1198-decision-681-2019

(2)εκδόσεις µε τα διακριτικά:

(1)Προς Δηµοσίευση στην Εφηµερίδα της Κυβερνήσεως,

(2)Έκδοση για την RAVAGO CHEMICALS S.A. Από τις παραπάνω εκδόσεις έχουν αφαιρεθεί τα απόρρητα επιχειρηµατικά στοιχεία (όπου η ένδειξη […]) τα οποία δεν θα πρέπει να περιέλθουν σε γνώση του αντίστοιχου αποδέκτη της έκδοσης, σύµφωνα µε το άρθρο 41 του ν. 3959/2011 (ΦΕΚ 93 Α΄/20.4.2011), όπως ισχύει, και τον Κανονισµό Λειτουργίας και Διαχείρισης της Επιτροπής Ανταγωνισµού (ΦΕΚ 54 Β΄/16.1.2013). 1 ΠΡΟΣ Δ ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕ ΡΙΔ Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ I. Η ΓΝΩΣΤΟΠΟΙΗΘΕΙΣΑ ΠΡΑΞΗ 1. Στις 25.1.2019 η εταιρία RAVAGO CHEMICALS S.A. κατέθεσε στην ΕΑ το υπ’ αριθ. πρωτ. 6240 έντυπο γνωστοποίησης συγκέντρωσης επιχειρήσεων, σύµφωνα µε το άρθρο 6 του ν. 3959/2011, όπως ισχύει, αναφορικά µε την εξαγορά του 100% των µετοχών της εταιρίας µε επωνυµία «ΔΡ. Δ. Α. ΔΕΛΗΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΕΙΩΝ ΕΜΠΟΡΙΑΣ ΧΡΩΜΑΤΩΝ ΧΗΜΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΚΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ».1 Η RAVAGO CHEMICALS αποτελεί κατά 100% θυγατρική της RAVAGO S.A. 2. Σύµφωνα µε τη γνωστοποίηση, δυνάµει της από 28.12.2018 Σύµβασης Αγοράς Μετοχών (εφεξής και Σύµβαση), ο αριθµός των µετοχών της ΔΕΛΗΣ κατά την ηµεροµηνία υπογραφής της Σύµβασης ανέρχεται σε […], οι οποίες είναι κυριότητας των: […] κατά […]%, […] κατά […]%, […] κατά […]%, […] κατά […]%, […] κατά […]% και […] κατά […]% (εφεξής από κοινού οι «Πωλητές»). 3. Kατά την ηµεροµηνία ολοκλήρωσης της συναλλαγής, η RAVAGO CHEMICALS θα αποκτήσει το 100% των µετοχών εκδόσεως της ΔΕΛΗΣ και η εξαγοραζόµενη θα καταστεί εξ’ ολοκλήρου και αποκλειστικά θυγατρική εταιρία της RAVAGO CHEMICALS και κατ’ επέκταση της RAVAGO S.A, µε την οποία θα ενοποιείται πλήρως στις οικονοµικές καταστάσεις. 4. Τα ονόµατα των µετόχων, ο αριθµός µετοχών του καθενός, καθώς και το αντίστοιχο ονοµαστικό κεφάλαιο που τους αναλογεί, πριν και κατά την ολοκλήρωση της συναλλαγής, παρουσιάζονται στον Πίνακα 1. Πίνακας 1: Μέτοχοι της ΔΡ. Δ. Α. ΔΕΛΗΣ Α.Ε. Πριν την ολοκλήρωση της Μετά την ολοκλήρωση συναλλαγής της συναλλαγής Όνοµα/επωνυµία Μετόχων Αριθ. Μετοχών Ονοµ. Αριθ. Ονοµ. Κεφάλαιο Μετοχών Κεφάλαιο […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] Σύνολο […] […] […] […] Πηγή: Ρήτρα 2 της Σύµβασης Αγοράς Μετοχών. 5. Η ολοκλήρωση της συναλλαγής τελεί υπό ορισµένες αιρέσεις2, µεταξύ των οποίων ότι, […]3. […]4. […] 5. 1 Η γνωστοποιούσα, µε το υπ’ αριθ. πρωτ. 773/3.1.2019 έγγραφό της, κοινοποίησε στην E.Α. αντίτυπο του φύλλου της 30.1.2019 της ηµερήσιας οικονοµικής εφηµερίδας πανελλαδικής κυκλοφορίας Ναυτεµπορική, στο οποίο δηµοσίευσε την υπό κρίση πράξη, το δε κείµενο της ως άνω δηµοσίευσης αναρτήθηκε στο διαδικτυακό τόπο της Ε.Α. στις 5.2.2019 κατά τα προβλεπόµενα στο άρθρο 6 παρ. 6 ν. 3959/2011. Με τη γνωστοποίηση κατατέθηκε επίσης, παράβολο €1.100 (το οποίο εκδόθηκε και εξοφλήθηκε ηλεκτρονικά την 24.1.2019 µε κωδικό 256494586959 0326 0056), σύµφωνα µε τα οριζόµενα στο άρθρο 45 ν. 3959/2011 αναφορικά µε τις γνωστοποιήσεις του άρθρου 6 ν. 3959/2011. 2 Βλ. ρήτρα 6 της Σύµβασης. 3 Βλ. εισαγωγικές διατάξεις παρ. 3-4 και ρήτρα 6.1, xi της Σύµβασης. 4 Κατά τα οριζόµενα στη ρήτρα 1.1, gg της Σύµβασης. Το κείµενο της Σύµβασης προσκοµίστηκε στο πρωτότυπο στην αγγλική γλώσσα και µεταφρασµένο στην ελληνική. Οι αναφορές σε αυτό στην παρούσα εισήγηση γίνονται στο πρωτότυπο κείµενο. 2 ΠΡΟΣ Δ ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕ ΡΙΔ Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 6. Το τίµηµα εξαγοράς του 100% των µετοχών έκδοσης της ΔΕΛΗΣ ορίζεται σε […]6 (€ […]) […]7. […] 8,9. 7. Περαιτέρω, η ολοκλήρωση της συναλλαγής τελεί και υπό την αίρεση ότι, µετά την υπογραφή της Σύµβασης, η συναλλαγή θα εγκριθεί από την ΕΑ δυνάµει της παρούσας γνωστοποίησης και τηρουµένης της υποχρέωσης αναστολής πραγµατοποίησης της συναλλαγής µέχρι την έγκρισή της από την ΕΑ10,11. 8. Περαιτέρω, η Σύµβαση περιλαµβάνει ρήτρα περί µη ανταγωνισµού και µη προσέλκυσης πελατείας12. Συγκεκριµένα, η ρήτρα περί µη ανταγωνισµού ισχύει για […] για τους Πωλητές που δεν θα συνεχίσουν πια να είναι µέλη του Διοικητικού Συµβουλίου της ΔΕΛΗΣ ή να απασχολούνται στην εταιρία13. Η ρήτρα περί µη ανταγωνισµού συνίσταται στην υποχρέωση των Πωλητών (

1. i)να µη συµµετέχουν σε οποιαδήποτε επιχείρηση που ανταγωνίζεται τη ΔΕΛΗΣ ή (
2. ii)να µην αποκτήσουν, χρηµατοδοτήσουν, στηρίξουν οποιαδήποτε εταιρία ή νοµική οντότητα που ασκεί µε άµεσο ή έµµεσο τρόπο ανταγωνιστική δραστηριότητα προς τη ΔΕΛΗΣ ή που ελέγχεται µε άµεσο ή έµµεσο τρόπο από άτοµο που ασκεί ανταγωνιστική δραστηριότητα προς τη ΔΕΛΗΣ14. 9. Επιπλέον, σύµφωνα µε τη ρήτρα 9.1 c15 της Σύµβασης, οι Πωλητές που δεν είναι πια µέλη του Δ.Σ. της ΔΕΛΗΣ ή δεν απασχολούνται πια στην εταιρία, δεν επιτρέπεται να προσελκύουν ή να επικοινωνούν µε οποιονδήποτε εργαζόµενο, εταίρο ή στέλεχος της ΔΕΛΗΣ µε σκοπό να τον 5 Βλ. εισαγωγικές διατάξεις παρ. 5 και ρήτρα 1.1 e της Σύµβασης. Σύµφωνα µε τη ρήτρα 2.2 της Σύµβασης. 7 Τα µέρη έχουν συµφωνήσει ότι […] 8 Κατά δήλωση της γνωστοποιούσας. Σύµφωνα µε τη Σύµβαση (ρήτρα 6.1, xiv) και το Παράρτηµα 4.ΙΙ αυτής […] 9 Βλ. την υπ’ αρ. πρωτ. 1303/15.2.2019 επιστολή της RAVAGO CHEMICALS µε την οποία προσκοµίστηκαν συµπληρωµατικά στοιχεία στη ΓΔΑ. 10 Βλ ρήτρα 6, iii της Σύµβασης. Η ολοκλήρωση της συναλλαγής λαµβάνει χώρα εντός επτά ηµερών από την ολοκλήρωση της διαδικασίας εγκρίσεων (Ηµεροµηνία Ολοκλήρωσης της Συναλλαγής) και, σε κάθε περίπτωση, δεν µπορεί να υπερβεί την 28η Φεβρουαρίου 2019 (Ηµεροµηνία Καταγγελίας) µε δυνατότητα παράτασης της Ηµεροµηνίας Καταγγελίας κατά 60 εργάσιµες ηµέρες δυνάµει αµοιβαίας συµφωνίας των µερών (ρήτρα 7.1 της Σύµβασης). Αν η ολοκλήρωση της συναλλαγής δεν έχει επιτευχθεί έως την Ηµεροµηνία Καταγγελίας αποκλειστικά λόγω µη έκδοσης απόφασης της ΕΑ που να εγκρίνει τη συναλλαγή (και όχι λόγω έκδοσης απορριπτικής απόφασης), η Ηµεροµηνία Καταγγελίας παρατείνεται µε αµοιβαία έγγραφη συµφωνία των µερών (ρήτρα 7.4 b της Σύµβασης). 11 Επίσης, τα µέρη συµφωνούν ότι […]. 12 Βλ. ρήτρα 9 της Σύµβασης. 13 Για όσους Πωλητές συνεχίσουν να είναι µέλη του Δ.Σ. της ΔΕΛΗΣ ή να απασχολούνται στην εταιρία, η ρήτρα περί µη ανταγωνισµού ισχύει […] έπειτα από την ηµεροµηνία κατά την οποία χάνουν την ιδιότητα του µέλους Δ.Σ. ή σταµατούν να απασχολούνται στην εταιρία. 14 Δηλ. το γεωγραφικό πεδίο εφαρµογής της ρήτρας µη ανταγωνισµού περιορίζεται στην περιοχή στην οποία η ΔΕΛΗΣ προσέφερε τα σχετικά προϊόντα ή υπηρεσίες πριν από την υπό κρίση συγκέντρωση. Βλ. σχετικά παρ. 22 της Ανακοίνωσης της Επιτροπής σχετικά µε τους περιορισµούς που συνδέονται άµεσα µε τις συγκεντρώσεις και είναι απαραίτητοι για την πραγµατοποίηση τους, 2005/C 56/03, 5.3.2005. 15 Αναφορικά µε τη ρήτρα 9.1 c της Σύµβασης σηµειώνεται ότι, κατόπιν αιτήµατος της ΓΔΑ, η γνωστοποιούσα µε την υπ’ αρ. πρωτ. 1995/15.3.2019 απάντησή της απέστειλε διευκρινιστική δήλωση σύµφωνα µε την οποία όλη η ρήτρα αφορά στην εταιρία ΔΕΛΗΣ, η δε αναφερόµενη λέξη “group” της ρήτρας συµπίπτει µε τη λέξη “Company” η οποία είναι η εταιρία ΔΕΛΗΣ. 6 3 ΠΡΟΣ Δ ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕ ΡΙΔ Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ προσλάβουν, και να προσελκύουν ή να επικοινωνούν µε προµηθευτή ή πελάτη της ΔΕΛΗΣ […]16,17 . 10. Σηµειώνεται ότι σύµφωνα µε τη γνωστοποίηση η πραγµατοποίηση της υπό κρίση συγκέντρωσης δικαιολογείται καθώς θα οδηγήσει σε «…συνέργειες ευεργετικές για την ελληνική βιοµηχανία…», οι οποίες υλοποιούνται α) µε την επέκταση της πελατειακής βάσης του οµίλου RAVAGO στην Ελλάδα και β) την πρόσβαση των πελατών της ΔΕΛΗΣ σε ευρεία γκάµα προϊόντων που εµπορεύεται ο όµιλος RAVAGO σε παγκόσµιο επίπεδο, βάσει των προδιαγραφών αποθήκευσης, προµήθειας και τεχνικής υποστήριξης στους πελάτες που προσφέρει ο Όµιλος. II. ΟΙ ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΥΣΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ II.1 RAVAGO CHEMICALS S.A. και RAVAGO S.A. 11. Η εξαγοράζουσα εταιρία RAVAGO CHEMICALS S.A, όπως και η µητρική της RAVAGO S.A. έχουν έδρα στο Λουξεµβούργο και δραστηριοποιούνται µεταξύ άλλων και στον τοµέα της διανοµής χηµικών και πλαστικών προϊόντων. 12. H RAVAGO CHEMICALS δραστηριοποιείται στη διανοµή ειδικών πρόσθετων και χηµικών υλικών18. Συγκεκριµένα, η RAVAGO CHEMICALS εξειδικεύεται στη διανοµή των εξής οµάδων χηµικών πρώτων υλών: χηµικά για επίχριση και κατασκευή, χηµικά προϊόντα υψηλής απόδοσης, πολυϊσοβουτυλένιο και πολυµερή, και χηµικά που σχετίζονται µε βιολογικές επιστήµες (τρόφιµα, φάρµακα, ζωοτροφές).19 13. Σύµφωνα µε τη γνωστοποιούσα εταιρία, ο όµιλος RAVAGO (εφεξής και RAVAGO) παγκοσµίως παρέχει υπηρεσίες (α) µεταπώλησης πλαστικών, φυσικών και συνθετικών 16 Η ίδια υποχρέωση ισχύει για τους Πωλητές για την περίοδο που είναι µέλη του Δ.Σ. της ΔΕΛΗΣ ή απασχολούνται στην εταιρία και […] αφού σταµατήσουν να είναι µέλη του Δ.Σ. της ΔΕΛΗΣ ή να απασχολούνται στην εταιρία. 17 Σύµφωνα µε την παράγραφο 7 του άρθρου 8 του ν. 3959/2011 «Οι αποφάσεις που εκδίδονται σύµφωνα µε τις παραγράφους 3 και 6 καλύπτουν και τους περιορισµούς που συνδέονται άµεσα µε την πραγµατοποίηση της συγκέντρωσης και είναι απαραίτητοι γι’ αυτή». Ως εκ τούτου, οι τυχόν περιορισµοί που συνδέονται άµεσα µε την εκάστοτε συγκέντρωση και είναι απαραίτητοι για την πραγµατοποίησή της (δευτερεύοντες / παρεπόµενοι περιορισµοί) καλύπτονται αυτοµάτως από την εγκριτική της συγκέντρωσης απόφαση. Η Επιτροπή Ανταγωνισµού δεν υποχρεούται να αξιολογεί τους εν λόγω περιορισµούς κατά περίπτωση συνιστά ωστόσο καθήκον των συµµετεχουσών επιχειρήσεων να αξιολογούν µόνες τους κατά πόσον και σε ποιο βαθµό οι συµφωνίες τους µπορούν να θεωρηθούν ως παρεπόµενες µιας πράξης συγκέντρωσης. Οι περιορισµοί που δεν µπορούν να θεωρηθούν ως άµεσα συνδεόµενοι και απαραίτητοι για την πραγµατοποίηση της συγκέντρωσης, εµπίπτουν στο πεδίο εφαρµογής των άρθρων 1 και 2 του ν. 3959/2011 και 101 και 102 ΣΛΕΕ. Βλ. σχετικά σκέψη 21 του Κανονισµού του Συµβουλίου 139/2004 της 20.01.2004, για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων µεταξύ επιχειρήσεων («Κοινοτικός κανονισµός συγκεντρώσεων»), ΕΕ L 024 της 29/01/2004, σελ. 0001 – 0022, καθώς και Ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά µε τους περιορισµούς που συνδέονται άµεσα µε τις συγκεντρώσεις και είναι απαραίτητοι για την πραγµατοποίηση τους, ο.π., υποσηµ. 7, παρ. 2 επ. 18 Επίσης σύµφωνα µε το προσκοµισθέν καταστατικό της, η RAVAGO CHEMICALS διενεργεί εµπορικές, βιοµηχανικές ή οικονοµικές εργασίες, εργασίες µεταφοράς ακίνητης ή κινητής περιουσίας, εργασίες που σχετίζονται άµεσα ή έµµεσα µε την απόκτηση συµµετοχών υπό οποιαδήποτε µορφή σε κεφαλαιουχικές ή προσωπικές εταιρίες και την διοίκηση, διαχείριση, έλεγχο και ανάπτυξη αυτών των συµµετοχών. Επιπροσθέτως, δύναται να χρησιµοποιεί τα κεφάλαιά της ιδίως προς το σκοπό α) της δηµιουργίας, διαχείρισης, αξιοποίησης και ρευστοποίησης χαρτοφυλακίου ασφαλειών και ευρεσιτεχνιών, β) της σύστασης, ανάπτυξης, ελέγχου επιχειρήσεων και γ) της απόκτησης και διαχείρισης ασφαλειών και ευρεσιτεχνιών. 19 Βλ. την υπ’ αρ. πρωτ. 1303/15.2.2019 επιστολή της RAVAGO CHEMICALS µε την οποία προσκοµίστηκαν συµπληρωµατικά στοιχεία στη ΓΔΑ. 4 ΠΡΟΣ Δ ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕ ΡΙΔ Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ελαστικών και χηµικών, (β) διανοµής χηµικών προϊόντων, βιοµηχανικών πλαστικών, ελαστικών και κατά παραγγελία συνθέσεων (custom compound), (γ) ανακύκλωσης και σύνθεσης που περιλαµβάνουν συνθέσεις πολυµερών, ανακύκλωση, υπηρεσίες επεξεργασίας υλικών για λογαριασµό άλλων (tolling) και µικροκονιοποίηση (micronization), (δ) τελικές συνθέσεις, συµπεριλαµβανοµένης της διανοµής και παραγωγής ειδικών δοµικών προϊόντων και συστηµάτων, (ε) υπηρεσίες µεταφοράς και (στ) υπηρεσίες εµπορίας όλων των προϊόντων του Οµίλου. Ο Όµιλος εµπορεύεται ετησίως άνω των 4 εκατ. τόνων πολυµερών, µέσω των 230 γραφείων που διατηρεί σε 55 χώρες. Επιπλέον, διατηρεί 31 µονάδες παραγωγής, εκ των οποίων οι 18 είναι µονάδες ανακύκλωσης και σύνθεσης στην Ευρώπη, την Τουρκία και τη Βόρειο Αµερική. Στον Όµιλο απασχολούνται περί τους 5.500 υπαλλήλους σε ολόκληρο τον κόσµο. 14. Στην Ελλάδα, ο Όµιλος RAVAGO επικεντρώνεται στη διανοµή επώνυµων προϊόντων πρώτων υλών, ελαστικών και πλαστικών, και προϊόντων πρώτης διαλογής τρίτων προµηθευτών αλλά και προϊόντων του Οµίλου που προέρχονται από ανακύκλωση ή σύνθεση. Ο Όµιλος έχει και δραστηριότητα στον τοµέα της παραγωγής πλαστικών, και συγκεκριµένα παράγει διογκώσιµη πολυστερίνη («Expandable Polystyrene-EPS»), η οποία αποτελεί πρώτη ύλη για πολλά τελικά προϊόντα συσκευασίας και µονωτικά υλικά (τα οποία δεν παράγει η RAVAGO στην Ελλάδα) τα οποία περιέχουν EPS που έχει τελικά διογκωθεί. Επιπλέον, η RAVAGO στην Ελλάδα παράγει και µονωτικά προϊόντα κτιρίων από εξηλασµένο αφρό πολυστερίνης («Extruded Polystyrene Foam-XPS») τα οποία αποτελούν τελικά προϊόντα. Οι πελάτες του Οµίλου στην Ελλάδα δραστηριοποιούνται, µεταξύ άλλων, στην αυτοκινητοβιοµηχανία, στη βιοµηχανία ηλεκτρικών συσκευών, συρµάτων και καλωδίων, και στη βιοµηχανία συσκευασίας. 15. Απώτεροι ελέγχοντες µέτοχοι της RAVAGO S.A. είναι […]. II.2 ΔΡ. Δ. Α. ΔΕΛΗΣ Α.Ε. 16. Η επιχείρηση «ΔΡ. Δ. Α. ΔΕΛΗΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΕΙΩΝ ΕΜΠΟΡΙΑΣ ΧΡΩΜΑΤΩΝ ΧΗΜΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΚΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ» ιδρύθηκε το 1945 στην Αθήνα, όπου και εδρεύει. Η ΔΕΛΗΣ δραστηριοποιείται στον κλάδο της εµπορίας χηµικών, συµπεριλαµβανοµένων πρόσθετων ζωοτροφών, και πλαστικών προϊόντων. Συγκεκριµένα, ως προς τα χηµικά, η ΔΕΛΗΣ εµπορεύεται προϊόντα που χρησιµοποιούνται στους περισσότερους κλάδους της Ελληνικής χηµικής βιοµηχανίας. Ως προς τα πρόσθετα ζωοτροφών, η επιχείρηση εµπορεύεται αµινοξέα, βιταµίνες, ένζυµα, οργανικά οξέα, προµίγµατα, προβιοτικά κτλ. Ως προς τα πλαστικά προϊόντα, η ΔΕΛΗΣ εµπορεύεται ακρυλικά προϊόντα, όπως Plexiglas, πολυκαρβονικά, PET και PVC φύλλα και σύνθετα πάνελ αλουµινίου. Τέλος, η εταιρία εµπορεύεται και διογκώσιµη πολυστερίνη (EPS). II.3 Κύκλοι Εργασιών των Συµµετεχουσών Επιχειρήσεων 17. Η συγκέντρωση γνωστοποιήθηκε στην ΕΑ στις αρχές του 2019, οπότε τα οικονοµικά στοιχεία του έτους 2018 δεν ήταν οριστικά. Ο κύκλος εργασιών καθεµίας από τις συµµετέχουσες επιχειρήσεις στην υπό κρίση πράξη, κατά τα δύο τελευταία οικονοµικά έτη (χρήση 1.1.201731.12.2018), όπως προκύπτει από τις οικονοµικές καταστάσεις τους και κατά δήλωση της γνωστοποιούσας, στην παγκόσµια και Ελληνική αγορά, σύµφωνα µε τα προβλεπόµενα στο άρθρο 10 ν. 3959/2011, όπως ισχύει, είχε ως εξής: 5 ΠΡΟΣ Δ ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕ ΡΙΔ Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Πίνακας 2: Κύκλοι εργασιών 2017-2018 (σε ευρώ) Εταιρείες 2017 Όµιλος RAVAGO + Όµιλος PLASTICHE Όµιλος RAVAGO Όµιλος PLASTICHE20 ΔΡ. Δ.Α. ΔΕΛΗΣ ΣΥΝΟΛΟ 2018 Όµιλος RAVAGO + Όµιλος PLASTICHE Όµιλος RAVAGO Όµιλος PLASTICHE ΔΡ. Δ. Α. ΔΕΛΗΣ ΣΥΝΟΛΟ Παγκόσµια Αγορά Κοινοτική Αγορά Ελληνική Αγορά 9.853.400.000 2.629.399.000 58.000.000 8.743.250.000 1.110.150.000 17.326.975 9.870.726.975 2.476.100.000 153.299.000 17.326.975 2.646.725.975 58.000.000 0 17.114.539 75.114.539 9.957.683.000 2.995.990.070 129.720.204 8.952.107.000 1.005.576.000 20.158.121,77 9.977.841.122 2.854.864.070 141.126.000 20.158.121,77 9.977.841.122 129.720.204 0 19.885.75021 9.977.568.750 III. Η ΓΝΩΣΤΟΠΟΙΗΘΕΙΣΑ ΠΡΑΞΗ - ΕΝΝΟΙΑ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ III.1 Χαρακτηρισµός της υπό κρίση Πράξης 18. Συγκέντρωση επιχειρήσεων πραγµατοποιείται όταν επέρχεται µόνιµη µεταβολή ως προς τα πρόσωπα (φυσικά ή νοµικά) που ασκούν έλεγχο επί της αποκτώµενης εταιρίας22. Στην προκειµένη περίπτωση, όπως εκτέθηκε και ανωτέρω, η RAVAGO CHEMICALS θα αποκτήσει το σύνολο του µετοχικού κεφαλαίου της εξαγοραζόµενης εταιρίας. Εποµένως, η υπό κρίση εξαγορά οδηγεί σε απόκτηση αποκλειστικού ελέγχου εκ µέρους της RAVAGO CHEMICALS, και κατ’ επέκταση της RAVAGO επί της ΔΕΛΗΣ και ως εκ τούτου συνιστά συγκέντρωση επιχειρήσεων κατά την έννοια του άρθρου 5 παρ. 2 περίπτωση (β) του ν. 3959/2011. 20 Απώτεροι ελέγχοντες µέτοχοι τόσο της RAVAGO S.A. όσο και της PLASTICHE S.A. είναι ο […] Συµφώνως προς το άρθρο 10, παρ.4 του ν. 3959/2011, λαµβάνεται υπόψη το άθροισµα των κύκλων εργασιών των δύο οµίλων για τον υπολογισµό του κύκλου εργασιών της συµµετέχουσας επιχείρησης. 21 Σύµφωνα µε την γνωστοποιούσα (βλέπε την υπ’ αριθ. πρωτ. 1303/15.2.2019 επιστολή της στη ΓΔΑ) ο συνολικός κύκλος εργασιών της ΔΕΛΗΣ ανερχόταν σε «[…] EUR σύµφωνα µε το ισοζύγιό της, εκ των οποίων το […] πραγµατοποιήθηκε στην Ελλάδα». 22 Κατά το άρθρο 5 παρ. 2 περίπτωση (β) του ν. 3959/2011, τούτο συντρέχει στην περίπτωση κατά την οποία ένα ή περισσότερα πρόσωπα που ελέγχουν ήδη τουλάχιστον µία επιχείρηση, ή µία ή περισσότερες επιχειρήσεις, αποκτούν άµεσα ή έµµεσα τον έλεγχο του συνόλου ή τµηµάτων µιας ή περισσοτέρων άλλων επιχειρήσεων, µε την αγορά τίτλων ή στοιχείων του ενεργητικού, µε σύµβαση ή µε άλλο τρόπο. Σύµφωνα µε το άρθρο 5 παρ. 3 του ίδιου νόµου, ο έλεγχος απορρέει από δικαιώµατα, συµβάσεις ή άλλα µέσα, τα οποία παρέχουν τη δυνατότητα καθοριστικής επίδρασης στη δραστηριότητα µιας επιχείρησης, λαµβανοµένων υπόψη των σχετικών πραγµατικών ή νοµικών συνθηκών. 6 ΠΡΟΣ Δ ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕ ΡΙΔ Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ III.2 Αρµοδιότητα ΕΑ 19. Η υπό κρίση συγκέντρωση υπόκειται σε προηγούµενη γνωστοποίηση, καθώς εµπίπτει στο πεδίο εφαρµογής του άρθρου 6 παρ. 1 ν. 3959/201123 και έχει εθνική διάσταση µε βάση τους γνωστοποιηθέντες, σύµφωνα µε τα προβλεπόµενα στο άρθρο 10 ν. 3959/2011 όπως ισχύει, κύκλους εργασιών των συµµετεχουσών επιχειρήσεων κατά το έτος 2018 στην ελληνική και την παγκόσµια αγορά, οι οποίοι παρατίθενται συνοπτικά στον ανωτέρω Πίνακα 2. Η υπό κρίση συγκέντρωση δεν έχει κοινοτική διάσταση, καθώς οι παγκόσµιοι κύκλοι εργασιών των συµµετεχουσών επιχειρήσεων δεν υπερβαίνουν τα κατώτατα όρια των άρθρων 1 παρ. 2 και 3 του Κανονισµού (ΕΚ) 139/200424. Ενόψει των ανωτέρω, η παρούσα γνωστοποίηση υποβάλλεται αρµοδίως ενώπιον της ΕΑ25. III.3 Έλεγχος παραδεκτού, εµπροθέσµου και προσήκοντος της γνωστοποίησης 20. Σύµφωνα µε τα προβλεπόµενα στο άρθρο 6 παρ. 1 του ν. 3959/2011, το έντυπο γνωστοποίησης υπεβλήθη στην ΕΑ στις 25.1.2019 (αριθ. πρωτ. 624), ήτοι εντός 30 ηµερών από την υπογραφή στις 28.12.2018 της ανωτέρω αναφερόµενης Σύµβασης. Με την ως άνω γνωστοποίηση συνυποβλήθηκε το προβλεπόµενο - µε ποινή απαραδέκτου26 - στο άρθρο 45 παρ. 23 Σύµφωνα µε τα προβλεπόµενα στο άρθρο 6, παρ. 1 του ν. 3959/2011: «Κάθε συγκέντρωση επιχειρήσεων πρέπει να γνωστοποιείται στην Επιτροπή Ανταγωνισµού µέσα σε τριάντα ηµέρες από τη σύναψη συµφωνίας ή τη δηµοσίευση προσφοράς ή ανταλλαγής ή την ανάληψη υποχρέωσης για την απόκτηση συµµετοχής, που εξασφαλίζει τον έλεγχο της επιχείρησης, όταν ο συνολικός κύκλος εργασιών όλων των επιχειρήσεων που συµµετέχουν στη συγκέντρωση κατά το άρθρο 10 ανέρχεται, στην παγκόσµια αγορά τουλάχιστον σε εκατόν πενήντα εκατοµµύρια (150.000.000) ευρώ και δύο τουλάχιστον από τις συµµετέχουσες επιχειρήσεις πραγµατοποιούν, η καθεµία χωριστά, συνολικό κύκλο εργασιών άνω των δεκαπέντε εκατοµµυρίων (15.000.000) ευρώ στην ελληνική αγορά». 24 Βλ. άρθρο 1 παρ. 2 και 3 του Κανονισµού του Συµβουλίου 139/2004 της 20.01.2004, για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων µεταξύ επιχειρήσεων («Κοινοτικός κανονισµός συγκεντρώσεων»), ΕΕ L 024 της 29/01/2004, σελ. 1 – 22, σύµφωνα µε το οποίο: «[…] 2. Μία συγκέντρωση έχει κοινοτική διάσταση όταν: α) ο συνολικός κύκλος εργασιών που πραγµατοποιούν παγκοσµίως όλες οι συµµετέχουσες επιχειρήσεις υπερβαίνει τα 5 δισεκατοµµύρια ευρώ και β) δύο τουλάχιστον από τις συµµετέχουσες επιχειρήσεις πραγµατοποιούν, κάθε µία χωριστά, εντός της Κοινότητας, συνολικό κύκλο εργασιών άνω των 250 εκατοµµυρίων ευρώ, εκτός εάν κάθε µία από τις συµµετέχουσες επιχειρήσεις πραγµατοποιεί άνω των δύο τρίτων του συνολικού κοινοτικού κύκλου εργασιών της σε ένα και το αυτό κράτος µέλος. 3. Μία συγκέντρωση που δεν υπερβαίνει τα κατώτατα όρια που προβλέπονται στην παράγραφο 2 έχει κοινοτική διάσταση, εφόσον: α) ο συνολικός κύκλος εργασιών που πραγµατοποιούν παγκοσµίως όλες οι συµµετέχουσες επιχειρήσεις υπερβαίνει τα 2,5 δισεκατοµµύρια ευρώ· β) ο συνολικός κύκλος εργασιών που πραγµατοποιούν όλες οι συµµετέχουσες επιχειρήσεις σε κάθε ένα από τρία τουλάχιστον κράτη µέλη, υπερβαίνει τα 100 εκατοµµύρια ευρώ· γ) σε κάθε ένα από τα τρία τουλάχιστον κράτη µέλη που λαµβάνονται υπόψη για τους σκοπούς του στοιχείου β), δύο τουλάχιστον από τις συµµετέχουσες επιχειρήσεις πραγµατοποιούν κάθε µία χωριστά συνολικό κύκλο εργασιών άνω των 25 εκατοµµυρίων ευρώ και δ) δύο τουλάχιστον από τις συµµετέχουσες επιχειρήσεις πραγµατοποιούν, κάθε µία χωριστά, εντός της Κοινότητας συνολικό κύκλο εργασιών άνω των 100 εκατοµµυρίων ευρώ, εκτός εάν κάθε µία από τις συµµετέχουσες επιχειρήσεις πραγµατοποιεί άνω των δύο τρίτων του συνολικού κοινοτικού κύκλου εργασιών της σε ένα και το αυτό κράτος µέλος». 25 Στην υπό κρίση συγκέντρωση πληρούται το κριτήριο περί του συνολικού κύκλου εργασιών των συµµετεχουσών επιχειρήσεων στην παγκόσµια αγορά, διότι το σχετικό ποσό, ανερχόµενο κατά τη χρήση του έτους 2018 σε 9.977.841.122 ευρώ, υπερβαίνει το προβλεπόµενο κατώφλι των εκατό πενήντα εκατοµµυρίων (150.000.000€) ευρώ. Επίσης, πληρούται το σωρευτικά προβλεπόµενο κριτήριο υπαγωγής, αναφορικά µε τον κύκλο εργασιών που πραγµατοποιείται στην εθνική αγορά, από δύο, τουλάχιστον, συµµετέχουσες στη συγκέντρωση επιχειρήσεις, χωριστά για κάθε µία εξ αυτών καθώς τόσο οι εταιρίες RAVAGO S.A. και ΔΕΛΗΣ έχουν κύκλους εργασιών στην ελληνική αγορά άνω των 15 εκ. ευρώ έκαστη. Περαιτέρω, η υπό κρίση συγκέντρωση δεν έχει κοινοτική διάσταση, καθώς τα µέρη δεν πληρούν τις προϋποθέσεις του άρθρου 1 του Κανονισµού ΕΚ 139/2004. 26 Βλ. σχετικά άρθρο 45 παρ. 1 του ν. 3959/2011, όπως ισχύει, σύµφωνα µε το οποίο: «Οι γνωστοποιήσεις του άρθρου 6 και οι αιτήσεις της παραγράφου 3 του άρθρου 9 συνοδεύονται, µε ποινή το απαράδεκτο αυτών, από 7 ΠΡΟΣ Δ ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕ ΡΙΔ Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1 του ν. 3959/2011 παράβολο27. Ως εκ τούτου, η εν λόγω γνωστοποίηση θεωρείται εµπρόθεσµη και παραδεκτή. 21. Κατά την εξέταση του φακέλου η Γενική Διεύθυνση Ανταγωνισµού (εφεξής ΓΔΑ) έκρινε ότι το έντυπο γνωστοποίησης δεν είχε συµπληρωθεί πλήρως και για το λόγο αυτό ζήτησε πρόσθετες πληροφορίες28 από τη γνωστοποιούσα29. Η RAVAGO CHEMICALS προσκόµισε30 τα στοιχεία που της ζητήθηκαν προς συµπλήρωση του φακέλου, οπότε και η γνωστοποίηση κατέστη πλήρης και προσήκουσα στις 22.2.2019. Ως εκ τούτου η προθεσµία έκδοσης απόφασης της ΕΑ επί της γνωστοποιηθείσας συγκέντρωσης, σύµφωνα µε το άρθρο 8 παρ. 3 του ν. 3959/2011, παρέρχεται την 23.3.2019. 22. Σηµειώνεται ότι η ΓΔΑ απέστειλε επιπλέον, σύµφωνα µε τις διατάξεις του άρθρου 38 του ν. 3959/2011, σειρά επιστολών προς τον […]31, τον […]32, […]33 καθώς και σε ανταγωνίστριες επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στους υπό εξέταση κλάδους34, οι απαντήσεις των οποίων ελήφθησαν υπόψη στην παρούσα εισήγηση. IV. ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΚΑΙ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ 23. Στην ελληνική αγορά, ο όµιλος RAVAGO δραστηριοποιείται α) στη διανοµή επώνυµων προϊόντων πρώτων υλών, ελαστικών και πλαστικών, β) στη διανοµή προϊόντων πρώτης διαλογής τρίτων προµηθευτών αλλά και προϊόντων του Οµίλου που προέρχονται από ανακύκλωση ή σύνθεση, γ) στη παραγωγή και χονδρική πώληση διογκώσιµης πολυστερίνης («Expandable Polystyrene-EPS») µέσω της θυγατρικής της Monotez Α.Ε., δ) στην παραγωγή µονωτικών προϊόντων κτιρίων από εξηλασµένο αφρό πολυστερίνης (XPS)35 καθώς και δ) σε κλάδους που γραµµάτιο καταβολής παραβόλου. Το ποσό του παραβόλου ορίζεται στο ποσό των χιλίων εκατό (1.100) ευρώ για την γνωστοποίηση του άρθρου 6 και για τις αιτήσεις των παραγράφων 9 και 3 των άρθρων 8 και 9, αντιστοίχως». 27 Βλ. σχετικά υποσηµείωση 2. 28 Με τις υπ’ αριθ. πρωτ. οικ. 948/5.2.2019 και 1365/18.2.2019 επιστολές. 29 Κατά τα προβλεπόµενα στο εδ. β΄ της παραγράφου 11 του άρθρου 8 του ν. 3959/2011, προκειµένου να συµπληρωθεί προσηκόντως ο φάκελος της γνωστοποίησης 30 Με τις υπ’ αριθ. πρωτ. 1303&1304/15.2.2019 και 1476&1477/22.2.2019 επιστολές της 31 Βλ. την υπ’ αρ. πρωτ. 1271/14.2.2019 επιστολή της ΓΔΑ προς τον […] προσκόµισε την υπ’ αρ. πρωτ. 1492/22.2.2019 απαντητική επιστολή […]. 32 Βλ. την υπ’ αρ. πρωτ. 1371/18.2.2019 επιστολή της ΓΔΑ προς τον […] προσκόµισε την υπ’ αρ. πρωτ. 1464/21.2.2019 απαντητική επιστολή […]. 33 Βλ. την υπ’ αρ. πρωτ. 1903/19.3.2019 επιστολή της ΓΔΑ προς τον […] προσκόµισε την υπ’ αρ. πρωτ. 2054/19.3.2019 απαντητική επιστολή […]. 34 Βλ. τις υπ’ αριθ. πρωτ. 1642/1.3.2019, 1643/1.3.2019, 1644/1.3.2019, 1645/1.3.2019, 1646/1.3.2019, 1647/1.3.2019, 1648/1.3.2019, 1649/1.3.2019, 1650/1.3.2019, 1651/1.3.2019, 1652/1.3.2019, 1653/1.3.2019, 1838/8.3.2019, 1655/1.3.2019 και 1657/1.3.2019 επιστολές της ΓΔΑ προς τις ανταγωνίστριες εταιρίες αντίστοιχα, […], οι οποίες προσκόµισαν (πλην της δεύτερης η οποία δεν απάντησε) τις υπ’ αριθ. πρωτ. [2010/18.3.2019, 1840/8.3.2019, 1982/15.3.2019, 2116/20.3.2019, 1919/13.3.2019, 1835/8.3.2019&1911/13.3.2019, 1876/13.3.2019, 1934/14.3.2019, 1949/14-3-2019, 2053/19.3.2019, 1974/15.3.2019, 1887/13.3.2019, 1885/13.3.2019 και 1789/7.3.2019] απαντητικές επιστολές, αντίστοιχα. 35 Σύµφωνα µε τη γνωστοποιούσα η RAVAGO στην Ελλάδα παράγει και µονωτικά προϊόντα κτιρίων από εξηλασµένο αφρό πολυστερίνης («Extruded Polystyrene Foam-XPS») τα οποία αποτελούν τελικά προϊόντα. Σηµειώνεται ότι η παραγωγή µονωτικών προϊόντων κτιρίων από εξηλασµένο αφρό πολυστερίνης (XPS), δεν χρησιµοποιεί σαν πρώτη ύλη το EPS και ανήκει στην ευρύτερη αγορά παραγωγής µονωτικών προϊόντων για οικοδοµική χρήση (βλ. Υπόθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής M.3943 – SAINT-GOBAIN/BPB, παρ. 23-30). Δεδοµένου ότι, σύµφωνα µε τη γνωστοποίηση, η ΔΕΛΗΣ δεν δραστηριοποιείται στην αγορά XPS και εν γένει στην αγορά θερµοµονωτικών προϊόντων, υπό την έννοια ότι ούτε παράγει, ούτε διανέµει τέτοια προϊόντα, η εν λόγω αγορά δεν εξετάζεται περαιτέρω στην εισήγηση. 8 ΠΡΟΣ Δ ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕ ΡΙΔ Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ δεν σχετίζονται µε τα χηµικά /πλαστικά προϊόντα όπως: ο κατασκευαστικός και κτηµατοµεσιτικός κλάδος και οι ανανεώσιµες πηγές ενέργειας. 24. Η εταιρία ΔΕΛΗΣ δραστηριοποιείται α) στη εµπορία χηµικών, συµπεριλαµβανοµένων πρόσθετων ζωοτροφών όπως αµινοξέα, βιταµίνες, προµίγµατα κτλ, β) στη εµπορία πλαστικών προϊόντων περιλαµβανοµένων των ακρυλικών προϊόντων, όπως Plexiglas, πολυκαρβονικά, PET και PVC φύλλα και σύνθετα πάνελ αλουµινίου και γ) στην εµπορία πρώτης ύλης διογκώσιµης πολυστερίνης EPS («Expandable Polystyrene-EPS»). Διευκρινίζεται ότι στην συγκεκριµένη αγορά EPS, τα συµµετέχοντα µέρη δραστηριοποιούνται στην παραγωγή και διανοµή της πρώτης ύλης διογκώσιµης πολυστερίνης EPS («Expandable Polystyrene-EPS») σε µορφή κόκκων. Κατόπιν επεξεργασίας της πρώτης ύλης παράγεται η διογκωµένη πολυστερίνη EPS («Expanded Polystyrene-EPS») η οποία αποτελεί αγορά επόµενου σταδίου.36 25. Συνεπώς, στην υπό κρίση συγκέντρωση οι δραστηριότητες των συµµετεχόντων µερών επικαλύπτονται στην Ελλάδα α) στις ευρύτερες αγορές διανοµής/εµπορίας χηµικών προϊόντων και β) χονδρικής πώλησης και διανοµής ηµιέτοιµων πλαστικών φύλλων ενώ στον ΕΟΧ στην αγορά γ) εµπορίας/διανοµής διογκώσιµης πολυστερίνης EPS. Λόγω της υπό κρίση πράξης παρέλκει περαιτέρω ανάλυση στις λοιπές αγορές όπου δραστηριοποιείται µόνο ο όµιλος RAVAGO. IV.1 Σχετικές αγορές προϊόντων37 26. Σύµφωνα µε τη γνωστοποιούσα, αλλά και σύµφωνα µε παλαιότερη απόφαση38 της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (εφεξής Ε.Επ.), η αγορά της διανοµής/εµπορίας χηµικών προϊόντων (από τρίτα µέρη και όχι από τους παραγωγούς τους) είναι διακριτή από την αγορά διανοµής/εµπορίας πλαστικών προϊόντων (από τρίτους). IV.1.1 Σχετική αγορά διανοµής/εµπορίας χηµικών προϊόντων (Αγορά Α) 27. Σύµφωνα µε τη γνωστοποιούσα επιχείρηση, η συγκέντρωση αφορά στη σχετική αγορά διανοµής/εµπορίας χηµικών προϊόντων (από τρίτα µέρη), η οποία περαιτέρω διακρίνεται στις ακόλουθες τρεις υπό-αγορές :1. Χονδρική εµπορία χηµικών προϊόντων («trading»). 2. Διανοµή βασικών χηµικών προϊόντων («commodities»). 3. Διανοµή ειδικών χηµικών προϊόντων («specialties»). 28. Η ως άνω διάκριση της αγοράς διανοµής χηµικών προϊόντων είναι σύµφωνη µε προγενέστερες αποφάσεις της Ε.Επ.39, καθώς η υπό-αγορά της χονδρικής εµπορίας χηµικών 36 Σχετικά µε την επεξεργασία της πρώτης ύλης, δηλαδή των κόκκων πολυστερίνης («Expandable PolystyreneEPS») βλ. αναλυτική περιγραφή διαθέσιµη στην ιστοσελίδα του Πανελλήνιου Συνδέσµου Διογκωµένης Πολυστερίνης – EPS https://www.epshellas.com/index.php/eps/production-eps. Σύµφωνα µε τα διαθέσιµα στοιχεία, τα συµµετέχοντα µέρη δεν δραστηριοποιούνται σε αυτή την αγορά. 37 Σύµφωνα µε την σχετική Ανακοίνωση της Επιτροπής όσον αφορά τον ορισµό της σχετικής αγοράς για τους σκοπούς του κοινοτικού δικαίου ανταγωνισµού (97/C 372/03), η σχετική αγορά προϊόντος περιλαµβάνει όλα τα προϊόντα ή και τις υπηρεσίες που θεωρούνται από τον καταναλωτή εναλλάξιµα ή δυνάµενα να υποκατασταθούν αµοιβαία λόγω των χαρακτηριστικών, των τιµών ή της χρήσης για την οποία προορίζονται. 38 Βλ. Απόφαση της Ε.Επ. Μ.2244/ 16.1.2001, ROYAL VOPAK / ELLIS & EVERARD, σκ. 10 και Απόφαση της Ε.Επ Μ.4836 /17.9.2007, CVC/UNIVAR, σκ. 14. 39 Βλ. Αποφάσεις της Ε. Επ. Μ.6012 /25.11.2010, CD&R/CVC/UNIVAR, σκ. 13-16 και M.5814/ 16.7.2010 CVC/UNIVAR EUROPE/EUROCHEM, σκ. 12-24. Στις εν λόγω αποφάσεις της η Ε.Επ ως προς τη διανοµή των χηµικών προϊόντων αναφέρει ότι αυτή περιλαµβάνει «κατά κύριο λόγο την αγορά και µεταπώληση στερεών 9 ΠΡΟΣ Δ ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕ ΡΙΔ Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ προϊόντων («trading») αφορά στην προµήθεια βασικών χηµικών προϊόντων σε πελάτες που ζητούν µεγάλες ποσότητες ενός µόνο προϊόντος, η υπό-αγορά της διανοµής βασικών χηµικών προϊόντων («commodities») αφορά στην προµήθεια βασικών χηµικών προϊόντων σε πελάτες που ζητούν µεγάλο εύρος διαφορετικών προϊόντων σε µικρές ποσότητες, µε αποτέλεσµα οι διανοµείς, οι οποίοι έχουν προηγουµένως αγοράσει τα προϊόντα σε µεγάλες ποσότητες από τους παραγωγούς τους ή άλλους εµπόρους, να παρέχουν συνήθως και άλλες πρόσθετες υπηρεσίες όπως αποθήκευση, µεταφορά ή ανάµειξη και τέλος, η υπό-αγορά της διανοµής ειδικών χηµικών προϊόντων («specialties») αφορά υψηλά κοστολογούµενα επώνυµα προϊόντα που διανέµονται σε µικρές ποσότητες σε επιλεγµένους πελάτες. Ωστόσο, όπως έχει κριθεί από αποφάσεις της Ε.Επ.40, δεν υφίσταται σύγκλιση απόψεων στον κλάδο αναφορικά µε το ποια χηµικά προϊόντα λογίζονται ως βασικά («commodities») και ποια ως ειδικά («specialties»). 29. Σε προηγούµενες αποφάσεις41 της ΕΑ κατά την οριοθέτηση των σχετικών κλάδων προϊόντος στην αγορά των χηµικών γίνεται διάκριση σε επιµέρους κατηγορίες προϊόντων, βάσει της συγκεκριµένης κάθε φοράς επιχειρηµατικής δραστηριότητας των εξαγοραζόµενων εταιριών. Ωστόσο, όπως επισηµαίνει και η γνωστοποιούσα, σε αυτές τις αποφάσεις η επιχειρηµατική δραστηριότητα των συµµετεχόντων µερών στον κλάδο των χηµικών περιελάµβανε την παραγωγή και την διανοµή/εµπορία χηµικών, όχι µόνο τη διανοµή/εµπορία χηµικών. Αντιθέτως, σύµφωνα µε τη RAVAGO, στη παρούσα γνωστοποιηθείσα συγκέντρωση, τα µέρη δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα µόνο στην διανοµή από τρίτα µέρη (και όχι και στην παραγωγή) µίας µεγάλης γκάµας προϊόντων42. 30. Τα συµµετέχοντα µέρη προσκόµισαν λίστες µε τα χηµικά προϊόντα που εµπορεύονται και διανέµουν, από τις οποίες προκύπτει ότι η αλληλοεπικάλυψη µεταξύ τους είναι µικρή. Σηµειώνεται ότι η RAVAGO εµπορεύεται µεγαλύτερο εύρος χηµικών προϊόντων συγκριτικά µε τη ΔΕΛΗΣ. Επιπλέον, κάποια προϊόντα που το ένα µέρος τα εµπορεύεται σαν specialty, το άλλο µέρος τα εµπορεύεται ως commodity ή trading. 31. Λαµβανοµένων υπόψη της Ευρωπαϊκής και Ελληνικής νοµολογίας, τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της εν λόγω συγκέντρωσης (υπάρχει µικρός βαθµός αλληλοεπικάλυψης των και υγρών χηµικών προϊόντων σε βιοµηχανικούς και εµπορικούς τελικούς χρήστες. Τα χηµικά προϊόντα µπορούν να αποθηκευτούν στις εγκαταστάσεις του διανοµέα ή, ιδίως όσον αφορά µεγαλύτερους όγκους χηµικών προϊόντων, να αποστέλλονται απευθείας από τις εγκαταστάσεις του παραγωγού είτε µέσω διανοµέα είτε µέσω εµπόρου ή από τον ίδιο τον παραγωγό». Επίσης, σηµειώνει ότι οι διανοµείς ανταγωνίζονται τους παραγωγούς σε περιορισµένο βαθµό. Εν προκειµένω, η γνωστοποιούσα θεωρεί ότι η αγορά Α περιλαµβάνει µόνο τη διανοµή από τρίτα µέρη και όχι από τους παραγωγούς των προϊόντων. Σε κάθε περίπτωση, δεν απαιτείται η περαιτέρω διερεύνηση και θα µπορούσε να παραµείνει ανοικτό το θέµα του ακριβούς ορισµού της σχετικής αγοράς καθώς η υπό έλεγχο συγκέντρωση δεν εγείρει ζητήµατα ως προς την οµαλή λειτουργία του ανταγωνισµού υπό οποιονδήποτε εύλογο ορισµό της εν λόγω αγοράς. 40 Βλ. Απόφαση της Ε.Επ. M.5814 16/7/2010 CVC/UNIVAR EUROPE/EUROCHEM, σκ. 19. 41 Βλ. π.χ., Αποφάσεις ΕΑ υπ’ αρ. 494/VI/2010, σκ. 31 και 323/V/2006, σελ.5-6 αναφορικά µε τις σχετικές αγορές των διαλυτών και των ρητινών. Στην απόφαση ΕΑ υπ’ αριθ. 361/V/2007, η αγορά των χηµικών διακρίθηκε περαιτέρω σε: α) λιπάσµατα αγροχηµικά, β) πρώτες ύλες για τη βιοµηχανία χρωµάτων και βερνικιών, γ) πρώτες ύλες για τη βιοµηχανία πλαστικών και δ) χηµικά για λοιπές βιοµηχανίες. 42 Σηµειώνεται συναφώς ότι σε παλαιότερες αποφάσεις της η Ε.Επ. (βλ. ενδεικτικά M.5814/ 16.7.2010 CVC/UNIVAR EUROPE/EUROCHEM, σκ.21-24) ειδικότερα και ξεχωριστά ως προς την αγορά παραγωγής των χηµικών προϊόντων κατέληξε στο συµπέρασµα ότι κάθε χηµικό προϊόν ενδέχεται να αποτελεί χωριστή αγορά προϊόντος, κυρίως λόγω της έλλειψης δυνατότητας υποκατάστασης από την πλευρά της προσφοράς ή της ζήτησης, ή άφησε ανοικτό τον ακριβή ορισµό της αγοράς προϊόντος. 10 ΠΡΟΣ Δ ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕ ΡΙΔ Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ διανεµόµενων χηµικών προϊόντων από τις συµµετέχουσες εταιρίες), καθώς και τις απόψεις ανταγωνιστών43, η σχετική αγορά της διανοµής/εµπορίας χηµικών προϊόντων δύναται να διακριθεί στις τρεις ανωτέρω αναφερόµενες υπο-αγορές, ήτοι στις: (Α1) χονδρική εµπορία χηµικών προϊόντων («trading»), (Α2) διανοµή βασικών χηµικών προϊόντων («commodities») και (Α3) διανοµή ειδικών χηµικών προϊόντων («specialties»). IV.1.2 Παραγωγή, χονδρική πώληση και διανοµή ηµιέτοιµων πλαστικών φύλλων (Αγορά Β) 32. Η γνωστοποιούσα θεωρεί ότι η παραγωγή/χονδρική πώληση και η διανοµή από τρίτα µέρη πλαστικών πρώτων υλών ορίζεται ως διακριτή αγορά ανά πλαστικό προϊόν και ότι τα ηµιέτοιµα πλαστικά προϊόντα αποτελούν διακριτή αγορά σε σχέση µε τις πλαστικές πρώτες ύλες, όπως είναι τα PP, PE και PVC. Συνεπώς, κατά τη RAVAGO, η αγορά παραγωγής, χονδρικής πώλησης και διανοµής ηµιέτοιµων πλαστικών φύλλων44 αποτελεί ακόµα µία σχετική αγορά. 33. Σηµειώνεται ότι, η RAVAGO και η ΔΕΛΗΣ δραστηριοποιούνται µόνο στη διανοµή και όχι στην παραγωγή ηµιέτοιµων πλαστικών φύλλων.45 Συνεπώς, για τους σκοπούς της παρούσης συγκέντρωσης, σχετική είναι η αγορά διανοµής ηµιέτοιµων πλαστικών φύλλων. 34. Περαιτέρω, η γνωστοποιούσα σηµειώνει ότι τα ηµιέτοιµα πλαστικά φύλλα που διανέµουν τα µέρη της συναλλαγής δεν είναι ευθέως ανταγωνιστικά, καθώς τα ηµιέτοιµα πλαστικά φύλλα που διανέµει η ΔΕΛΗΣ προορίζονται, κατά κύριο λόγο, για χρήσεις σχετιζόµενες µε υπαίθριες διαφηµίσεις, ενώ τα ηµιέτοιµα πλαστικά φύλλα που διανέµει η RAVAGO προορίζονται, κατά κύριο λόγο, για χρήση που σχετίζεται µε συσκευασίες προϊόντων (όπως λ.χ. στον κλάδο της συσκευασίας τροφίµων). Η γνωστοποιούσα εταιρία προσκόµισε λίστα µε τα προϊόντα των δύο µερών46 στη σχετική αυτή αγορά, τα οποία αν και είναι από το ίδιο υλικό (ήτοι πλαστικά, αλουµίνιο κτλ), δεν φαίνεται να είναι απολύτως εναλλάξιµα µεταξύ τους από την πλευρά της ζήτησης47. 35. Ωστόσο, για τους σκοπούς της παρούσας συγκέντρωσης, δεν κρίνεται αναγκαίος ο ακριβής ορισµός της εν λόγω προϊοντικής αγοράς, ο οποίος θα µπορούσε να παραµείνει ανοικτός, καθώς υπό οποιαδήποτε εκδοχή οριοθέτησης της σχετικής αγοράς, η γνωστοποιηθείσα πράξη δεν εγείρει σηµαντικά θέµατα σε επίπεδο ανταγωνισµού και δεν αναµένεται να περιοριστεί η λειτουργία του αποτελεσµατικού ανταγωνισµού λόγω κυρίως των σχετικά µικρών µεριδίων αγοράς των συµµετεχουσών επιχειρήσεων48. 43 Από τους ανταγωνιστές που δραστηριοποιούνται στην αγορά χηµικών, οι […] και […] και […] επιβεβαίωσαν τον ανωτέρω ορισµό. 44 Η οριοθέτηση της αγοράς των ηµιέτοιµων πλαστικών φύλλων επιβεβαιώνεται από την πλειοψηφία των ανταγωνιστών που δραστηριοποιούνται στην αγορά ηµιέτοιµων πλαστικών φύλλων στους οποίους η ΓΔΑ απέστειλε ερωτηµατολόγια. 45 Βλ. ειδικότερα σχετικά µε την παραγωγή και χονδρική πώληση, ενδεικτικά, την απόφαση της Ε.Επ. M.6905/8.5.2014 INEOS/ SOLVAY/ JV µε ανάλυση του κλάδου των προϊόντων PVC στην οποία τα µέρη της συγκέντρωσης παράγουν αλλά και διανέµουν. 46 Τα προϊόντα αυτά περιλαµβάνουν µεταξύ άλλων πάνελ αλουµινίου, ηµιέτοιµα πλαστικά φύλλα PVC διαφορετικού πάχους, πολυεστερικά και πολυκαρβονικά φύλλα, ακρυλικά προϊόντα. 47 Από τους ανταγωνιστές που δραστηριοποιούνται στη διανοµή ηµιέτοιµων πλαστικών φύλλων οι […], […], […] επιβεβαίωσαν τα ανωτέρω. 48 Bλ. παρακάτω Ενότητα V. Μερίδια αγοράς – Επηρεαζόµενες αγορές. 11 ΠΡΟΣ Δ ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕ ΡΙΔ Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ IV.1.3 Παραγωγή, χονδρική πώληση και διανοµή διογκώσιµης πολυστερίνης («Expandable Polystyrene-EPS») (Αγορά Γ) 36. O όµιλος RAVAGO δραστηριοποιείται τόσο στην αγορά παραγωγής όσο και στην αγορά χονδρικής εµπορίας/διανοµής διογκώσιµης πολυστερίνης («Expandable Polystyrene-EPS»)49. Αποτελεί τον µοναδικό παραγωγό πρώτης ύλης EPS στην Ελλάδα µέσω της θυγατρικής της ΜΟΝΟΤΕΖ ΑΕ και διανέµει την πρώτη ύλη εντός και εκτός ΕΟΧ µέσω και της εταιρίας RAVAPOR GmbH. Συγκεκριµένα, η γνωστοποιούσα δηλώνει ότι «το 2017 η Ravago παρήγαγε στην Ελλάδα, µέσω της θυγατρικής της Monotez […] τόνους EPS. Από την ποσότητα αυτή, διένειµε […] τόνους EPS στην Ελλάδα, τους οποίους πούλησε αποκλειστικά µέσω της θυγατρικής της Monotez, ενώ την υπόλοιπη ποσότητα την εξήγαγε στην Ευρώπη». 37. Σύµφωνα µε τη γνωστοποιούσα, η ΔΕΛΗΣ αποτελεί διανοµέα πρώτης ύλης EPS µόνο στην Ελλάδα, την οποία προµηθεύεται από οίκους του εξωτερικού. Συνεπώς, η εξαγοραζόµενη εταιρία δεν δραστηριοποιείται στην παραγωγή διογκώσιµης πολυστερίνης («Expandable PolystyreneEPS») αλλά σε αγορά επόµενου σταδίου της παραγωγικής διαδικασίας, ήτοι στη διανοµή του EPS. 38. Συνεπώς, για τους σκοπούς της παρούσας συγκέντρωσης οι σχετικές αγορές είναι: α) παραγωγής EPS, στην οποία δραστηριοποιείται η εξαγοράζουσα και β) εµπορίας/διανοµής EPS καθώς σε αυτήν δραστηριοποιούνται και τα δύο µέρη της συγκέντρωσης και έχουν […]50 κοινούς πελάτες ([…]). IV.2 Σχετική γεωγραφική αγορά51 39. Κατά την γνωστοποιούσα52 αναφορικά µε τη γεωγραφική έκταση των αγορών διανοµής χηµικών προϊόντων, έχει κριθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ότι οι αγορές είναι τουλάχιστον εθνικές, λαµβάνοντας υπόψη τη δοµή των πωλήσεων των εµπόρων και διανοµέων, και ιδίως λ.χ. αν χρησιµοποιούν αποθηκευτικούς χώρους που εξυπηρετούν ολόκληρη την εθνική επικράτεια, µε συνήθη ακτίνα διανοµής τα 160χµ έως 480χµ. Ωστόσο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει κρίνει ότι στις περιπτώσεις ορισµένων χωρών όπως η Μ. Βρετανία και η Ιρλανδία, ή οι Σκανδιναβικές χώρες, οι αγορές µπορεί να είναι ευρύτερες των εθνικών. 49 Σύµφωνα µε την Απόφαση ΕΑ υπ’ αριθ. 97/ΙΙ/1999, η διαστελλόµενη/διογκώσιµη πολυστερίνη (EPS) παράγεται από τη µονοµερή στερίνη, ένα προϊόν µε βάση το πετρέλαιο. Η EPS κυρίως χρησιµοποιείται στη συσκευασία και στην οικοδοµή ως µονωτικό υλικό. Εφαρµογές συσκευασίας αποτελούν οι προστατευτικές συσκευασίες για ηλεκτρικές συσκευές, λευκές συσκευές και η συσκευασία φαγητών. Στον οικοδοµικό κλάδο, η EPS χρησιµοποιείται κυρίως για σκοπούς µόνωσης (τόσο για θερµοµόνωση όσο και για ηχοµόνωση), σε εφαρµογές, όπως σανίδες και εκµαγεία για τοίχους, οροφές και δάπεδα. 50 Βλ. παραρτήµατα ΧΙΙΙ και ΧIV του 624/25-1-2019 εντύπου γνωστοποίησης. 51 Η σχετική γεωγραφική αγορά περιλαµβάνει την περιοχή στην οποία προσφέρουν ή ζητούν τα σχετικά προϊόντα ή παρέχουν τις σχετικές υπηρεσίες οι συµµετέχουσες επιχειρήσεις υπό επαρκώς οµοιογενείς συνθήκες ανταγωνισµού και η οποία µπορεί να διακριθεί από άλλες γειτονικές γεωγραφικές περιοχές, ιδίως λόγω των αισθητά διαφορετικών συνθηκών ανταγωνισµού που επικρατούν σε αυτές. Στους παράγοντες που επιτρέπουν τον προσδιορισµό της σχετικής γεωγραφικής αγοράς περιλαµβάνονται η φύση και τα χαρακτηριστικά των σχετικών προϊόντων ή υπηρεσιών, η ύπαρξη φραγµών κατά την είσοδο στην αγορά, οι προτιµήσεις των καταναλωτών, οι ουσιαστικές διαφορές στα µερίδια αγοράς των επιχειρήσεων µεταξύ γειτονικών γεωγραφικών περιοχών ή οι σηµαντικές διαφορές ως προς τις τιµές. 52 Βλ. παρ. 69 του 624/25-1-2019 εντύπου γνωστοποίησης και τις εκεί αναφερόµενες αποφάσεις Ε. Επ. Μ.6012 /25.11.2010, CD&R/CVC/UNIVAR, σκ. 26 και M.5814 16/7/2010 CVC/UNIVAR EUROPE/EUROCHEM, σκ. 25. 12 ΠΡΟΣ Δ ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕ ΡΙΔ Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 40. Αντίστοιχα για την αγορά ηµιέτοιµων πλαστικών φύλλων η RAVAGO θεωρεί ότι η σχετική γεωγραφική αγορά είναι η Ελληνική επικράτεια. 41. Δεδοµένου ότι τα προϊόντα που αφορά η υπό κρίση συγκέντρωση στις δύο πρώτες αγορές (Α και Β) διατίθενται σε όλη την Ελλάδα υπό επαρκώς οµοιογενείς συνθήκες ανταγωνισµού, ως σχετική γεωγραφική αγορά µπορεί να θεωρηθεί τουλάχιστον η Ελληνική επικράτεια. Ωστόσο, η οριοθέτηση της σχετικής γεωγραφικής αγοράς θα µπορούσε να παραµείνει ανοικτή καθώς η υπό έλεγχο συγκέντρωση δεν εγείρει ζητήµατα ως προς την οµαλή λειτουργία του ανταγωνισµού υπό οποιονδήποτε εύλογο ορισµό της γεωγραφικής αγοράς. 42. Η γνωστοποιούσα θεωρεί ότι ο Ευρωπαϊκός Οικονοµικός Χώρος («ΕΟΧ») αποτελεί τη σχετική γεωγραφική αγορά καθώς53 «οι παραγωγοί EPS, όπως η Ravago, πωλούν EPS σε όλη την Ευρώπη και µάλιστα κατά κανόνα απευθείας στους πελάτες τους, χωρίς να χρησιµοποιούν διανοµείς. Το EPS γενικά µεταφέρεται, κατά µέσον όρο, σε αρκετές εκατοντάδες χιλιόµετρα (βλ. Υπόθεση Ευρωπαϊκής Επιτροπής, M.8015 – Synthos/Inneos Styrenics, παρ. 22-24). Οµοίως, στην Ελλάδα, πωλείται EPS απευθείας από τους παραγωγούς EPS που εδρεύουν σε Ευρωπαϊκές χώρες (π.χ. Synthos (Πολωνία, Γαλλία, Τσεχία), Versalis (Ιταλία), BASF (Γερµανία)) στους πελάτες που το χρησιµοποιούν σαν πρώτη ύλη για την παραγωγή µιας µεγάλης γκάµας τελικών προϊόντων..». 43. Σύµφωνα µε αποφάσεις της Ε.Επ.54, γίνεται δεκτό ότι οι παραγωγοί EPS εξυπηρετούν πελάτες εγκατεστηµένους σε όλο τον ΕΟΧ καθώς το EPS µεταφέρεται, κατά µέσο όρο, σε αρκετές εκατοντάδες χιλιόµετρα55 ενώ περαιτέρω οι τιµές σε όλες τις µεγάλες ευρωπαϊκές χώρες όπου πωλείται το EPS είναι παρόµοιες. Επιπλέον, από την επικοινωνία της ΓΔΑ µε ανταγωνιστές και πελάτες των µερών επιβεβαιώθηκε η δραστηριοποίηση ξένων οίκων στην Ελλάδα56 καθώς και η δυνατότητα των εγκατεστηµένων στην Ελλάδα πελατών57 να προµηθεύονται απευθείας την πρώτη ύλη EPS από εταιρίες του εξωτερικού. Επισηµαίνεται ότι µεγάλο µέρος της ζήτησης καλύπτεται από το εξωτερικό, αφού υπάρχει µόνο ένας παραγωγός EPS στην Ελλάδα αυτή την στιγµή και ο οποίος εξάγει το µεγαλύτερο µέρος της παραγωγής του 58. Συνεπώς, για τους ως άνω λόγους, εκτιµάται ότι η γεωγραφική αγορά της ως άνω αναφερόµενης αγοράς EPS είναι τουλάχιστον ο ΕΟΧ. 53 Βλ. παρ. 78 του 624/25-1-2019 εντύπου γνωστοποίησης. Απόφαση της Ε.Επ. Μ.8015/26.8.2016, SYNTHOS/INEOS STYRENICS, σκ. 21-24 και Απόφαση της Ε.Επ Μ.3578 /1.7.2005, BP/NOVA CHEMICALS/JV, σκ. 28-29. 55 Λόγω των χαρακτηριστικών του, σε κόκκους, µικρής µάζας και µικρού βάρους. 56 Βλ. επιστολές των εταιριών […], […], […]. 57 Βλ. επιστολές των εταιριών […], […]. 58 Όπως αναφέρθηκε, ο παραγωγός αυτός είναι η εταιρία ΜΟΝΟΤΕΖ του οµίλου RAVAGO η οποία, σύµφωνα µε τη γνωστοποιούσα, το 2017 παρήγαγε στην Ελλάδα, […] τόνους EPS. Από την ποσότητα αυτή, διένειµε […] τόνους EPS στην Ελλάδα, ενώ την υπόλοιπη ποσότητα την εξήγαγε στην Ευρώπη». 54 13 ΠΡΟΣ Δ ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕ ΡΙΔ Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ V. ΜΕΡΙΔΙΑ ΑΓΟΡΑΣ - ΕΠΗΡΕΑΖΟΜΕΝΕΣ ΑΓΟΡΕΣ59 44. Σύµφωνα µε όσα προεκτέθηκαν, οι σχετικές αγορές για τις οποίες θα πρέπει να εξεταστούν και να εκτιµηθούν τα µερίδια αγοράς των µερών είναι: Α1) η αγορά χονδρικής εµπορίας χηµικών προϊόντων («trading»), Α2) η αγορά διανοµής βασικών χηµικών προϊόντων («commodities»), Α3) η αγορά διανοµής ειδικών χηµικών προϊόντων («specialties»), Β) η αγορά διανοµής/εµπορίας ηµιέτοιµων πλαστικών φύλλων, Γ) η αγορά παραγωγής και εµπορίας διογκώσιµης πολυστερίνης EPS. 45. Οι συµµετέχουσες εταιρίες (όµιλος RAVAGO και ΔΕΛΗΣ) δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα ταυτοχρόνως σε τρεις από τις πέντε ανωτέρω αγορές ως ανταγωνιστές, τις Α2, Α3 και Β καθώς και στον ΕΟΧ στην Γ. Ως εκ τούτου, στις εν λόγω αγορές, η υπό κρίση πράξη αναφέρεται σε οριζόντια συγκέντρωση. Στην αγορά Α1 δραστηριοποιείται µόνο ο όµιλος RAVAGO. 46. Περαιτέρω, στην αγορά Γ παραγωγής και εµπορίας διογκώσιµης πολυστερίνης (EPS), ο αποκτών όµιλος RAVAGO αποτελεί δυνητικό προµηθευτή της εξαγοραζόµενης ΔΕΛΗΣ και συνεπώς θα πρέπει να αξιολογηθούν και τα κάθετα αποτελέσµατά της εν λόγω συγκέντρωσης αναφορικά µε την εµπορία/διανοµή EPS. V.1 Μερίδια αγοράς στη σχετική αγορά χονδρικής εµπορίας χηµικών προϊόντων («trading») 47. Αναφορικά µε τα µερίδια των µερών στις επιµέρους υπο-αγορές διανοµής χηµικών προϊόντων, η γνωστοποιούσα σηµειώνει60 ότι δεν υφίσταται διαθέσιµη επίσηµη πηγή για την άντληση ποσοτικών στοιχείων ως προς το σύνολο της εν λόγω αγοράς. Για το λόγο αυτό, τα µέρη της συναλλαγής «υποβάλλουν πολύ συντηρητικές εκτιµήσεις ως προς το συνολικό µέγεθος της σχετικής αγοράς», καθώς «οι εκτιµήσεις των µερών αφορούν το σύνολο της αγοράς διανοµής (από τρίτα µέρη) χηµικών προϊόντων, ενώ στην πραγµατικότητα το µέγεθος της αγοράς παραγωγής και χονδρικής εµπορίας χηµικών είναι σηµαντικά µεγαλύτερο, καθώς οι πελάτες συνήθως προµηθεύονται κατ’ εναλλαγή χηµικά τα οποία διανέµουν τρίτα µέρη και χηµικά τα οποία διανέµουν οι ίδιοι οι παραγωγοί τους.». 48. Σύµφωνα µε τη γνωστοποιούσα, στη σχετική αγορά χονδρικής εµπορίας χηµικών προϊόντων («trading»), το µερίδιο αγοράς σε αξία του οµίλου RAVAGO για το έτος 2017 υπολογίζεται σε [0-5]%, αφού οι πωλήσεις στη συγκεκριµένη αγορά υπολογίζονται σε […]€ για το 2017, ενώ το µέγεθος της εκτιµάται από τη γνωστοποιούσα σε 277,261 εκατ. €. Η εταιρία ΔΕΛΗΣ δεν 59 Ως «επηρεαζόµενη αγορά» νοείται: α) Κάθε σχετική αγορά στην οποία ασκούν επιχειρηµατικές δραστηριότητες δύο ή περισσότερες από τις συµµετέχουσες στη συγκέντρωση επιχειρήσεις, εφόσον εκτιµάται ότι η συγκέντρωση θα οδηγήσει σε συνολικό µερίδιο στην αγορά αυτή ύψους τουλάχιστον 15% (η περίπτωση αφορά οριζόντιες σχέσεις), καθώς και β) Κάθε σχετική αγορά στην οποία ασκεί επιχειρηµατικές δραστηριότητες οποιαδήποτε συµµετέχουσα επιχείρηση και βρίσκεται σε προηγούµενο ή επόµενο στάδιο της παραγωγικής ή εµπορικής διαδικασίας του προϊόντος σε σχέση µε την αγορά στην οποία δραστηριοποιείται άλλη συµµετέχουσα επιχείρηση, και οποιοδήποτε από τα ατοµικά ή συνδυασµένα µερίδια αγοράς των επιχειρήσεων αυτών, σε οποιοδήποτε στάδιο της παραγωγικής ή εµπορικής διαδικασίας, ανέρχεται σε 25% τουλάχιστον, ανεξάρτητα αν µεταξύ των µερών υφίσταται σχέση προµηθευτή/πελάτη (η περίπτωση αφορά τις κάθετες σχέσεις). 60 Βλ. παρ. 71 του 624/25-1-2019 εντύπου γνωστοποίησης. 61 Σε συµφωνία προς προηγούµενες γνωστοποιήσεις σε Αρχές Ανταγωνισµού, τα µέρη ακολουθούν την εξής µεθοδολογία προκειµένου να εκτιµήσουν το συνολικό µέγεθος των σχετικών αγορών: Αφετηρία των 14 ΠΡΟΣ Δ ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕ ΡΙΔ Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ δραστηριοποιείται στην Ελλάδα στην υπό εξέταση σχετική αγορά. Σηµειώνεται ότι η ανταγωνίστρια εταιρία […]62, η οποία δραστηριοποιείται στην ίδια αγορά Α1, θεωρεί ότι δεν θα επηρεαστούν οι ανταγωνιστικές συνθήκες της Α1. 49. Λαµβάνοντας υπόψη τα ανωτέρω, η εν λόγω αγορά δεν θεωρείται επηρεαζόµενη και από την εξεταζόµενη συγκέντρωση δεν µεταβάλλεται το µερίδιο αγοράς του οµίλου RAVAGO (λόγω της εξαγοράς της ΔΕΛΗΣ) και κατ’ επέκταση δεν µεταβάλλονται οι συνθήκες ανταγωνισµού και η δοµή της εν λόγω σχετικής αγοράς. V.2 Μερίδια αγοράς στην σχετική αγορά διανοµής/εµπορίας βασικών χηµικών προϊόντων («commodities») 50. Στην σχετική αγορά διανοµής βασικών χηµικών προϊόντων («commodities»), δραστηριοποιείται τόσο ο όµιλος RAVAGO όσο και η εξαγοραζόµενη. Τα µερίδια αγοράς σε αξία του οµίλου RAVAGO και της εταιρίας ΔΕΛΗΣ, σύµφωνα µε τη γνωστοποιούσα, ανέρχονται σε [0-5]% και [0-5]% αντίστοιχα για το 2017, αφού το µέγεθος της αγοράς εκτιµάται σε 242,5563 εκατ. ευρώ και οι πωλήσεις του οµίλου RAVAGO και της ΔΕΛΗΣ στη συγκεκριµένη σχετική αγορά υπολογίστηκαν σε […] € και […] € αντίστοιχα. 51. Η ανταγωνίστρια […] υπολογίζει το µερίδιό64 της στην εξεταζόµενη σχετική αγορά για την περίοδο 2016-2018 σε [15-25]%. Η […]65 θεωρεί ότι συνολικά στην αγορά Α το µερίδιό της εκτιµήσεων αποτελεί η εκτίµηση του συνολικού κύκλου εργασιών στην Ελλάδα που αντιστοιχεί στην παραγωγή χηµικών προϊόντων. Στην κλαδική έκθεση του ΙΟΒΕ για την Χηµική Βιοµηχανία στη Ελλάδα, Απρίλιος 2018, (http://iobe.gr/docs/research/en/RES_05_F_25042018_EN.pdf) το 2016 ο συνολικός κύκλος εργασιών στην Ελλάδα που αντιστοιχεί στην παραγωγή χηµικών προϊόντων ανέρχεται σε 2,2 δις Ευρώ. Η γνωστοποιούσα ισχυρίζεται ότι καθώς η διανοµή χηµικών προϊόντων (από τρίτα µέρη) αντιστοιχεί στο 30% του συνόλου των παραγόµενων χηµικών προϊόντων, το συνολικό µέγεθος της αγοράς διανοµής (από τρίτα µέρη) χηµικών προϊόντων στην Ελλάδα εκτιµάται πολύ συντηρητικά ότι ανέρχεται περίπου σε 660 (2,2*30%) εκατ. Ευρώ το 2016. Η γνωστοποιούσα επισηµαίνει ότι η διανοµή χηµικών στην Ελλάδα, σύµφωνα µε πιο ακριβείς εκτιµήσεις των µερών, είναι τελικά µεγαλύτερη από το µέσο όρο σε όλα τα Ευρωπαϊκά κράτη, […] εκτιµά ότι η διανοµή αντιστοιχεί τελικά σε µεγαλύτερο ποσοστό του συνόλου των παραγόµενων χηµικών προϊόντων (30%). Βάσει αυτής της εκτίµησης, τα µέρη προβαίνουν σε πιο ακριβείς εκτιµήσεις για τις τρεις υπό-αγορές, την αγορά χονδρικής εµπορίας («trading»- 40% του συνόλου της αγοράς διανοµή χηµικών), την αγορά διανοµής βασικών προϊόντων («commodities»- 35% του συνόλου της αγοράς διανοµή χηµικών) και την αγορά διανοµής ειδικών προϊόντων («specialties»- 25% του συνόλου της αγοράς διανοµή χηµικών). Βάσει αυτών των εκτιµήσεων, για το 2016, το συνολικό µέγεθος της αγοράς χονδρικής εµπορίας («trading») είναι 264 εκ. Ευρώ, της αγοράς διανοµής βασικών προϊόντων («commodities») είναι 231 εκατ. Ευρώ και της αγοράς διανοµής ειδικών προϊόντων («specialties») είναι 145,2 εκ. Ευρώ. […] Η RAVAGO CHEMICALS διευκρινίζει ότι δεν υφίστανται διαθέσιµες επίσηµες πληροφορίες για το συνολικό µέγεθος της σχετικής αγοράς και, εξ αυτού του λόγου, για την εξεύρεση των µεριδίων αγοράς τα µέρη εφαρµόζουν έναν διορθωτικό παράγοντα, ενώ στην πραγµατικότητα τα µερίδια αγοράς είναι χαµηλότερα από εκείνα που προκύπτουν βάσει των ως άνω εκτιµήσεων του συνολικού µεγέθους των αγορών. Επιπροσθέτως για τα µερίδια αγοράς στην αγορά χηµικών η γνωστοποιούσα σηµειώνει ότι έγινε χρήση της µελέτης της ICAP, Βασικά Χηµικά-Χηµικές Πρώτες Ύλες, Απρίλιος 2017, βλ. Παράρτηµα ΙΧ της υπ’ αρ. πρωτ. 1303/15.2.2019 επιστολής της RAVAGO CHEMICALS µε την οποία προσκοµίστηκαν συµπληρωµατικά στοιχεία στη ΓΔΑ. 62 Βλέπε την υπ’ αριθ. πρωτ. 1919/13.3.2019 απάντηση της εταιρίας. Να σηµειωθεί ότι η εταιρία υπολογίζει το µέγεθος της Α1 αγοράς σε περίπου 600 εκ € για το 2018. Λαµβάνοντας υπόψη αυτό το µέγεθος αγοράς, το µερίδιο της RAVAGO επανυπολογίζεται σε [0-5]%, ποσοστό που είναι το µισό περίπου από αυτό που δήλωσε η γνωστοποιούσα. Επιπροσθέτως η […] προσκόµισε στοιχεία από τα οποία προκύπτει ότι το µέγεθος της αγοράς Α1 για το 2017 ανέρχεται σε […]€, στην οποία περίπτωση το µερίδιο της RAVAGO θα είναι περίπου [0-5]% (µεγαλύτερο από τους υπολογισµούς της RAVAGO, αλλά ακόµα εξαιρετικά χαµηλό). 63 Για τον υπολογισµό βλέπε την υποσηµείωση 61 ανωτέρω. 64 Βλέπε και την υπ’ αριθ. πρωτ. 1949/14.3.2019 απάντηση […], όπου υπολογίζει το σύνολο της αγοράς Α σε 219 εκ € και 221,3 εκ € για τα έτη 2017 και 2018. Η γνωστοποιούσα αναφέρει ότι το σύνολο της αγοράς Α 15 ΠΡΟΣ Δ ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕ ΡΙΔ Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ανέρχεται σε [15-25]% χωρίς να συµπεριλαµβάνει πωλήσεις που γίνονται από εταιρίες στο εξωτερικό µε προµήθεια αντιπροσωπείας. Επίσης, συνολικά για την αγορά Α, υπολογίζει την αγορά σε περίπου 381 εκ € για το 201766. 52. Δεδοµένου ότι το αθροιστικό µερίδιο αγοράς σε αξία των συµµετεχουσών εταιριών στην υπό εξέταση σχετική αγορά εκτιµάται σε [0-5]% για το 2017, δεν αναµένεται µεγάλη αύξηση του µεριδίου αγοράς της νέας οντότητας σε αυτή. Λόγω του γεγονότος ότι το αθροιστικό µερίδιο αγοράς των συµµετεχουσών επιχειρήσεων στην υπό κρίση συγκέντρωση δεν ξεπερνά το 15% της αγοράς, η διανοµή βασικών χηµικών προϊόντων («commodities») δεν θεωρείται επηρεαζόµενη αγορά για την υπό κρίση πράξη. 53. Λαµβάνοντας υπόψη τα ανωτέρω και σύµφωνα µε την άποψη ανταγωνιστριών εταιριών στη συγκεκριµένη σχετική αγορά, όπου θεωρούν ότι η υπό κρίση συγκέντρωση δεν θα έχει επιπτώσεις στην λειτουργία του ανταγωνισµού σε εθνικό επίπεδο67 καθώς και την εκτίµηση ότι το αθροιστικό µερίδιο αγοράς της νέας οντότητας θα είναι µικρό, δεν αναµένεται σηµαντική µεταβολή των ανταγωνιστικών συνθηκών και στην δοµή της εν λόγω σχετικής αγοράς. V.3 Μερίδια αγοράς στη σχετική αγορά διανοµής ειδικών χηµικών προϊόντων («specialties») 54. Στη σχετική αγορά διανοµής ειδικών χηµικών προϊόντων («specialties») δραστηριοποιείται τόσο ο όµιλος RAVAGO όσο και η εξαγοραζόµενη. Οι κύριοι προµηθευτές της RAVAGO στην αγορά Α3 είναι εγκατεστηµένοι σε […]. Οι κύριοι προµηθευτές της ΔΕΛΗΣ στην ίδια αγορά είναι η […], […], […] και […].68 Σηµειώνεται δε ότι µε την […], την […] και την […]. 55. Σύµφωνα µε την κλαδική69 έρευνα του ΙΟΒΕ, η χηµική βιοµηχανία χαρακτηρίζεται από ισχυρές κάθετες διασυνδέσεις κυρίως στο τοµέα των βασικών χηµικών, µεγάλο εύρος δραστηριοτήτων και παραγόµενων προϊόντων και υψηλή διεθνοποίηση. Αν και δραστηριοποιείται πληθώρα εταιριών στην συγκεκριµένη αγορά, η καθεµία από αυτές παράγει ή διανέµει διαφορετική γκάµα προϊόντων. Η κλαδική µελέτη της ICAP70 αναφέρει προσθέτως ότι στον κλάδο δραστηριοποιείται σηµαντικός αριθµός επιχειρήσεων, ορισµένες εκ των οποίων παρουσιάζουν µικτή δραστηριότητα τόσο ως προς τα εξεταζόµενα προϊόντα (ήτοι παραγωγή και εισαγωγές/εµπορία) όσο και ως προς τον κλάδο χηµικών γενικότερα (συνδυασµός τελικών και ενδιάµεσων προϊόντων. ανέρχεται σε 672,21 για το 2017. Αλλά ακόµα και αν θεωρηθεί ότι το σύνολο της αγοράς Α για το 2017 είναι στο ποσό που προσκόµισε […], το συνολικό µερίδιο αγοράς των µερών ανέρχεται σε [5-10]% για την RAVAGO και [5-10]% για την ΔΕΛΗΣ (αθροιστικά [10-15]%). 65 Βλ. την υπ’ αριθ. πρωτ. 1876/13-3-2019 επιστολή της εταιρίας […]. 66 Σύµφωνα µε το µέγεθος αγοράς που προκύπτει από τα στοιχεία που προσκόµισε […], η ΓΔΑ εκτίµησε ότι τα µερίδια του οµίλου RAVAGO και της ΔΕΛΗΣ ανέρχονται σε [0-5]% και [0-5]% συνολικά για το σύνολο της Α αγοράς. 67 Βλ την υπ’ αριθ. πρωτ 1949/14-3-2019 επιστολή της εταιρίας […] και την υπ’ αριθ. πρωτ. 1876/13-3-2019 επιστολή της εταιρίας […]. […] αναφέρει ότι η συγκέντρωση ναι µεν επηρεάζει τον ανταγωνισµό στην αγορά, αλλά η ίδια δεν θα επηρεαστεί καθώς δεν επηρεάζεται η είσοδος νέων επιχειρήσεων. 68 Βλ. παράρτηµα VIIB της υπ’ αρ. πρωτ. 1303/15.2.2019 επιστολής της RAVAGO CHEMICALS µε την οποία προσκοµίστηκαν συµπληρωµατικά στοιχεία στη ΓΔΑ. 69 Βλέπε την κλαδική έρευνα του ΙΟΒΕ Απριλίου 2018, υποσηµ. 61, σελ 23. 70 Βλ. κλαδική µελέτη ICAP, υποσηµ. 47, σελ. 43. 16 ΠΡΟΣ Δ ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕ ΡΙΔ Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 56. Σύµφωνα µε τη γνωστοποιούσα, τα µερίδια αγοράς σε αξία του οµίλου RAVAGO και της ΔΕΛΗΣ ανέρχονται σε [10-15]% και [0-5]% αντίστοιχα για το έτος 2017, αφού το µέγεθος της αγοράς εκτιµάται από τη γνωστοποιούσα σε 152,46 εκατ. ευρώ71 και οι πωλήσεις του οµίλου RAVAGO και της ΔΕΛΗΣ στη συγκεκριµένη αγορά υπολογίστηκαν σε […] € και […] € αντίστοιχα. 57. Σύµφωνα µε τα προσκοµισθέντα από τη γνωστοποιούσα στοιχεία, το αθροιστικό µερίδιο αγοράς σε αξία των δύο εταιριών στην υπό εξέταση σχετική αγορά υπολογίζεται για το 2017 σε [10-15]% ή [10-15]% σύµφωνα µε τον επανυπολογισµό της ΓΔΑ. Κατά την γνωστοποιούσα, στην αγορά δραστηριοποιούνται ανταγωνιστές µε σηµαντικά µερίδια όπως, για την τριετία 20152017, οι εταιρίες η […]72 µε µερίδιο [15-25]%, η […] µε µερίδιο [15-25]%, η […] µε µερίδιο [10-15]% και η […]73 µε µερίδιο [10-15]%. 58. Σε ερωτηµατολόγια που εστάλησαν στις εταιρίες […], […] και […], ανταγωνίστριες της RAVAGO CHEMICALS, απάντησαν74 ότι δεν θα δηµιουργηθεί πρόβληµα ανταγωνισµού στην σχετική αγορά. 59. Σηµειώνεται ότι για την εν λόγω αγορά δεν υπάρχουν πρόσφατες κλαδικές µελέτες. Οι τελευταίες διαθέσιµες στηρίζονται σε στατιστικά στοιχεία των ετών 2015 και 2016. Σύµφωνα µε τον […]75, η σχετική αγορά αναπτύσσεται µε ρυθµό 3% ετησίως, εκτίµηση µε την οποία φαίνεται να συµφωνούν και ανταγωνιστές των µερών. 60. Λαµβάνοντας υπόψη την έλλειψη ακριβών στοιχείων για την αγορά διανοµής των προϊόντων, για την εκτίµηση της αγοράς Α3 χρησιµοποιείται το µέγεθος της φαινοµενικής κατανάλωσης76. Σηµειώνεται ότι αν και το γνωστοποιούν µέρος ορίζει την σχετική αγορά, 71 Βλ. ανωτέρω υποσηµ. 61. […] […]. 73 […] 74 Βλ. την υπ’ αρ.πρωτ. 1949/14.3.2019 απάντηση της […], η οποία αναφέρει ότι έχει µερίδιο αγοράς στην αγορά Α3 [5-10]%

(2018)και [5-10]%

(2017)καθώς και τη διευκρίνιση της εταιρείας σχετικά µε τη µη δηµιουργία σηµαντικών εµποδίων εισόδου στην αγορά νέων επιχειρήσεων. Σύµφωνα µε την εταιρεία το συνολικό µέγεθος της αγοράς Α ανέρχεται σε 221,3 εκ € και 219 εκ € για τα έτη 2018 και 2017 αντίστοιχα. Ωστόσο, ακόµα και αν θεωρηθεί ότι το σύνολο της αγοράς Α για το 2017 είναι το ποσό που προσκόµισε […], το συνολικό µερίδιο αγοράς των µερών ανέρχεται σε [5-10]% για την RAVAGO και [5-10]% για την ΔΕΛΗΣ (αθροιστικά [10-15]%). Επιπροσθέτως µε την υπ’αριθ. 1876/13-3-2019 απάντησή της, η […] προσκόµισε µερίδια αγοράς συνολικά για την αγορά Α, όπου αναφέρει ότι το µερίδιο της RAVAGO CHEMICALS ανέρχεται σε [0-5]% για το 2018 και συνεπώς δεν θα υπάρξει πρόβληµα στην σχετική αγορά αφού το αθροιστικό τους µερίδιο δεν θα υπερβαίνει το [5-10]%. Στους υπολογισµούς της […], δεν ελήφθησαν υπόψη στο µέγεθος της αγοράς οι πωλήσεις που γίνονται από εταιρίες στο εξωτερικό (πολυεθνικές) µε προµήθεια αντιπροσωπείας. Συνεπώς τα µερίδια των µερών θα ήταν ακόµη µικρότερα […] µε τις υπ’ αρ. πρωτ. 1911/13.3.2019 και 1835/8.3.2019 απαντήσεις της, ουσιαστικά υπολογίζει το µερίδιο αγοράς της στην αγορά Α3 σε [0-5]% και [0-5]% ([…]€-2018 και […]€-2017). Αν ληφθεί ως µέγεθος της αγοράς ο υπολογισµός της […], τότε τα µερίδια των µερών για το 2017 στην αγορά Α3 ανέρχονται σε [15-25]% και της ΔΕΛΗΣ σε [0-5]% (αθροιστικά [25-35]%). Ωστόσο, λαµβάνοντας υπόψη την πολύ περιορισµένη γκάµα προϊόντων που παρέχει/εµπορεύεται η εταιρία σε σχέση µε τα δύο µέρη, θεωρείται ότι οι υπολογισµοί της βασίζονται σε στενά ορισµένη αγορά. Η […] δεν προσκόµισε τα µερίδια αγοράς των ανταγωνιστών της, ωστόσο θεωρεί ότι ακόµα και αν τα µερίδια αγοράς των δύο µερών της συγκέντρωσης αυξηθούν, δεν θα επηρεαστεί η ίδια καθώς δεν εµποδίζεται η είσοδος νέων επιχειρήσεων. 75 Βλ. την αρ. πρωτ. 1492/22.2.2019 απαντητική επιστολή του προς τη ΓΔΑ. 76 Σύµφωνα µε την προαναφερθείσα µελέτη του ΙΟΒΕ, ο.π., υποσηµ. 61, η φαινοµενική κατανάλωση ισούται µε την αξία της εγχώριας παραγωγής πλην τις εξαγωγές συν τις εισαγωγές. Η φαινοµενική κατανάλωση ισούται µε την πραγµατική κατανάλωση όταν τα αποθέµατα παραµένουν σταθερά. Επιπροσθέτως, καθώς η παραγωγή και 72 17 ΠΡΟΣ Δ ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕ ΡΙΔ Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ λαµβάνοντας υπόψη του µόνο την διανοµή χηµικών προϊόντων από τρίτα µέρη, η ΓΔΑ προέβη και σε υπολογισµούς µεριδίων της εν λόγω αγοράς µε βάση και τον ευρύτερο ορισµό της σχετικής αγοράς διανοµής ειδικών χηµικών προϊόντων συµπεριλαµβάνοντας τη διανοµή τόσο από παραγωγούς όσο και από τρίτα µέρη77. Ανεξαρτήτως της πηγής προµήθειας των χηµικών, τα προϊόντα αυτά µπορούν να θεωρηθούν εναλλάξιµα για τους πελάτες των διανοµέων/εµπόρων. Σύµφωνα µε τα στοιχεία στην έκθεση του ΙΟΒΕ, η φαινοµενική κατανάλωση των ειδικών χηµικών ανέρχεται78 για το 2017 σε 1.472 εκ € και τα µερίδια των δύο µερών (όµιλος RAVAGO και ΔΕΛΗΣ αντίστοιχα) σε [0-5]% και της [0-5]%. Τα ποσοστά αυτά είναι χαµηλά, διότι έχει ληφθεί υπόψη τον σύνολο των ειδικών χηµικών προϊόντων της Α3 και όχι µόνο τα προϊόντα που εµπορεύονται τα µέρη. 61. Επικουρικά αναφέρεται ότι οι εταιρίες που δραστηριοποιούνται στις επιµέρους αγορές Α1, Α2 και Α3 δεν εµπορεύονται/διανέµουν όλες τα ίδια προϊόντα. Από τα προσκοµισθέντα στοιχεία προκύπτει ότι από τις […] κατηγορίες χηµικών της αγοράς Α που εµπορεύεται η RAVAGO και τις […] κατηγορίες που εµπορεύεται η ΔΕΛΗΣ, υπάρχει αλληλοεπικάλυψη σε […] κατηγορίες79 της RAVAGO και […] της ΔΕΛΗΣ. 62. Ως εκ τούτου, για την υπό κρίση πράξη η υπό εξέταση σχετική αγορά δεν αποτελεί επηρεαζόµενη αγορά. Σύµφωνα δε και µε την άποψη ανταγωνιστριών εταιριών στη συγκεκριµένη αγορά80, η εν λόγω συγκέντρωση δεν θα έχει επιπτώσεις στην λειτουργία του ανταγωνισµού σε εθνικό επίπεδο. 63. Λαµβάνοντας υπόψη τα ανωτέρω, η υπό κρίση πράξη δεν αναµένεται να µεταβάλει σηµαντικά τις ανταγωνιστικές συνθήκες και τη δοµή της εν λόγω σχετικής αγοράς. V.4 Αγορά χονδρικής πώληση και διανοµής ηµιέτοιµων πλαστικών φύλλων81 64. Στην σχετική αγορά διανοµής/εµπορίας ηµιέτοιµων πλαστικών φύλλων δραστηριοποιείται τόσο ο όµιλος RAVAGO όσο και η εξαγοραζόµενη. Τα µερίδια αγοράς σε αξία του οµίλου RAVAGO και της ΔΕΛΗΣ ανέρχονται σε [0-5]% και [10-15]% αντίστοιχα για το έτος 2017, οι εισαγωγές δεν περιλαµβάνουν τα περιθώρια κέρδους των χονδρεµπόρων, η φαινοµενική κατανάλωση δίνει µία αίσθηση της αγοράς που είναι ελαφρώς υποτιµηµένη. Άρα τα πραγµατικά µερίδια θα είναι µικρότερα από τα εδώ υπολογισθέντα. 77 Βλ. και ανωτέρω υποσηµ. 61. Η ΓΔΑ προέβη σε υπολογισµούς µε βάση και τον ευρύτερο υπολογισµό της αγορά, δεδοµένης της ιδιαιτερότητας της αγοράς Α3 στην Ελλάδα η οποία χαρακτηρίζεται από µεγάλο αριθµό εισαγωγών από προµηθευτές του εξωτερικού βλ. µελέτη ΙΟΒΕ, ο.π. υποσηµ.61, σελ.41. 78 Ο υπολογισµός στηρίζεται σε στοιχεία αποκλειστικά για τα ειδικά χηµικά και είναι ο ακόλουθος: (παραγωγή 710 εκ € -εξαγωγές 325 εκ € + εισαγωγές 1.044 εκ €) 1.429 εκ € για το 2016. Αν σε αυτό το ποσό υπολογιστεί µία αύξηση 3% τότε για το 2017, η φαινοµενική κατανάλωση ανέρχεται σε 1472 και 1516 για τα έτη 2017 και 2018 αντίστοιχα. Βλ. Μελέτη ΙΟΒΕ, ο.π., υποσηµ. 61, σελ. 11, 12 και 40. 79 Να σηµειωθεί ότι […]. 80 Βλ. επιστολές των εταιριών […], […], […]. 81 Σύµφωνα µε την γνωστοποιούσα (βλ. παράρτηµα VI της υπ’ αρ. πρωτ. 1303/15.2.2019 επιστολή της στη ΓΔΑ), τα ηµιέτοιµα πλαστικά φύλλα που εµπορεύονται τα δύο µέρη είναι τα ακόλουθα: όπως

1. i)Αλουµινένια φύλλα (φύλλα που βγαίνουν σε ρολό που χρησιµοποιείται για την κατασκευή ασφαλτόπανων),
2. ii)Αλουµινένια σύνθετα φύλλα (φύλλα που χρησιµοποιούνται κατά την κατασκευή πορτών (γέµιση εσωτερικού µαζί µε τζάµι) ή κατά την κατασκευή πλαισίων διαφηµιστικών πινακίδων δρόµων), iii) PVC φύλλα (φύλλα άκαµπτου pvc που έχει λειανθεί, πάχους < 1mm),
3. iv)PVC φύλλα (διελασµένο PVC, πάχους > 1mm),
4. v)Συστελλόµενη ταινία πολυολεφίνης,
5. vi)Ταινίες πολλαπλών στρώσεων, vii) Ακρυλικά προϊόντα, viii) Πολυεστερικά φύλλα και
6. ix)Πολυκαρβονικά φύλλα. 18 ΠΡΟΣ Δ ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕ ΡΙΔ Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ αφού το µέγεθος της αγοράς εκτιµάται από τη γνωστοποιούσα σε 2182 εκατ. ευρώ και οι πωλήσεις του οµίλου RAVAGO και της ΔΕΛΗΣ στη συγκεκριµένη αγορά υπολογίστηκαν σε […] € και […] € αντίστοιχα. Σύµφωνα µε τα στοιχεία που προσκόµισε η γνωστοποιούσα, το αθροιστικό µερίδιο αγοράς των δύο εταιριών στην αγορά διανοµής/εµπορίας πλαστικών, ανέρχεται το 2017 σε [10-15]% σε αξία. Η γνωστοποιούσα σηµειώνει ότι τα προϊόντα που εµπορεύονται τα µέρη δεν είναι ευθέως ανταγωνιστικά καθώς δεν χρησιµοποιούνται για τον ίδιο σκοπό. 65. Ως εκ τούτου, αναµένεται αύξηση του µεριδίου αγοράς του οµίλου RAVAGO λόγω της εξεταζόµενης συγκέντρωσης στη εν λόγω σχετική αγορά, αλλά δεν αναµένεται µεταβολή των ανταγωνιστικών συνθηκών και της δοµής της αγοράς83 καθώς το αθροιστικό µερίδιο της νέας οντότητας υπολογίζεται κάτω από 15%. Συνεπώς η αγορά διανοµής/ εµπορίας ηµιέτοιµων πλαστικών φύλλων δεν συνιστά επηρεαζόµενη αγορά για τους σκοπούς της υπό κρίση συγκέντρωσης. V.5 Αγορά Παραγωγής, χονδρικής πώλησης και διανοµής διογκώσιµης πολυστερίνης («Expandable Polystyrene-EPS») 66. Όπως προαναφέρθηκε, ο αποκτών όµιλος RAVAGO δραστηριοποιείται και σε προηγούµενο (παραγωγής) αλλά και στο ίδιο στάδιο της εφοδιαστικής αλυσίδας του προϊόντος (χονδρική πώληση/διανοµή) σε σχέση µε το στάδιο που δραστηριοποιείται η εξαγοραζόµενη. Συνεπώς, όσον αφορά στην αγορά παραγωγής του EPS δεν υπάρχει οριζόντια διάσταση της συγκέντρωσης ενώ όσον αφορά στη αγορά διανοµής του EPS, διαπιστώνεται τόσο κάθετη όσο οριζόντια διάσταση της εν λόγω συγκέντρωσης. 67. Σύµφωνα µε τη γνωστοποιούσα, το συνολικό µέγεθος της αγοράς εµπορίας/διανοµής EPS (πωλήσεις από παραγωγούς και διανοµείς) στον ΕΟΧ για το 2017 ανήλθε σε 1.450.00084 τόνους. Όσον αφορά τα σχετικά µερίδια αγοράς, από τα προσκοµισθέντα στοιχεία της γνωστοποιούσας για τη διανοµή του EPS, στov EOX, προκύπτει ότι το µερίδιο του οµίλου RAVAGO στην εν λόγω αγορά ανήλθε σε [5-10]% το 2017 και της ΔΕΛΗΣ σε [0-5]%. Τα προσκοµισθέντα µερίδια των ανταγωνιστών του οµίλου RAVAGO στην αγορά διανοµής/εµπορίας EPS παρουσιάζονται στον ακόλουθο Πίνακα. 82 Σύµφωνα µε την γνωστοποιούσα, […] (βλ. την υπ’ αρ. πρωτ. 1303/15.2.2019 επιστολή της στη ΓΔΑ). Από τις 5 εταιρίες που δραστηριοποιούνται στην αγορά Β και στις οποίες η ΓΔΑ απέστειλε ερωτηµατολόγια, η εταιρία […] θεωρεί ότι οι επιπτώσεις στην αγορά θα είναι µηδαµινές έως ελάχιστες. Οι […] και […] θεωρούν ότι τέτοιου είδους συγκεντρώσεις οδηγούν σε συγκέντρωση των πωλήσεων σε µεγάλες εταιρείες οι οποίες αποκτούν ανταγωνιστικό πλεονέκτηµα έναντι των µικρότερων εταιριών και σε προβλήµατα ανταγωνισµού αντίστοιχα. Οι […] και […] δεν πήραν θέση. 84 Η RAVAGO απάντησε (βλ. την υπ’ αρ. πρωτ. 1303/15-2-2019 επιστολή της στη ΓΔΑ) ότι τα προσκοµιζόµενα µερίδια στην αγορά EPS καθώς και το µέγεθός αυτής προέρχονται «από σύνθεση στοιχείων που περιέχονται στον ιστότοπο www.hpp-consulting.de σχετικά µε τις εξαγωγές από τις εκάστοτε χώρες (στατιστικά) και τις εισαγωγές από τις εκάστοτε χώρες (στατιστικά) και στοιχείων περί παραγωγικής δυναµικότητας της κάθε εταιρείας/ανταγωνιστή που περιέχονται στους ιστοτόπους αυτών των εταιρειών». 83 19 ΠΡΟΣ Δ ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕ ΡΙΔ Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Πίνακας 3: Αγορά EPS85 (ποσότητα) - Ανταγωνιστές 2013 2014 2015 2016 2017 Μερίδιο % Μερίδιο % Μερίδιο % Μερίδιο % Μερίδιο % DUNASTYR [0-5] [0-5] [0-5] [0-5] [0-5] BASF [25-35] [15-25] [25-35] [15-25] [15-25] SYNTHOS [0-5] [5-10] [5-10] [5-10] [25-35] INNEOS* [15-25] [15-25] [15-25] [15-25] - *Η Synthos απέκτησε την INNEOS το 2016. Πηγή: Στοιχεία προσκοµισθέντα από τη γνωστοποιούσα 68. Αναφορικά µε την οριζόντια διάσταση της εν λόγω κρινόµενης πράξης, η οποία αφορά στη σχετική αγορά διανοµής του προϊόντος EPS στον ΕΟΧ, το συνδυασµένο µερίδιο της νέας οντότητας κατά το 2017 ανέρχεται σε [5-10]% και άρα η σχετική αγορά χονδρικής πώλησης και διανοµής του προϊόντος EPS δεν συνιστά επηρεαζόµενη αγορά. 69. Από τον ανωτέρω πίνακα προκύπτει ότι στην εξεταζόµενη σχετική αγορά δραστηριοποιείται, πλην των συµµετεχουσών, η εταιρία BASF86 η οποία όπως φαίνεται στον ανωτέρω πίνακα, έχει µερίδιο αγοράς [15-25]% καθώς και η εταιρία SYNTHOS µε µερίδιο [2535]%. 70. Αναφορικά µε την κάθετη διάσταση της κρινόµενης πράξης, εξετάζεται η σχέση του οµίλου RAVAGO ως προµηθευτή της ΔΕΛΗΣ και των ανταγωνιστών της. Η εν λόγω κάθετη σχέση µεταξύ της εξαγοράζουσας και της εξαγοραζόµενης είναι δυνητική, καθώς η ΔΕΛΗΣ δεν αποτελεί πελάτη του οµίλου RAVAGO. Δεδοµένου ότι το µερίδιο της RAVAGO στην καθέτως συνδεόµενη αγορά χονδρικής πώλησης και διανοµής του EPS στον ΕΟΧ είναι πολύ χαµηλό η εν λόγω αγορά δε συνιστά κάθετα επηρεαζόµενη αγορά. 71. Περαιτέρω, σηµειώνεται ότι στην υπό εξέταση αγορά το µερίδιο της ΔΕΛΗΣ είναι εξαιρετικά χαµηλό. Λαµβάνοντας υπόψη τα ανωτέρω, η υπό έλεγχο συγκέντρωση δεν αναµένεται να µεταβάλει σηµαντικά τις ανταγωνιστικές συνθήκες και τη δοµή της εν λόγω σχετικής αγοράς. 85 Βλ. παρ. 84 του υπ’αρ. πρωτ. 624/25.1.2019 εντύπου γνωστοποίησης. Σηµειώνεται ότι η γνωστοποιούσα δεν προσκόµισε τα µερίδια αγοράς σε αξία. 86 Βλ. και την απόφαση της Ε.Επ., M8015/26.8.2016, SYNTHOS/INEOS STYRENICS υπόθεση συγκέντρωσης όπου η πρώτη ύλη EPS διαχωρίζεται σε άσπρη και γκρίζα (η διάκριση δεν είναι σχετική µε την κοινοποιηθείσα συγκέντρωση καθώς τα µέρη δήλωσαν ότι διακινούν την ίδια ακριβώς πρώτη ύλη EPS). Σύµφωνα µε την απόφαση, τα µερίδια αγοράς των σηµαντικότερων παικτών στην αγορά για το 2015 για το άσπρο EPS είναι τα ακόλουθα : η νέα οντότητα SYNTHOS/INNEOS θα είχε συνδυασµένο µερίδιο αγοράς 30-40%, η BASF 1020% και η SUNPOR 5-10%. Αντίστοιχα στο γκρίζο EPS η SYNTHOS/INEOS είχε µερίδιο 5-10% και η BASF 40-50%. Υπάρχουν και άλλοι παίκτες στην αγορά όπως η SUNPOR (grey 40-50%, white 5-10%), VESALIS, BEWI STYROCHEM κτλ. Από έρευνα της ΓΔΑ στο διαδίκτυο φαίνεται ότι η SYNTHOS και η BASF αποτελούν, µεταξύ άλλων, σηµαντικούς παίκτες της αγοράς EPS παγκοσµίως (βλ. έρευνα της QYResearch Group, ‘Expandable Polystyrene (EPS) Market 2019 Global Analysis, Opportunities And Forecast To 2022’, https://www.marketwatch.com/press-release/expandable-polystyrene-eps-market-2019-global-analysisopportunities-and-forecast-to-2022-2019-01-25) . 20 ΠΡΟΣ Δ ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕ ΡΙΔ Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ VI. ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ ΠΡΟΛΗΠΤΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ – ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ 72. Κατά το άρθρο 8 παρ. 1 του ν. 3959/2011, όπως ισχύει, «Η Επιτροπή Ανταγωνισµού εξετάζει τη γνωστοποιούµενη συγκέντρωση µόλις υποβληθεί η σχετική γνωστοποίηση». Ουσιαστικό κριτήριο ελέγχου των συγκεντρώσεων αποτελεί, κατά το άρθρο 7 παρ. 1 του ν. 3959/2011, ο σηµαντικός ή µη περιορισµός του ανταγωνισµού ως αποτέλεσµα της υπό κρίση συγκέντρωσης στην εθνική αγορά ή σε ένα σηµαντικό τµήµα της, και ιδίως µε την δηµιουργία ή ενίσχυση δεσπόζουσας θέσης87. 73. Στην υπό κρίση συγκέντρωση τα µέρη δραστηριοποιούνται τόσο σε ίδιες σχετικές αγορές προϊόντων, συνεπώς η εξεταζόµενη συγκέντρωση συνιστά οριζόντια συγκέντρωση88, όσο και σε καθέτως συνδεόµενες αγορές, οπότε συνιστά και κάθετη συγκέντρωση89. 74. Η Επιτροπή αξιολογεί κατά πόσον οι µεταβολές που επέρχονται λόγω της οριζόντιας συγκέντρωσης θα οδηγήσουν σε αποτέλεσµα σηµαντικής παρεµπόδισης του αποτελεσµατικού ανταγωνισµού, ιδίως µε τη δηµιουργία ή ενίσχυση δεσπόζουσας θέσης, καταργώντας σηµαντικές ανταγωνιστικές πιέσεις σε µία ή περισσότερες επιχειρήσεις, οι οποίες ως εκ τούτου θα έχουν αυξηµένη ισχύ στην αγορά, χωρίς να καταφύγουν σε συντονισµό της συµπεριφοράς τους (επιπτώσεις µη συντονισµένης συµπεριφοράς) µεταβάλλοντας τη φύση του ανταγωνισµού ούτως ώστε επιχειρήσεις που προηγουµένως δεν συντόνιζαν τη συµπεριφορά τους, τώρα είναι πολύ πιθανότερο να συντονίζουν και να αυξάνουν τις τιµές ή µε άλλο τρόπο να βλάπτουν τον αποτελεσµατικό ανταγωνισµό. 75. Μια συγκέντρωση µπορεί επίσης να καταστήσει τον συντονισµό ευκολότερο, σταθερότερο ή αποτελεσµατικότερο για τις επιχειρήσεις που συντόνιζαν τη συµπεριφορά τους και πριν από τη συγκέντρωση ιδίως ως αποτέλεσµα δηµιουργίας ή ενίσχυσης συλλογικής δεσπόζουσας θέσης (επιπτώσεις συντονισµένης συµπεριφοράς)90, 91. 87 Σύµφωνα µε τις κατευθυντήριες γραµµές για την αξιολόγηση των οριζόντιων συγκεντρώσεων (2004/C 31/03), παρ. 2: «Η Επιτροπή πρέπει να λαµβάνει υπόψη κάθε σηµαντική παρακώλυση του αποτελεσµατικού ανταγωνισµού που ενδέχεται να προκληθεί από τη συγκέντρωση. Η δηµιουργία ή ενίσχυση δεσπόζουσας θέσης αποτελεί την κυριότερη µορφή αυτού του περιορισµού του ανταγωνισµού». 88 Σύµφωνα µε τις κατευθυντήριες γραµµές για την αξιολόγηση των οριζόντιων συγκεντρώσεων (2004/C 31/03), παρ. 5: «Σκοπός της παρούσας ανακοίνωσης είναι να παρασχεθούν οδηγίες σχετικά µε τον τρόπο µε τον οποίο η Επιτροπή αξιολογεί τις συγκεντρώσεις, εφόσον οι συµµετέχουσες επιχειρήσεις αποτελούν πραγµατικούς ή δυνητικούς ανταγωνιστές στην ίδια σχετική αγορά. Στην ανακοίνωση οι εν λόγω συγκεντρώσεις θα αναφέρονται ως «οριζόντιες συγκεντρώσεις». 89 Σύµφωνα µε τις κατευθυντήριες γραµµές για την αξιολόγηση των µη οριζόντιων συγκεντρώσεων (2008/C 265/07), παρ. 4: «Οι κάθετες συγκεντρώσεις αφορούν εταιρίες που λειτουργούν σε διαφορετικά επίπεδα της αλυσίδας εφοδιασµού. Για παράδειγµα, όταν ο κατασκευαστής ενός συγκεκριµένου προϊόντος (η «επιχείρηση δραστηριοποιούµενη σε αγορά προηγούµενης οικονοµικής βαθµίδας») συγχωνεύεται µε ένα από τους διανοµείς του (η «επιχείρηση δραστηριοποιούµενη σε αγορά επόµενης οικονοµικής βαθµίδας») υπάρχει κάθετη συγκέντρωση». 90 Βλ. Κατευθυντήριες γραµµές για την αξιολόγηση των οριζόντιων συγκεντρώσεων, ό.π. παρ. 22 και παρ. 23, σύµφωνα µε την οποία η Επιτροπή αξιολογεί κατά πόσον οι µεταβολές που επέρχονται λόγω της συγκέντρωσης θα οδηγήσουν σε οποιοδήποτε από τα αποτελέσµατα αυτά (συντονισµένης ή µη συντονισµένης συµπεριφοράς) και κατά την αξιολόγηση της συγκεκριµένης πράξης µπορεί να κρίνεται σκόπιµο να εξετασθούν και οι δύο περιπτώσεις επιπτώσεων. 91 Βλ. Κατευθυντήριες γραµµές, ό.π. παρ. 40 επ. και M. Rosenthal/S. Thomas, European Merger Control, 2010, σελ. 133 επ. 21 ΠΡΟΣ Δ ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕ ΡΙΔ Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 76. Ως προς την οριζόντια διάσταση, στις σχετικές αγορές: A1) χονδρικής εµπορίας χηµικών προϊόντων («trading»), Α2) διανοµής βασικών χηµικών προϊόντων («commodities»), A3) διανοµής ειδικών χηµικών προϊόντων («specialties»), B) χονδρικής πώλησης και διανοµής ηµιέτοιµων πλαστικών φύλλων και Γ) παραγωγής και εµπορίας διογκώσιµης πολυστερίνης, η προτεινόµενη συναλλαγή δεν θα επιφέρει σηµαντικές αλλαγές στη δοµή τους και κατά συνέπεια δεν θα επηρεάσει το επίπεδο ανταγωνισµού, δεδοµένου ότι τα µερίδια αγοράς των συµµετεχουσών στη συγκέντρωση εταιριών στις επιµέρους σχετικές αγορές δεν κυµαίνονται σε υψηλά επίπεδα. Πιο συγκεκριµένα, η µεταβολή του µεριδίου αγοράς που θα επέλθει από την εξεταζόµενη εξαγορά θα είναι για τις αγορές διανοµής βασικών χηµικών προϊόντων [0-5]% και διανοµής ειδικών χηµικών προϊόντων [0-5]%. Για την αγορά εµπορίας/διανοµής ηµιέτοιµων πλαστικών φύλλων [10-15]% ενώ για την αγορά της διογκώσιµης πολυστερίνης η µεταβολή θα είναι οριακή ([0-5]%). Οι µεταβολές αυτές θεωρούνται µικρές και δεν είναι ικανές να επιφέρουν σηµαντική µεταβολή της δοµής των αγορών και παρεµπόδιση του αποτελεσµατικού ανταγωνισµού. 77. Επιπροσθέτως, κατά τα προεκτεθέντα, ασκείται πραγµατικός ανταγωνισµός από έναν σηµαντικό αριθµό ανταγωνιστριών επιχειρήσεων µε αποτέλεσµα να υφίστανται ανταγωνιστικές πιέσεις και κατά συνέπεια υφίστανται σηµαντικές εναλλακτικές δυνατότητες επιλογής. Συνεπώς, η εξεταζόµενη συγκέντρωση δεν προκαλεί σοβαρές αµφιβολίες ως προς το συµβατό αυτής µε τις απαιτήσεις λειτουργίας του ανταγωνισµού στις εν λόγω σχετικές αγορές. 78. Οι µη οριζόντιες συγκεντρώσεις δεν συνιστούν απειλή για τον αποτελεσµατικό ανταγωνισµό, εκτός εάν η επιχείρηση που προκύπτει από τη συγκέντρωση διαθέτει σηµαντική ισχύ σε µία τουλάχιστον εκ των σχετικών αγορών92. Στην υπό κρίση υπόθεση αξιολογούνται κάθετες επιπτώσεις της υπό εξέταση πράξης στην αγορά χονδρικής πώλησης και διανοµής EPS στην οποία ο όµιλος RAVAGO ενεργεί ως δυνητικός προµηθευτής της εξαγοραζόµενης και η τελευταία ως δυνητικός αγοραστής της εξαγοράζουσας. Ειδικότερα, αξιολογείται κατά πόσο η υπό εξέταση γνωστοποιηθείσα πράξη έχει ως αποτέλεσµα τον αντι-ανταγωνιστικό αποκλεισµό από την αγορά υφιστάµενων ή δυνητικών ανταγωνιστών, ιδίως µέσω της δυσχέρανσης ή εξάλειψης της πρόσβασης αυτών σε εισροές, µε συνέπεια να µειώνεται µε τον τρόπο αυτό η ικανότητα και τα κίνητρα των εν λόγω εταιριών να ανταγωνισθούν στην αγορά. 79. Όπως προαναφέρθηκε, δεδοµένου του πολύ µικρού µεριδίου ([0-5]%) της εξαγοραζόµενης στην καθέτως συνδεόµενη αγορά χονδρικής πώλησης και διανοµής EPS στην υπό κρίση 92 Βλ. αποφάσεις Ευρωπαϊκής Επιτροπής M.1157, υπόθεση Skanska/Scancem, σκ. 69, 78, Μ.4314, Johnson/Pfizer, σκ. 122-123, Μ.5005, GALP/EXXONMOBIL, σκ. 62 και Μ.4494, EVRAZ/HIGHVELD, σκ. 94, 97. Βλ. αντίθετα απόφαση Ευρωπαϊκής Επιτροπής Μ.3943, S.Gobain/BPB, σηµείο 45, 48. Στην υπόθεση αυτή ο µεν προµηθευτής BPB των προϊόντων γύψινων σανίδων κατείχε µερίδιο αγοράς περίπου 40-50%, ενώ στην κάθετη συναφή αγορά της διανοµής οικοδοµικών υλικών στη Γαλλία ο διανοµέας S. Gobain διέθετε µερίδιο κάτω από 25%. Θεωρήθηκε ότι σε καµία αγορά - προηγούµενης ή επόµενης οικονοµικής βαθµίδας - δεν υπήρχε σηµαντική ισχύς κανενός εκ των δύο εµπλεκοµένων, µε αποτέλεσµα στην αγορά προηγούµενης βαθµίδος-προµήθειας να υπάρχει επαρκής ανταγωνισµός µεγάλων διεθνών οµίλων, στους οποίους θα µπορούσαν να στραφούν οι πελάτες, σε περίπτωση άρνησης πώλησης εκ µέρους της BPB (βλ. σκ. 55-57, 59, 65). Βλ. επίσης απόφαση Ευρωπαϊκής Επιτροπής M.3231, PREEM/SCANDINAVISKA, σκ. 24-25, όπου θεωρήθηκε ότι τα χαµηλά µερίδια αγοράς σε όλες τις σχετικές αγορές (κάτω του 25%) συνηγορούσαν υπέρ της απουσίας κάθετων επιπτώσεων εκ της εν λόγω συγκέντρωσης. Βλ. τέλος και απόφαση Ευρωπαϊκής Επιτροπής Μ.4723, ENI/EXXON MOBIL, σκ. 30. 22 ΠΡΟΣ Δ ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕ ΡΙΔ Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ υπόθεση, η εν λόγω συγκέντρωση δεν αναµένεται να έχει δυσµενείς ανταγωνιστικές επιπτώσεις στην αγορά. 80. Συµπερασµατικά, ως αποτέλεσµα της παρούσας συγκέντρωσης δεν θα επέλθει ουσιαστική µεταβολή στη διάρθρωση των σχετικών αγορών, τον πραγµατικό ή δυνητικό ανταγωνισµό και τις εναλλακτικές δυνατότητες επιλογής προµηθευτών και εποµένως εκτιµάται ότι η υπό κρίση συγκέντρωση δεν αναµένεται να επηρεάσει αισθητά ή να περιορίσει τον ανταγωνισµό. ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ Η Επιτροπή Ανταγωνισµού σε Τµήµα, αποφάσισε οµοφώνως και σε φανερή ψηφοφορία: «εγκρίνει, κατ’ άρθρο 8 παρ. 3 του ν. 3959/2011, την από 25.1.2019 (αριθ. πρωτ. 624) γνωστοποιηθείσα συγκέντρωση που αφορά στην απόκτηση ελέγχου από την εταιρία µε την επωνυµία «RAVAGO CHEMICALS S.A.» της εταιρίας µε την επωνυµία «ΔΡ. Δ. Α. ΔΕΛΗΣ Α.Ε.», δεδοµένου ότι η εν λόγω συγκέντρωση, παρότι εµπίπτει στο πεδίο εφαρµογής της παρ. 1 του άρθρου 6, δεν προκαλεί σοβαρές αµφιβολίες ως προς το συµβατό αυτής µε τις απαιτήσεις λειτουργίας του ανταγωνισµού στις επιµέρους αγορές στις οποίες αφορά». Η απόφαση εκδόθηκε την 21η Μαρτίου 2019. Η απόφαση να δηµοσιευθεί στην Εφηµερίδα της Κυβέρνησης, σύµφωνα µε το άρθρο 27 παρ. 1 του ν. 3959/2011. Ο Συντάκτης της Απόφασης Η Προεδρεύουσα Ιωάννης Στεφάτος Άννα Νάκου Η Γραµµατέας Ευγενία Ντόρντα 23 E ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α Signature Not Verified Digitally signed by VARVARA ZACHARAKI Date: 2019.10.22 21:07:54 EEST Reason: Signed PDF (embedded) Location: Athens, Ethniko Typografio 44819 ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ∆ΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ 22 Οκτωβρίου 2019 ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ Αριθμ. απόφ. 681/2019* Λήψη απόφασης επί γνωστοποίησης συγκέντρωσης κατ’ άρθρο 6 παρ. 1 - 3 του ν. 3959/2011, όπως ισχύει, της εταιρίας με την επωνυμία «RAVAGO CHEMICALS S.A.» σχετικά με την απόκτηση αποκλειστικού ελέγχου της εταιρίας με την επωνυμία «ΔΡ. Δ. Α. ΔΕΛΗΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΕΙΩΝ ΕΜΠΟΡΙΑΣ ΧΡΩΜΑΤΩΝ ΧΗΜΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΚΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ», μέσω εξαγοράς του 100% του μετοχικού της κεφαλαίου. Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΣΕ ΤΜΗΜΑ Συνεδρίασε στην Αίθουσα Συνεδριάσεων του 1ου ορόφου του κτηρίου των γραφείων της, επί της οδού Κότσικα 1Α, Αθήνα, την 21η Μαρτίου 2019, ημέρα Πέμπτη και ώρα 15:00, με την εξής σύνθεση: Προεδρεύουσα: Άννα Νάκου Μέλη: Ιωάννης Στεφάτος (Εισηγητής), Σωτήριος Καρκαλάκος και Ιωάννης Πετρόγλου Γραμματέας: Ευγενία Ντόρντα Θέμα της συνεδρίασης: Λήψη απόφασης επί γνωστοποίησης συγκέντρωσης κατ’ άρθρο 6 παρ. 1 - 3 του ν. 3959/2011, όπως ισχύει, της εταιρίας με την επωνυμία «RAVAGO CHEMICALS S.A.» σχετικά με την απόκτηση αποκλειστικού ελέγχου της εταιρίας με την επωνυμία «ΔΡ. Δ. Α. ΔΕΛΗΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΕΙΩΝ ΕΜΠΟΡΙΑΣ ΧΡΩΜΑΤΩΝ ΧΗΜΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΚΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ», μέσω εξαγοράς του 100% του μετοχικού της κεφαλαίου. Πριν την έναρξη της συζητήσεως, η Προεδρεύουσα της Επιτροπής όρισε Γραμματέα της συνεδριάσεως την υπάλληλο της Γραμματείας Προέδρου, Αντιπροέδρου και Εισηγητών, Ευγενία Ντόρντα με αναπληρώτρια την Ηλιάνα Κούτρα. * Η παρούσα απόφαση εκδίδεται σε δυο

(2)εκδόσεις με τα διακριτικά:

(1)Προς Δημοσίευση στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως,

(2)Έκδοση για την RAVAGO CHEMICALS S.A. Από τις παραπάνω εκδόσεις έχουν αφαιρεθεί τα απόρρητα επιχειρηματικά στοιχεία (όπου η ένδειξη […]) τα οποία δεν θα πρέπει να περιέλθουν σε γνώση του αντίστοιχου αποδέκτη της έκδοσης, σύμφωνα με το άρθρο 41 του ν. 3959/2011 (ΦΕΚ 93 Α΄/20.4.2011), όπως ισχύει, και τον Κανονισμό Λειτουργίας και Διαχείρισης της Επιτροπής Ανταγωνισμού (ΦΕΚ 54 Β΄/16.1.2013). Αρ. Φύλλου 3873 Στην αρχή της συζήτησης, η Προεδρεύουσα έδωσε το λόγο στον Εισηγητή της υπόθεσης, Ιωάννη Στεφάτο, ο οποίος ανέπτυξε συνοπτικά την υπ’ αριθμ. πρωτ. οικ.2150/20.3.2019 γραπτή Εισήγηση του επί της κρινόμενης υπόθεσης και πρότεινε, για τους λόγους που αναφέρονται αναλυτικά στην Εισήγηση, να εγκριθεί η γνωστοποιηθείσα συγκέντρωση. Με την ολοκλήρωση της εισήγησης, το Τμήμα της Επιτροπής, προχώρησε σε διάσκεψη επί της ως άνω υπόθεσης με τη συμμετοχή του Εισηγητή της υπόθεσης, Ιωάννη Στεφάτου, ο οποίος δεν έλαβε μέρος στην ψηφοφορία και αφού έλαβε υπόψη την έκθεση του αρμόδιου Εισηγητή, όλα τα στοιχεία του φακέλου της ανωτέρω υπόθεσης, τις απόψεις των μελών και το ισχύον νομικό πλαίσιο, ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΩΣ ΕΞΗΣ: I. Η ΓΝΩΣΤΟΠΟΙΗΘΕΙΣΑ ΠΡΑΞΗ 1. Στις 25.1.2019 η εταιρία RAVAGO CHEMICALS S.A. κατέθεσε στην ΕΑ το υπ’ αριθμ. πρωτ. 6240 έντυπο γνωστοποίησης συγκέντρωσης επιχειρήσεων, σύμφωνα με το άρθρο 6 του ν. 3959/2011, όπως ισχύει, αναφορικά με την εξαγορά του 100% των μετοχών της εταιρίας με επωνυμία «ΔΡ. Δ. Α. ΔΕΛΗΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΕΙΩΝ ΕΜΠΟΡΙΑΣ ΧΡΩΜΑΤΩΝ ΧΗΜΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΚΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ».1 Η RAVAGO CHEMICALS αποτελεί κατά 100% θυγατρική της RAVAGO S.A. 2. Σύμφωνα με τη γνωστοποίηση, δυνάμει της από 28.12.2018 Σύμβασης Αγοράς Μετοχών (εφεξής και Σύμβαση), ο αριθμός των μετοχών της ΔΕΛΗΣ κατά την ημερομηνία υπογραφής της Σύμβασης ανέρχεται σε […], οι οποίες είναι κυριότητας των: […] κατά […]%, […] κατά […]%, […] κατά […]%, […] κατά […]%, […] κατά […]% και […] κατά […]% (εφεξής από κοινού οι «Πωλητές»). 3. Kατά την ημερομηνία ολοκλήρωσης της συναλλαγής, η RAVAGO CHEMICALS θα αποκτήσει το 100% των μετοχών εκδόσεως της ΔΕΛΗΣ και η εξαγοραζόμενη θα καταστεί εξ’ ολοκλήρου και αποκλειστικά θυγατρική 1 Η γνωστοποιούσα, με το υπ’ αριθμ. πρωτ. 773/3.1.2019 έγγραφό της, κοινοποίησε στην E.Α. αντίτυπο του φύλλου της 30.1.2019 της ημερήσιας οικονομικής εφημερίδας πανελλαδικής κυκλοφορίας Ναυτεμπορική, στο οποίο δημοσίευσε την υπό κρίση πράξη, το δε κείμενο της ως άνω δημοσίευσης αναρτήθηκε στο διαδικτυακό τόπο της Ε.Α. στις 5.2.2019 κατά τα προβλεπόμενα στο άρθρο 6 παρ. 6 ν. 3959/2011. Με τη γνωστοποίηση κατατέθηκε επίσης, παράβολο €1.100 (το οποίο εκδόθηκε και εξοφλήθηκε ηλεκτρονικά την 24.1.2019 με κωδικό 256494586959 0326 0056), σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 45 ν. 3959/2011 αναφορικά με τις γνωστοποιήσεις του άρθρου 6 ν. 3959/2011. 44820 ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ εταιρία της RAVAGO CHEMICALS και κατ’ επέκταση της RAVAGO S.A, με την οποία θα ενοποιείται πλήρως στις οικονομικές καταστάσεις. 4. Τα ονόματα των μετόχων, ο αριθμός μετοχών του καθενός, καθώς και το αντίστοιχο ονομαστικό κεφάλαιο που τους αναλογεί, πριν και κατά την ολοκλήρωση της συναλλαγής, παρουσιάζονται στον Πίνακα 1. Πίνακας 1: Μέτοχοι της ΔΡ. Δ. Α. ΔΕΛΗΣ Α.Ε. Πριν την Μετά την ολοκλήρωση ολοκλήρωση της συναλλαγής της συναλλαγής Αριθ. Ονομ. Αριθ. Ονομ. Μετοχών Κεφάλαιο Μετοχών Κεφάλαιο […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] Σύνολο […] […] […] […] Πηγή: Ρήτρα 2 της Σύμβασης Αγοράς Μετοχών. 5. Η ολοκλήρωση της συναλλαγής τελεί υπό ορισμένες αιρέσεις2, μεταξύ των οποίων ότι, […]3. […]4. […] 5. 6. Το τίμημα εξαγοράς του 100% των μετοχών έκδοσης της ΔΕΛΗΣ ορίζεται σε […]6 (€ […]) […]7. […] 8,9. 7. Περαιτέρω, η ολοκλήρωση της συναλλαγής τελεί και υπό την αίρεση ότι, μετά την υπογραφή της Σύμβασης, η συναλλαγή θα εγκριθεί από την ΕΑ δυνάμει της παρούσας γνωστοποίησης και τηρουμένης της υποχρέωσης αναστολής πραγματοποίησης της συναλλαγής μέχρι την έγκρισή της από την ΕΑ10,11. Όνομα / επωνυμία Μετόχων 2 Βλ. ρήτρα 6 της Σύμβασης. Βλ. εισαγωγικές διατάξεις παρ. 3-4 και ρήτρα 6.1, xi της Σύμβασης. 4 Κατά τα οριζόμενα στη ρήτρα 1.1, gg της Σύμβασης. Το κείμενο της Σύμβασης προσκομίστηκε στο πρωτότυπο στην αγγλική γλώσσα και μεταφρασμένο στην ελληνική. Οι αναφορές σε αυτό στην παρούσα εισήγηση γίνονται στο πρωτότυπο κείμενο. 5 Βλ. εισαγωγικές διατάξεις παρ. 5 και ρήτρα 1.1 e της Σύμβασης. 6 Σύμφωνα με τη ρήτρα 2.2 της Σύμβασης. 7 Τα μέρη έχουν συμφωνήσει ότι […] 8 Κατά δήλωση της γνωστοποιούσας. Σύμφωνα με τη Σύμβαση (ρήτρα 6.1, xiv) και το Παράρτημα 4.ΙΙ αυτής […] 9 Βλ. την υπ’ αριθμ. πρωτ. 1303/15.2.2019 επιστολή της RAVAGO CHEMICALS με την οποία προσκομίστηκαν συμπληρωματικά στοιχεία στη ΓΔΑ. 10 Βλ ρήτρα 6, iii της Σύμβασης. Η ολοκλήρωση της συναλλαγής λαμβάνει χώρα εντός επτά ημερών από την ολοκλήρωση της διαδικασίας εγκρίσεων (Ημερομηνία Ολοκλήρωσης της Συναλλαγής) και, σε κάθε περίπτωση, δεν μπορεί να υπερβεί την 28η Φεβρουαρίου 2019 (Ημερομηνία Καταγγελίας) με δυνατότητα παράτασης της Ημερομηνίας Καταγγελίας κατά 60 εργάσιμες ημέρες δυνάμει αμοιβαίας συμφωνίας των μερών (ρήτρα 7.1 της Σύμβασης). Αν η ολοκλήρωση της συναλλαγής δεν έχει επιτευχθεί έως την Ημερομηνία Καταγγελίας αποκλειστικά λόγω μη έκδοσης απόφασης της ΕΑ που να εγκρίνει τη συναλλαγή (και όχι λόγω έκδοσης απορριπτικής απόφασης), η Ημερομηνία Καταγγελίας παρατείνεται με αμοιβαία έγγραφη συμφωνία των μερών (ρήτρα 7.4 b της Σύμβασης). 11 Επίσης, τα μέρη συμφωνούν ότι […]. 3 Τεύχος B’ 3873/22.10.2019 8. Περαιτέρω, η Σύμβαση περιλαμβάνει ρήτρα περί μη ανταγωνισμού και μη προσέλκυσης πελατείας12. Συγκεκριμένα, η ρήτρα περί μη ανταγωνισμού ισχύει για […] για τους Πωλητές που δεν θα συνεχίσουν πια να είναι μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου της ΔΕΛΗΣ ή να απασχολούνται στην εταιρία13. Η ρήτρα περί μη ανταγωνισμού συνίσταται στην υποχρέωση των Πωλητών (

1. i)να μη συμμετέχουν σε οποιαδήποτε επιχείρηση που ανταγωνίζεται τη ΔΕΛΗΣ ή (
2. ii)να μην αποκτήσουν, χρηματοδοτήσουν, στηρίξουν οποιαδήποτε εταιρία ή νομική οντότητα που ασκεί με άμεσο ή έμμεσο τρόπο ανταγωνιστική δραστηριότητα προς τη ΔΕΛΗΣ ή που ελέγχεται με άμεσο ή έμμεσο τρόπο από άτομο που ασκεί ανταγωνιστική δραστηριότητα προς τη ΔΕΛΗΣ14. 9. Επιπλέον, σύμφωνα με τη ρήτρα 9.1 c15 της Σύμβασης, οι Πωλητές που δεν είναι πια μέλη του Δ.Σ. της ΔΕΛΗΣ ή δεν απασχολούνται πια στην εταιρία, δεν επιτρέπεται να προσελκύουν ή να επικοινωνούν με οποιονδήποτε εργαζόμενο, εταίρο ή στέλεχος της ΔΕΛΗΣ με σκοπό να τον προσλάβουν, και να προσελκύουν ή να επικοινωνούν με προμηθευτή ή πελάτη της ΔΕΛΗΣ […]16,17. 12 Βλ. ρήτρα 9 της Σύμβασης. Για όσους Πωλητές συνεχίσουν να είναι μέλη του Δ.Σ. της ΔΕΛΗΣ ή να απασχολούνται στην εταιρία, η ρήτρα περί μη ανταγωνισμού ισχύει […] έπειτα από την ημερομηνία κατά την οποία χάνουν την ιδιότητα του μέλους Δ.Σ. ή σταματούν να απασχολούνται στην εταιρία. 14 Δηλ. το γεωγραφικό πεδίο εφαρμογής της ρήτρας μη ανταγωνισμού περιορίζεται στην περιοχή στην οποία η ΔΕΛΗΣ προσέφερε τα σχετικά προϊόντα ή υπηρεσίες πριν από την υπό κρίση συγκέντρωση. Βλ. σχετικά παρ. 22 της Ανακοίνωσης της Επιτροπής σχετικά με τους περιορισμούς που συνδέονται άμεσα με τις συγκεντρώσεις και είναι απαραίτητοι για την πραγματοποίηση τους, 2005/C 56/03, 5.3.2005. 15 Αναφορικά με τη ρήτρα 9.1 c της Σύμβασης σημειώνεται ότι, κατόπιν αιτήματος της ΓΔΑ, η γνωστοποιούσα με την υπ’ αριθμ. πρωτ. 1995/15.3.2019 απάντησή της απέστειλε διευκρινιστική δήλωση σύμφωνα με την οποία όλη η ρήτρα αφορά στην εταιρία ΔΕΛΗΣ, η δε αναφερόμενη λέξη “group” της ρήτρας συμπίπτει με τη λέξη “Company” η οποία είναι η εταιρία ΔΕΛΗΣ. 16 Η ίδια υποχρέωση ισχύει για τους Πωλητές για την περίοδο που είναι μέλη του Δ.Σ. της ΔΕΛΗΣ ή απασχολούνται στην εταιρία και […] αφού σταματήσουν να είναι μέλη του Δ.Σ. της ΔΕΛΗΣ ή να απασχολούνται στην εταιρία. 17 Σύμφωνα με την παράγραφο 7 του άρθρου 8 του ν. 3959/2011 «Οι αποφάσεις που εκδίδονται σύμφωνα με τις παραγράφους 3 και 6 καλύπτουν και τους περιορισμούς που συνδέονται άμεσα με την πραγματοποίηση της συγκέντρωσης και είναι απαραίτητοι γι’ αυτή». Ως εκ τούτου, οι τυχόν περιορισμοί που συνδέονται άμεσα με την εκάστοτε συγκέντρωση και είναι απαραίτητοι για την πραγματοποίησή της (δευτερεύοντες / παρεπόμενοι περιορισμοί) καλύπτονται αυτομάτως από την εγκριτική της συγκέντρωσης απόφαση. Η Επιτροπή Ανταγωνισμού δεν υποχρεούται να αξιολογεί τους εν λόγω περιορισμούς κατά περίπτωση συνιστά ωστόσο καθήκον των συμμετεχουσών επιχειρήσεων να αξιολογούν μόνες τους κατά πόσον και σε ποιο βαθμό οι συμφωνίες τους μπορούν να θεωρηθούν ως παρεπόμενες μιας πράξης συγκέντρωσης. Οι περιορισμοί που δεν μπορούν να θεωρηθούν ως άμεσα συνδεόμενοι και απαραίτητοι για την πραγματοποίηση της συγκέντρωσης, εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής των άρθρων 1 και 2 του ν. 3959/2011 και 101 και 102 ΣΛΕΕ. Βλ. σχετικά σκέψη 21 του Κανονισμού του Συμβουλίου 139/2004 της 20.01.2004, για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων 13 Τεύχος B’ 3873/22.10.2019 ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10. Σημειώνεται ότι σύμφωνα με τη γνωστοποίηση η πραγματοποίηση της υπό κρίση συγκέντρωσης δικαιολογείται καθώς θα οδηγήσει σε «…συνέργειες ευεργετικές για την ελληνική βιομηχανία…», οι οποίες υλοποιούνται α) με την επέκταση της πελατειακής βάσης του ομίλου RAVAGO στην Ελλάδα και β) την πρόσβαση των πελατών της ΔΕΛΗΣ σε ευρεία γκάμα προϊόντων που εμπορεύεται ο όμιλος RAVAGO σε παγκόσμιο επίπεδο, βάσει των προδιαγραφών αποθήκευσης, προμήθειας και τεχνικής υποστήριξης στους πελάτες που προσφέρει ο Όμιλος. II. ΟΙ ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΥΣΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ II.1 RAVAGO CHEMICALS S.A. και RAVAGO S.A. 11. Η εξαγοράζουσα εταιρία RAVAGO CHEMICALS S.A, όπως και η μητρική της RAVAGO S.A. έχουν έδρα στο Λουξεμβούργο και δραστηριοποιούνται μεταξύ άλλων και στον τομέα της διανομής χημικών και πλαστικών προϊόντων. 12. H RAVAGO CHEMICALS δραστηριοποιείται στη διανομή ειδικών πρόσθετων και χημικών υλικών18. Συγκεκριμένα, η RAVAGO CHEMICALS εξειδικεύεται στη διανομή των εξής ομάδων χημικών πρώτων υλών: χημικά για επίχριση και κατασκευή, χημικά προϊόντα υψηλής απόδοσης, πολυϊσοβουτυλένιο και πολυμερή, και χημικά που σχετίζονται με βιολογικές επιστήμες (τρόφιμα, φάρμακα, ζωοτροφές).19 13. Σύμφωνα με τη γνωστοποιούσα εταιρία, ο όμιλος RAVAGO (εφεξής και RAVAGO) παγκοσμίως παρέχει υπηρεσίες (α) μεταπώλησης πλαστικών, φυσικών και συνθετικών ελαστικών και χημικών, (β) διανομής χημικών προϊόντων, βιομηχανικών πλαστικών, ελαστικών και κατά παραγγελία συνθέσεων (custom compound), (γ) ανακύκλωσης και σύνθεσης που περιλαμβάνουν συνθέσεις πολυμερών, ανακύκλωση, υπηρεσίες επεξεργασίας υλικών για λογαριασμό άλλων (tolling) και μικροκονιοποίηση (micronization), (δ) τελικές συνθέσεις, συμπεριλαμβανομένης της διανομής και παραγωγής ειδικών δομικών προϊόντων και συστημάτων, (ε) υπηρεσίες μεταφοράς και (στ) υπηρεσίες εμπορίας όλων των προϊόντων μεταξύ επιχειρήσεων («Κοινοτικός κανονισμός συγκεντρώσεων»), ΕΕ L 024 της 29/01/2004, σελ. 0001 – 0022, καθώς και Ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με τους περιορισμούς που συνδέονται άμεσα με τις συγκεντρώσεις και είναι απαραίτητοι για την πραγματοποίηση τους, ο.π., υποσημ. 7, παρ. 2 επ. 18 Επίσης σύμφωνα με το προσκομισθέν καταστατικό της, η RAVAGO CHEMICALS διενεργεί εμπορικές, βιομηχανικές ή οικονομικές εργασίες, εργασίες μεταφοράς ακίνητης ή κινητής περιουσίας, εργασίες που σχετίζονται άμεσα ή έμμεσα με την απόκτηση συμμετοχών υπό οποιαδήποτε μορφή σε κεφαλαιουχικές ή προσωπικές εταιρίες και την διοίκηση, διαχείριση, έλεγχο και ανάπτυξη αυτών των συμμετοχών. Επιπροσθέτως, δύναται να χρησιμοποιεί τα κεφάλαιά της ιδίως προς το σκοπό α) της δημιουργίας, διαχείρισης, αξιοποίησης και ρευστοποίησης χαρτοφυλακίου ασφαλειών και ευρεσιτεχνιών, β) της σύστασης, ανάπτυξης, ελέγχου επιχειρήσεων και γ) της απόκτησης και διαχείρισης ασφαλειών και ευρεσιτεχνιών. 19 Βλ. την υπ’ αριθμ. πρωτ. 1303/15.2.2019 επιστολή της RAVAGO CHEMICALS με την οποία προσκομίστηκαν συμπληρωματικά στοιχεία στη ΓΔΑ. 44821 του Ομίλου. Ο Όμιλος εμπορεύεται ετησίως άνω των 4 εκατ. τόνων πολυμερών, μέσω των 230 γραφείων που διατηρεί σε 55 χώρες. Επιπλέον, διατηρεί 31 μονάδες παραγωγής, εκ των οποίων οι 18 είναι μονάδες ανακύκλωσης και σύνθεσης στην Ευρώπη, την Τουρκία και τη Βόρειο Αμερική. Στον Όμιλο απασχολούνται περί τους 5.500 υπαλλήλους σε ολόκληρο τον κόσμο. 14. Στην Ελλάδα, ο Όμιλος RAVAGO επικεντρώνεται στη διανομή επώνυμων προϊόντων πρώτων υλών, ελαστικών και πλαστικών, και προϊόντων πρώτης διαλογής τρίτων προμηθευτών αλλά και προϊόντων του Ομίλου που προέρχονται από ανακύκλωση ή σύνθεση. Ο Όμιλος έχει και δραστηριότητα στον τομέα της παραγωγής πλαστικών, και συγκεκριμένα παράγει διογκώσιμη πολυστερίνη («Expandable Polystyrene-EPS»), η οποία αποτελεί πρώτη ύλη για πολλά τελικά προϊόντα συσκευασίας και μονωτικά υλικά (τα οποία δεν παράγει η RAVAGO στην Ελλάδα) τα οποία περιέχουν EPS που έχει τελικά διογκωθεί. Επιπλέον, η RAVAGO στην Ελλάδα παράγει και μονωτικά προϊόντα κτιρίων από εξηλασμένο αφρό πολυστερίνης («Extruded Polystyrene Foam-XPS») τα οποία αποτελούν τελικά προϊόντα. Οι πελάτες του Ομίλου στην Ελλάδα δραστηριοποιούνται, μεταξύ άλλων, στην αυτοκινητοβιομηχανία, στη βιομηχανία ηλεκτρικών συσκευών, συρμάτων και καλωδίων, και στη βιομηχανία συσκευασίας. 15. Απώτεροι ελέγχοντες μέτοχοι της RAVAGO S.A. είναι […]. II.2 ΔΡ. Δ. Α. ΔΕΛΗΣ Α.Ε. 16. Η επιχείρηση «ΔΡ. Δ. Α. ΔΕΛΗΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΕΙΩΝ ΕΜΠΟΡΙΑΣ ΧΡΩΜΑΤΩΝ ΧΗΜΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΚΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ» ιδρύθηκε το 1945 στην Αθήνα, όπου και εδρεύει. Η ΔΕΛΗΣ δραστηριοποιείται στον κλάδο της εμπορίας χημικών, συμπεριλαμβανομένων πρόσθετων ζωοτροφών, και πλαστικών προϊόντων. Συγκεκριμένα, ως προς τα χημικά, η ΔΕΛΗΣ εμπορεύεται προϊόντα που χρησιμοποιούνται στους περισσότερους κλάδους της Ελληνικής χημικής βιομηχανίας. Ως προς τα πρόσθετα ζωοτροφών, η επιχείρηση εμπορεύεται αμινοξέα, βιταμίνες, ένζυμα, οργανικά οξέα, προμίγματα, προβιοτικά κ.τ.λ. Ως προς τα πλαστικά προϊόντα, η ΔΕΛΗΣ εμπορεύεται ακρυλικά προϊόντα, όπως Plexiglas, πολυκαρβονικά, PET και PVC φύλλα και σύνθετα πάνελ αλουμινίου. Τέλος, η εταιρία εμπορεύεται και διογκώσιμη πολυστερίνη (EPS). II.3 Κύκλοι Εργασιών των Συμμετεχουσών Επιχειρήσεων 17. Η συγκέντρωση γνωστοποιήθηκε στην ΕΑ στις αρχές του 2019, οπότε τα οικονομικά στοιχεία του έτους 2018 δεν ήταν οριστικά. Ο κύκλος εργασιών καθεμίας από τις συμμετέχουσες επιχειρήσεις στην υπό κρίση πράξη, κατά τα δύο τελευταία οικονομικά έτη (χρήση 1.1.2017-31.12.2018), όπως προκύπτει από τις οικονομικές καταστάσεις τους και κατά δήλωση της γνωστοποιούσας, στην παγκόσμια και Ελληνική αγορά, σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στο άρθρο 10 ν. 3959/2011, όπως ισχύει, είχε ως εξής: ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 44822 Τεύχος B’ 3873/22.10.2019 Πίνακας 2: Κύκλοι εργασιών 2017-2018 (σε ευρώ) 20 21 Εταιρείες Παγκόσμια Αγορά Κοινοτική Αγορά Ελληνική Αγορά 9.853.400.000 2.629.399.000 58.000.000 8.743.250.000 2.476.100.000 58.000.000 1.110.150.000 153.299.000 0 ΔΡ. Δ.Α. ΔΕΛΗΣ 17.326.975 17.326.975 17.114.539 ΣΥΝΟΛΟ 9.870.726.975 2.646.725.975 75.114.539 Όμιλος RAVAGO + Όμιλος PLASTICHE 9.957.683.000 2.995.990.070 129.720.204 Όμιλος RAVAGO 8.952.107.000 2.854.864.070 129.720.204 Όμιλος PLASTICHE 1.005.576.000 141.126.000 0 ΔΡ. Δ. Α. ΔΕΛΗΣ 20.158.121,77 20.158.121,77 19.885.75021 ΣΥΝΟΛΟ 9.977.841.122 9.977.841.122 9.977.568.750 2017 Όμιλος RAVAGO + Όμιλος PLASTICHE Όμιλος RAVAGO Όμιλος PLASTICHE 20 2018 III. Η ΓΝΩΣΤΟΠΟΙΗΘΕΙΣΑ ΠΡΑΞΗ - ΕΝΝΟΙΑ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ III.1 Χαρακτηρισμός της υπό κρίση Πράξης 18. Συγκέντρωση επιχειρήσεων πραγματοποιείται όταν επέρχεται μόνιμη μεταβολή ως προς τα πρόσωπα (φυσικά ή νομικά) που ασκούν έλεγχο επί της αποκτώμενης εταιρίας22. Στην προκειμένη περίπτωση, όπως εκτέθηκε και ανωτέρω, η RAVAGO CHEMICALS θα αποκτήσει το σύνολο του μετοχικού κεφαλαίου της εξαγοραζόμενης εταιρίας. Επομένως, η υπό κρίση εξαγορά οδηγεί σε απόκτηση αποκλειστικού ελέγχου εκ μέρους της RAVAGO CHEMICALS, και κατ’ επέκταση της RAVAGO επί της ΔΕΛΗΣ και ως εκ τούτου συνιστά συγκέντρωση επιχειρήσεων κατά την έννοια του άρθρου 5 παρ. 2 περίπτωση (β) του ν. 3959/2011. III.2 Αρμοδιότητα ΕΑ 19. Η υπό κρίση συγκέντρωση υπόκειται σε προηγούμενη γνωστοποίηση, καθώς εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 6 παρ. 1 ν. 3959/201123 και έχει εθνική διάσταση με βάση τους γνωστοποιηθέντες, σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στο άρθρο 10 ν. 3959/2011 όπως ισχύει, κύκλους εργασιών των συμμετεχουσών επιχειρήσεων κατά το έτος 2018 στην ελληνική και την παγκόσμια αγορά, οι οποίοι παρατίθενται συνοπτικά στον ανωτέρω Πίνακα 2. Η υπό κρίση συγκέντρωση δεν έχει κοινοτική διάσταση, καθώς οι παγκόσμιοι κύκλοι εργασιών των συμμετεχουσών επιχειρήσεων δεν υπερβαίνουν τα κατώτατα όρια των άρθρων 1 παρ. 2 και 3 του Κανονισμού (ΕΚ) 139/200424. Ενόψει 20 Απώτεροι ελέγχοντες μέτοχοι τόσο της RAVAGO S.A. όσο και της PLASTICHE S.A. είναι ο […] Συμφώνως προς το άρθρο 10, παρ. 4 του ν. 3959/2011, λαμβάνεται υπόψη το άθροισμα των κύκλων εργασιών των δύο ομίλων για τον υπολογισμό του κύκλου εργασιών της συμμετέχουσας επιχείρησης. 21 Σύμφωνα με την γνωστοποιούσα (βλέπε την υπ’ αριθμ. πρωτ. 1303/15.2.2019 επιστολή της στη ΓΔΑ) ο συνολικός κύκλος εργασιών της ΔΕΛΗΣ ανερχόταν σε «[…] EUR σύμφωνα με το ισοζύγιό της, εκ των οποίων το […] πραγματοποιήθηκε στην Ελλάδα». 22 Κατά το άρθρο 5 παρ. 2 περίπτωση (β) του ν. 3959/2011, τούτο συντρέχει στην περίπτωση κατά την οποία ένα ή περισσότερα πρόσωπα που ελέγχουν ήδη τουλάχιστον μία επιχείρηση, ή μία ή περισσότερες επιχειρήσεις, αποκτούν άμεσα ή έμμεσα τον έλεγχο του συνόλου ή τμημάτων μιας ή περισσοτέρων άλλων επιχειρήσεων, με την αγορά τίτλων ή στοιχείων του ενεργητικού, με σύμβαση ή με άλλο τρόπο. Σύμφωνα με το άρθρο 5 παρ. 3 του ίδιου νόμου, ο έλεγχος απορρέει από δικαιώματα, συμβάσεις ή άλλα μέσα, τα οποία παρέχουν τη δυνατότητα καθοριστικής επίδρασης στη δραστηριότητα μιας επιχείρησης, λαμβανομένων υπόψη των σχετικών πραγματικών ή νομικών συνθηκών. 23 Σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στο άρθρο 6, παρ. 1 του ν. 3959/2011: «Κάθε συγκέντρωση επιχειρήσεων πρέπει να γνωστοποιείται στην Επιτροπή Ανταγωνισμού μέσα σε τριάντα ημέρες από τη σύναψη συμφωνίας ή τη δημοσίευση προσφοράς ή ανταλλαγής ή την ανάληψη υποχρέωσης για την απόκτηση συμμετοχής, που εξασφαλίζει τον έλεγχο της επιχείρησης, όταν ο συνολικός κύκλος εργασιών όλων των επιχειρήσεων που συμμετέχουν στη συγκέντρωση κατά το άρθρο 10 ανέρχεται, στην παγκόσμια αγορά τουλάχιστον σε εκατόν πενήντα εκατομμύρια (150.000.000) ευρώ και δύο τουλάχιστον από τις συμμετέχουσες επιχειρήσεις πραγματοποιούν, η καθεμία χωριστά, συνολικό κύκλο εργασιών άνω των δεκαπέντε εκατομμυρίων (15.000.000) ευρώ στην ελληνική αγορά». 24 Βλ. άρθρο 1 παρ. 2 και 3 του Κανονισμού του Συμβουλίου 139/2004 της 20.01.2004, για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων μεταξύ επιχειρήσεων («Κοινοτικός κανονισμός συγκεντρώσεων»), ΕΕ L 024 της 29/01/2004, σελ. 1 - 22, σύμφωνα με το οποίο: «[…] 2. Μία συγκέντρωση έχει κοινοτική διάσταση όταν: α) ο συνολικός κύκλος εργασιών που πραγματοποιούν παγκοσμίως όλες οι συμμετέχουσες επιχειρήσεις υπερβαίνει τα 5 δισεκατομμύρια ευρώ και β) δύο τουλάχιστον από τις συμμετέχουσες επιχειρήσεις πραγματοποιούν, κάθε μία χωριστά, εντός της Κοινότητας, συνολικό κύκλο εργασιών άνω των 250 εκατομμυρίων ευρώ, εκτός εάν κάθε μία από τις συμμετέχουσες επιχειρήσεις πραγματοποιεί άνω των δύο τρίτων του συνολικού κοινοτικού κύκλου εργασιών της σε ένα και το αυτό κράτος μέλος. 3. Μία συγκέντρωση που δεν υπερβαίνει τα κατώτατα όρια που προβλέπονται στην παράγραφο 2 έχει κοινοτική διάσταση, εφόσον: α) ο συνολικός κύκλος εργασιών που πραγματοποιούν παγκοσμίως όλες οι συμμετέχουσες επιχειρήσεις υπερβαίνει τα 2,5 δισεκατομ- Τεύχος B’ 3873/22.10.2019 ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ των ανωτέρω, η παρούσα γνωστοποίηση υποβάλλεται αρμοδίως ενώπιον της ΕΑ25. III.3 Έλεγχος παραδεκτού, εμπροθέσμου και προσήκοντος της γνωστοποίησης 20. Σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στο άρθρο 6 παρ. 1 του ν. 3959/2011, το έντυπο γνωστοποίησης υπεβλήθη στην ΕΑ στις 25.1.2019 (αριθ. πρωτ. 624), ήτοι εντός 30 ημερών από την υπογραφή στις 28.12.2018 της ανωτέρω αναφερόμενης Σύμβασης. Με την ως άνω γνωστοποίηση συνυποβλήθηκε το προβλεπόμενο - με ποινή απαραδέκτου26 - στο άρθρο 45 παρ. 1 του ν. 3959/2011 παράβολο27. Ως εκ τούτου, η εν λόγω γνωστοποίηση θεωρείται εμπρόθεσμη και παραδεκτή. 21. Κατά την εξέταση του φακέλου η Γενική Διεύθυνση Ανταγωνισμού (εφεξής ΓΔΑ) έκρινε ότι το έντυπο γνωστοποίησης δεν είχε συμπληρωθεί πλήρως και για το λόγο αυτό ζήτησε πρόσθετες πληροφορίες28 από τη γνωστοποιούσα29. Η RAVAGO CHEMICALS προσκόμισε30 τα στοιχεία που της ζητήθηκαν προς συμπλήρωση του φακέλου, οπότε και η γνωστοποίηση κατέστη πλήρης και προσήκουσα στις 22.2.2019. Ως εκ τούτου η προθεσμία μύρια ευρώ· β) ο συνολικός κύκλος εργασιών που πραγματοποιούν όλες οι συμμετέχουσες επιχειρήσεις σε κάθε ένα από τρία τουλάχιστον κράτη μέλη, υπερβαίνει τα 100 εκατομμύρια ευρώ· γ) σε κάθε ένα από τα τρία τουλάχιστον κράτη μέλη που λαμβάνονται υπόψη για τους σκοπούς του στοιχείου β), δύο τουλάχιστον από τις συμμετέχουσες επιχειρήσεις πραγματοποιούν κάθε μία χωριστά συνολικό κύκλο εργασιών άνω των 25 εκατομμυρίων ευρώ και δ) δύο τουλάχιστον από τις συμμετέχουσες επιχειρήσεις πραγματοποιούν, κάθε μία χωριστά, εντός της Κοινότητας συνολικό κύκλο εργασιών άνω των 100 εκατομμυρίων ευρώ, εκτός εάν κάθε μία από τις συμμετέχουσες επιχειρήσεις πραγματοποιεί άνω των δύο τρίτων του συνολικού κοινοτικού κύκλου εργασιών της σε ένα και το αυτό κράτος μέλος». 25 Στην υπό κρίση συγκέντρωση πληρούται το κριτήριο περί του συνολικού κύκλου εργασιών των συμμετεχουσών επιχειρήσεων στην παγκόσμια αγορά, διότι το σχετικό ποσό, ανερχόμενο κατά τη χρήση του έτους 2018 σε 9.977.841.122 ευρώ, υπερβαίνει το προβλεπόμενο κατώφλι των εκατό πενήντα εκατομμυρίων (150.000.000€) ευρώ. Επίσης, πληρούται το σωρευτικά προβλεπόμενο κριτήριο υπαγωγής, αναφορικά με τον κύκλο εργασιών που πραγματοποιείται στην εθνική αγορά, από δύο, τουλάχιστον, συμμετέχουσες στη συγκέντρωση επιχειρήσεις, χωριστά για κάθε μία εξ αυτών καθώς τόσο οι εταιρίες RAVAGO S.A. και ΔΕΛΗΣ έχουν κύκλους εργασιών στην ελληνική αγορά άνω των 15 εκ. ευρώ έκαστη. Περαιτέρω, η υπό κρίση συγκέντρωση δεν έχει κοινοτική διάσταση, καθώς τα μέρη δεν πληρούν τις προϋποθέσεις του άρθρου 1 του Κανονισμού ΕΚ 139/2004. 26 Βλ. σχετικά άρθρο 45 παρ. 1 του ν. 3959/2011, όπως ισχύει, σύμφωνα με το οποίο: «Οι γνωστοποιήσεις του άρθρου 6 και οι αιτήσεις της παραγράφου 3 του άρθρου 9 συνοδεύονται, με ποινή το απαράδεκτο αυτών, από γραμμάτιο καταβολής παραβόλου. Το ποσό του παραβόλου ορίζεται στο ποσό των χιλίων εκατό (1.100) ευρώ για την γνωστοποίηση του άρθρου 6 και για τις αιτήσεις των παραγράφων 9 και 3 των άρθρων 8 και 9, αντιστοίχως». 27 Βλ. σχετικά υποσημείωση 2. 28 Με τις υπ’ αριθμ. πρωτ. οικ. 948/5.2.2019 και 1365/18.2.2019 επιστολές. 29 Κατά τα προβλεπόμενα στο εδ. β΄ της παραγράφου 11 του άρθρου 8 του ν. 3959/2011, προκειμένου να συμπληρωθεί προσηκόντως ο φάκελος της γνωστοποίησης 30 Με τις υπ’ αριθμ. πρωτ. 1303 και 1304/15.2.2019 και 1476 και 1477/22.2.2019 επιστολές της 44823 έκδοσης απόφασης της ΕΑ επί της γνωστοποιηθείσας συγκέντρωσης, σύμφωνα με το άρθρο 8 παρ. 3 του ν. 3959/2011, παρέρχεται την 23.3.2019. 22. Σημειώνεται ότι η ΓΔΑ απέστειλε επιπλέον, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 38 του ν. 3959/2011, σειρά επιστολών προς τον […]31, τον […]32, […]33 καθώς και σε ανταγωνίστριες επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στους υπό εξέταση κλάδους34, οι απαντήσεις των οποίων ελήφθησαν υπόψη στην παρούσα εισήγηση. IV. ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΚΑΙ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ 23. Στην ελληνική αγορά, ο όμιλος RAVAGO δραστηριοποιείται α) στη διανομή επώνυμων προϊόντων πρώτων υλών, ελαστικών και πλαστικών, β) στη διανομή προϊόντων πρώτης διαλογής τρίτων προμηθευτών αλλά και προϊόντων του Ομίλου που προέρχονται από ανακύκλωση ή σύνθεση, γ) στη παραγωγή και χονδρική πώληση διογκώσιμης πολυστερίνης («Expandable PolystyreneEPS») μέσω της θυγατρικής της Monotez Α.Ε., δ) στην παραγωγή μονωτικών προϊόντων κτιρίων από εξηλασμένο αφρό πολυστερίνης (XPS)35 καθώς και δ) σε κλάδους που δεν σχετίζονται με τα χημικά /πλαστικά προϊόντα όπως: ο κατασκευαστικός και κτηματομεσιτικός κλάδος και οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. 24. Η εταιρία ΔΕΛΗΣ δραστηριοποιείται α) στη εμπορία χημικών, συμπεριλαμβανομένων πρόσθετων ζωοτροφών όπως αμινοξέα, βιταμίνες, προμίγματα κ.τ.λ., β) στη εμπορία πλαστικών προϊόντων περιλαμβανομένων των ακρυλικών προϊόντων, όπως Plexiglas, πολυκαρβονικά, 31 Βλ. την υπ’ αριθμ. πρωτ. 1271/14.2.2019 επιστολή της ΓΔΑ προς τον […] προσκόμισε την υπ’ αριθμ. πρωτ. 1492/22.2.2019 απαντητική επιστολή […]. 32 Βλ. την υπ’ αριθμ. πρωτ. 1371/18.2.2019 επιστολή της ΓΔΑ προς τον […] προσκόμισε την υπ’ αριθμ. πρωτ. 1464/21.2.2019 απαντητική επιστολή […]. 33 Βλ. την υπ’ αριθμ. πρωτ. 1903/19.3.2019 επιστολή της ΓΔΑ προς τον […] προσκόμισε την υπ’ αριθμ. πρωτ. 2054/19.3.2019 απαντητική επιστολή […]. 34 Βλ. τις υπ’ αριθμ. πρωτ. 1642/1.3.2019, 1643/1.3.2019, 1644/ 1.3.2019, 1645/1.3.2019, 1646/1.3.2019, 1647/1.3.2019, 1648/ 1.3.2019, 1649/1.3.2019, 1650/1.3.2019, 1651/1.3.2019, 1652/ 1.3.2019, 1653/1.3.2019, 1838/8.3.2019, 1655/1.3.2019 και 1657/ 1.3.2019 επιστολές της ΓΔΑ προς τις ανταγωνίστριες εταιρίες αντίστοιχα, […], οι οποίες προσκόμισαν (πλην της δεύτερης η οποία δεν απάντησε) τις υπ’ αριθμ. πρωτ. [2010/18.3.2019, 1840/8.3.2019, 1982/15.3.2019, 2116/20.3.2019, 1919/13.3.2019, 1835/8.3.2019 και 1911/13.3.2019, 1876/13.3.2019, 1934/14.3.2019, 1949/14-3-2019, 2053/19.3.2019, 1974/15.3.2019, 1887/13.3.2019, 1885/13.3.2019 και 1789/7.3.2019] απαντητικές επιστολές, αντίστοιχα. 35 Σύμφωνα με τη γνωστοποιούσα η RAVAGO στην Ελλάδα παράγει και μονωτικά προϊόντα κτιρίων από εξηλασμένο αφρό πολυστερίνης («Extruded Polystyrene Foam-XPS») τα οποία αποτελούν τελικά προϊόντα. Σημειώνεται ότι η παραγωγή μονωτικών προϊόντων κτιρίων από εξηλασμένο αφρό πολυστερίνης (XPS), δεν χρησιμοποιεί σαν πρώτη ύλη το EPS και ανήκει στην ευρύτερη αγορά παραγωγής μονωτικών προϊόντων για οικοδομική χρήση (βλ. Υπόθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής M.3943 – SAINT-GOBAIN/ BPB, παρ. 23-30). Δεδομένου ότι, σύμφωνα με τη γνωστοποίηση, η ΔΕΛΗΣ δεν δραστηριοποιείται στην αγορά XPS και εν γένει στην αγορά θερμομονωτικών προϊόντων, υπό την έννοια ότι ούτε παράγει, ούτε διανέμει τέτοια προϊόντα, η εν λόγω αγορά δεν εξετάζεται περαιτέρω στην εισήγηση. 44824 ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ PET και PVC φύλλα και σύνθετα πάνελ αλουμινίου και γ) στην εμπορία πρώτης ύλης διογκώσιμης πολυστερίνης EPS («Expandable Polystyrene-EPS»). Διευκρινίζεται ότι στην συγκεκριμένη αγορά EPS, τα συμμετέχοντα μέρη δραστηριοποιούνται στην παραγωγή και διανομή της πρώτης ύλης διογκώσιμης πολυστερίνης EPS («Expandable Polystyrene-EPS») σε μορφή κόκκων. Κατόπιν επεξεργασίας της πρώτης ύλης παράγεται η διογκωμένη πολυστερίνη EPS («Expanded PolystyreneEPS») η οποία αποτελεί αγορά επόμενου σταδίου.36 25. Συνεπώς, στην υπό κρίση συγκέντρωση οι δραστηριότητες των συμμετεχόντων μερών επικαλύπτονται στην Ελλάδα α) στις ευρύτερες αγορές διανομής/ εμπορίας χημικών προϊόντων και β) χονδρικής πώλησης και διανομής ημιέτοιμων πλαστικών φύλλων ενώ στον ΕΟΧ στην αγορά γ) εμπορίας/διανομής διογκώσιμης πολυστερίνης EPS. Λόγω της υπό κρίση πράξης παρέλκει περαιτέρω ανάλυση στις λοιπές αγορές όπου δραστηριοποιείται μόνο ο όμιλος RAVAGO. IV.1 Σχετικές αγορές προϊόντων37 26. Σύμφωνα με τη γνωστοποιούσα, αλλά και σύμφωνα με παλαιότερη απόφαση38 της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (εφεξής Ε.Επ.), η αγορά της διανομής/εμπορίας χημικών προϊόντων (από τρίτα μέρη και όχι από τους παραγωγούς τους) είναι διακριτή από την αγορά διανομής/εμπορίας πλαστικών προϊόντων (από τρίτους). IV.1.1 Σχετική αγορά διανομής/εμπορίας χημικών προϊόντων (Αγορά Α) 27. Σύμφωνα με τη γνωστοποιούσα επιχείρηση, η συγκέντρωση αφορά στη σχετική αγορά διανομής/ εμπορίας χημικών προϊόντων (από τρίτα μέρη), η οποία περαιτέρω διακρίνεται στις ακόλουθες τρεις υπό-αγορές :1. Χονδρική εμπορία χημικών προϊόντων («trading»). 2. Διανομή βασικών χημικών προϊόντων («commodities»). 3. Διανομή ειδικών χημικών προϊόντων («specialties»). 28. Η ως άνω διάκριση της αγοράς διανομής χημικών προϊόντων είναι σύμφωνη με προγενέστερες αποφάσεις της Ε.Επ.39, καθώς η υπό-αγορά της χονδρικής εμπορίας 36 Σχετικά με την επεξεργασία της πρώτης ύλης, δηλαδή των κόκκων πολυστερίνης («Expandable Polystyrene-EPS») βλ. αναλυτική περιγραφή διαθέσιμη στην ιστοσελίδα του Πανελλήνιου Συνδέσμου Διογκωμένης Πολυστερίνης - EPS https://www.epshellas. com/index.php/eps/production-eps. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, τα συμμετέχοντα μέρη δεν δραστηριοποιούνται σε αυτή την αγορά. 37 Σύμφωνα με την σχετική Ανακοίνωση της Επιτροπής όσον αφορά τον ορισμό της σχετικής αγοράς για τους σκοπούς του κοινοτικού δικαίου ανταγωνισμού (97/C 372/03), η σχετική αγορά προϊόντος περιλαμβάνει όλα τα προϊόντα ή και τις υπηρεσίες που θεωρούνται από τον καταναλωτή εναλλάξιμα ή δυνάμενα να υποκατασταθούν αμοιβαία λόγω των χαρακτηριστικών, των τιμών ή της χρήσης για την οποία προορίζονται. 38 Βλ. απόφαση της Ε.Επ. Μ.2244/ 16.1.2001, ROYAL VOPAK / ELLIS & EVERARD, σκ. 10 και απόφαση της Ε.Επ Μ.4836 /17.9.2007, CVC/UNIVAR, σκ. 14. 39 Βλ. αποφάσεις της Ε. Επ. Μ.6012 /25.11.2010, CD&R/CVC/ UNIVAR, σκ. 13-16 και M.5814/ 16.7.2010 CVC/UNIVAR EUROPE/ EUROCHEM, σκ. 12-24. Στις εν λόγω αποφάσεις της η Ε.Επ ως προς τη διανομή των χημικών προϊόντων αναφέρει ότι αυτή περιλαμβάνει «κατά κύριο λόγο την αγορά και μεταπώληση στερεών και υγρών χημικών προϊόντων σε βιομηχανικούς και εμπορικούς τελικούς χρήστες. Τα χημικά προϊόντα μπορούν να αποθηκευτούν στις Τεύχος B’ 3873/22.10.2019 χημικών προϊόντων («trading») αφορά στην προμήθεια βασικών χημικών προϊόντων σε πελάτες που ζητούν μεγάλες ποσότητες ενός μόνο προϊόντος, η υπό-αγορά της διανομής βασικών χημικών προϊόντων («commodities») αφορά στην προμήθεια βασικών χημικών προϊόντων σε πελάτες που ζητούν μεγάλο εύρος διαφορετικών προϊόντων σε μικρές ποσότητες, με αποτέλεσμα οι διανομείς, οι οποίοι έχουν προηγουμένως αγοράσει τα προϊόντα σε μεγάλες ποσότητες από τους παραγωγούς τους ή άλλους εμπόρους, να παρέχουν συνήθως και άλλες πρόσθετες υπηρεσίες όπως αποθήκευση, μεταφορά ή ανάμειξη και τέλος, η υπό-αγορά της διανομής ειδικών χημικών προϊόντων («specialties») αφορά υψηλά κοστολογούμενα επώνυμα προϊόντα που διανέμονται σε μικρές ποσότητες σε επιλεγμένους πελάτες. Ωστόσο, όπως έχει κριθεί από αποφάσεις της Ε.Επ.40, δεν υφίσταται σύγκλιση απόψεων στον κλάδο αναφορικά με το ποια χημικά προϊόντα λογίζονται ως βασικά («commodities») και ποια ως ειδικά («specialties»). 29. Σε προηγούμενες αποφάσεις41 της ΕΑ κατά την οριοθέτηση των σχετικών κλάδων προϊόντος στην αγορά των χημικών γίνεται διάκριση σε επιμέρους κατηγορίες προϊόντων, βάσει της συγκεκριμένης κάθε φοράς επιχειρηματικής δραστηριότητας των εξαγοραζόμενων εταιριών. Ωστόσο, όπως επισημαίνει και η γνωστοποιούσα, σε αυτές τις αποφάσεις η επιχειρηματική δραστηριότητα των συμμετεχόντων μερών στον κλάδο των χημικών περιελάμβανε την παραγωγή και την διανομή/εμπορία χημικών, όχι μόνο τη διανομή/εμπορία χημικών. Αντιθέτως, σύμφωνα με τη RAVAGO, στη παρούσα γνωστοποιηθείσα συγκέντρωση, τα μέρη δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα μόνο στην διανομή από τρίτα μέρη (και όχι και στην παραγωγή) μίας μεγάλης γκάμας προϊόντων42. εγκαταστάσεις του διανομέα ή, ιδίως όσον αφορά μεγαλύτερους όγκους χημικών προϊόντων, να αποστέλλονται απευθείας από τις εγκαταστάσεις του παραγωγού είτε μέσω διανομέα είτε μέσω εμπόρου ή από τον ίδιο τον παραγωγό». Επίσης, σημειώνει ότι οι διανομείς ανταγωνίζονται τους παραγωγούς σε περιορισμένο βαθμό. Εν προκειμένω, η γνωστοποιούσα θεωρεί ότι η αγορά Α περιλαμβάνει μόνο τη διανομή από τρίτα μέρη και όχι από τους παραγωγούς των προϊόντων. Σε κάθε περίπτωση, δεν απαιτείται η περαιτέρω διερεύνηση και θα μπορούσε να παραμείνει ανοικτό το θέμα του ακριβούς ορισμού της σχετικής αγοράς καθώς η υπό έλεγχο συγκέντρωση δεν εγείρει ζητήματα ως προς την ομαλή λειτουργία του ανταγωνισμού υπό οποιονδήποτε εύλογο ορισμό της εν λόγω αγοράς. 40 Βλ. απόφαση της Ε.Επ. M.5814 16/7/2010 CVC/UNIVAR EUROPE/EUROCHEM, σκ. 19. 41 Βλ. π.χ., αποφάσεις ΕΑ υπ’ αριθμ. 494/VI/2010, σκ. 31 και 323/V/2006, σελ.5-6 αναφορικά με τις σχετικές αγορές των διαλυτών και των ρητινών. Στην απόφαση ΕΑ υπ’ αριθμ. 361/V/2007, η αγορά των χημικών διακρίθηκε περαιτέρω σε: α) λιπάσματα αγροχημικά, β) πρώτες ύλες για τη βιομηχανία χρωμάτων και βερνικιών, γ) πρώτες ύλες για τη βιομηχανία πλαστικών και δ) χημικά για λοιπές βιομηχανίες. 42 Σημειώνεται συναφώς ότι σε παλαιότερες αποφάσεις της η Ε.Επ. (βλ. ενδεικτικά M.5814/ 16.7.2010 CVC/UNIVAR EUROPE/ EUROCHEM, σκ.21-24) ειδικότερα και ξεχωριστά ως προς την αγορά παραγωγής των χημικών προϊόντων κατέληξε στο συμπέρασμα ότι κάθε χημικό προϊόν ενδέχεται να αποτελεί χωριστή αγορά προϊόντος, κυρίως λόγω της έλλειψης δυνατότητας υποκατάστασης από την πλευρά της προσφοράς ή της ζήτησης, ή άφησε ανοικτό τον ακριβή ορισμό της αγοράς προϊόντος. Τεύχος B’ 3873/22.10.2019 ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 30. Τα συμμετέχοντα μέρη προσκόμισαν λίστες με τα χημικά προϊόντα που εμπορεύονται και διανέμουν, από τις οποίες προκύπτει ότι η αλληλοεπικάλυψη μεταξύ τους είναι μικρή. Σημειώνεται ότι η RAVAGO εμπορεύεται μεγαλύτερο εύρος χημικών προϊόντων συγκριτικά με τη ΔΕΛΗΣ. Επιπλέον, κάποια προϊόντα που το ένα μέρος τα εμπορεύεται σαν specialty, το άλλο μέρος τα εμπορεύεται ως commodity ή trading. 31. Λαμβανομένων υπόψη της Ευρωπαϊκής και Ελληνικής νομολογίας, τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της εν λόγω συγκέντρωσης (υπάρχει μικρός βαθμός αλληλοεπικάλυψης των διανεμόμενων χημικών προϊόντων από τις συμμετέχουσες εταιρίες), καθώς και τις απόψεις ανταγωνιστών43, η σχετική αγορά της διανομής/εμπορίας χημικών προϊόντων δύναται να διακριθεί στις τρεις ανωτέρω αναφερόμενες υπο-αγορές, ήτοι στις: (Α1) χονδρική εμπορία χημικών προϊόντων («trading»), (Α2) διανομή βασικών χημικών προϊόντων («commodities») και (Α3) διανομή ειδικών χημικών προϊόντων («specialties»). IV.1.2 Παραγωγή, χονδρική πώληση και διανομή ημιέτοιμων πλαστικών φύλλων (Αγορά Β) 32. Η γνωστοποιούσα θεωρεί ότι η παραγωγή/χονδρική πώληση και η διανομή από τρίτα μέρη πλαστικών πρώτων υλών ορίζεται ως διακριτή αγορά ανά πλαστικό προϊόν και ότι τα ημιέτοιμα πλαστικά προϊόντα αποτελούν διακριτή αγορά σε σχέση με τις πλαστικές πρώτες ύλες, όπως είναι τα PP, PE και PVC. Συνεπώς, κατά τη RAVAGO, η αγορά παραγωγής, χονδρικής πώλησης και διανομής ημιέτοιμων πλαστικών φύλλων44 αποτελεί ακόμα μία σχετική αγορά. 33. Σημειώνεται ότι, η RAVAGO και η ΔΕΛΗΣ δραστηριοποιούνται μόνο στη διανομή και όχι στην παραγωγή ημιέτοιμων πλαστικών φύλλων.45 Συνεπώς, για τους σκοπούς της παρούσης συγκέντρωσης, σχετική είναι η αγορά διανομής ημιέτοιμων πλαστικών φύλλων. 34. Περαιτέρω, η γνωστοποιούσα σημειώνει ότι τα ημιέτοιμα πλαστικά φύλλα που διανέμουν τα μέρη της συναλλαγής δεν είναι ευθέως ανταγωνιστικά, καθώς τα ημιέτοιμα πλαστικά φύλλα που διανέμει η ΔΕΛΗΣ προορίζονται, κατά κύριο λόγο, για χρήσεις σχετιζόμενες με υπαίθριες διαφημίσεις, ενώ τα ημιέτοιμα πλαστικά φύλλα που διανέμει η RAVAGO προορίζονται, κατά κύριο λόγο, για χρήση που σχετίζεται με συσκευασίες προϊόντων (όπως λ.χ. στον κλάδο της συσκευασίας τροφίμων). Η γνωστοποιούσα εταιρία προσκόμισε λίστα με τα προϊόντα των δύο μερών46 στη σχετική αυτή αγορά, τα οποία 43 Από τους ανταγωνιστές που δραστηριοποιούνται στην αγορά χημικών, οι […] και […] και […] επιβεβαίωσαν τον ανωτέρω ορισμό. 44 Η οριοθέτηση της αγοράς των ημιέτοιμων πλαστικών φύλλων επιβεβαιώνεται από την πλειοψηφία των ανταγωνιστών που δραστηριοποιούνται στην αγορά ημιέτοιμων πλαστικών φύλλων στους οποίους η ΓΔΑ απέστειλε ερωτηματολόγια. 45 Βλ. ειδικότερα σχετικά με την παραγωγή και χονδρική πώληση, ενδεικτικά, την απόφαση της Ε.Επ. M.6905/8.5.2014 INEOS/ SOLVAY/ JV με ανάλυση του κλάδου των προϊόντων PVC στην οποία τα μέρη της συγκέντρωσης παράγουν αλλά και διανέμουν. 46 Τα προϊόντα αυτά περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων πάνελ αλουμινίου, ημιέτοιμα πλαστικά φύλλα PVC διαφορετικού πάχους, πολυεστερικά και πολυκαρβονικά φύλλα, ακρυλικά προϊόντα. 44825 αν και είναι από το ίδιο υλικό (ήτοι πλαστικά, αλουμίνιο κτλ), δεν φαίνεται να είναι απολύτως εναλλάξιμα μεταξύ τους από την πλευρά της ζήτησης47. 35. Ωστόσο, για τους σκοπούς της παρούσας συγκέντρωσης, δεν κρίνεται αναγκαίος ο ακριβής ορισμός της εν λόγω προϊοντικής αγοράς, ο οποίος θα μπορούσε να παραμείνει ανοικτός, καθώς υπό οποιαδήποτε εκδοχή οριοθέτησης της σχετικής αγοράς, η γνωστοποιηθείσα πράξη δεν εγείρει σημαντικά θέματα σε επίπεδο ανταγωνισμού και δεν αναμένεται να περιοριστεί η λειτουργία του αποτελεσματικού ανταγωνισμού λόγω κυρίως των σχετικά μικρών μεριδίων αγοράς των συμμετεχουσών επιχειρήσεων48. IV.1.3 Παραγωγή, χονδρική πώληση και διανομή διογκώσιμης πολυστερίνης («Expandable Polystyrene-EPS») (Αγορά Γ) 36. O όμιλος RAVAGO δραστηριοποιείται τόσο στην αγορά παραγωγής όσο και στην αγορά χονδρικής εμπορίας/διανομής διογκώσιμης πολυστερίνης («Expandable Polystyrene-EPS»)49. Αποτελεί τον μοναδικό παραγωγό πρώτης ύλης EPS στην Ελλάδα μέσω της θυγατρικής της ΜΟΝΟΤΕΖ ΑΕ και διανέμει την πρώτη ύλη εντός και εκτός ΕΟΧ μέσω και της εταιρίας RAVAPOR GmbH. Συγκεκριμένα, η γνωστοποιούσα δηλώνει ότι «το 2017 η Ravago παρήγαγε στην Ελλάδα, μέσω της θυγατρικής της Monotez […] τόνους EPS. Από την ποσότητα αυτή, διένειμε […] τόνους EPS στην Ελλάδα, τους οποίους πούλησε αποκλειστικά μέσω της θυγατρικής της Monotez, ενώ την υπόλοιπη ποσότητα την εξήγαγε στην Ευρώπη». 37. Σύμφωνα με τη γνωστοποιούσα, η ΔΕΛΗΣ αποτελεί διανομέα πρώτης ύλης EPS μόνο στην Ελλάδα, την οποία προμηθεύεται από οίκους του εξωτερικού. Συνεπώς, η εξαγοραζόμενη εταιρία δεν δραστηριοποιείται στην παραγωγή διογκώσιμης πολυστερίνης («Expandable Polystyrene-EPS») αλλά σε αγορά επόμενου σταδίου της παραγωγικής διαδικασίας, ήτοι στη διανομή του EPS. 38. Συνεπώς, για τους σκοπούς της παρούσας συγκέντρωσης οι σχετικές αγορές είναι: α) παραγωγής EPS, στην οποία δραστηριοποιείται η εξαγοράζουσα και β) εμπορίας/διανομής EPS καθώς σε αυτήν δραστηριοποιούνται και τα δύο μέρη της συγκέντρωσης και έχουν […]50 κοινούς πελάτες ([…]). 47 Από τους ανταγωνιστές που δραστηριοποιούνται στη διανομή ημιέτοιμων πλαστικών φύλλων οι […], […], […] επιβεβαίωσαν τα ανωτέρω. 48 Bλ. παρακάτω Ενότητα V. Μερίδια αγοράς – Επηρεαζόμενες αγορές. 49 Σύμφωνα με την απόφαση ΕΑ υπ’ αριθ. 97/ΙΙ/1999, η διαστελλόμενη/διογκώσιμη πολυστερίνη (EPS) παράγεται από τη μονομερή στερίνη, ένα προϊόν με βάση το πετρέλαιο. Η EPS κυρίως χρησιμοποιείται στη συσκευασία και στην οικοδομή ως μονωτικό υλικό. Εφαρμογές συσκευασίας αποτελούν οι προστατευτικές συσκευασίες για ηλεκτρικές συσκευές, λευκές συσκευές και η συσκευασία φαγητών. Στον οικοδομικό κλάδο, η EPS χρησιμοποιείται κυρίως για σκοπούς μόνωσης (τόσο για θερμομόνωση όσο και για ηχομόνωση), σε εφαρμογές, όπως σανίδες και εκμαγεία για τοίχους, οροφές και δάπεδα. 50 Βλ. παραρτήματα ΧΙΙΙ και ΧIV του 624/25-1-2019 εντύπου γνωστοποίησης. 44826 ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ IV.2 Σχετική γεωγραφική αγορά51 39. Κατά την γνωστοποιούσα52 αναφορικά με τη γεωγραφική έκταση των αγορών διανομής χημικών προϊόντων, έχει κριθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ότι οι αγορές είναι τουλάχιστον εθνικές, λαμβάνοντας υπόψη τη δομή των πωλήσεων των εμπόρων και διανομέων, και ιδίως λ.χ. αν χρησιμοποιούν αποθηκευτικούς χώρους που εξυπηρετούν ολόκληρη την εθνική επικράτεια, με συνήθη ακτίνα διανομής τα 160χμ έως 480χμ. Ωστόσο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει κρίνει ότι στις περιπτώσεις ορισμένων χωρών όπως η Μ. Βρετανία και η Ιρλανδία, ή οι Σκανδιναβικές χώρες, οι αγορές μπορεί να είναι ευρύτερες των εθνικών. 40. Αντίστοιχα για την αγορά ημιέτοιμων πλαστικών φύλλων η RAVAGO θεωρεί ότι η σχετική γεωγραφική αγορά είναι η Ελληνική επικράτεια. 41. Δεδομένου ότι τα προϊόντα που αφορά η υπό κρίση συγκέντρωση στις δύο πρώτες αγορές (Α και Β) διατίθενται σε όλη την Ελλάδα υπό επαρκώς ομοιογενείς συνθήκες ανταγωνισμού, ως σχετική γεωγραφική αγορά μπορεί να θεωρηθεί τουλάχιστον η Ελληνική επικράτεια. Ωστόσο, η οριοθέτηση της σχετικής γε