν σαν αντικείμενο μόνο ζιζανιοκτόνα ή μυκητοκτόνα, ενώ στην γκάμα των ελληνικών επιχειρήσεων υπάρχουν όλα τα φυτοπροστατευτικά προϊόντα, καθώς και η εταιρεία […], η οποία ανέφερε ότι «κατά την εκτίμηση μας δεν διαχωρίζονται σε υπο-αγορές», χωρίς ωστόσο οιαδήποτε περαιτέρω τεκμηρίωση. Η εταιρεία […] αναφέρει ότι η εμπορία/ διανομή ΠΠΚ και σπόρων μπορεί να διακριθεί σε υπο-αγορές. Ειδικότερα, τα ζιζανιοκτόνα μπορούν να διακριθούν σε εκλεκτικά, με περαιτέρω διάκριση ανά είδος καλλιέργειας και είδος ζιζανίου και σε μη εκλεκτικά ζιζανιοκτόνα, χωρίς περαιτέρω διάκριση, τα εντομοκτόνα σε υπο-αγορές με βάση το είδος εφαρμογής και ανάλογα με το είδος της καλλιέργειας, τα μυκητοκτόνα μπορούν να διακριθούν ανάλογα με το είδος της καλλιέργειας, όπως και τα λοιπά προϊόντα. H εταιρεία […] αναφέρει τα εξής: «Είναι σωστή η διάκριση στις υπο-αγορές που αναφέρεστε σε επίπεδο Marketing (εντομοκτόνα, μυκητοκτόνα, ζιζανιοκτόνα, άλλα) το οποίο όμως έχει μικρή σημασία για την Επιτροπή Ανταγωνισμού, αλλά το επόμενο επίπεδο που είναι η επί μέρους αγορά (καλλιέργεια, ασθένεια ή εχθρός) είναι αυτό στο οποίο στην ουσία πραγματικά δείχνει αν μία εταιρεία μονοπωλεί μία αγορά. Τα προβλήματα ωστόσο με τον τελευταίο διαχωρισμό είναι ότι μπορεί να καταλήγουμε σε πολύ μικρά κομμάτια της αγοράς ( π.χ. σπαράγγι – θρίπας ), όπου μπορεί να υπάρχει εγκεκριμένο μόνο ένα προϊόν, η αξία του συγκεκριμένου κομματιού να είναι πολύ μικρή (< 20.000 Ευρώ) και σε άλλες περιπτώσεις να μην μπορούμε να καταμετρήσουμε το ποσοστό του κάθε προϊόντος που πέφτει σε αυτή την αγορά, διότι μία περιοχή συνήθως έχει αρκετές παρόμοιες καλλιέργειες και ένα φυτοπροστατευτικό προϊόν χρησιμοποιείται για παρόμοιους ή διαφορετικούς εχθρούς σε πολλές καλλιέργειες ταυτόχρονα ». Η εταιρεία […] δηλώνει αναμφισβήτητα ότι η αγορά εμπορίας/διανομής προϊόντων φυτοπροστασίας διακρίνεται στις υπο-αγορές (α) ζιζανιοκτόνα, (β) εντομοκτόνα, (γ) μυκητοκτόνα, (δ) λοιπά προϊόντα, όπως π.χ. ρυθμιστές ανάπτυξης φυτών και ότι οι υπο-αγορές αυτές διακρίνονται περαιτέρω σύμφωνα με κάθε συγκεκριμένη καλλιέργεια που χρήζει προστασίας (π.χ. για τα Ζιζανιοκτόνα, ανά τύπο φυτού για το οποίο προορίζονται, ανά τύπο ζιζανίου το οποίο στοχεύουν και ανάλογα με τον χρόνο/τρόπο της εφαρμογής τους, για τα Εντομοκτόνα, ανά ομάδα φυτών για τα οποία προορίζονται, ανά εφαρμογή (στο έδαφος ή στα φύλλα) και ανά ομάδα εντόμων για την οποία προορίζονται (πχ. λεπιδόπτερα, δίπτερα κ.λπ.) και αντίστοιχα για τα Μυκητοκτόνα ανά τύπο φυτού για το οποίο προορίζονται και ανάλογα με τον χρόνο/τρόπο της εφαρμογής τους. H εταιρεία […] σημειώνει ότι οι υπο-αγορές των εντομοκτόνων, ζιζανιοκτόνων, μυκητιοκτόνων και λοιπών προϊόντων διακρίνονται περαιτέρω σύμφωνα με την καλλιέργεια στην οποία εφαρμόζονται, το είδος του στόχου, τον τρόπο και τον χρόνο εφαρμογής, τη χημική ομάδα της δραστικής τους ουσίας κ.α. Η εταιρεία […] αναφέρει ότι η αγορά ΠΠΚ θα μπορούσε να αναλυθεί στις ακόλουθες υπο-αγορές: (α) μυκητοκτόνα, (β) ζιζανιοκτόνα, (γ) εντομοκτόνα, (δ) φυτορρυθμιστικές ουσίες και λοιπά προϊόντα. Οι εν λόγω υπο-αγορές θα μπορούσαν ενδεχομένως να αναλυθούν περαιτέρω και σε καλλιέργειες κατά περίπτωση που χρήζουν προστασίας (π.χ. τα ζιζανιοκτόνα ανά τύπο φυτού/ανά τύπο ζιζανίου για το οποίο προορίζονται/στο οποίο στοχεύουν αντιστοίχως, τα εντομοκτόνα ανά ομάδα φυτών για τα οποία προορίζονται και ανά ομάδα εντόμων στα οποία στοχεύουν κτλ). Οι εταιρείες […] και […] αναφέρουν: «Η αγορά εμπορίας/διανομής ΠΚΚ μπορεί να διακριθεί σε περαιτέρω υπο-αγορές, ανάλογα με τον τύπο του οργανισμού που καταπολεμούν τα ΠΚΚ. Στο πλαίσιο αυτό, διακρίνονται οι εξής υπό-αγορές: (α) ζιζανιοκτόνα, (β) εντομοκτόνα, (γ) μυκητοκτόνα, και (δ) λοιπά προϊόντα, όπως π.χ. ρυθμιστές ανάπτυξης φυτών. Οι υπο-αγορές αυτές διακρίνονται περαιτέρω σύμφωνα με κάθε συγκεκριμένη καλλιέργεια που χρήζει προστασίας. Η αγορά εμπορίας/διανομής σπόρων μπορεί να διακριθεί σε υπο-αγορές ανά σπόρο καλλιέργειας (π.χ. βαμβάκι, υβρίδια αραβόσιτου, υβρίδια ηλίανθου κλπ.)». Η εταιρεία […] σημειώνει ότι: Η 78 79 Τεύχος B’ 3831/09.09.2020 ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 39197 δείχνει στην ουσία την ισχύ των εταιρειών στην αγορά και εάν κάποια από αυτές μονοπωλεί σε κάποια συγκεκριμένη αγορά. 86. Τέλος, οι ανταγωνιστές αναγνωρίζουν ότι η ως άνω διάκριση των αγορών ενέχει και κάποια μειονεκτήματα, καθώς μπορεί να καταλήξει σε «πολύ μικρά κομμάτια της αγοράς», όπου μπορεί να υπάρχει εγκεκριμένο μόνο ένα προϊόν, ή η αξία της αγοράς να είναι πολύ μικρή (ήτοι < 20.000 Ευρώ), ή ακόμα σε κάποιες περιπτώσεις ένα προϊόν να χρησιμοποιείται για παρόμοιους ή διαφορετικούς εχθρούς σε πολλές καλλιέργειες ταυτόχρονα. IV.4.2.3 Συμπέρασμα 87. Σε σχέση με τον ισχυρισμό της γνωστοποιούσας ότι η σχετική αγορά της εμπορίας/διανομής των ΠΠΚ και σπόρων θα έπρεπε να οριστεί/εξεταστεί στο σύνολο των ως άνω προϊόντων, σημειώνεται ότι οι ως άνω αγορές εξυπηρετούν τους γεωργούς ως τελικούς χρήστες των ΠΠΚ και των σπόρων και επομένως η ζήτηση προϊόντων από τους γεωργούς καθορίζει τις επιλογές των λοιπών επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στις ανάντη της λιανικής αγορές (τόσο της διανομής/εμπορίας αγροχημικών προϊόντων, όσο και της παραγωγής/ προμήθειας αυτών) σε όλα τα επίπεδα/κανάλια των εν λόγω σχετικών αγορών80. 88. Ως εκ τούτου, όπως αναφέρουν τόσο τα μέρη όσο και οι ανταγωνίστριες εταιρείες υφίσταται μεν ένας βαθμός υποκαταστασιμότητας μεταξύ διαφόρων ΠΠΚ, αλλά σε κάθε περίπτωση οι ανάγκες των τελικών καταναλωτών (ήτοι των γεωργών) είναι αυτές που διαμορφώνουν τις συνθήκες της ζήτησης και καθορίζουν τη διάθεση των αγροχημικών προϊόντων σε όλα τα επίπεδα. Άλλωστε, όλες σχεδόν οι ανταγωνίστριες εταιρείες συνομολογούν ότι η αγορά εμπορίας/ διάθεσης των προϊόντων ΠΠΚ διακρίνεται περαιτέρω σε υπο-αγορές. Παρά λοιπόν το γεγονός ότι, από την πλευρά της προσφοράς οι χονδρεμπορικές επιχειρήσεις μπορούν σχετικά εύκολα να αποκτήσουν και να εμπορεύονται τα διάφορα ΠΠΚ, εντούτοις από την πλευρά της ζήτησης η υποκαταστασιμότητα αυτών είναι περιορισμένη, μεταξύ μόνο λίγων συγκεκριμένων προϊόντων. 80 εμπορία/διανομή ΠΠΚ μπορεί διακρίνεται σε επιμέρους υπό-αγορές με βάση την κατηγορία των ΠΠΚ, όπως για παράδειγμα εντομοκτόνα, μυκητοκτόνα, ζιζανιοκτόνα, λοιπά προϊόντα, ρυθμιστές ανάπτυξης. Μπορεί να γίνει περαιτέρω κατηγοριοποίηση με βάση την καλλιέργεια ή ομάδα καλλιεργειών για την οποία προορίζονται, το χρόνο ή/και την εποχή εφαρμογής κ.λπ». Επί παραδείγματι, εάν ένας γεωργός αποφασίσει να προβεί σε καλλιέργεια ηλίανθου, θα μεταβεί σε ένα κατάστημα λιανικής πώληση ΠΠΚ και σπόρων για να προμηθευτεί σπόρους ηλίανθου. Σε περίπτωση που δεν διαθέτει το κατάστημα λιανικής τους συγκεκριμένους σπόρους, θα στραφεί σε άλλο κατάστημα λιανικής ή/και πιθανώς σε εταιρείες χονδρικής που διαθέτουν το συγκεκριμένο προϊόν. Είναι σαφές ότι δεν υπάρχει υποκαταστασιμότητα ανάμεσα στους σπόρους ηλίανθου και στους σπόρους άλλων φυτών. Οι εταιρείες χονδρικής ανταγωνίζονται ως προς την τιμή και τους όρους πώλησης σε αυτό το επίπεδο. Για παράδειγμα, οι εταιρείες […] και […], με μερίδιο αγοράς στη συνολική εγχώρια αγορά σπόρων περίπου ίσο με 7-8% η καθεμιά δεν διαθέτουν σπόρους ηλίανθου. Επομένως, δεν θεωρούνται ανταγωνιστές των εταιρειών που πωλούν σπόρους ηλίανθου. Ομοίως, ένας γεωργός που αποφασίζει να καλλιεργήσει οινοποιήσιμο αμπέλι θα προβεί σε αγορά προϊόντων φυτοπροστασίας για την καλλιέργεια του συγκεκριμένου φυτού και την αντιμετώπιση των ασθενειών που αυτό εμφανίζει. Προτού επιλέξει, θα προβεί σε σύγκριση τιμών και χαρακτηριστικών των προϊόντων που διατίθενται στην αγορά για την συγκεκριμένη καλλιέργεια. Έχει τη δυνατότητα να επιλέξει κάποιο προϊόν φυτοπροστασίας που μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε πολλές καλλιέργειες, αλλά σίγουρα δεν θα επιλέξει κάποιο προϊόν που προορίζεται για άλλη καλλιέργεια. ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 39198 Τεύχος B’ 3831/09.09.2020 89. Περαιτέρω, με βάση τα διαθέσιμα ως άνω στοιχεία, εκτιμάται ότι η άποψη της γνωστοποιούσας δεν συνάδει με την προσέγγιση της Ε.Επ., η οποία έκρινε ότι προσήκει ο διαχωρισμός των υπό εξέταση αγορών κατά τα προπαραταθέντα λόγω της μη υποκαταστασιμότητας αυτών από πλευράς ζήτησης (demand-side substitutability), κυρίως διότι, μεταξύ άλλων, η σκοπούμενη χρήση των κρίσιμων κατηγοριών προϊόντων διαφέρει, ήτοι αυτά ικανοποιούν διαφορετικές ανάγκες των γεωργών ως τελικών καταναλωτών. Οι σχετικές δε, αποφάσεις της Ε.Επ., εκτιμάται ότι καταλαμβάνουν τόσο την ανάντη αγορά παραγωγής/ προμήθειας, όσο και την κατάντη αγορά εμπορίας/ διανομής, καθότι η Ε.Επ. κατέληξε στην ως άνω οριοθέτηση των σχετικών προϊοντικών αγορών, λαμβάνοντας υπόψη τη (μη) υποκαταστασιμότητα των τελικών προϊόντων (formulated products)81 από πλευράς ζήτησης, η οποία τα χαρακτηρίζει ανεξαρτήτως επιπέδου της παραγωγικής αλυσίδας, ήτοι τόσο στο επίπεδο παραγωγής-προμήθειας όσο και στο επίπεδο εμπορίας/διανομής αυτών. 90. Ενόψει των ανωτέρω και σύμφωνα με παλαιότερες αποφάσεις82 της Ε.Επ. και της ΕΑ, τόσο η ανάντη αγορά παραγωγής/ προμήθειας, όσο και η κατάντη αγορά εμπορίας/ διανομής ΠΠΚ περιλαμβάνει τις ευρείες κατηγορίες (α) ζιζανιοκτόνων, (β) εντομοκτόνων, (γ) μυκητοκτόνων και (δ) λοιπών προϊόντων, όπως οι ρυθμιστές ανάπτυξης των φυτών, με περαιτέρω κατάτμηση αυτών ανάλογα με την καλλιέργεια και το φυτό/ ζιζάνιο/ έντομο για τα οποία προορίζονται. Για τους σκοπούς της γνωστοποιηθείσας πράξης εκτιμάται ότι η ακριβής οριοθέτηση των σχετικών αγορών προϊόντων φυτοπροστασίας παρέλκει, καθώς υπό οποιαδήποτε θεώρηση δε μεταβάλλεται η αξιολόγηση της υπό εξέταση συγκέντρωσης. 91. Επισημαίνεται ότι για λόγους πληρότητας, οι επιπτώσεις της υπό εξέταση συναλλαγής ως προς τα ΠΠΚ αξιολογούνται κατωτέρω τόσο σε επίπεδο των τεσσάρων ευρέων κατηγοριών τους όσο και ανά υπο-αγορά, αναλόγως της σκοπούμενης χρήσης τους. IV.5 ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ ΣΠΟΡΩΝ 92. Σύμφωνα με προηγούμενες αποφάσεις της83, η Ε.Επ. έχει διακρίνει στο στάδιο της παραγωγής σπόρων δυο υπο-αγορές, τη σχετική αγορά της αδειοδότησης για την καλλιέργεια, που συνίσταται στην παραχώρηση αδειών για γενετικά υλικά προς το σκοπό της δημιουργίας νέων ποικιλιών σπόρων και την σχετική αγορά της αδειοδότησης για την παραγωγή, που συνίσταται στην εμπορική παραγωγή και εμπορία των εν λόγω νέων σπόρων/υβριδίων (πολλαπλασιασμός). Οι εν λόγω αγορές (προηγούμενου σταδίου) συνιστούν διακριτές σχετικές αγορές από την αγορά εμπορίας σπόρων (επόμενου σταδίου). 93. Περαιτέρω, η Ε.Επ. έχει κρίνει ότι τόσο η σχετική αγορά παραγωγής/ προμήθειας κάθε διαφορετικού σπόρου, όσο και η σχετική αγορά εμπορίας κάθε διαφορετικού σπόρου, συνιστά διακριτή σχετική αγορά προϊόντος, καθώς οι διάφοροι τύποι σπόρων δεν 81 Βλ. M.7962 - CHEMCHINA/SYNGENTA, παρ. 109-311. Βλ. ΕΑ 684/2019 σκ. 44, καθώς και ενδεικτικά αποφάσεις Ε. Επ. στις υποθέσεις M.7932- Dow/ DuPont, παρ. 657, 1224, 1769, 3301 και M. 7962 CHEMCHINA/ SYNGENTA, παρ. 89 - 156. Βλ. Αποφάσεις της Ε.Επ. για τις υποθέσεις Case Μ.7932-Dow/DuPont, παρ.3298, 3301 και Case M.5675Syngenta/Monsanto’s Sunflower Business
(2010), παρ.
  1. 82 83 Τεύχος B’ 3831/09.09.2020 ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 39199 θεωρούνται υποκατάστατα ο ένας του άλλου, αφού οι πελάτες-αγοραστές των σπόρων καλλιεργούν διαφορετικά είδη σπόρων καλύπτοντας διαφορετικούς σκοπούς και ανάγκες. IV.5.1 Η άποψη της γνωστοποιούσας
  2. Σύμφωνα με τη γνωστοποιούσα, «η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει θεωρήσει ότι η αγορά για την παραγωγή και προμήθεια σπόρων μπορεί να κατατμηθεί ανά τύπο σπόρου. Η Επιτροπή αναγνώρισε ξεχωριστές σχετικές αγορές προϊόντων για κάθε σπόρο καλλιέργειας και διαπίστωσε ότι, για παράδειγμα, οι ηλιόσποροι αποτελούν μια αγορά προϊόντων ξεχωριστή από αυτές για άλλους σπόρους. Όσον αφορά στη σχετική γεωγραφική αγορά για την προμήθεια σπόρων, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διαπίστωσε ότι η θέση των σπόρων σε εμπορική κυκλοφορία λαμβάνει χώρα σε εθνικό επίπεδο, γιατί οι συνθήκες πώλησης διαφέρουν σημαντικά μεταξύ των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης: (ί) συνήθως οι σπόροι είναι προσαρμοσμένοι στις αγροκλιματικές συνθήκες των χωρών στις οποίες πωλούνται, (ίί) οι παραγωγοί σπόρων επιλέγουν σε μεγάλο βαθμό την εθνική καταχώριση των σπόρων τους και (iii) η τιμή των σπόρων που πωλούνται στο κανάλι διανομής, καθώς και σε τελικούς καταναλωτές, ποικίλλει σημαντικά ανάμεσα στα κράτη μέλη. Η Επιτροπή κατά συνέπεια διαπίστωσε ότι η σχετική γεωγραφική αγορά για τη θέση των σπόρων σε εμπορική κυκλοφορία, ήτοι για τους σπόρους που πωλούνται στο κανάλι διανομής, είναι εθνικής εμβέλειας. Ως εκ τούτου, η σχετική αγορά για τους σκοπούς της παρούσας συναλλαγής είναι η Ελλάδα».
  3. Σχετικά με τον ορισμό της σχετικής αγοράς της εμπορίας των σπόρων, η γνωστοποιούσα αναφέρει: «Στην επόμενη οικονομική βαθμίδα της διανομής σπόρων από χονδρεμπόρους/διανομείς, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, όπως και εθνικές αρχές ανταγωνισμού στην Ευρωπαϊκή Ένωση, έχουν ορίσει μία σχετική αγορά προϊόντων για τη διανομή όλων των τύπων γεωργικών σπόρων, χωρίς να διακρίνουν μεταξύ των τύπων των σπόρων που διανέμονται. Αυτό οφείλεται στο ότι οι διανομείς σπόρων διαθέτουν γενικά μία ευρεία γκάμα διαφορετικών τύπων σπόρων για να καλύψουν τις διαφορετικές ανάγκες/απαιτήσεις των πελατών τους. Η σχετική γεωγραφική αγορά για τη διανομή σπόρων είναι εθνικής εμβέλειας, καθώς η διανομή σπόρων οργανώνεται σε εθνικό επίπεδο και οι διανομείς γενικά πωλούν σπόρους σε εθνικό επίπεδο, και επίσης γιατί οι παραγωγοί σπόρων επιλέγουν σε μεγάλο βαθμό την εθνική καταχώριση των σπόρων τους». IV.5.2 Οι απόψεις των ανταγωνιστών
  4. Σύμφωνα με τα προσκομισθέντα στοιχεία, από τις ανταγωνιστικές επιχειρήσεις των μερών που δραστηριοποιούνται στον κλάδο υιοθετείται η διάκριση της εγχώριας αγοράς σπόρων στη σχετική αγορά προμήθειας και τη σχετική αγορά εμπορίας/διανομής και η περαιτέρω διάκριση αυτών σε υπο-αγορές, ανά σπόρο
  5. 84 Βλ. σχετ. απαντήσεις ανταγωνιστών […]. Η […] αναφέρει ότι η διάκριση της αγοράς σπόρων σε παραγωγή/προμήθεια και εμπορία/διανομή δεν θα αποτύπωνε σωστά τον τρόπο λειτουργίας του συγκεκριμένου κλάδου (βλ. υποσημείωση 76 για την απάντηση της εταιρείας). Επίσης, η εταιρεία […] αναφέρει ότι στην αγορά των σπόρων διακρίνονται οι εξής υπο-αγορές: α) ανάπτυξη και αδειοδότηση (Development and marketing) με περαιτέρω διάκριση ανά είδος καλλιέργειας, β) αναπαραγωγή (breeding), με περαιτέρω διάκριση ανά είδος καλλιέργειας και γ) εμπορία-διάθεση (commercialization) με περαιτέρω διάκριση ανά είδος καλλιέργειας και σημειώνει ότι η ανωτέρω κατηγοριοποίηση έχει σε γενικές γραμμές γίνει αποδεκτή και από την Ε. Επ. και ότι σχετικά με τη σχετική γεωγραφική αγορά, η Ε.Επ. έχει κρίνει ότι οι υπο-αγορές αναπαραγωγής/ αδειοδότησης σπόρων γεωργικής καλλιέργειας καλύπτουν το σύνολο του ευρωπαϊκού χώρου ενώ οι υπο-αγορές εμπορίας ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 39200 Τεύχος B’ 3831/09.09.2020 IV.5.3 Συμπέρασμα
  6. Κατά την εκτίμηση της ΕΑ και με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία, όπως και στην περίπτωση των ΠΠΚ, η άποψη της γνωστοποιούσας δεν συνάδει με την προσέγγιση της Ε.Επ., η οποία έκρινε ότι προσήκει ο διαχωρισμός των υπό εξέταση αγορών κατά τα προαναφερόμενα λόγω της μη υποκαταστασιμότητας αυτών από πλευράς ζήτησης (demand-side substitutability), κυρίως διότι, μεταξύ άλλων, η σκοπούμενη χρήση των κρίσιμων κατηγοριών προϊόντων διαφέρει, ήτοι αυτά ικανοποιούν διαφορετικές ανάγκες των γεωργών ως τελικών καταναλωτών.
  7. Ενόψει των ανωτέρω, για τους σκοπούς της υπό κρίση πράξης, και σύμφωνα με την πρακτική της Ε.Επ. και της ΕΑ, καθώς και τα προσκομισθέντα στοιχεία σχετικά με τις απόψεις λοιπών επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στον κλάδο, τόσο η ανάντη αγορά παραγωγής/προμήθειας, όσο και η κατάντη αγορά εμπορίας/διανομής σπόρων διακρίνεται ανά σπόρο. IV.6 Η ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ ΟΡΙΟΘΕΤΗΣΗ ΤΩΝ ΣΧΕΤΙΚΩΝ ΑΓΟΡΩΝ IV.6.1 ΠΠΚ
  8. Σύμφωνα με προηγούμενες αποφάσεις της Ε.Επ.85, η γεωγραφική διάσταση των σχετικών αγορών της παραγωγής/προμήθειας και της εμπορίας/διανομής εντομοκτόνων, ζιζανιοκτόνων, μυκητοκτόνων και ρυθμιστών ανάπτυξης φυτών ορίζεται σε εθνικό επίπεδο86 και συγκεκριμένα, η γεωγραφική αγορά για τις ως άνω αγορές θεωρείται η ελληνική επικράτεια. Με την άποψη αυτή συντάσσεται και η γνωστοποιούσα.
  9. Περαιτέρω, σημειώνεται ότι για την κυκλοφορία ενός προϊόντος σε εθνικό επίπεδο θα πρέπει, βάσει της υφιστάμενης νομοθεσίας το νέο προϊόν φυτοπροστασίας που εμπεριέχει τη δραστική ουσία να έχει αδειοδοτηθεί από την αρμόδια αρχή του κράτους-μέλους όπου αυτό προβλέπεται να κυκλοφορήσει, όπως εξηγήθηκε ανωτέρω. Επίσης, όποιος επιθυμεί να διαθέσει ένα φυτοπροστατευτικό προϊόν στην Ελλάδα αν δεν έχει έδρα στην ελληνική επικράτεια, υποχρεούται να ορίσει υπεύθυνο φυσικό ή νομικό πρόσωπο για τη διάθεση στην αγορά του προϊόντος στην Ελλάδα.
  10. Ως εκ τούτου, για τους σκοπούς της εξέτασης της παρούσας συγκέντρωσης η γεωγραφική οριοθέτηση των σχετικών αγορών της παραγωγής/προμήθειας και της εμπορίας/διανομής εντομοκτόνων, ζιζανιοκτόνων, μυκητοκτόνων και ρυθμιστών ανάπτυξης φυτών, καθώς και των υπο-αγορών αυτών ορίζεται στην ελληνική επικράτεια. IV.6.2 ΣΠΟΡΟΙ
  11. Ως προς τη γεωγραφική οριοθέτηση των αγορών σπόρων θα πρέπει να ληφθεί υπόψη, πέραν των άλλων, ότι προκειμένου να τεθούν σε κυκλοφορία και εμπορία οι σπόροι 85 86 σπόρων είναι εθνικές. Η εταιρεία […] αναφέρει ότι η αγορά σπόρων στην Ελλάδα μπορεί να διαχωριστεί σε επίπεδο παραγωγής/προμήθειας και διανομής εμπορίας και η αγορά εμπορίας/διανομής σπόρων μπορεί να διακριθεί σε υπο-αγορές ανά σπόρο καλλιέργειας (π.χ. βαμβάκι, υβρίδια αραβόσιτου, υβρίδια ηλίανθου κλπ.). Βλ. σχετικά M.7962 CHEMCHINA/ SYNGENTA παρ. 157-
  12. Η Ε.Επ. έλαβε υπόψη της ότι τα ΠΠΚ εγκρίνονται από τις αρμόδιες αρχές κάθε κράτους μέλους και αποκτούν άδεια κυκλοφορίας πριν διατεθούν στην αγορά αυτού του κράτους-μέλους. Τα ΠΠΚ ρυθμίζονται σε εθνικό επίπεδο. Τεύχος B’ 3831/09.09.2020 ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 39201 απαιτείται η εγγραφή του προϊόντος στον εθνικό κατάλογο ποικιλιών (μετά από διετείς δοκιμές) από Κρατικό Ινστιτούτο ή η εγγραφή του προϊόντος στον Κοινό Ευρωπαϊκό Κατάλογο ποικιλιών, καθώς και η πιστοποίηση των σπόρων σποράς που παράγονται στην Ελλάδα από τα αρμόδια τμήματα του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης. Ως εκ τούτου, υφίσταται συγκεκριμένο εθνικό νομοθετικό πλαίσιο για την κυκλοφορία των σπόρων στην ελληνική επικράτεια.
  13. Για τους σκοπούς της εξέτασης της παρούσας συγκέντρωσης, και σύμφωνα με προηγούμενες αποφάσεις της Ε.Επ. και τα αποτελέσματα της έρευνας της ΓΔΑ, η γεωγραφική διάσταση της σχετικής αγοράς της εμπορίας/διανομής σπόρων ορίζεται σε εθνικό επίπεδο και συγκεκριμένα, η γεωγραφική αγορά για τις ως άνω αγορές θεωρείται η ελληνική επικράτεια. Με την άποψη αυτή συντάσσεται και η γνωστοποιούσα. V V.1 ΔΟΜΗ ΑΓΟΡΑΣ – ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΔΟΜΗ ΑΓΟΡΑΣ V.1.1 ΠΠΚ
  14. Σύμφωνα με τη μελέτη της ICAP - Αγροτικά εφόδια 2019, στην εγχώρια αγορά εμπορίας ΠΠΚ, σπόρων και λιπασμάτων δραστηριοποιείται σημαντικός αριθμός επιχειρήσεων. Συνήθως οι εταιρείες εμπορεύονται ΠΠΚ και σπόρους, ενώ υπάρχουν εταιρείες που εμπορεύονται αποκλειστικά λιπάσματα.
  15. Στην εγχώρια αγορά εμπορίας/ διανομής προϊόντων φυτοπροστασίας εντάσσεται και η δραστηριότητα της παροχής υλικών συσκευασίας, της κατά παραγγελίας παρασκευής σκευασμάτων (toll-formulation) και παροχής υπηρεσιών υποσυσκευασίας (tollrepackaging). Οι εταιρείες εμπορίας/ διανομής προϊόντων φυτοπροστασίας προμηθεύονται προϊόντα φυτοπροστασίας είτε συσκευασμένα, είτε χύδην και προβαίνουν σε συσκευασία προκειμένου να τα μεταπωλήσουν. Κάποιες εταιρείες παρέχουν τις ως άνω υπηρεσίες σε τρίτους (επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στο ίδιο επίπεδο με αυτές).
  16. Συγκεκριμένα, η εταιρεία ΑΛΦΑ επιτυγχάνει ξεχωριστό κύκλο εργασιών από την παροχή υλικών συσκευασίας, την κατά παραγγελία παραγωγή σκευασμάτων (tollformulation) και τις υπηρεσίες συσκευασίας (repackaging). Αυτός ο κύκλος εργασιών δεν περιλαμβάνεται στις πωλήσεις ΠΠΚ, σπόρων, λιπασμάτων, των προϊόντων για το γρασίδι και των κηπευτικών προϊόντων της ΑΛΦΑ. Σύμφωνα με τη γνωστοποιούσα αυτή η δραστηριότητα της ΑΛΦΑ εξαιρείται από την υπό εξέταση συναλλαγή. Τέλος, σημειώνεται ότι η SYNGENTA HELLAS δεν παρέχει υπηρεσίες κατά παραγγελία παραγωγής σκευασμάτων (toll-formulation) και συσκευασίας (packaging) σε τρίτους, παρά μόνο για τον όμιλο SYNGENTA.
  17. Το συνολικό μέγεθος της εγχώριας αγοράς προϊόντων φυτοπροστασίας ανέρχεται για το έτος 2018 σε αξία σε περίπου […] ευρώ, σημειώνοντας αύξηση περίπου 15% σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Τα έτη 2014-2017 οι συνολικές πωλήσεις ΠΠΚ ανέρχονται κατά μέσο όρο σε περίπου 301.000.000 ευρώ. ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 39202 Τεύχος B’ 3831/09.09.2020
  18. Το έτος 2018 οι πωλήσεις εντομοκτόνων αντιπροσώπευαν περίπου το 35% των συνολικών πωλήσεων προϊόντων φυτοπροστασίας, οι πωλήσεις ζιζανιοκτόνων το 31% των συνολικών πωλήσεων, οι πωλήσεις των μυκητοκτόνων περίπου το 28% και οι πωλήσεις ρυθμιστών ανάπτυξης φυτών αντιπροσώπευαν περίπου το 5% των συνολικών πωλήσεων προϊόντων φυτοπροστασίας στην εγχώρια αγορά. Αντίστοιχη ήταν η σύνθεση των πωλήσεων προϊόντων φυτοπροστασίας στην εγχώρια αγορά κατά τα έτη 2014-
  19. V.1.2 ΣΠΟΡΟΙ
  20. Σύμφωνα με την μελέτη της ICAP Αγροτικά Εφόδια 2019, το συνολικό μέγεθος της εγχώριας αγοράς σπόρων ανήλθε σε αξία το 2018 σε περίπου […] ευρώ, σημειώνοντας αύξηση περίπου 4,1% σε σχέση με το προηγούμενο έτος.
  21. Στην εγχώρια αγορά διανομής/εμπορίας σπόρων, δραστηριοποιούνται τόσο οι μεγάλοι καθετοποιημένοι όμιλοι όσος και εγχώριες εταιρείες διανομής/εμπορίας προϊόντων φυτοπροστασίας και σπόρων. Λίγες είναι οι επιχειρήσεις οι οποίες ασχολούνται αμιγώς με αυτή τη δραστηριότητα. V.2 ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΕΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ V.2.1 ΠΠΚ Διάρθρωση της ζήτησης – ωριμότητα αγοράς
  22. Η ζήτηση για προϊόντα φυτοπροστασίας είναι συνδεδεμένη με την αγροτική δραστηριότητα και την πορεία της και επηρεάζεται από τις εκτάσεις γης που καλλιεργούνται και το είδος των καλλιεργειών που επιλέγουν οι καλλιεργητές/γεωργοί. Επηρεάζεται από τις τιμές πώλησης των αγροτικών προϊόντων και τις προσδοκίες για τη μελλοντική εξέλιξη τους. Όσον αφορά τη ζήτηση για συγκεκριμένα προϊόντα φυτοπροστασίας, αυτή επηρεάζεται σημαντικά (σε μεγάλο βαθμό) από το είδος της ασθένειας φυτών που πρέπει να αντιμετωπιστεί κάθε φορά από τον γεωργό και το είδος της καλλιέργειας που απειλείται
  24. Αναφορικά με τη φάση που διέρχονται οι αγορές των ΠΠΚ από την πλευρά της ζήτησης, οι ανταγωνίστριες εταιρείες συμφωνούν ότι οι αγορές ΠΠΚ και σπόρων βρίσκονται σε στάδιο ωριμότητας, με μικρή αύξηση της ζήτησης σε όλες τις υπό εξέταση κατηγορίες και για το σύνολο της παραγωγικής αλυσίδας. Η εν λόγω αύξηση αιτιολογείται κυρίως από την αντικατάσταση παλαιότερων σκευασμάτων με νέα λιγότερο επιζήμια και ενίοτε βιολογικά, λόγω των περιορισμών που τίθενται σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Οι αγορές ανά καλλιέργεια μεταβάλλονται κάθε χρόνο σε σχέση με τις διεθνείς τιμές των αγροτικών προϊόντων, τον καιρό, την οικονομικότητα της καλλιέργειας κ.λπ, ωστόσο δεν αναμένεται σημαντική αύξηση της ζήτησης. Μάλιστα μία εταιρεία αναφέρει ότι ο τομέας των ΠΠΚ παραμένει μεν σε σταθερή πορεία, αλλά με ενδεχόμενη μελλοντική πτώση
  25. Πελάτες-διαπραγματευτική δύναμη πελατών 87 88 Βλ. και ICAP- Αγροτικά Εφόδια, Μάιος
  26. Βλ. τις απαντήσεις των εταιρειών […] Τεύχος B’ 3831/09.09.2020 ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 39203
  27. Τα προϊόντα φυτοπροστασίας πωλούνται από τα συμμετέχοντα μέρη και από τις λοιπές εταιρείες εμπορίας/ διανομής ΠΠΚ στα περίπου 2.500 εξουσιοδοτημένα καταστήματα λιανικής πώλησης προϊόντων φυτοπροστασίας σε όλη την ελληνική επικράτεια, από όπου και τα προμηθεύονται οι γεωργοί/καλλιεργητές. Επίσης, όπως αναφέρθηκε και ανωτέρω, πωλήσεις πραγματοποιούνται και μεταξύ των εταιρειών εμπορίας/ διανομής, οι οποίες με βάση τα προσκομισθέντα στοιχεία κυμαίνονται από 3-30%.
  28. Σχετικά με το βαθμό συγκέντρωσης των πελατών και την κατανομή αυτών σε ομάδες, η γνωστοποιούσα αναφέρει ότι τα ΠΠΚ και οι σπόροι πωλούνται γενικά από τους παραγωγούς, ήτοι τις προμηθεύτριες εταιρείες μέσω των δικών τους καθετοποιημένων εταιρειών ή σε μη αποκλειστικούς ανεξάρτητους διανομείς που μεταπωλούν σε λιανοπωλητές ή απευθείας σε αγρότες (ή λιγότερο συχνά σε συνεταιρισμούς αγροτών). Η συγκέντρωση των τελικών πελατών στις αγορές για προϊόντα προστασίας καλλιεργειών και σπόρους στην Ελλάδα είναι χαμηλή. Η ελληνική αγορά χαρακτηρίζεται από μεγάλο αριθμό μικρών αγροκτημάτων, καθώς το μέσο αγρόκτημα εκτείνεται σε περίπου μόνο 50 στρέμματα ή άλλως 5 εκτάρια.
  29. Οι ανταγωνιστές των μερών ανέφεραν ότι προμηθευτές των ΠΠΚ, διανομείς και χονδρέμποροι ανταγωνίζονται μεταξύ τους για την επίτευξη πωλήσεων προς τους λιανοπωλητές, δεδομένων της μη ύπαρξης αποκλειστικών συνεργασιών και του γεγονότος ότι οι λιανοπωλητές διαθέτουν προς πώληση ανταγωνιστικά προϊόντα διαφόρων εταιρειών, της συνήθους πρακτικής των λιανοπωλητών να προβαίνουν εύκολα και άμεσα σε ‘delisting’ προϊόντων και αντικατάστασή τους με προϊόντα άλλων παραγωγών και της απευθείας επαφής αυτών με τους παραγωγούς, παρέχοντας τους συμβουλευτικές υπηρεσίες σχετικά με το ποιο μείγμα ΠΠΚ ή σπόρο να επιλέξουν. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, δημιουργούνται σχέσεις εμπιστοσύνης μεταξύ λιανοπωλητών και παραγωγών. Τέλος, σημειώνεται ότι συνήθως κάθε λιανοπωλητής είναι ισχυρός στην περιοχή στην οποία δραστηριοποιείται. Δεδομένων των ανωτέρω, πολλές φορές οι λιανοπωλητές ασκούν πιέσεις για επίτευξη καλύτερων τιμών αγοράς από τις χονδρεμπορικές εταιρείες-προμηθευτές τους. Τα ανωτέρω συνιστούν λόγους, κατά τις ανταγωνίστριες εταιρείες, για τους οποίους οι πελάτες-λιανοπωλητές των προϊόντων ΠΠΚ και σπόρων έχουν σημαντική θέση στο κανάλι διανομής και ως εκ τούτου διαθέτουν διαπραγματευτική ισχύ έναντι των χονδρεμπορικών εταιρειών-προμηθευτών τους και μπορούν, εφόσον επιθυμούν, να στραφούν σε εναλλακτικούς χονδρεμπόρους/ διανομείς
  30. Πελάτες των μερών
  31. Τα μέρη πωλούν τα προϊόντα τους σε μεγάλο αριθμό πελατών και δεν παρατηρείται μεγάλη συγκέντρωση πωλήσεων προς συγκεκριμένους μόνον πελάτες, ούτε στην περίπτωση της ΑΛΦΑ90, ούτε της SYNGENTA HELLAS
  32. 89 90 Βλ. απαντήσεις των εταιρειών […]. Τo έτος 2018, οι πωλήσεις εντομοκτόνων προς τους πέντε μεγαλύτερους πελάτες της εταιρείας ΑΛΦΑ αντιπροσώπευαν το […] των συνολικών πωλήσεων εντομοκτόνων της εταιρείας. Για τις πωλήσεις ζιζανιοκτόνων, οι πωλήσεις προς τους πέντε μεγαλύτερους πελάτες ανήλθαν σε […] των συνολικών πωλήσεων ζιζανιοκτόνων. Για τα μυκητοκτόνα, οι πωλήσεις προς τους πέντε μεγαλύτερους πελάτες αντιπροσώπευαν το […] των συνολικών πωλήσεων μυκητοκτόνων, ενώ για τις πωλήσεις ρυθμιστών ανάπτυξης αυτό το ποσοστό ανήλθε σε […]. ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 39204 Τεύχος B’ 3831/09.09.2020 Προμηθευτές-πηγές προμήθειας
  33. Όπως προαναφέρθηκε, μια εταιρεία εμπορίας/ διανομής ΠΠΚ μπορεί να προμηθευτεί τα προϊόντα της α) μέσω εισαγωγών από το εξωτερικό, β) από ανταγωνιστές της, ήτοι από τις θυγατρικές των μεγάλων πολυεθνικών ομίλων που δραστηριοποιούνται στην εγχώρια αγορά, ή από άλλους χονδρεμπόρους, με τους οποίους ανταγωνίζεται στην συνέχεια στο επίπεδο πωλήσεων προς τους λιανοπωλητές προϊόντων φυτοπροστασίας. Επίσης, οι εταιρείες εμπορίας/ διανομής προϊόντων φυτοπροστασίας προμηθεύονται προϊόντα από διαφορετικούς προμηθευτές και έτσι προσφέρουν στους λιανοπωλητές ανταγωνιστικά μεταξύ τους προϊόντα.
  34. Ωστόσο, η εταιρεία SYNGENTA HELLAS προμηθεύεται αποκλειστικά τα προϊόντα της από εταιρείες του ομίλου SYNGENTA. Αντιθέτως, η εταιρεία ΑΛΦΑ έχει διάφορες πηγές προμήθειας. Ο όμιλος ADAMA κατέχει σημαντική θέση ανάμεσα στους προμηθευτές της ΑΛΦΑ, καλύπτοντας, για το έτος 2018, το […] των προμηθειών της ΑΛΦΑ σε εντομοκτόνα92, το […] σε ζιζανιοκτόνα93 και το […] σε μυκητοκτόνα94, ενώ δεν έχει τόσο σημαντική θέση όσον αφορά τους ρυθμιστές ανάπτυξης φυτών
  36. Αναφορικά με τους προμηθευτές των βασικών ανταγωνιστών των μερών επισημαίνεται ότι, όπως έχει αναφέρει και η γνωστοποιούσα, υπάρχουν πολλές πηγές προμήθειας για τις εταιρείες εμπορίας/ διανομής ΠΠΚ στην εγχώρια αγορά. Ειδικότερα αναφέρονται τα εξής: 91 92 93 94 95 x Η εταιρεία BASF HELLAS προμηθεύεται προϊόντα […] αλλά και από την εταιρεία ΑΛΦΑ. x Η εταιρεία BAYER HELLAS κατά το έτος 2018 πραγματοποίησε αγορές από […]. x Η εταιρεία Κ&Ν ΕΥΘΥΜΙΑΔΗΣ κατά το έτος 2018 αγόρασε εντομοκτόνα από […] προμηθευτές, ζιζανιοκτόνα από […] προμηθευτές, μυκητοκτόνα από […] προμηθευτές και ρυθμιστές ανάπτυξης φυτών από […] προμηθευτές. Το έτος 2018, οι πωλήσεις εντομοκτόνων της εταιρείας SYNGENTA HELLAS προς τους πέντε μεγαλύτερους πελάτες αντιπροσώπευαν σε ποσοστό το […] των συνολικών πωλήσεων εντομοκτόνων της εταιρείας. Για τα ζιζανιοκτόνα, το ποσοστό αυτό ανήλθε σε […] των συνολικών πωλήσεων ζιζανιοκτόνων της εταιρείας. Οι πωλήσεις μυκητοκτόνων προς τους πέντε μεγαλύτερους πελάτες της εταιρείας αντιπροσώπευαν το […] των συνολικών πωλήσεων μυκητοκτόνων. Για τους ρυθμιστές ανάπτυξης, οι πωλήσεις μυκητοκτόνων προς τους πέντε μεγαλύτερους πελάτες της εταιρείας αντιπροσώπευαν το […] των συνολικών πωλήσεων μυκητοκτόνων της εταιρείας SYNGENTA HELLAS για το έτος
  37. Συγκεκριμένα, το 2018 η εταιρεία ΑΛΦΑ πραγματοποίησε περίπου το […] των αγορών της από […] (το ποσοστό αυτό ανήλθε για τα έτη 2017 και 2016 σε περίπου […] και […] αντίστοιχα), […] από την εταιρεία […], περίπου […] από […] και […] από την εταιρεία […]. Eπίσης, πραγματοποίησε περίπου […] των αγορών της σε εντομοκτόνα από την εταιρεία […] και […] από την εταιρεία […]. Συγκεκριμένα […] ήταν ο μεγαλύτερος προμηθευτής της εταιρείας ΑΛΦΑ σε ζιζανιοκτόνα το
  38. Ο δεύτερος μεγαλύτερος προμηθευτής της εταιρείας ΑΛΦΑ για το έτος 2018 ήταν η εταιρεία […] με ποσοστό επί των συνολικών προμηθειών […]. Επίσης, η εταιρεία ΑΛΦΑ προμηθεύτηκε ζιζανιοκτόνα από την εταιρεία […] (ποσοστό […] επί των συνολικών αγορών της) και […] (ποσοστό […] επί των συνολικών αγορών της). Συγκεκριμένα, το 2018 οι μεγαλύτεροι προμηθευτές της εταιρείας ΑΛΦΑ σε μυκητοκτόνα ήταν η εταιρεία […] (ποσοστό […] επί των συνολικών αγορών της εταιρείας) και ο όμιλος ADAMA (ποσοστό […] επί των συνολικών αγορών της εταιρείας). Επίσης, η εταιρεία ΑΛΦΑ πραγματοποίησε αγορές μυκητοκτόνων από την […] (ποσοστό […] επί των συνολικών αγορών της) και από την […] (ποσοστό […] επί των συνολικών αγορών της). Ο μεγαλύτερος προμηθευτής της εταιρείας ΑΛΦΑ το 2018 ήταν η εταιρεία […], με ποσοστό περίπου […] επί των συνολικών προμηθειών της. Ο δεύτερος μεγαλύτερος προμηθευτής της εταιρείας ΑΛΦΑ για το έτος 2018 ήταν η εταιρεία […] με ποσοστό επί των συνολικών προμηθειών […]. Επίσης, η εταιρεία ΑΛΦΑ πραγματοποίησε αγορές ρυθμιστών ανάπτυξης φυτών από την εταιρεία […] (ποσοστό […] επί των συνολικών αγορών της). Τεύχος B’ 3831/09.09.2020 ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 39205 x Η εταιρεία ΕΛΑΝΚΟ κατά το έτος 2018 προμηθεύτηκε προϊόντα φυτοπροστασίας από […] προμηθευτές. Πιο συγκεκριμένα, το έτος 2018 ο βασικός προμηθευτής της ήταν η εταιρεία […] ([…]) των συνολικών αγορών προϊόντων φυτοπροστασίας έγιναν από αυτήν), ενώ έκανε αγορές και από τις εταιρείες […]. x Οι βασικοί προμηθευτές σε προϊόντα φυτοπροστασίας για το έτος 2018 της εταιρείας HELLAFARM είναι οι εξής: […].
  39. Συμπερασματικά, από τα ανωτέρω προκύπτει ότι οι εταιρείες εμπορίας/ διανομής προϊόντων φυτοπροστασίας στην εγχώρια αγορά προμηθεύονται και εμπορεύονται προϊόντα από πολλούς προμηθευτές. Επίσης, πραγματοποιούν σε μικρό βαθμό (από άποψη αξίας επί των συνολικών αγορών) αγορές και από άλλες εταιρείες/ ανταγωνιστές τους στην ελληνική αγορά. Δίκτυα διανομής
  40. Όπως προαναφέρθηκε, ο όμιλος CHEMCHINA διαθέτει τα προϊόντα του ομίλου SYNGENTA στην ελληνική αγορά μέσω της θυγατρικής του SYNGENTA HELLAS. Η ομάδα πωλήσεων της SYNGENTA HELLAS παρέχει υπηρεσίες εξυπηρέτησης πελατών (συμβουλές και υποστήριξη) στους πελάτες της. Με δεδομένο ότι οι πελάτες της SYNGENTA HELLAS είναι κατά κύριο λόγο διανομείς/ λιανέμποροι, παρέχει υπηρεσίες εξυπηρέτησης πελατών σε αυτούς τους πελάτες, ενώ οι διανομείς/ λιανέμποροι με τη σειρά τους παρέχουν υπηρεσίες εξυπηρέτησης πελατών στους δικούς τους πελάτες (ήτοι τους αγρότες). Παρόλα αυτά, αν κριθεί αναγκαίο, η SYNGENTA παρέχει συμβουλές απευθείας στους αγρότες.
  41. Από την άλλη, οι «generic» εταιρείες, όπως η ADAMA, δεν έχουν δική τους καθετοποιημένη ομάδα πωλήσεων και ως εκ τούτου, οι διανομείς των προϊόντων τους παρέχουν υπηρεσίες εξυπηρέτησης πελατών.
  42. Ο όμιλος BAYER διαθέτει τα προϊόντα του μέσω της θυγατρικής εταιρείας του ομίλου, BAYER HELLAS AEBE
  43. Ο όμιλος BASF διανέμει τα προϊόντα του μέσω της θυγατρικής του εταιρείας BASF HELLAS AEBE. O όμιλος CORTEVA AGRISCIENCE, στον οποίο ανήκει η εταιρεία DOWDUPONT, δραστηριοποιείται από το 2019 μέσω της θυγατρικής του εταιρείας PIONEER HI-BRED HELLAS
  44. Παρατηρείται, επομένως, καθετοποίηση τόσο ως προς τον όμιλο CHEMCHINA, όσο και ως προς άλλους μεγάλους ομίλους.
  45. Επίσης, στην εγχώρια αγορά δραστηριοποιούνται μεγάλες ανεξάρτητες επιχειρήσεις διανομής προϊόντων φυτοπροστασίας και σπόρων, όπως οι εταιρείες Κ&Ν ΕΥΘΥΜΙΑΔΗΣ, ΕΛΑΝΚΟ κ.α, οι οποίες προμηθεύονται προϊόντα είτε από το εξωτερικό, είτε από τις θυγατρικές των πολυεθνικών ομίλων είτε από άλλες εταιρείες διανομής. Η συνεργασία με ανεξάρτητους διανομείς για τη διάθεση των προϊόντων τους 96 97 Ο όμιλος MONSANTO διέθετε στη θυγατρική εταιρεία MONSANTO HELLAS AGRICULTURALS ΜΕΠΕ, η οποία στο πλαίσιο της, σε παγκόσμιο επίπεδο, εξαγοράς της Monsanto από τη BAYER (απόφαση Ε. Επ. Μ. 8084) περιήλθε στον όμιλο BAYER και της οποίας η BAYER Ελλάς ΑΒΕΕ έχει ήδη καταστεί μοναδική εταίρος […]. Βλ. και Απόφαση ΕΑ 684/2019, παρ 7 επομ. ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 39206 Τεύχος B’ 3831/09.09.2020 στην εγχώρια αγορά αποτελεί την εναλλακτική επιλογή για τις εταιρείες παραγωγής προϊόντων φυτοπροστασίας που δεν διαθέτουν θυγατρικές στην Ελλάδα. Εμπιστοσύνη στο σήμα
  46. Αναφορικά με το εάν η εμπιστοσύνη στο σήμα (brand loyalty) χαρακτηρίζει την αγορά των προϊόντων φυτοπροστασίας, η γνωστοποιούσα αναφέρει ότι ο βαθμός της πίστης στο σήμα που δείχνουν οι πελάτες διαφέρει ανά κράτος - μέλος της Ε.Ε. και ότι στην Ελλάδα δεν αποτελεί καθοριστικό παράγοντα που διαμορφώνει τις προτιμήσεις των πελατών για τα προϊόντα φυτοπροστασίας. Επίσης, αναφέρει ότι στην Ελλάδα έχει παρατηρηθεί αύξηση της ζήτησης για γενόσημα προϊόντα (generic) τα τελευταία χρόνια, γεγονός που δείχνει ότι κάποιοι αγρότες επιλέγουν ΠΠΚ με βασικό κριτήριο την τιμή του.
  47. Στην ίδια άποψη συγκλίνουν και οι απόψεις των ανταγωνιστών, καθώς αναφέρουν ότι το σήμα ενός ΠΠΚ είναι σημαντικό, αλλά καθοριστικό ρόλο για τις τελικές προτιμήσεις παίζει η διαφορά ανάμεσα στην τιμή του επώνυμου προϊόντος φυτοπροστασίας και του γενόσημου, ενώ υπάρχουν και περιπτώσεις όπου γενόσημα προϊόντα έχουν γίνει πιο αναγνωρίσιμα από ότι τα πρώτα σήματα και επιτυγχάνουν πολύ μεγαλύτερες πωλήσεις. Περαιτέρω, επισημαίνεται ότι λόγω της φύσης της αγοράς, νέα, καινοτόμα, προϊόντα μπορούν σχετικά εύκολα να αποσπάσουν μερίδιο από παλαιότερα, ισχυρά, σήματα, ενώ τόσο οι γεωπόνοι, όσο και οι καλλιεργητές δεν «παρασύρονται» από το σήμα, αλλά αναγνωρίζουν τις ομοιότητες και διαφορές των προϊόντων. Επίσης, σημειώνεται ότι η πίστη στο σήμα είναι μεν σημαντική, αλλά σε καμία περίπτωση απαγορευτική για την είσοδο όμοιων σκευασμάτων ή γενοσήμων, ενώ ιδιαίτερη σημασία για την τελική επιλογή από τους χρήστες (αγρότες) έχουν τα καινοτόμα προϊόντα και αυτά που ανταποκρίνονται αποτελεσματικά στις ανάγκες των τελικών χρηστών
  48. Διαφάνεια
  49. Σύμφωνα με τα προσκομισθέντα στοιχεία, η εγχώρια αγορά εμπορίας/διανομής δεν χαρακτηρίζεται από διαφάνεια ως προς την τιμολόγηση, την πελατεία και τους λοιπούς όρους πώλησης των σχετικών προϊόντων (π.χ. προσφορά, παραγωγή). Σημειώνεται ότι η σχέση προμηθευτή-πελάτη που υπάρχει ανάμεσα σε αρκετές εταιρείες εμπορίας/διανομής ΠΠΚ, καθώς και τυχόν συνεργασίες σε επίπεδο προηγούμενης οικονομικής βαθμίδας, το οποίο είναι σύνηθες μεταξύ των εταιρειών έρευνας και ανάπτυξης, για ενέργειες έρευνας και ανάπτυξης και κοινής ανάπτυξης99 θα μπορούσαν ενδεχομένως να αποτελέσουν παράγοντες για περισσότερη διαφάνεια στην αγορά. Ωστόσο, σημειώνεται ότι η δραστηριότητα έρευνας και ανάπτυξης δεν λαμβάνει χώρα εντός της ελληνικής επικράτειας. 98 99 Βλ. απαντήσεις των εταιρειών […] Ελαφρώς αποκλίνουσες οι απόψεις της […], που αναφέρει ότι η πίστη και η αναγνωρισημότητα του σήματος είναι σημαντική για τις προτιμήσεις ενός μεριδίου των λιανοπωλητών και των τελικών καταναλωτών, καθώς και της […] που αναφέρει: «Είναι σαφές ότι οι λιανοπωλητές πελάτες επιλέγουν να συνεργάζονται με τις πολυεθνικές γιατί θεωρούν ότι είναι πιο αξιόπιστες και αναμένουν ότι θα έχουν καινούργια προϊόντα. Οι αγρότες θα λέγαμε ότι στο μεγαλύτερο βαθμό δεν αποφασίζουν μόνοι τους αλλά καθοδηγούνται από τους λιανοπωλητές γεωπόνους. Στην περίπτωση που η πατέντα ενός προϊόντος έχει λήξει και κυκλοφορούν και γενόσημα φθηνότερα, θα λέγαμε ότι περίπου το 30-40% των αγροτών θα επιλέξει το επώνυμο και το 60%, εφόσον τους δίνεται η επιλογή, θα επιλέξει το φθηνότερο γενόσημο». Βλ. Απόφαση Ε.Επ. M7932-DowDupont, παρ. 2389-2390 και γνωστοποίηση παρ.
  50. Τεύχος B’ 3831/09.09.2020 ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 39207
  51. Από τα διαθέσιμα στοιχεία και από τις απαντήσεις των ανταγωνιστών100 προκύπτει ότι υπάρχει μία γενικότερη πληροφόρηση για την αγορά και την κατάσταση έκαστης εταιρείας ειδικά στην εμπορία/ διανομή των ΠΠΚ, εντούτοις ευαίσθητες εμπορικά πληροφορίες, όπως οι εκπτώσεις επί των τιμοκαταλόγων, οι οποίες συνιστούν και τη βασική τιμολογιακή πολιτική των διανομέων, δεν είναι ευρέως γνωστές. Εμπόδια εισόδου
  52. Όπως προαναφέρθηκε, η σχετική αγορά εμπορίας/διανομής ΠΠΚ διέπεται από ένα αυστηρό εθνικό και ευρωπαϊκό νομοθετικό πλαίσιο που ρυθμίζει τη χορήγηση αδειών κυκλοφορίας για κάθε ένα προϊόν φυτοπροστασίας που κυκλοφορεί στην αγορά. Πέραν των σημαντικών εμποδίων εισόδου που αντιμετωπίζουν οι εταιρείες που δραστηριοποιούνται στο στάδιο έρευνας και ανάπτυξης, προκειμένου να παράγουν ένα ΠΠΚ (ακολουθώντας τα στάδια της έρευνας, ανακάλυψης, ανάπτυξης και της καταχώρισης δραστικών ουσιών, απόκτησης διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας, τα οποία εν συνεχεία χρησιμοποιούν για την παρασκευή των ΠΠΚ), η γνωστοποιούσα αναφέρει ότι τα εμπόδια εισόδου στη διανομή των ΠΠΚ και σπόρων δεν είναι σημαντικά και τα κόστη εισόδου είναι τα συνήθη για τη δημιουργία κέντρου διανομής στην αγορά.
  53. Αναφορικά με το εάν υπάρχουν πέραν των νομικών/ ρυθμιστικών εμποδίων εισόδου και επιπλέον παράγοντες που να δυσχεραίνουν την είσοδο νέων επιχειρήσεων διανομής/εμπορίας σε κάποια από τις υπο-αγορες ΠΠΚ, οι ανταγωνίστριες εταιρείες101 αναφέρουν ότι δεν υφίστανται επιπλέον πραγματικά εμπόδια εισόδου μετά το στάδιο της αδειοδότησης που να δυσκολεύουν την δραστηριοποίηση μιας εταιρείας στην εμπορία/διανομή ενός συγκεκριμένου αδειοδοτημένου προϊόντος φυτοπροστασίας.
  54. Για τις ήδη εγκεκριμένες δραστικές ουσίες και ιδιαίτερα για αυτές των οποίων η πατέντα έχει λήξει, η είσοδος στην αγορά είναι σχετικά απλή και ανέξοδη. Στην Ελλάδα, λόγω του υψηλού κόστους και της δυσκολίας έγκρισης νέων δραστικών ουσιών, η συντριπτική πλειοψηφία των κυκλοφορούντων ΠΠΚ αφορούν σε γενόσημα ή σκευάσματα εκτός πατέντας. Ως εκ τούτου, η δυνητική είσοδος στην αγορά ενός «παραγωγού/ προμηθευτή» είναι εφικτή με χαμηλό κόστος. Αναφέρθηκε πάντως ως ενδεχόμενο εμπόδιο εισόδου, η πίστη στο σήμα και η εμπιστοσύνη των αγροτών, ενώ σημειώθηκε και η αδυναμία εξεύρεσης πηγών προμήθειας
  55. Είσοδος νέων επιχειρήσεων κατά την τελευταία πενταετία
  56. Η αγορά χαρακτηρίζεται τόσο από την γνωστοποιούσα όσο και από τους περισσότερους ανταγωνιστές103 ως δυναμική, με αρκετά παραδείγματα νέων παικτών τα τελευταία έτη ή εταιρειών που προσθέτουν στο χαρτοφυλάκιό τους νέα προϊόντα. Σύμφωνα με την γνωστοποιούσα, υπάρχει τουλάχιστον ένας νέος πωλητής χονδρικής ο οποίος εισήλθε στην αγορά (new entrant) για τη διανομή ΠΠΚ στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια, ήτοι η εταιρεία ΚΑΡΒΕΛΑΣ η οποία προηγουμένως διένειμε μόνο ζωοτροφές και λιπάσματα και η οποία πλέον διανέμει και ΠΠΚ. 100 101 102 103 Βλ. απαντήσεις των εταιρειών […]. Βλ. τις απαντήσεις των εταιρειών […]. Βλ. απαντήσεις των εταιρειών […]. Βλ. απαντήσεις των εταιρειών […]. 39208 ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Τεύχος B’ 3831/09.09.2020
  57. Επιπλέον, η εταιρεία CHEMINOVA, η οποία προηγουμένως διένειμε στην Ελλάδα τα προϊόντα της ΠΠΚ μέσω διαφόρων διανομέων, άρχισε, μετά την εξαγορά της από την […], να δραστηριοποιείται η ίδια στη διανομή ΠΠΚ σε πωλητές λιανικής.
  58. Επίσης, αναφέρθηκε ως νέα είσοδος και αυτή της εταιρείας UPL. Τέλος, αναφέρεται ότι το 2019 ο όμιλος DOW/DUPONT (Corteva) εξαγόρασε την εταιρεία εμπορίας/διανομής προϊόντων φυτοπροστασίας και σπόρων PIONEER HI BRED HELLAS, στην οποία ασκούσε ήδη κοινό έλεγχο
  59. Συμβάσεις αποκλειστικότητας
  60. Σύμφωνα με τα προσκομισθέντα στοιχεία από τη γνωστοποιούσα και τους ανταγωνιστές105, δεν είθισται να συνάπτονται συμβάσεις αποκλειστικής διανομής ανάμεσα στους λιανοπωλητές προϊόντων φυτοπροστασίας και στις εταιρείες εμπορίας/διανομής τους και κατά κύριο λόγο οι λιανοπωλητές διαθέτουν προς μεταπώληση ταυτόχρονα προϊόντα ανταγωνιστικών εταιρειών. Κόστος μεταστροφής για τους πελάτες κατά την αλλαγή προμηθευτή
  61. Σύμφωνα με τη γνωστοποιούσα, το κόστος μεταστροφής για έναν πελάτη-αγρότη ο οποίος επιθυμεί να στραφεί σε ΠΠΚ, σε σπόρους ηλίανθου ή σπόρους ελαιοκράμβης διαφορετικού προμηθευτή είναι μη υπολογίσιμο (μηδενικό ή μικρό)
  63. Ομοίως, λαμβανομένων υπόψη των ανωτέρω εκτεθέντων, το κόστος μεταστροφής των λιανοπωλητών για την εξεύρεση νέων προμηθευτών κρίνεται μη σημαντικό. Ευχέρεια, από άποψη χρόνου και κόστους, της προσθήκης νέου προϊόντος στο χαρτοφυλάκιο μιας εταιρείας
  64. H γνωστοποιούσα αναφέρει ότι οι εταιρείες εμπορίας/ διανομής ΠΠΚ πωλούν ένα ευρύ φάσμα προϊόντων και μπορούν εύκολα να προσθέσουν στο χαρτοφυλάκιο τους προϊόντα από άλλους προμηθευτές, καθώς οι περισσότερες συμβάσεις διανομής ανάμεσα σε προμηθευτές και διανομείς είναι μη αποκλειστικές και έτσι οι προμηθευτές μπορούν να πωλούν τα προϊόντα τους μέσω πολλών διανομέων. Επίσης, αναφέρει ότι από τη στιγμή που ένας παραγωγός ΠΠΚ αποκτήσει μία καταχώρηση ΠΠΚ στην αντίστοιχη ευρωπαϊκή ζώνη (π.χ. τη Νότια Ζώνη στην περίπτωση της Ελλάδας, μαζί με τις Ιταλία, Ισπανία, Πορτογαλία, Βουλγαρία, Γαλλία και Μάλτα), ο παραγωγός μπορεί να ζητήσει καταχωρήσεις «κλώνους» του ίδιου ΠΠΚ, το οποίο μπορεί να διανεμηθεί υπό διαφορετικές εμπορικές επωνυμίες από διάφορους διανομείς (έκαστος εκ των οποίων ως το πρόσωπο που είναι υπεύθυνο για τη διανομή στην αγορά από ρυθμιστική σκοπιά) και ότι η απόκτηση μιας τέτοιας καταχώρησης κλώνου αποτελεί μια χαμηλού κόστους (κοστίζει περίπου €2.000) και γρήγορη διαδικασία (κατά μέσο όρο 1-3 μήνες)
  65. 104 105 106 107 Βλ απόφαση Ε.Α.684/
  66. Βλ. απαντήσεις των εταιρειών […]. Ειδικότερα, η γνωστοποιούσα αναφέρει ότι «…η εναλλαγή μεταξύ προϊόντων προστασίας καλλιεργειών διαφορετικών προμηθευτών ανά διαστήματα συνίσταται για τον αγρότη, ούτως ώστε να αποφεύγεται το να γίνονται τα παράσιτα ανθεκτικά σε ένα συγκεκριμένο ΠΠΚ. Η εναλλαγή εκ περιτροπής μεταξύ διαφορετικών προϊόντων συνδράμει στην αντιμετώπιση της ανθεκτικότητας των παρασίτων». Σύμφωνα με τη γνωστοποιούσα, αυτός είναι ένας από τους λόγους γιατί υπάρχουν πάνω από 100 νέες καταχωρήσεις προϊόντων ΠΠΚ στην Ελλάδα ανά έτος. Τεύχος B’ 3831/09.09.2020 ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 39209 Σύμφωνα με τη γνωστοποιούσα, ένας προμηθευτής ΠΠΚ, βάσει αυτών των καταχωρήσεων κλώνων, μπορεί να χορηγήσει δικαιώματα διανομής σε οποιαδήποτε εταιρεία επιθυμεί. Επιπρόσθετα, η γνωστοποιούσα αναφέρει ότι, επιπλέον των καταχωρήσεων κλώνων, ένας προμηθευτής ΠΠΚ, μπορεί επίσης να τροποποιήσει υφιστάμενη καταχώριση προκειμένου να μεταβάλει/προσθέσει/αφαιρέσει το πρόσωπο που είναι υπεύθυνο για τη διανομή και με τον τρόπο αυτόν να επιτρέψει σε επιπρόσθετες εταιρείες να διανείμουν το προϊόν υπό την ίδια εμπορική επωνυμία.
  67. Ακολούθως, οι ανταγωνίστριες εταιρείες αναφέρουν ότι άπαξ και τα προϊόντα ΠΠΚ έχουν λάβει άδεια διάθεσης στην αγορά, είναι ευχερής από απόψεως χρόνου και κόστους η ανάληψη για κάθε εταιρεία εμπορίας/ διανομής, της εμπορίας/ διανομής ενός προϊόντος (ΠΠΚ ή σπόρου κ.λπ) με την έννοια της προσθήκης στο χαρτοφυλάκιο ενός επιπλέον προϊόντος. Επίσης, είναι σύνηθες να προστίθενται στα χαρτοφυλάκια των εταιρειών εμπορίας/διανομής επιπλέον προϊόντα τρίτων παραγωγών προς εμπορία, ή αντίστοιχα οι παραγωγοί προμηθευτές να διαθέτουν τα προϊόντα τους σε πολλές εταιρείες εμπορίας/ διανομής
  68. Μόνο δύο εταιρείες ανέφεραν ότι υφίστανται δυσκολίες για την ένταξη νέων προϊόντων στα χαρτοφυλάκιά τους, η μεν […] λόγω κόστους και χρόνου το οποίο όμως τελικά επιτυγχάνεται από την ίδια, η δε […] καθώς υπάρχει εξάρτηση της εταιρείας από τον κάτοχο του registration, ο οποίος και μπορεί να αρνηθεί τη συνεργασία με την εταιρεία. Περιθώρια κέρδους
  69. Αναφορικά με τα περιθώρια κέρδους στην εμπορία/διανομή προϊόντων φυτοπροστασίας, σημειώνονται τα εξής: x SYNGENTA HELLAS: το περιθώριο κέρδους της είναι […] για το έτος 2018· x ΑΛΦΑ: το περιθώριο κέρδους της ανέρχεται σε […]· x […]: το περιθώριο κέρδους της είναι περίπου […]%· x […]: το περιθώριο κέρδους της είναι για τα έτη 2016-2018, […]%,[…]% και […]% αντίστοιχα· x […]: δηλώνει ότι το μεικτό περιθώριο κέρδους για τα έτη 2016-2018, ανά έτος, είναι για τα εντομοκτόνα […] και […] για τα μυκητοκτόνα […] και […] και για τα ζιζανιοκτόνα […] και […] αντίστοιχα· x […]: το περιθώριο κέρδους της στις πωλήσεις της προς τους πελάτες της, ανέρχεται περίπου σε […] επί της τιμής πώλησης για τα ΠΠΚ· x […]: το περιθώριο κέρδους για τα προϊόντα φυτοπροστασίας είναι […] και x […]: ότι το περιθώριο κέρδους για τα ΠΠΚ είναι περίπου […] V.2.2 ΣΠΟΡΟΙ
  70. Κατωτέρω, εκτίθενται επιμέρους στοιχεία σχετικά με τις ανταγωνιστικές συνθήκες στις αγορές προμήθειας και εμπορίας σπόρων, καθώς και σε συγκεκριμένες υπο-αγορές (ήτοι 108 Βλ. απαντήσεις των εταιρειών […]. ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 39210 Τεύχος B’ 3831/09.09.2020 του ηλίανθου και της ελαιοκράμβης), για τις οποίες εκτίθεται κατωτέρω περαιτέρω ανάλυση για τους σκοπούς της υπό κρίση πράξης λόγω των υψηλών μεριδίων αγοράς των μερών. Διάρθρωση της ζήτησης – ωριμότητα αγοράς
  71. Η αγορά των σπόρων, κατά τη γνωστοποιούσα, έχει αναπτυχθεί παγκοσμίως τα τελευταία χρόνια, με έναν αναμενόμενο ρυθμό μελλοντικής ανάπτυξης περί το 9,9% από το 2017 μέχρι το
  72. Ομοίως, σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η αγορά σπόρων αναμένεται να αναπτυχθεί με έναν ετήσιο ρυθμό του 10% μέχρι το
  73. Οι βασικές κινητήριες δυνάμεις για την ανάπτυξη της αγοράς είναι η αυξανόμενη ζήτηση, η αυξημένη χρήση βιοκαυσίμων, η ανερχόμενη ζήτηση για ζωοτροφές και η μικρότερη συγκέντρωση στην αγορά.
  74. Σύμφωνα και με τις απαντήσεις των ανταγωνιστών, η εγχώρια αγορά της εμπορίας σπόρων μπορεί να χαρακτηριστεί ως σταθερή, ενώ πιο συγκεκριμένα, η αγορά των σπόρων ελαιοκράμβης παρουσιάζει μικρή αυξητική τάση
  76. H ζήτηση για σπόρους συγκεκριμένων φυτών εξαρτάται από την επιλογή καλλιέργειας από τους αγρότες, που επηρεάζεται από τις προσδοκίες των αγροτών για τις τιμές των τελικών γεωργικών προϊόντων. Η καλλιεργούμενη ελαιοκράμβη στην Ελλάδα προορίζεται κυρίως για την παραγωγή βιοκαυσίμων, επομένως η ζήτηση για βιοκαύσιμα και η τιμή τους είναι παράγοντες που επηρεάζουν την ζήτηση σπόρων ελαιοκράμβης. Η επιλογή συγκεκριμένου σπόρου (συγκεκριμένης εταιρείας) επηρεάζεται από τα χαρακτηριστικά του, όπως τιμή, απόδοση, ανθεκτικότητα σε ασθένειες και προσαρμοστικότητά στο τοπικό κλίμα, καθώς και από τη συμβουλή/ πρόταση του γεωπόνου. Η καλλιέργεια ηλιόσπορου είναι μια νέα καλλιέργεια στην Ελλάδα. Προορίζεται για ηλιέλαιο κυρίως για βιοντίζελ και όχι σαν συστατικό τροφίμων. Παραγωγή/ εισαγωγές
  77. Σύμφωνα με τη γνωστοποιούσα, δεν πραγματοποιείται παραγωγή σπόρων ηλίανθου ή σπόρων ελαιοκράμβης στην Ελλάδα. Επομένως, όλοι οι σπόροι που πωλούνται στην Ελλάδα προέρχονται από εισαγωγές. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της γνωστοποιούσας, οι εισαγωγές ηλιόσπορων της SYNGENTA εκτιμάται ότι αντιπροσωπεύουν περίπου το […] των συνολικών εισαγωγών ηλιόσπορων. Αντίστοιχα, οι εισαγωγές σπόρων ελαιοκράμβης εκτιμάται ότι αντιπροσωπεύουν περίπου το […] των συνολικών εισαγωγών σπόρων ελαιοκράμβης.
  78. Ο όμιλος SYNGENTA παράγει ηλιόσπορους κυρίως […] και σπόρους ελαιοκράμβης […]. Η σημασία της παροχής εξυπηρέτησης πριν και μετά την πώληση των προϊόντων
  79. Στις προτιμήσεις των πελατών σημαντικό ρόλο παίζει η παροχή εξυπηρέτησης πριν και μετά την πώληση για τα προϊόντα σπόρων, οι οποίες συνίστανται στην παροχή συμβουλών προς τον αγρότη σχετικά με το ποιά ποικιλία σπόρων να επιλέξει και πώς να 109 Βλ. σχετ. απαντητική επιστολή της […] Τεύχος B’ 3831/09.09.2020 ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 39211 τους σπείρει. Οι εταιρείες παραγωγής σπόρων και οι διανομείς σπόρων γενικώς παρέχουν τέτοιες υπηρεσίες. Όπως και στην περίπτωση των ΠΠΚ, όμως, οι αγρότες δεν εξαρτούν την αγορά σπόρων από την παροχή των εν λόγω συμβουλών, καθώς είναι εκπαιδευμένοι επαγγελματίες, που γνωρίζουν πώς να σπέρνουν σπόρους. Η παροχή των εν λόγω υπηρεσιών δεν είναι τόσο καθοριστική για τον αγρότη κατά το στάδιο της επιλογής του σπόρου, που θα προμηθευτεί. Πελάτες – διαπραγματευτική δύναμη πελατών
  80. Οι σπόροι πωλούνται από τα συμμετέχοντα μέρη στην υπό εξέταση συγκέντρωση και από τις λοιπές εταιρείες εμπορίας/ διανομής στα περίπου 2.500 εξουσιοδοτημένα καταστήματα λιανικής πώλησης προϊόντων φυτοπροστασίας και σπόρων σε όλη την ελληνική επικράτεια, από όπου και προμηθεύονται τα εν λόγω προϊόντα οι γεωργοί/ καλλιεργητές. Εμπιστοσύνη στο σήμα
  81. Αναφορικά με το εάν η εμπιστοσύνη στο σήμα (brand loyalty) χαρακτηρίζει την αγορά σπόρων, η γνωστοποιούσα αναφέρει: «Για τους πελάτες, το πιο σημαντικό χαρακτηριστικό των σπόρων είναι η απόδοσή τους, ακολουθούμενη από την ανθεκτικότητά τους στις αρρώστιες και την προσαρμογή τους στο τοπικό κλίμα. Στην Ελλάδα, οι πελάτες σπόρων μπορούν γενικά να αγοράσουν σπόρους σε οικονομικές τιμές, για παράδειγμα από την Κεντρική Ένωση Σπόρων και Πολλαπλασιαστικού Υλικού (Κ.Ε.Σ.Π.Υ.), την κεντρική συνεταιριστική ένωση στην Ελλάδα, αλλά πολλοί Έλληνες αγρότες προτιμούν ακόμη και να χρησιμοποιούν τους δικούς τους σπόρους. Προκειμένου να καλύψουν τις ποικίλες προτιμήσεις των πελατών, οι διανομείς σπόρων έχουν κίνητρο να προσφέρουν μια γκάμα προϊόντων σπόρων και γενικά διαθέτουν 2-3 προϊόντα σπόρων ανά καλλιέργεια από διάφορους προμηθευτές (ήτοι και επώνυμους (branded) και γενόσημους (generic) σπόρους)».
  82. Συναφώς, η […] σημειώνει ότι «Στην αγορά των σπόρων, η κατάσταση είναι περίπου η ίδια, με την μόνη διαφορά ότι το εμπορικό σήμα έχει μια ελαφρώς μεγαλύτερη αξία λόγω της τεχνολογίας που ενσωματώνει και της σοβαρότητας που εγγενώς εμπεριέχει η τελική επιλογή του πολλαπλασιαστικού υλικού από τον αγρότη, υπό την έννοια ότι είναι ανεπίστρεπτη». Κόστος μεταστροφής για τους πελάτες κατά την αλλαγή προμηθευτή
  83. Σύμφωνα με τη γνωστοποιούσα, το κόστος μεταστροφής για έναν πελάτη-αγρότη ο οποίος επιθυμεί να στραφεί σε σπόρους ηλίανθου ή σπόρους ελαιοκράμβης διαφορετικού προμηθευτή είναι μη υπολογίσιμο (μηδενικό ή μικρό). Ευχέρεια, από άποψη χρόνου και κόστους, της προσθήκης νέου προϊόντος στο χαρτοφυλάκιο μιας εταιρείας
  84. Αναφορικά με τους σπόρους, η εταιρεία […] δηλώνει ότι η ανάληψη της προσθήκης στο χαρτοφυλάκιο νέου προϊόντος σπόρων σποράς είναι σχετικά ευχερής, με σημαντικό αλλά όχι ιδιαίτερα υψηλό κόστος για την καταβολή παραβόλων εγγραφής ποικιλιών ή ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 39212 Τεύχος B’ 3831/09.09.2020 ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ανταποδοτικών τελών για την πιστοποίηση παραγόμενων σπόρων σποράς στην Ελλάδα και εισαγωγή σπόρων σποράς. Περιθώρια κέρδους
  85. Αναφορικά με τα περιθώρια κέρδους στην εμπορία/ διανομή σπόρων, σημειώνεται ότι το περιθώριο κέρδους της SYNGENTA HELLAS για το έτος 2018 είν

🔗 Στην επίσημη πηγή

Επεξήγηση AI βάσει του επίσημου κειμένου του νόμου. Ενδεικτική, δεν υποκαθιστά νομική συμβουλή.