1223-decision-644-2017

(13)επιπλέον εκδόσεις με τα διακριτικά:

(1)Προς Δημοσίευση στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως,

(2)«Έκδοση για την εταιρία ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΑΕ»,

(3)«Έκδοση για την εταιρία ΕΡΓΑΣΙΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΑΕ»,

(4)«Έκδοση για την εταιρία ΚΑΡΚΑΝΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΑΕ»,

(5)«Έκδοση για την εταιρία ΛΙΜΕΝΙΚΗ ΑΕ»,

(6)«Έκδοση για την εταιρία ΘΑΛΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΑΕ»,

(7)«Έκδοση για την εταιρία ΑΞΙΟΝ ΤΕΧΝΙΚΗ ΑΕ»,

(8)«Έκδοση για την εταιρία ΑΙΑΣ ΑΤΕ»,

(9)«Έκδοση για την εταιρία ΨΑΡΡΑΣ ΑΤΕ»,

(10)«Έκδοση για την εταιρία ΝΙΟΒΗ ΑΤΕ»,

(11)«Έκδοση για την εταιρία ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΒΑΛΑΣ ΕΕ»,

(12)«Έκδοση για την εταιρία ΕΡΓΟΝΕΤ ΑΤΕ»,

(13)«Έκδοση για την εταιρία ΔΑΣΚΑΛΟΥΔΗΣ Α. ΘΕΟΔΟΣΙΟΣ». Από τις παραπάνω εκδόσεις έχουν αφαιρεθεί τα απόρρητα επιχειρηματικά στοιχεία (όπου η ένδειξη […]) τα οποία δεν θα πρέπει να περιέλθουν σε γνώση του αντίστοιχου αποδέκτη της έκδοσης, σύμφωνα με το άρθρο 41 του ν. 3959/2011 (ΦΕΚ Α΄ 93/20.4.2011), όπως ισχύει και τον Κανονισμό Λειτουργίας και Διαχείρισης της Επιτροπής Ανταγωνισμού (ΦΕΚ Β΄54/16.1.2013). 1 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ η ατομική επιχείρηση ΔΑΣΚΑΛΟΥΔΗΣ Α. ΘΕΟΔΟΣΙΟΣ δια του πληρεξουσίου δικηγόρου Μάριου Παπαράλλη, δ) η εταιρία ΕΡΓΑΣΙΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ δια του πληρεξουσίου δικηγόρου Ευάγγελου Πετρόπουλου, ε) η εταιρία ΕΡΓΟΝΕΤ ΑΝΩΝΥΜΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡEΙΑ δια των πληρεξουσίων δικηγόρων Αναστασίας Δρίτσα και Κωνσταντίνου Σακελλάρη, στ) η εταιρία ΘΑΛΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡEΙΑ με το νόμιμο εκπρόσωπο της εταιρίας, […], μετά των πληρεξουσίων δικηγόρων Παναγιώτη Μαντζουράνη και Μιχαήλ Μυγιάκη, ζ) η εταιρία ΚΑΡΚΑΝΙΑΣ-ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΙΑ δια των πληρεξουσίων δικηγόρων, Δημήτριου Τζουγανάτου, Νικόλαου Κοσμίδη και Χρήστου Πούλιου, η) η εταιρία ΛΙΜΕΝΙΚΗ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΡΓΟΛΗΠΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ δια των πληρεξουσίων δικηγόρων, Νικήτα Φορτσάκη, Σταμάτη Δρακακάκη, Νικόλαου Ξενογιάννη και Βασιλικής Μπρισίμη, θ) η εταιρία ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΙΑ δια των πληρεξουσίων δικηγόρων, Γεωργίου Δελλή, Άγγελου Χασαπόπουλου, Κωνσταντίνας Σκανδάλη και Χρήστου Κυραλίδη, ι) για την εταιρία ΝΙΟΒΗ ΑΝΩΝΥΜΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡEΙΑ δια του πληρεξουσίου δικηγόρου, Χρήστου Στεφάνου, ια) η εταιρία ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΒΑΛΑΣ Ε.Ε. με το νόμιμο εκπρόσωπο της εταιρίας […] και ιβ) η εταιρία ΨΑΡΡΑΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ δια των πληρεξουσίων δικηγόρων Νικόλαου Μελιγού και Αναστασίου Γακίδη. Στην αρχή της συζήτησης, ο Πρόεδρος έδωσε το λόγο στον Εισηγητή της υπόθεσης, Παναγιώτη Φώτη, ο οποίος ανέπτυξε συνοπτικά την υπ’ αριθ. πρωτ. οικ.7082/11.10.2016 γραπτή εισήγηση (συμπεριλαμβανομένου και της ορθής επανάληψης αυτής) και λαμβάνοντας υπόψη όσα αναφέρονται αναλυτικά στην εισήγηση, πρότεινε, τα εξής: Α. Να διαπιστωθεί η ως άνω περιγραφείσα παράβαση του άρθρου 1 παρ. 1 του ν. 703/1977, και για το χρονικό διάστημα από 29.11.2010 μέχρι 14.03.2011 τουλάχιστον. Β. Να επιβληθεί πρόστιμο στις κατωτέρω εμπλεκόμενες επιχειρήσεις για την ως άνω παράβαση του άρθρου 1 παρ. 1 του ν. 703/1977, για τη διάρκεια συμμετοχής εκάστης στην παράβαση κατά το ανωτέρω χρονικό διάστημα, ήτοι στις εταιρίες ως ακολούθως: 1) MΗΧΑΝΙΚΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΙΑ 2) ΕΡΓΑΣΙΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ 3) ΚΑΡΚΑΝΙΑΣ-ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΙΑ 4) ΛΙΜΕΝΙΚΗ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΡΓΟΛΗΠΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ 5) ΘΑΛΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡEΙΑ (πρώην ΙΘΑΚΗ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΤΗΜΑΤΙΚΗ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ) 6) ΑΞΙΟΝ ΤΕΧΝΙΚΗ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ 7) ΑΙΑΣ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ 8) ΨΑΡΡΑΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ 9) ΝΙΟΒΗ ΑΝΩΝΥΜΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡEΙΑ 10) ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΒΑΛΑΣ Ε.Ε.- ΤΣΕΚΜΕΖΟΓΛΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΚΑΙ ΣΙΑ Ε.Ε. 11) ΕΡΓΟΝΕΤ ΑΝΩΝΥΜΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡEΙΑ 12) ΔΑΣΚΑΛΟΥΔΗΣ Α. ΘΕΟΔΟΣΙΟΣ 2 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Γ. Να απειληθούν οι ανωτέρω επιχειρήσεις με πρόστιμο και χρηματική ποινή, αν με απόφαση της Επιτροπής βεβαιώνεται η συνέχιση ή η επανάληψη των διαπιστωθεισών παραβάσεων. Κατόπιν, τον λόγο έλαβαν οι πληρεξούσιοι δικηγόροι των ενδιαφερομένων μερών, οι οποίοι τοποθετήθηκαν επί της προαναφερόμενης εισήγησης, ανέπτυξαν τις απόψεις τους, έδωσαν διευκρινήσεις και απάντησαν σε ερωτήσεις που τους υπέβαλαν ο Πρόεδρος και τα μέλη της Επιτροπής. Για τη θεμελίωση των ισχυρισμών τους οι πληρεξούσιοι δικηγόροι των μερών ζήτησαν την εξέταση μαρτύρων. Η Επιτροπή, αποδεχόμενη τα σχετικά αιτήματα, εξέτασε τους μάρτυρες: 1) […], 2) […], 3) […], 4) […], 5) […] και 6) […]. Η ακροαματική διαδικασία συνεχίσθηκε κατά τις συνεδριάσεις της Επιτροπής, 12.1.2017, ημέρα Πέμπτη και ώρα 10:00 π.μ. και 16.1.2017, ημέρα Δευτέρα και ώρα 09:30 π.μ., οπότε και ολοκληρώθηκε η συζήτηση της υπόθεσης. Με την ολοκλήρωση της ακροαματικής διαδικασίας και την εξέταση των μαρτύρων οι πληρεξούσιοι δικηγόροι ζήτησαν και ο Πρόεδρος της Επιτροπής χορήγησε προθεσμία πέντε

(5)ημερών μετά την παραλαβή των πρακτικών από τα ενδιαφερόμενα μέρη, προκειμένου να υποβάλουν συμπληρωματικά υπομνήματα. Η Επιτροπή συνήλθε σε διάσκεψη την 20η Μαρτίου 2017 (ημέρα Δευτέρα και ώρα 10:00 π.μ.) στην ως άνω αίθουσα συνεδριάσεων του 1ου ορόφου των Γραφείων της, με τη συμμετοχή του Εισηγητή Παναγιώτη Φώτη, ο οποίος δεν έλαβε μέρος στην ψηφοφορία και αφού έλαβε υπόψη της τα στοιχεία του φακέλου της κρινόμενης υπόθεσης, την Εισήγηση, τις απόψεις που διατύπωσαν προφορικώς τα ενδιαφερόμενα μέρη κατά την συζήτηση της υπόθεσης, τα υπομνήματα τα οποία υπέβαλαν, καθώς και τα όσα κατέθεσαν οι μάρτυρες κατά την ακροαματική διαδικασία. ΣΚΕΦΤΗΚΕ ΩΣ ΕΞΗΣ: I. ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΤΗΣ ΥΠΟΘΕΣΗΣ 1 Αφορμή για την εκκίνηση της αυτεπάγγελτης έρευνας της Επιτροπής Ανταγωνισμού (εφεξής και Ε.Α.) υπήρξε ανώνυμη επιστολή, με θέμα «Στοιχεία Νόθευσης Ανταγωνισμού και Διασπάθιση Δημοσίου Χρήματος στον διαγωνισμό του έργου «Περιβαλλοντική Αποκατάσταση – Ανάπλαση Χ.Α.Δ.Α. Ν. Πέλλας προϋπολογισμού 4.470.000,00€», στην οποία αναφέρονται τα εξής: «Την 30/11/2010 στην Δ/νση Τεχν. Υπηρεσιών Νομ. Αυτ. Πέλλας πραγματοποιήθηκε ο Διαγωνισμός του παραπάνω έργου στον οποίο συντελέστηκαν τα κάτωθι παράνομα. Α) Την προηγούμενη ημέρα του διαγωνισμού συναντήθηκαν οι εργολάβοι που είχαν πάρει τεύχη για τον ως άνω διαγωνισμό στο ξενοδοχείο «Ξενία» της Έδεσσας για να μοιράσουν τη δουλειά του έργου. Στην συνάντηση αυτή ήταν περίπου τριάντα εργολάβοι από όλη σχεδόν την Ελλάδα. (ρώτα ρεσεψιόν ξενοδοχείου). Εκεί αποφασίστηκε, κατόπιν διαβουλεύσεων το έργο 3 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ να αφεθεί σε κάποιους, δηλαδή να μην γίνει πραγματικός ανταγωνισμός και οι υπόλοιποι να μοιραστούν 370.000,00 €. Την επόμενη ημέρα του διαγωνισμού δόθηκαν μόνο τρεις συμφωνημένες προσφορές, ενώ τεύχη για το διαγωνισμό πήραν πάνω από τριάντα εργολάβοι, οι οποίοι μάλιστα είχαν βγάλει εγγυητικές συμμετοχής, διότι χωρίς αυτές δεν θα παίρνανε μέρος από την μοιρασιά. Β) Όποιος διαφώνησε με τις πρακτικές αυτές, απειλήθηκε, δεν αφέθηκε να καταθέσει οικονομική προσφορά και για την σιωπή του ανταμείφθηκε με επί πλέον χρηματικό ποσό. Γ) Η έκπτωση που θα προσφερόταν σε περίπτωση αδιάβλητης διαδικασίας θα ήταν μεγαλύτερη του 50% μιας και στον προϋπολογισμό του έργου οι ποσότητες είναι πολύ αυξημένες σε σχέση με τις πραγματικές (πάνω από διπλάσιες). Η έκπτωση του έργου τώρα λόγω των παραπάνω, είναι της τάξης του 2% με αποτέλεσμα την μεγάλη οικονομική ζημία του Δημοσίου με τουλάχιστον 2.200.000,00 €. Δ) Τα παραπάνω ήταν σε πλήρη γνώση των μελών της Επιτροπής Διαγωνισμού και άλλων υπηρεσιακών παραγόντων. Παρακαλώ για τις δικές σας ενέργειες πριν ξεκινήσει το έργο και φαγωθούν τα χρήματα». 2 Σχετικά με την ανώνυμη επιστολή η εταιρία ΕΡΓΑΣΙΣ στο υπόμνημα της αναφέρει ότι «….. [α]πό την απλή ανάγνωση της εν λόγω επιστολής προκύπτει ότι έχει συνταχθεί πιθανότατα από γνώστη του χώρου και πιθανότατα από εργολήπτη δημοσίων έργων εφόσον γνώριζε πόσες εργοληπτικές επιχειρήσεις έλαβαν τεύχη και επιπλέον γνώριζε τους νομίμους εκπροσώπους όσων εταιρειών είχαν συγκεντρωθεί για να εξετάσουν το ενδεχόμενο υποβολής προσφοράς….».1 Σημειώνεται επίσης ότι για τον εν λόγω διαγωνισμό ανώνυμη καταγγελία ημερομηνίας 09.12.2010 απεστάλη και στο Σώμα Επιθεωρητών - Ελεγκτών Δημόσιας Διοίκησης Π.Γ. Θεσσαλονίκης με θέμα «Καταγγελία για το Έργο «Περιβαλλοντική Αποκατάσταση – Ανάπλαση Χ.Α.Δ.Α. Νομού Πέλλας», της οποία το κείμενο έχει ως εξής: «Στο διαγωνισμό με τίτλο έργου «Περιβαλλοντική Αποκατάσταση-Ανάπλαση Χ.Α.Δ.Α. Νομού Πέλλας» που χρηματοδοτείται από το ΕΠ Μακεδονίας Θράκης 2007-2013 με προϋπολογισμό 4,470,000,00 € λόγω παρατυπιών αξιολόγησης, οι οποίες είχαν ως αποτέλεσμα την μικρή έκπτωση του Έργου 2-3% που δημοπρατήθηκε στις 30/11/2010. Παρακαλώ για τις δικές σας ενέργειες». Η εν λόγω καταγγελία διαβιβάστηκε από το Σώμα Επιθεωρητών - Ελεγκτών Δημόσιας Διοίκησης στη Ν.Α. Πέλλας – Δ/νση Τεχνικών Υπηρεσιών στο πλαίσιο διερεύνησής της2. 3 Ειδικότερα, η Νομαρχιακή Επιτροπή Πέλλας - Διεύθυνση Τεχνικών Υπηρεσιών Ν.Α. Πέλλας (εφεξής και Αναθέτουσα Αρχή), προκήρυξε την 2.11.2010, ανοικτό διαγωνισμό για την ανάθεση του έργου «ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ - ΑΝΑΠΛΑΣΗ ΧΩΡΩΝ ΑΝΕΞΕΛΕΓΚΤΗΣ ΔΙΑΘΕΣΗΣ ΑΠΟΡΡΙΜΜΑΤΩΝ (Χ.Α.Δ.Α.) ΝΟΜΟΥ 1 Βλ. σχετικά υπόμνημα της εταιρίας ΕΡΓΑΣΙΣ, σελ. 4. Βλ. απάντηση της ΝΑ Πέλλας στην υπ’ αριθ. πρωτ. 1191/25.02.11 επιστολή της Υπηρεσίας. Σύμφωνα με αυτή, μοναδικό κριτήριο ανάδειξης αναδόχου είναι το προσφερόμενο ποσοστό έκπτωσης (χαμηλότερη τιμή), οπότε δεν υφίσταται θέμα κανενός είδους αξιολόγησης των προσφορών των συμμετεχόντων στη δημοπρασία. Σημειώνει δε ότι επιπλέον, σε κανένα στάδιο του διαγωνισμού δεν υποβλήθηκαν ενστάσεις. 2 4 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4 3 ΠΕΛΛΑΣ» , με προϋπολογισμό 4.470.000,006€ με Φ.Π.Α . Το έργο αποτελούνταν από τις ακόλουθες κατηγορίες εργασιών: α) κατηγορία ΟΔΟΠΟΙΙΑΣ, με προϋπολογισμό 2.248.257,48€, β) κατηγορία ΚΑΘΑΡ. & ΕΠΕΞ. ΝΕΡΟΥ & ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ, με προϋπολογισμό 1.312.864,13€. Η χρηματοδότησή του έργου έγινε μέσω του ΠΕΠ Μακεδονίας-Θράκης 2007-2013, το οποίο συγχρηματοδοτείτο από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (άξονας προτεραιότητας 7 - ΑΕΙΦΟΡΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ ΣΤΗΝ ΠΚΜ). Στο σύνολο των χώρων προς αποκατάσταση περιλαμβάνει χώρους σε 27 Δημοτικά Διαμερίσματα του νομού Πέλλας5. 4 Δικαίωμα συμμετοχής στον εν λόγω διαγωνισμό, σύμφωνα με τη διακήρυξη6, είχαν εργοληπτικές επιχειρήσεις είτε μεμονωμένα είτε σε κοινοπρακτικό σχήμα εφόσον πληρούσαν τις εξής προϋποθέσεις: α) οι εγγεγραμμένες στο Μητρώο Εργοληπτικών Επιχειρήσεων (Μ.Ε.ΕΠ.) της ΓΓΔΕ του Υ.ΠΕ.ΧΩ.ΔΕ, ανήκαν για μεν την κατηγορία

1. i)ΟΔΟΠΟΙΙΑΣ στην 3η και 4η τάξη γενικά για όλη την επικράτεια και 5η τάξη εντός του Ν. Πέλλας και για δε την κατηγορία
2. ii)ΚΑΘΑΡ. & ΕΠΕΞ. ΝΕΡΟΥ & ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ, στην 2η τάξη και άνω (ανεξαρτήτου έδρας τους)7, β) οι προερχόμενες από κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ε.Ε.) ή του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (Ε.Ο.Χ.) ή από κράτη που έχουν υπογράψει τη συμφωνία για τις Δημόσιες Συμβάσεις (Σ.Δ.Σ.) του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου (Π.Ο.Ε.), στα οποία τηρούνται επίσημοι κατάλογοι αναγνωρισμένων εργοληπτών, εφόσον ήταν εγγεγραμμένες στους καταλόγους αυτούς και σε τάξη και κατηγορία αντίστοιχη με τις καλούμενες του ελληνικού Μητρώου Μ.Ε.ΕΠ., γ) προερχόμενες από τα ως ανωτέρω β) κράτη, στα οποία δεν τηρούνται επίσημοι κατάλογοι αναγνωρισμένων εργοληπτών, εφόσον αποδείκνυαν ότι είχαν εκτελέσει έργα παρόμοια με το δημοπρατημένο από ποιοτική και ποσοτική άποψη. 5 Κοινοπραξίες εργοληπτικών επιχειρήσεων των υπό α, β και γ περιπτώσεων σε οποιονδήποτε συνδυασμό μεταξύ τους, υπό τους όρους του άρθρου 16 παρ. 7 του Ν. 3669/08 (ΚΔΕ) (Κοινοπραξία στην ίδια κατηγορία) και υπό τον όρο ότι κάθε εργοληπτική επιχείρηση θα συμμετείχε στο κοινοπρακτικό σχήμα με ποσοστό όχι μικρότερο του 25% της καλούμενης κατηγορίας [δηλ. για την κατηγορία εργασιών
3. i)ΟΔΟΠΟΙΙΑΣ στην 2η αναβαθμ., 3η και 4η τάξη γενικά για όλη την επικράτεια και 5η τάξη εντός του Ν. Πέλλας και για δε την κατηγορία
4. ii)ΚΑΘΑΡ. & ΕΠΕΞ. ΝΕΡΟΥ & ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ, στην 2η-3η τάξη γενικά για όλη την επικράτεια και 4η τάξη εντός του Ν. Πέλλας]8. Για τη συμμετοχή στον διαγωνισμό απαιτείτο η κατάθεση εγγυητικής επιστολής ύψους 71.222,43€ και ισχύ τουλάχιστον 7 μηνών, μετά την ημέρα διεξαγωγής του διαγωνισμού. Ο χρόνος ισχύος των προσφορών ήταν 6 μήνες. 3 Βλ. σχετικώς περιληπτική διακήρυξη διαγωνισμού με αριθ. πρωτ. 14153/02.11.2010. Βλ. ΦΕΚ Δ.Δ.Σ. 496/05.11.2010. 5 Βλ. σχετικά άρθρο 11.3 του τεύχους διακήρυξης ανοικτής δημοπρασίας. 6 Βλ. σχετικά άρθρο 21 της διακήρυξης. 7 Σημειώνεται ότι για τις μεμονωμένες επιχειρήσεις δεν ισχύουν τα κατώτερα όρια για την υπό
5. ii)κατηγορία εργασιών, εφόσον είναι εγγεγραμμένες στην 4η τάξη της κατηγορίας αυτής (ανεξαρτήτου έδρας). 8 Κατηγορία εργασιών με ποσοστό κάτω του 10% του προϋπολογισμού του έργου (χωρίς αναθεώρηση και ΦΠΑ) εφόσον δεν καλείται στη δημοπρασία, αθροίζεται στον προϋπολογισμό της μεγαλύτερης κατηγορίας. 4 5 6 7 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Σημειώνεται ότι σύμφωνα με το άρθρο 4.1 «Παραλαβή και εξέταση των φακέλων προσφορών», η παραλαβή και εξέταση των προσφορών στην ανοικτή διαδικασία γίνεται από την Επιτροπή Διαγωνισμού αυθημερόν, σε δημόσια συνεδρίαση και σε ενιαίο στάδιο, το οποίο περιλαμβάνει τον έλεγχο των δικαιολογητικών συμμετοχής, την αποσφράγιση και τον έλεγχο των οικονομικών προσφορών και την υποβολή του πρακτικού της για το αποτέλεσμα της δημοπρασίας. Σύμφωνα με τα στοιχεία που προσκομίστηκαν από τη Δ/νση Τεχνικών Έργων της ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑ ΠΕΛΛΑΣ9 προκύπτει ότι έλαβαν τεύχη10 για τον εν λόγω διαγωνισμό 43 εταιρίες11, ενώ 5 εξ’ αυτών, είτε μεμονωμένα είτε συμμετέχοντας σε κοινοπρακτικό σχήμα (εφεξής και Κ/Ξ) κατέθεσαν προσφορά στον συγκεκριμένο διαγωνισμό. Συγκεκριμένα, όπως παρουσιάζεται στον αμέσως παρακάτω πίνακα, στον διαγωνισμό συμμετείχαν οι ακόλουθες 3 μεμονωμένες εταιρίες και ένα κοινοπρακτικό σχήμα με τα αντίστοιχα ποσοστά έκπτωσης12. ΚΑΡΚΑΝΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Α.Ε. ΙΘΑΚΗ ΑΤΕ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΑΕ Κ/Ξ ΨΑΡΑΣ – ΑΙΑΣ ΑΤΕ 8 % Μέσης Έκπτωση % Έκπτωσης εργασιών Οδοποιίας 1,74% […] % Έκπτωσης εργασιών Διαχείρισης Αποβλήτων […] 2,11% 2,47% […] […] […] […] 1,00% […] […] Ο διαγωνισμός διεξήχθη στις 30.11.2010 και ώρα 10:00 πμ και το σύστημα υποβολής προσφορών ήταν με επιμέρους ποσοστά έκπτωσης κατά ομάδες τιμών του άρθρου 4 παρ. 4 του Ν. 1418/84 και του άρθρου 7 του Π.Δ. 609/85. Προσωρινός ανάδοχος, βάσει του Πρακτικού της ίδιας ημέρας13, αναδείχθηκε η ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ με τεκμαρτή έκπτωση 2,47% αντί του συνολικού ποσού 4.359.382€, η οποία ανακηρύχθηκε και οριστικός ανάδοχος την 08.12.201014. Την 30.12.2010, μεταξύ της Νομαρχιακής 9 Βλ. την υπ’ αριθ. 1391/23.02.2016 απαντητική επιστολή της. Οι ενδιαφερόμενοι μπορούσαν να προμηθευτούν τα τεύχη έως τις 25.11.2010 (όρος 2 της διακήρυξης). 11 Οι εταιρίες: ΚΑΡΚΑΝΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ, ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΑΤΕ, ΜΥΒΑ ΑΕ, ΑΞΙΟΝ ΤΕΧΝΙΚΗ, Ι. ΜΑΡΟΥΛΗΣ ΑΕ, ΑΚΡΟΝ ΤΕΧΝΙΚΗ ΑΤΕ, ΣΥΡΑΚΑΤΣΑΝΟΣ Π. & ΣΙΑ, ΔΙΟΛΚΟΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ ΑΤΕ, ΔΟΜΟΚΑΤ ΑΤΕ, ΑΝΔΡΟΝΙΚΙΔΗΣ Ι. & ΣΙΑ ΕΕ, ΑΝΕΓΕΡΣΗ ΑΤΕΕ, ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ, ΙΘΑΚΗ ΑΤΕ, ENVITEC, ΑΛΜΟ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ, EUROKAT, ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΟΣ ΑΤΕ, ΕΛΚΑΤ ΑΤΕΒΕ, ΛΑΤΟΜΕΙΑ ΣΩΤΗΡΟΣ ΑΕ, ΤΣΕΚΜΕΤΖΟΓΛΟΥ Δ, ΘΕΜΕΛΙΑΚΗ, ΕΡΓΑΣΙΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ, ΕΡΓΑΣΙΣ ΤΕΧΝΙΚΗ, ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ ΑΕ, ΚΑΠΑΡΑΚΗΣ Κ-ΔΙΕΔΡΟΣ ΑΤΕ, ΗΡΩΝ ΑΤΕ, ΝΙΟΒΗ ΑΤΕ, ΤΡΟΦΩΝΙΟΣ ΑΕ, ΠΥΡΑΜΙΣ ΑΤΕ, ΣΤΡΑΚΤΟΡ ΑΤΕ, ΜΠΟΝΟΥ ΙΩΑΝΝΗΣ, ΘΕΣΤΩΡ ΑΤΕ, ΕΝΩΤΕΧΝΙΚΗ ΑΤΕ, ΜΕΔΟΥΣΑ ΑΕ, ΛΙΜΕΝΙΚΗ ΑΕ, ΗΛΕΚΤΩΡ, ΓΚΟΛΙΟΠΟΥΛΟΣ, ΓΕΩΡΥΘΜΙΚΗ ΑΤΕ, ΕΡΓΟΤΕΜ ΑΤΕΒΕ, ΨΑΡΡΑΣ ΑΤΕ, ΑΙΑΣ ΑΤΕ, ΤΕΜΕΚ ΑΤΕ, ΕΡΓΟΤΕΧΝΗΜΑ. 12 Βλ. το από 30.11.2010 υπ’ αριθ. 1ο πρακτικό της Επιτροπής Διαγωνισμού «Περιβαλλοντική Αποκατάσταση - Ανάπλαση Χ.Α.Δ.Α. Ν. Πέλλας». Επισημαίνεται ότι οι προσφορές των συμμετεχόντων (ποσοστό έκπτωσης) αναγράφονται χειρόγραφα επί του εντύπου οικονομικής προσφοράς. 13 Σημειώνεται ότι σύμφωνα με το 2ο Πρακτικό της Επιτροπής Διαγωνισμού (08.12.2010) δεν υποβλήθηκαν αντιρρήσεις κατά του διαγωνισμού από τους ενδιαφερόμενους. 14 Βλ. σχετικά 2ο Πρακτικό Επιτροπής Ανταγωνισμού της 08.12.2010. Σε συνέχεια αυτών εκδόθηκε η υπ’ αριθ. 474/2010 εγκριτική απόφαση της 4ης Νομαρχιακής Επιτροπής. Σημειώνεται ότι η εν λόγω απόφαση εκδόθηκε με μειοψηφία καθώς ένα μέλος της Επιτροπής θεώρησε «πολύ μικρό και ασύμφορο το ποσοστό έκπτωσης» και ζήτησε την επαναδημοπράτησή του. 10 6 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Αυτοδιοίκησης Πέλλας και της αναδόχου εταιρίας, υπογράφηκε η εργολαβική σύμβαση κατασκευής του ανωτέρω έργου, για ποσό 3.472.995,86€, με αναθεώρηση και ΦΠΑ15. 9 Στις 19.01.2011, κατ’ εφαρμογή του άρθρου 66 του Ν.3669/2008, περί κατασκευαστικής κοινοπραξίας και προκειμένου για την πιστή εφαρμογή των συμβατικών απαιτήσεων και όρων και την εμπρόθεσμη και έντεχνη αποπεράτωση των εργασιών, συστάθηκε η Κ/Ξ με την επωνυμία «Κ/Ξ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Α.Ε. - ΕΡΓΑΣΙΣ ΤΕΧΝΙΚΗ Α.Ε.»16, η οποία εκτέλεσε το έργο17. Στις 22.06.2011 η Κ/Ξ κρίθηκε έκπτωτη, βάσει της απόφασης με αρ. πρωτ. 2946/3675/22-06-2011, επί της οποίας ασκήθηκε ένσταση από την Κ/Ξ (αρ. πρωτ. 3876/3922/20-07-2011). Στις 22 Αυγούστου 2011 η Οικονομική Επιτροπή της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας αποφάσισε ομόφωνα να κάνει δεκτή την ένσταση της Κ/Ξ (βλ. Απόφαση 577/2011 – Πρακτικό 23ο / 22.08.2011) και να άρει την από 22.06.2011 απόφαση έκπτωσής της18, 19. 10 Η «Κ/Ξ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Α.Ε. - ΕΡΓΑΣΙΣ ΤΕΧΝΙΚΗ Α.Ε.» σύνηψε συμφωνητικά υπεργολαβίας με την εταιρία ΑΞΙΟΝ ΤΕΧΝΙΚΗ20, συμφωνητικά εισφοράς τμήματος έργου με την ΕΡΓΑΣΙΣ21 και συμφωνητικά παροχής τεχνικών συμβουλών με την εταιρία ΜΗΧΑΝΙΚΗ και ΕΡΓΑΣΙΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Α.Ε.22. Το έργο ολοκληρώθηκε εμπρόθεσμα την 29.06.2012 και παρελήφθη από την επιτροπή παραλαβής την 08.11.201323. II. ΤΑ ΕΡΕΥΝΩΜΕΝΑ ΜΕΡΗ 11 Ερευνώμενες εταιρίες στην παρούσα υπόθεση εμφανίζονται οι εξής: 12 H εταιρία MΗΧΑΝΙΚΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΙΑ, με δ.τ. MΗΧΑΝΙΚΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΑΕ, ιδρύθηκε το 1993, με τη νομική μορφή εταιρίας 15 Το ποσό χωρίς αναθεωρήσεις και ΦΠΑ ήταν 4.359.382€. Βλ. την υπ’ αριθ. πρωτ. 2032/14.03.2011 απόφαση έγκρισης σύστασης κατασκευαστικής κοινοπραξίας του Δ/ντή Τεχνικών έργων ΠΕ Πέλλας. 17 Τα μέλη της Κοινοπραξίας ανήκουν στην ίδια κατηγορία και τάξη Μ.Ε.ΕΠ. με τις καλούμενες στο διαγωνισμό, ήτοι και οι δύο ανήκουν στην 4η τάξη Μ.Ε.ΕΠ. για την κατηγορία της οδοποιίας και 4η τάξη Μ.Ε.ΕΠ. για την κατηγορία Καθαρισμού και Επεξεργασίας νερού και αποβλήτων. Τα ποσοστά συμμετοχής των μελών της κοινοπραξίας ήταν εβδομήντα τοις εκατό (70%) για τη μεν ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ και τριάντα τοις εκατό (30%) για τη δε ΕΡΓΑΣΙΣ. 18 Βλ. σχετικώς υπόμνημα της εταιρίας ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ, σχετικό 28. Στην απόφαση της οικονομικής επιτροπής της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας όπου γίνεται δεκτή η ένσταση της αναδόχου Κ/Ξ αναφέρεται ότι το σκεπτικό της απόφασης αναγράφεται στη συνημμένη (με την απόφαση της οικονομικής επιτροπής) εισήγηση του Αναπληρωτή Προϊσταμένου Δομών Περιβάλλοντος, η οποία είναι αναπόσπαστο κομμάτι της Απόφασης. Ωστόσο, η εν λόγω εισήγηση δεν συμπεριλαμβάνεται στο σχετικό 28 του υπομνήματος της ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. 19 Βλ. σχετικά και υπόμνημα της εταιρίας ΕΡΓΑΣΙΣ, σελ. 10. 20 Βλ. σχετικά το από 18.4.2011 συμφωνητικό υπεργολαβίας και τις από 20.5.2011 και 18.4.2012 τροποποιήσεις αυτού μεταξύ της Κ/Ξ και της ΑΞΙΟΝ ΤΕΧΝΙΚΗ που επισυνάπτονται στην από 2.2.2017 (αρ. πρωτ. 172) απαντητική επιστολή προς την ΕΑ της εταιρίας ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. 21 Βλ. σχετικά το από 18.4.2011 συμφωνητικό εισφοράς τμήματος έργου και τις από 2.5.2011 και 18.4.2012 τροποποιήσεις αυτού μεταξύ της Κ/Ξ και της ΕΡΓΑΣΙΣ ΤΕΧΝΙΚΗ που επισυνάπτονται στην από 2.2.2017 (αρ. πρωτ. 172) απαντητική επιστολή προς την ΕΑ της εταιρίας ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. 22 Βλ. σχετικά το από 7.10.2011 συμφωνητικό παροχής τεχνικών συμβουλών μεταξύ της Κ/Ξ και ΕΡΓΑΣΙΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Α.Ε. και το από 12.1.2012 συμφωνητικό παροχής τεχνικών συμβουλών μεταξύ της Κ/Ξ και της ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ που επισυνάπτονται στην από 2.2.2017 (αρ. πρωτ. 172) απαντητική επιστολή προς την ΕΑ της εταιρίας ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. 23 Σύμφωνα με το από 8.11.2013 πρωτόκολλο οριστικής παραλαβής. 16 7 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ περιορισμένης ευθύνης, ενώ από το 2002 μετατράπηκε σε ανώνυμη εταιρία24. Εδρεύει στη Θεσσαλονίκη και αντικείμενό της αποτελεί η ανάληψη, επίβλεψη και εκτέλεση κάθε φύσης τεχνικών έργων, η εκπόνηση μελετών κάθε φύσης τεχνικών έργων, η παροχή συμβουλών και υπηρεσιών κ.λπ. Κατά το έτος 2010 διέθετε τα ακόλουθα εργοληπτικά πτυχία ανά κατηγορία Μ.Ε.ΕΠ: Οδοποιίας (4η τάξη), Οικοδομικά Έργα (4η τάξη), Υδραυλικά Έργα (4η τάξη), Λιμενικά Έργα (1η τάξη), Έργα Η/Μ (4η τάξη), Βιομηχανικά Ενεργειακά (4η τάξη) και Έργα Καθαρ. & Επεξεργασίας Νερού, Υγρών, Στερεών & Αερίων Αποβλήτων (4η τάξη)25. Ο κύκλος εργασιών της για τα έτη 2011 και 2010 ανήλθε σε περίπου € 8,71 εκατ. και € 6,49 εκατ. αντίστοιχα. Σύμφωνα με το από 27.02.2007 πρακτικό ΔΣ της ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ, Πρόεδρος και Δ/νων Σύμβουλος του ΔΣ ήταν ο […], Αντιπρόεδρος και Δ/νων Σύμβουλος, ο […] και μέλη οι: […], […] και […]26. Νόμιμοι εκπρόσωποι της εταιρίας είναι οι […] (Πρόεδρος ΔΣ και Δ/νων Σύμβουλος) και […] (Αντιπρόεδρος και Δ/νων Σύμβουλος), ο καθένας ξεχωριστά27. 13 Η εταιρία ΚΑΡΚΑΝΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΙΑ, με δ.τ. ΚΑΡΚΑΝΙΑΣ, η οποία συστάθηκε το 200128, εδρεύει στην ΒΙΠΕ Λάρισας και ειδικεύεται στη μελέτη, κατασκευή, λειτουργία και συντήρηση εγκαταστάσεων: α) επεξεργασίας αστικών λυμάτων και βιομηχανικών αποβλήτων, β) επεξεργασίας πόσιμων και βιομηχανικών νερών και γ) διαχείρισης στερεών (αστικών και βιομηχανικών) απορριμμάτων (ΧΥΤΑ). Το έτος 2010 διέθετε τα ακόλουθα εργοληπτικά πτυχία ανά κατηγορία Μ.Ε.ΕΠ.: Οδοποιίας (3η τάξη), Οικοδομικά Έργα (3η τάξη), Υδραυλικά Έργα (3η τάξη), Λιμενικά Έργα (1η τάξη), Έργα Η/Μ (3η τάξη), Βιομηχανικά Ενεργειακά (3η τάξη), Έργα Καθαρ. & Επεξεργασίας Νερού, Υγρών, Στερεών & Αερίων Αποβλήτων (2η τάξη). Ο κύκλος εργασιών της για τα έτη 2011 και 2010 ανήλθε σε περίπου 4,53 εκατ. € και 3,25 εκατ. €, αντίστοιχα. Σύμφωνα με το από 30.06.2009 πρακτικό του ΔΣ της εταιρίας, το ΔΣ της εταιρίας, με θητεία έως 30.06.201429, είχε ως εξής: […], Πρόεδρος και Δ/νων Σύμβουλος, […], Αντιπρόεδρος, […], Μέλος, […], Μέλος και […], Μέλος. Η εταιρία εκπροσωπείται σήμερα από τον […] (Πρόεδρος ΔΣ και Δ/νων Σύμβουλος) και την […] (Αντιπρόεδρος)30. 14 Η εταιρία ΕΡΓΑΣΙΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ, με δ.τ. ΕΡΓΑΣΙΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΑΕ, ιδρύθηκε το 200231 με έδρα τη Σκύδρα του Ν. Πέλλας και αποτελεί μέλος του Συνδέσμου Ανώνυμων Τεχνικών Εταιριών (ΣΑΤΕ), καθώς και του Πανελληνίου Συνδέσμου Επιχειρήσεων Προστασίας Περιβάλλοντος (ΠΑΣΕΠΠΕ). Δραστηριοποιείται σε πανελλήνια εμβέλεια, στον χώρο κατασκευής δημοσίων και ιδιωτικών έργων, κατασκευές έργων προστασίας περιβάλλοντος, υδραυλικών, οικοδομικών και ηλεκτρομηχανολογικών έργων. Κατά το έτος 2010 διέθετε τα ακόλουθα εργοληπτικά πτυχία ανά κατηγορία Μ.Ε.ΕΠ32: 24 Βλ. ΦΕΚ 853/ 04.02.2002, τεύχος ΑΕ και ΕΠΕ. Βλ. ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΡΓΟΛΗΠΤΙΚΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΤΑΙΡΕΙΩΝ, Μάρτιος 2010. 26 Βλ. ΦΕΚ 1745/13.03.2007, τεύχος ΑΕ και ΕΠΕ. 27 Βλ. ΦΕΚ 1572/05.03.2012, τεύχος ΑΕ και ΕΠΕ. 28 Βλ. ΦΕΚ σύστασης της εταιρίας (τεύχος ΑΕ και ΕΠΕ 2393/30.04.2001). 29 Βλ. ΦΕΚ 8319/13.07.2009, τεύχος ΑΕ και ΕΠΕ. 30 Βλ. ανακοίνωση ΓΕΜΗ 5525371 Α 18.8.2016. 31 Βλ. ΦΕΚ 641/25.01.2002, τεύχος ΑΕ και ΕΠΕ. 32 Μητρώο Εργοληπτικών Επιχειρήσεων. 25 8 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Έργα Οδοποιίας (4η τάξη), Οικοδομικά Έργα (4η τάξη), Υδραυλικά Έργα (4η τάξη), Λιμενικά (Α1), Ηλεκτρομηχανολογικά (4η τάξη), Γεωτρήσεων (3η τάξη), Έργα Πρασίνου (3η τάξη), Βιομηχανικά Ενεργειακά 4η τάξη), Έργα επεξεργασίας υγρών και στερεών αποβλήτων (4η τάξη)33. Ο κύκλος εργασιών της ΕΡΓΑΣΙΣ για τα έτη 2011 και 2010 ανήλθε σε περίπου 11,19 εκατ. € και 4,24 εκατ. €, αντίστοιχα. Διαθέτει υποκαταστήματα στην Αθήνα, στη Ρουμανία, στο Κόσσοβο και την Κροατία. Κατά την περίοδο 2009-2014 Πρόεδρος και Δ/νων Σύμβουλος ήταν η […] και Δ/νων Σύμβουλος της εταιρίας ήταν και ο […]34. Την εκπροσώπηση ασκούσαν και οι δύο, ο καθένας ξεχωριστά. Σημειώνεται επίσης ότι σύμφωνα με το από 05.01.2015 πρακτικό ΔΣ της ΕΡΓΑΣΙΣ ΤΕΧΝΙΚΗ, Πρόεδρος και Δ/νων Σύμβουλος του ΔΣ της εταιρίας συνεχίζει να είναι η […], Αντιπρόεδρος ο […] και μέλος ο […]35,36. 15 Η εταιρία ΑΞΙΟΝ ΤΕΧΝΙΚΗ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ, με δ.τ. ΑΞΙΟΝ ΤΕΧΝΙΚΗ ΑΕ, ιδρύθηκε το 200237 από τον […] και την […], οι οποίοι αποτελούν και τους μετόχους της εταιρίας38. Εδρεύει στην Έδεσσα και δραστηριοποιείται σε οικοδομικά, υδραυλικά, έργα οδοποιίας, βιομηχανικά, ενεργειακά, ηλεκτρολογικά, αποβλήτων και λιμενικά έργα. Από το 2011 η εταιρία έχει επεκτείνει τη δραστηριότητά της στην ίδρυση και λειτουργία ασφαλτικού συγκροτήματος και παράγει επισκευαστική ψυχρή άσφαλτο. Το έτος 2010 η ΑΞΙΟΝ ΤΕΧΝΙΚΗ διέθετε τα ακόλουθα εργοληπτικά πτυχία ανά κατηγορία Μ.Ε.ΕΠ: Οδοποιίας (3η τάξη), Οικοδομικά Έργα (3η τάξη), Υδραυλικά Έργα (3η τάξη), Λιμενικά Έργα (1η τάξη) και Έργα Η/Μ (3η τάξη), Βιομηχανικά Ενεργειακά (2η τάξη), Έργα Καθαρ. & Επεξεργασίας Νερού, Υγρών, Στερεών & Αερίων Αποβλήτων (2η τάξη). Ο κύκλος εργασιών της για τα έτη 2011 και 2010 ανήλθε σε περίπου 0,73 εκατ. € και 0,80 εκατ. €, αντίστοιχα. Το ΔΣ της εταιρίας, το οποίο εξελέγη από την 30.06.2010 ετήσια τακτική Καθολική ΓΣ των μετόχων, για πενταετή θητεία, ήτοι μέχρι 30.06.2015, συγκροτήθηκε σε σώμα την ίδια ημέρα και είχε ως εξής: […], Πρόεδρος και Δ/νουσα Σύμβουλος, […], Δ/νων Σύμβουλος, […]39 και […], μέλη40. Η εταιρία εκπροσωπείται σήμερα από την […] (Πρόεδρος ΔΣ και Δ/νουσα Σύμβουλος) και […] (Δ/νων Σύμβουλος) ξεχωριστά41. 16 Η εταιρία ΕΡΓΟΝΕΤ ΑΝΩΝΥΜΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ, με δ.τ. ΕΡΓΟΝΕΤ ΑΤΕ, ιδρύθηκε το 200542 με έδρα το Χαλάνδρι Αττικής. Σύμφωνα με τον καταστατικό της σκοπό δραστηριοποιείται, μεταξύ άλλων, στην ανάληψη, μελέτη προμήθεια υλικών, ανέγερση και γενικά κατασκευή στην Ελλάδα και στο εξωτερικό δημοσίων και ιδιωτικών έργων κάθε μορφής. Αποτελεί μέλος του ομίλου J&P ΑΒΑΞ καθώς η ΑΘΗΝΑ ΑΤΕ, θυγατρική του εν 33 Βλ. ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΡΓΟΛΗΠΤΙΚΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΤΑΙΡΕΙΩΝ 2010, 2011, ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΑΝΩΝΥΜΩΝ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΕΝΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ & ΠΡΟΣΩΠΙΚΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΤΑΙΡΕΙΩΝ. 34 Βλ. ΦΕΚ 8676/17.07.2009 και 7014/16.07.2012, τεύχος ΑΕ και ΕΠΕ. 35 Βλ. ΦΕΚ 1816/31.03.2015, τεύχος ΚΑΤΑΧΩΡΙΣΗΣ ΠΡΑΞΕΩΝ ΚΑΙ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΛΟΙΠΩΝ ΦΟΡΕΩΝ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΚΑΙ ΙΔΙΩΤΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ και υπ’ αριθμ. πρωτ.1629/30.03.2015 ανακοίνωση καταχώρησης στο ΓΕΜΗ. 36 Μέλη του ΔΣ είναι και οι: […]. 37 Βλ. ΦΕΚ σύστασης της εταιρίας (τεύχος ΑΕ και ΕΠΕ 641/25.01.2002). 38 Βλ. και http://www.axionte.gr/index.php/el/about-us/who-we-are. 39 Σημειώνεται ότι η […] από 28.01.2011 παραιτήθηκε από το ΔΣ της εταιρίας (ΦΕΚ 552/11.2.2011). 40 Βλ. ΦΕΚ 7412/ 09.07.2010, τεύχος ΑΕ και ΕΠΕ. 41 Βλ. ανακοίνωση ΓΕΜΗ αριθ. πρωτ. 4338/5.8.2016. 42 Βλ. ΦΕΚ σύστασης της εταιρίας (τεύχος ΑΕ και ΕΠΕ 1475/2005). 9 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ λόγω ομίλου, συμμετέχει στην ΕΡΓΟΝΕΤ την 31.12.2010 και 31.12.2011 κατά 51%43. Το έτος 2010 διέθετε τα ακόλουθα εργοληπτικά πτυχία ανά κατηγορία Μ.Ε.ΕΠ.: Οδοποιίας (3η τάξη), Οικοδομικά Έργα (3η τάξη), Υδραυλικά Έργα (3η τάξη), Λιμενικά Έργα (3η τάξη), Έργα Η/Μ (3η τάξη) και Βιομηχανικά Ενεργειακά (3η τάξη). Ο κύκλος εργασιών της για τα έτη 2011 και 2010 ανήλθε σε περίπου 1,53 εκατ. € και 3,25 εκατ. €, αντίστοιχα. Από το 2010 έως και σήμερα44 τα μέλη του ΔΣ της ΕΡΓΟΝΕΤ, όπως προκύπτει και από το ΦΕΚ με αριθ. φύλλου 2926/22.04.2009, είναι: […] (Πρόεδρος ΔΣ και Τεχνικός Διευθυντής), […] (Αντιπρόεδρος Δ.Σ.), […] (Αντιπρόεδρος ΔΣ), […] (Διευθύνων Σύμβουλος), […] (Μέλος), […] (Μέλος) και […] (Μέλος). 17 Η εταιρία ΝΙΟΒΗ ΑΝΩΝΥΜΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ, με δ.τ. ΝΙΟΒΗ ΑΤΕ, ιδρύθηκε το 200345 και εδρεύει στη Λευκάδα. Σύμφωνα με τον καταστατικό της σκοπό δραστηριοποιείται, μεταξύ άλλων, στην ανάληψη και κατασκευή κάθε μορφής δημοσίου και ιδιωτικού έργου στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Κατά το έτος 2010 διέθετε τα ακόλουθα εργοληπτικά πτυχία ανά κατηγορία Μ.Ε.ΕΠ: Οδοποιίας (4η τάξη), Οικοδομικά Έργα (4η τάξη), Υδραυλικά Έργα (4η τάξη), Λιμενικά Έργα (4η τάξη), Έργα Η/Μ (3η τάξη), Βιομηχανικά Ενεργειακά (2η τάξη). Ο κύκλος εργασιών της για τα έτη 2011 και 2010 ανήλθε σε περίπου 1,07 εκατ. € και 0,51 εκατ. €, αντίστοιχα. Το ΔΣ της εταιρίας, το οποίο εξελέγη από την 30.06.2011 ετήσια τακτική Καθολική ΓΣ των μετόχων, για πενταετή θητεία, συγκροτήθηκε σε σώμα την ίδια ημέρα και είχε ως εξής: […], Πρόεδρος και Δ/νων Σύμβουλος, […], Αντιπρόεδρος, […], Τεχνικός Διευθυντής και […], […], […], […], […], […], […], […], […], […], […], Μέλη46. 18 Η εταιρία ΛΙΜΕΝΙΚΗ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΡΓΟΛΗΠΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ, με δ.τ. ΛΙΜΕΝΙΚΗ ΑΕ, συστάθηκε το 2003 στο Δήμο Νέας Αλικαρνασσού Ηρακλείου Κρήτης με έδρα στην ΒΙΠΕ Ηρακλείου Κρήτης47. Σκοπός της εταιρίας είναι, μεταξύ άλλων, η ανάληψη και εκτέλεση δημοσίων έργων ή η συμμετοχή στην ανάληψη και εκτέλεση αυτών με άλλες επιχειρήσεις ή ομίλους εργοληπτικών επιχειρήσεων, η υπεργολαβικώς ανάληψη και εκτέλεση κάθε έργου, η εκπόνηση μελετών, η ανάληψη, επίβλεψη και παροχή υπηρεσιών τεχνικού συμβούλου κάθε φύσης τεχνικού έργου, η ανέγερση οικοδομών σε οικόπεδα ιδιόκτητα ή τρίτων κ.λπ. Κατά το έτος 2010 διέθετε τα ακόλουθα εργοληπτικά πτυχία ανά κατηγορία Μ.Ε.ΕΠ: Οδοποιίας (2η τάξη), Οικοδομικά Έργα (2η τάξη), Υδραυλικά Έργα (2η τάξη), Λιμενικά Έργα (1η τάξη), Έργα Η/Μ (2η τάξη), Βιομηχανικά Ενεργειακά (2η τάξη), Έργα Πρασίνου (Α1 τάξη), Γεωτρήσεις (Α1 τάξη), Έργα Καθαρ. & Επεξεργασίας Νερού, Υγρών, Στερεών & Αερίων Αποβλήτων (1η τάξη)48. Ο κύκλος εργασιών της για τα έτη 2011 43 Βλ. σχετικά Ετήσια Οικονομική Έκθεση Χρήσης 2011, ΕΡΓΟΝΕΤ. Το Διοικητικό Συμβούλιο ανανέωσε τη θητεία του με το από 22.02.2013 Πρακτικό ΔΣ (αριθ. φύλλου 7697/24.07.2014 ΦΕΚ). Βλ. σχετικά την υπ’ αριθ. πρωτ. 3881/02.06.2016 απαντητική επιστολή. 45 Βλ. ΦΕΚ σύστασης της εταιρίας (Τεύχος Α.Ε. & ΕΠΕ 1707/2003) 46 Βλ. ΦΕΚ 12022/15.11.2011, Τεύχος Α.Ε. & ΕΠΕ. 47 Βλ. ΦΕΚ 9625/12.09.2003 τεύχος ΑΕ και ΕΠΕ. 48 Βλ. ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΡΓΟΛΗΠΤΙΚΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΤΑΙΡΕΙΩΝ, Μάρτιος 2010. Ενώ από το έτος 2011 κατείχε τα ακόλουθα πτυχία Μ.Ε.ΕΠ: Οδοποιίας (3η τάξη), Οικοδομικά Έργα (3η τάξη), Υδραυλικά Έργα (3η τάξη), Λιμενικά Έργα (1η τάξη), Έργα Η/Μ (2η τάξη), Βιομηχανικά Ενεργειακά (3η τάξη), Έργα Πρασίνου (1η τάξη), Γεωτρήσεις (Α1 τάξη), Έργα Καθαρ. & Επεξεργασίας Νερού, Υγρών, Στερεών & Αερίων Αποβλήτων (2η τάξη). 44 10 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ και 2010 ανήλθε σε περίπου 1,03 εκατ. € και 2,14 εκατ. € αντίστοιχα. Σύμφωνα με το από 07.06.2010 πρακτικό του ΔΣ της ΛΙΜΕΝΙΚΗ, το ΔΣ συγκροτήθηκε, με πενταετή θητεία, σε σώμα ως εξής: Πρόεδρος του ΔΣ και Δ/νων Σύμβουλος: […], Αντιπρόεδρος του ΔΣ, […], Μέλος του ΔΣ και Τεχνική Δ/ντρια, […], Μέλη του ΔΣ: […], […], […], […], […] και […]. Την εταιρία εκπροσωπούσαν και δέσμευαν οι […], (Πρόεδρος του ΔΣ και Δ/νων Σύμβουλος), […], (Αντιπρόεδρος του ΔΣ), […], (Τεχνική Δ/ντρια) και ο […] (Μέλος του ΔΣ) από κοινού ή μεμονωμένα49. Η μετοχική σύνθεση της ΛΙΜΕΝΙΚΗ έχει ως εξής50: […]% και […]%51. 19 Η εταιρία ΤΣΕΚΜΕΖΟΓΛΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΚΑΙ ΣΙΑ Ε.Ε. με δ.τ. ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΒΑΛΑΣ Ε.Ε. δραστηριοποιείται στην ανάληψη και κατασκευή δημόσιων και ιδιωτικών έργων με έδρα την Καβάλα. Μοναδικός Διαχειριστής, εκπρόσωπος και τεχνικός διευθυντής είναι ο […]52,53. Από τα στοιχεία του φακέλου της υπόθεσης54 προκύπτει ότι ο κ. […]55, δικαιούταν να ενεργεί ως νόμιμος εκπρόσωπος της εταιρίας ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΒΑΛΑΣ για υπογραφή, υποβολή, κατάθεση προσφοράς και δικαιολογητικών της εταιρείας για συμμετοχή σε διαγωνισμούς πάσης φύσεως κατά την επίμαχη περίοδο διεξαγωγής του διαγωνισμού και άρα και για το έργο «Περιβαλλοντική Αποκατάσταση – Ανάπλαση Χ.Α.Δ.Α. Ν. Πέλλας» που δημοπρατήθηκε την 30.11.2010. Από τα στοιχεία του φακέλου της υπόθεσης προκύπτει ότι επίσης ότι τόσο ο κ. […], όσο και ο […], χημικός μηχανικός, ο οποίος δραστηριοποιείται στην Καβάλα ως εργολάβος και με την ατομική του επιχείρηση ΔΑΣΚΑΛΟΥΔΗΣ Α. ΘΕΟΔΟΣΙΟΣ (βλ. κατωτέρω)56, μπορούσαν ο καθένας ξεχωριστά να ενεργούν ως νόμιμος εκπρόσωπος της εταιρίας ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΒΑΛΑΣ για υπογραφή, υποβολή, κατάθεση προσφοράς και δικαιολογητικών της εταιρίας για συμμετοχή σε διαγωνισμούς πάσης φύσεως. Κατά το έτος 2010 η ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΒΑΛΑΣ διέθετε τα ακόλουθα εργοληπτικά πτυχία ανά κατηγορία Μ.Ε.ΕΠ.: Οδοποιίας (1η τάξη), Οικοδομικά Έργα (2η τάξη), Υδραυλικά Έργα (1η τάξη), Λιμενικά Έργα (1η τάξη), Έργα Η/Μ (1η 49 Βλ. ΦΕΚ 7905/19.07.2010, τεύχος ΑΕ και ΕΠΕ. Βλ. την υπ’ αριθ. πρωτ. 3986/07.06.2016 απαντητική επιστολή της ΛΙΜΕΝΙΚΗ. 51 Οι εν λόγω μέτοχοι συμμετέχουν επίσης στις παρακάτω εταιρίες, οι οποίες δραστηριοποιούνται επίσης στον κλάδο των κατασκευών:
6. i)στην […]
7. ii)στην εταιρία […] και iii) στην εταιρία […] 52 Βλ. σχετικά την υπ’ αριθ. πρωτ. 3960/06.06.2016 απαντητική επιστολή. Ο […] είναι επίσης ο μοναδικός Διαχειριστής, εκπρόσωπος και τεχνικός διευθυντής και της εταιρίας ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΤΣΕΚΜΕΖΟΓΛΟΥ ΚΑΙ ΣΙΑ Ε.Ε. ΔΤ Δ.Α.Τ. Ε.Ε, η οποία δραστηριοποιείται επίσης στην κατασκευή δημοσίων έργων (βλ. σχετικά το άρθρο 5 του από 19.04.2010 ΙΔΙΩΤΙΚ0 ΣΥΜΦΩΝΗΤΙΚΟ 4ης ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΤΕΡΟΡΡΥΘΜΗΣ ΕΤΑΙΡΙΑΣ ΜΕ ΤΗΝ ΕΠΩΝΥΜΙΑ «ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΤΣΕΚΜΕΖΟΓΛΟΥ ΚΑΙ ΣΙΑ Ε.Ε.», το οποίο προσκομίζεται από την εταιρία ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΒΑΛΑΣ με την υπ’ αριθ. πρωτ. 3959/06.06.2016 απαντητική επιστολή της εταιρίας προς την ΕΑ). Στην εν λόγω εταιρία ομόρρυθμο μέλος είναι ο […] κατά […] και ετερόρρυθμο μέλος ο […] κατά […]%. 53 Βλ. σχετικά και το από 19.04.2010 ΙΔΙΩΤΙΚ0 ΣΥΜΦΩΝΗΤΙΚΟ 4ης ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΤΕΡΟΡΡΥΘΜΗΣ ΕΤΑΙΡΙΑΣ ΜΕ ΤΗΝ ΕΠΩΝΥΜΙΑ «ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΤΣΕΚΜΕΖΟΓΛΟΥ ΚΑΙ ΣΙΑ Ε.Ε.», άρθρο 5, το οποίο προσκομίζεται από την εταιρία ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΒΑΛΑΣ με την από 6.6.2016 (αρ. πρωτ. 3959) απαντητική της επιστολή προς την ΕΑ. 54 Βλ. σχετικά την από 15.12.2009 2η ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ TOY ΚΑΤΑΣΤΑΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΑΣΗΣ ΤΗΣ ΕΤΕΡΟΡΡΥΘΜΗΣ ΕΤΑΙΡΙΑΣ ΜΕ ΤΗΝ ΕΠΩΝΥΜΙΑ «ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΒΑΛΑΣ Ε.Ε. - ΤΣΕΚΜΕΖΟΓΛΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΚΑΙ ΣΙΑ Ε.Ε.» με αριθμό 344/2006, η οποία προσκομίζεται από την εταιρία ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΒΑΛΑΣ με την από 6.6.2016 (αρ. πρωτ. 3960) απαντητική της επιστολή προς την ΕΑ. 55 Βλ. σχετικά το άρθρο 6 της από 15.12.2009 2η ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ TOY ΚΑΤΑΣΤΑΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΑΣΗΣ ΤΗΣ ΕΤΕΡΟΡΡΥΘΜΗΣ ΕΤΑΙΡΙΑΣ ΜΕ ΤΗΝ ΕΠΩΝΥΜΙΑ «ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΒΑΛΑΣ Ε.Ε. - ΤΣΕΚΜΕΖΟΓΛΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΚΑΙ ΣΙΑ Ε.Ε.». 56 Βλ. σχετικά το άρθρο 7 της από 15.12.2009 2η ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ TOY ΚΑΤΑΣΤΑΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΑΣΗΣ ΤΗΣ ΕΤΕΡΟΡΡΥΘΜΗΣ ΕΤΑΙΡΙΑΣ ΜΕ ΤΗΝ ΕΠΩΝΥΜΙΑ «ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΒΑΛΑΣ Ε.Ε. - ΤΣΕΚΜΕΖΟΓΛΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΚΑΙ ΣΙΑ Ε.Ε.». 50 11 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ τάξη), Βιομηχανικά Ενεργειακά (1η τάξη). Ο κύκλος εργασιών της ΤΕΧΝΙΚΗΣ ΚΑΒΑΛΑΣ για τα έτη 2011 και 2010 ανήλθε σε περίπου 0,13 εκατ. € και 0,35 εκατ. €, αντίστοιχα. 20 Ο κ. […], είναι χημικός μηχανικός και δραστηριοποιείται ως εργολάβος με την ατομική επιχείρηση ΔΑΣΚΑΛΟΥΔΗΣ Α. ΘΕΟΔΟΣΙΟΣ με έδρα στην Καβάλα57. Σημειώνεται ωστόσο ότι από σχετική έρευνα της ΓΔΑ στο Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδος (ΤΕΕ) εκτός της ατομικής επιχείρησης ΔΑΣΚΑΛΟΥΔΗΣ Α. ΘΕΟΔΟΣΙΟΣ βρέθηκε και η επιχείρηση ΘΕΟΔΟΣΙΟΣ ΔΑΣΚΑΛΟΥΔΗΣ ΚΑΙ ΣΙΑ ΕΕ ΔΤ ΤΕΧΝΙΚΑ ΕΡΓΑ, η οποία είχε ίδια στοιχεία επικοινωνίας με την ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΒΑΛΑΣ58. Σύμφωνα με το υπόμνημα της ΔΑΣΚΑΛΟΥΔΗΣ Α. ΘΕΟΔΟΣΙΟΣ (αρ. πρωτ. 1/02.01.2017) η εταιρία μπορούσε να συμμετάσχει στον διαγωνισμό του ν. Πέλλας «Περιβαλλοντική Αποκατάσταση – Ανάπλαση Χ.Α.Δ.Α. Ν. Πέλλας» που δημοπρατήθηκε την 30.11.2010, όχι αυτοτελώς, αλλά ως μέλος Κ/Ξ, στην κατηγορία ΚΑΘΑΡ. & ΕΠΕΞ. ΝΕΡΟΥ & ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ59. Ο κύκλος εργασιών της ΔΑΣΚΑΛΟΥΔΗΣ Α. ΘΕΟΔΟΣΙΟΣ για τα έτη 2011 και 2010 ανήλθε σε περίπου […] χιλ. € και […] χιλ. €, αντίστοιχα60. 21 Η εταιρία ΑΙΑΣ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ, με δ.τ. ΑΙΑΣ ΑΤΕ, ιδρύθηκε το 1983 και εδρεύει στη Λάρισα. Δραστηριοποιείται, μεταξύ άλλων, στην κατασκευή αυτοκινητόδρομων, εθνικών, επαρχιακών ή διαδημοτικών οδών, δρόμων εντός οικισμών και άλλων αμαξιτών οδών ή πεζόδρομων και διαδρόμων αεροδρομίων. Το έτος 2010 διέθετε τα ακόλουθα εργοληπτικά πτυχία ανά κατηγορία Μ.Ε.ΕΠ: Οδοποιίας (5η τάξη), Οικοδομικά Έργα (5η τάξη), Υδραυλικά Έργα (5η τάξη), Λιμενικά Έργα (3η τάξη) και Έργα Η/Μ (3η τάξη), Βιομηχανικά Ενεργειακά (4η τάξη), Έργα Πρασίνου (2η τάξη), Έργα Καθαρ. & Επεξεργασίας Νερού, Υγρών, Στερεών & Αερίων Αποβλήτων (3η τάξη). Ο κύκλος εργασιών της για τα έτη 2011 και 2010 ανήλθε σε περίπου 7,91 εκατ. € και 7,13 εκατ. €, αντίστοιχα. Η εταιρία εκπροσωπείται σήμερα από τον […] (Δ/νων και Εντεταλμένος Σύμβουλος) 61. Σύμφωνα με το από 15.09.2013 πρακτικό του ΔΣ της εταιρίας, το ΔΣ της εταιρίας, με θητεία έως 30.06.201762, είχε ως εξής: […], Εντεταλμένος Διευθύνων Σύμβουλος, […], Πρόεδρος ΔΣ, […], Αντιπρόεδρος ΔΣ, […], Γραμματέας ΔΣ και […], Μέλος ΔΣ. 22 Η εταιρία ΨΑΡΡΑΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ, με δ.τ. ΨΑΡΡΑΣ ΑΤΕ ιδρύθηκε το 199563 και εδρεύει στον Εύοσμο Θεσσαλονίκης. Δραστηριοποιείται, μεταξύ άλλων, στην εκτέλεση και εκμετάλλευση δημοσίων και ιδιωτικών έργων. Το έτος 2010 διέθετε τα ακόλουθα εργοληπτικά πτυχία ανά κατηγορία Μ.Ε.ΕΠ: Οδοποιίας (4η τάξη), Οικοδομικά 57 Σε σχετικό ερώτημα της ΕΑ προς την ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΒΑΛΑΣ (υπ’ αριθ. πρωτ. 5416/27.07.2016) η εταιρία απάντησε ότι «[…]». Στο άρθρο 7 του από 19.04.2010 ΙΔΙΩΤΙΚΟ ΣΥΜΦΩΝΗΤΙΚΟ 4ης ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΤΕΡΟΡΡΥΘΜΗΣ ΕΤΑΙΡΙΑΣ ΜΕ ΤΗΝ ΕΠΩΝΥΜΙΑ «ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΤΣΕΚΜΕΖΟΓΛΟΥ ΚΑΙ ΣΙΑ Ε.Ε.», άρθρο 5, το οποίο προσκομίζεται από την εταιρία ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΒΑΛΑΣ με την από 6.6.2016 (αρ. πρωτ. 3959) απαντητική της επιστολή προς την ΕΑ προκύπτει ότι η οικεία του κ. […] βρίσκεται στην οδό […]. 58 http://teeserver.tee.gr/regdds/set_res.htm. 59 Βλ. σχετικώς υπόμνημα της εταιρίας ΔΑΣΚΑΛΟΥΔΗΣ Α. ΘΕΟΔΟΣΙΟΣ, σελ. 24. 60 Βλ. σχετικώς Πρακτικά της 11ης Ιανουαρίου 2017 (Συνεδρίαση 3 η της Ολομέλειας της ΕΑ), σελ. 77. 61 Βλ. ανακοίνωση ΓΕΜΗ αριθ. πρωτ. 5672/17.9.2013. 62 Βλ. ανακοίνωση ΓΕΜΗ αριθ. πρωτ. 5672/17.9.2013. 63 Βλ. ΦΕΚ σύστασης της εταιρίας (Τεύχος Α.Ε. & ΕΠΕ 6533/1995). 12 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Έργα (4η τάξη), Υδραυλικά Έργα (4η τάξη), Λιμενικά Έργα (1η τάξη) και Έργα Η/Μ (4η τάξη), Βιομηχανικά Ενεργειακά (3η τάξη). Ο κύκλος εργασιών της για τα έτη 2011 και 2010 ανήλθε σε περίπου 4,38 εκατ. € και 4,29 εκατ. €, αντίστοιχα. Η εταιρία εκπροσωπείται από τον […] (Πρόεδρος ΔΣ, Δ/νων Σύμβουλος και Τεχνικός Δ/ντής)64. Σύμφωνα με το από 01.07.2015 πρακτικό του ΔΣ της εταιρίας, το ΔΣ της εταιρίας, με θητεία τριετή65, είχε ως εξής: […], Πρόεδρος, Διευθύνων Σύμβουλος και Τεχνικός Διευθυντής, […], Αντιπρόεδρος, […], Μέλος, […], Μέλος, […], Μέλος. 23 Η εταιρία ΘΑΛΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ, με δ.τ. THALIS E.S. S.A. (πρώην ΙΘΑΚΗ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΤΗΜΑΤΙΚΗ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ) συστάθηκε το 200166 με την επωνυμία ΙΘΑΚΗ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΤΗΜΑΤΙΚΗ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ. Στις 19.06.2015 ανακοινώθηκε η καταχώρηση στο Γ.Ε.ΜΗ. της αλλαγής της εταιρικής επωνυμίας, με την τροποποίηση του σχετικού άρθρου του καταστατικού της εταιρίας ΙΘΑΚΗ Α.Τ.Ε, σε «ΘΑΛΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ»67. Η εταιρία εδρεύει στο Δήμο Αθηναίων και ως καταστατικό σκοπό, μεταξύ άλλων, έχει την εργολαβική ή υπό οποιαδήποτε άλλη νομική μορφή εκτέλεση πάσης φύσεως τεχνικών και οικοδομικών έργων του Δημοσίου, Νομικών Προσώπων Ιδιωτικού ή Δημοσίου Δικαίου, Δημοτικών, Κοινοτικών ή Φυσικών προσώπων, είτε στην ημεδαπή είτε στην αλλοδαπή, είτε αυτοτελώς είτε σε συνεργασία οποιασδήποτε μορφής ή τύπου με άλλα φυσικά ή νομικά πρόσωπα, ημεδαπά ή αλλοδαπά, την εκπόνηση πάσης φύσεως μελετών τεχνικών έργων και την επίβλεψη της εκτελέσεως αυτών. Κατά το έτος 2010 διέθετε τα ακόλουθα εργοληπτικά πτυχία ανά κατηγορία Μ.Ε.ΕΠ: Οδοποιίας (4η τάξη), Οικοδομικά Έργα (4η τάξη), Υδραυλικά Έργα (4η τάξη), Λιμενικά Έργα (1η τάξη), Έργα Η/Μ (4η τάξη), Βιομηχανικά Ενεργειακά (4η τάξη), Έργα Καθαρ. & Επεξεργασίας Νερού, Υγρών, Στερεών & Αερίων Αποβλήτων (2η τάξη). Ο κύκλος εργασιών της για τα έτη 2011 και 2010 ανήλθε σε περίπου 3,42 εκατ. € και 4,37 εκατ. €, αντίστοιχα. Σημειώνεται, ότι σύμφωνα με το από 18.12.2006 πρακτικό του ΔΣ της ΙΘΑΚΗ, το Διοικητικό Συμβούλιο που εκλέχθηκε από τη ΓΣ με θητεία έως 18.12.2011 συγκροτήθηκε σε σώμα ως εξής: Πρόεδρος, […], Διευθύνων Σύμβουλος, […], Αντιπρόεδρος, […] και μέλη: […], […] και […]68. Ενώ, έως και την ολοκλήρωση της παρούσας, η εταιρία εκπροσωπείται σήμερα, με θητεία έως και 05.08.2016, από τους […] (Πρόεδρος ΔΣ), […] (Δ/νων Σύμβουλος) και […] (Αντιπρόεδρος)69 από τον καθένα ξεχωριστά. 24 Ο ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΡΓΟΛΗΠΤΩΝ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΈΡΓΩΝ (εφεξής και ΣΕΔΕ) ιδρύθηκε το 1981 και αναγνωρίστηκε με την υπ’ αριθ. 402/27.11.1981 απόφαση του πρωτοδικείου Έδεσσας. Αποτελεί μέλος της Πανελλήνιας Ένωσης Συνδέσμων Εργοληπτών Δημοσίων 64 Βλ. υπ’ αριθ. πρωτ. 82856/19.08.2015 ανακοίνωση ΓΕΜΗ. Βλ. υπ’ αριθ. πρωτ. 82856/19.08.2015 ανακοίνωση ΓΕΜΗ. 66 Βλ. ΦΕΚ σύστασης της εταιρίας (τεύχος ΑΕ και ΕΠΕ 10188/16.11.2001). 67 Βλ. την υπ’ αριθ. πρωτ. 5784/05.08.2016 απαντητική επιστολή της ΘΑΛΗΣ και την υπ’ αριθ. 48553/19.06.2015 ανακοίνωση του Γ.Ε.ΜΗ. 68 Βλ. ΦΕΚ 169/09.01.2007, τεύχος ΑΕ και ΕΠΕ. 69 Βλ. ΦΕΚ 8319/11.08.2011, τεύχος ΑΕ και ΕΠΕ. 65 13 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Έργων (Π.Ε.Σ.Ε.Δ.Ε) και μέλη του συλλόγου εγγράφονται όσοι ασκούν το επάγγελμα του εργολήπτη δημοσίων έργων, έχουν σχετικό γι’ αυτό πτυχίο και κατοικούν ή διαμένουν στο νομό Πέλλας. Σύμφωνα με το καταστατικό ίδρυσής του, έχει σκοπό α) την μέριμνα για την διαφύλαξη και την προαγωγή των ηθικών, οικονομικών και επαγγελματικών γενικά συμφερόντων των μελών και τη λήψη όλων των αναγκαίων γι’ αυτά μέτρων, β) την μεταξύ των μελών του σωματείου ανάπτυξη του πνεύματος της επαγγελματικής και κοινωνικής αλληλεγγύης και συναδέλφωσης και γ) την πρόληψη επιβλαβούς ανταγωνισμού των μελών του. Μέλη του μπορεί να είναι φυσικά ή νομικά πρόσωπα. Ο Σύλλογος διοικείται από πενταμελές Διοικητικό Συμβούλιο (με 4 αναπληρωματικά μέλη) που εκλέγεται ετησίως από την Γενική Συνέλευση, η οποία αποτελεί το ανώτατο διοικητικό όργανο. Οι πόροι του συλλόγου προέρχονται από α) τα δικαιώματα εγγραφής, β) τις ετήσιες εισφορές, γ) τους τόκους των κατατεθέντων χρημάτων, δ) τις έκτακτες εισφορές και κάθε άλλο νόμιμο έσοδο. Το 2010 και 2011 ο Σύνδεσμος αριθμούσε 101 και 105 μέλη αντίστοιχα. Πρόεδρος του ΔΣ του Συνδέσμου την περίοδο 2009-2011 διετέλεσε ο […] (Πρόεδρος και Δ/νων Σύμβουλος της Θ.ΚΟΥΚΟΥΛΗΣ ΑΕ) και μέλη ο […], ο […] [ΤΟΜΟΣΟΓΛΟΥ ΚΥΡΙΑΚΟΣΜΗΤΣΟΣ ΘΕΟΦΑΝΗΣ Ο.Ε.], […], ο […], […] και η […]. III. ΥΠΟΒΛΗΘΕΙΣΕΣ ΕΝΣΤΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΡΕΥΝΩΜΕΝΩΝ ΕΤΑΙΡΙΩΝ III.1 Παραβίαση εύλογης διάρκειας της διοικητικής διαδικασίας – παραβίαση των δικαιωμάτων άμυνας 25 Στα υπομνήματά τους και στη συζήτηση ενώπιον της Ε.Α., ορισμένες από τις εμπλεκόμενες επιχειρήσεις ισχυρίζονται ότι παραβιάστηκε η αρχή της εύλογης διάρκειας της διοικητικής διαδικασίας, καθώς παρήλθε μεγάλο χρονικό διάστημα μεταξύ της έναρξης της διοικητικής διαδικασίας διερεύνησης της υπόθεσης και της κοινοποίησης της εισήγησης, με συνέπεια καλούνται να λογοδοτήσουν για πρακτικές και συμπεριφορές που έλαβαν χώρα πριν από 6 (και πλέον) έτη70. Με αυτό τον τρόπο θεωρούν ότι παραβιάστηκε η αρχή της χρηστής διοίκησης και της μη καταχρηστικής άσκησης των δικαιωμάτων71, ενώ κατέστη εξαιρετικά δυσχερής η αποτελεσματική άμυνα των εν λόγω εταιριών72 και ο πλήρης δικαστικός έλεγχος της ουσίας της υπόθεσης, δεδομένου ότι κατέστη αδύνατη η προσκόμιση και εξέταση των αναγκαίων απαλλακτικών αποδεικτικών στοιχείων73. Ισχυρίζονται επίσης ότι η παράβαση της αρχής της εύλογης διάρκειας της διοικητικής διαδικασίας συνεπάγεται την μη επιβολή ή/και τη μείωση του επιβαλλόμενου προστίμου. 26 Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, ορισμένες από τις εμπλεκόμενες εταιρίες ισχυρίζονται ότι η παράβαση οριακά δεν έχει υποπέσει σε παραγραφή, καθώς μεταξύ της πράξης έναρξης της διαδικασίας και της επόμενης πράξης που θα μπορούσε να διακόψει την παραγραφή έχει 70 Βλ. Υπομνήματα ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ, ΕΡΓΑΣΙΣ ΤΕΧΝΙΚΗ, ΚΑΡΚΑΝΙΑΣ, ΛΙΜΕΝΙΚΗ, προσθήκηαντίκρουση ΘΑΛΗΣ, συμπληρωματικό υπόμνημα ΛΙΜΕΝΙΚΗ, συμπληρωματικό υπόμνημα ΕΡΓΟΝΕΤ. 71 Βλ. Υπόμνημα ΚΑΡΚΑΝΙΑΣ. 72 Βλ. Υπομνήματα ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ, ΕΡΓΑΣΙΣ ΤΕΧΝΙΚΗ, ΛΙΜΕΝΙΚΗ, προσθήκη-αντίκρουση ΘΑΛΗΣ, συμπληρωματικό υπόμνημα ΕΡΓΟΝΕΤ. 73 Βλ. Υπομνήματα ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ, ΕΡΓΑΣΙΣ ΤΕΧΝΙΚΗ, ΛΙΜΕΝΙΚΗ, συμπληρωματικό υπόμνημα ΕΡΓΟΝΕΤ. 14 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 74 παρέλθει διάστημα πλέον των 4,5 ετών . Πέραν τούτου, μία από τις εμπλεκόμενες εταιρίες ισχυρίζεται επιπλέον ότι ο μη εύλογος χαρακτήρας της αδράνειας της Επιτροπής Ανταγωνισμού - μετά τον τελευταίο έλεγχο του 2011 έως τον χρόνο εκκίνησης των νέων διαδικαστικών πράξεων - καταδεικνύεται αν συγκριθεί η παρούσα υπόθεση με άλλες πολύ συνθετότερες στον κλάδο δημοπράτησης δημοσίων έργων, που αφορούσαν σε πολλά έργα, με μεγαλύτερη διάρκεια και με περισσότερες εμπλεκόμενες επιχειρήσεις75. 27 Οι εν λόγω αιτιάσεις είναι απορριπτέες ως αβάσιμες, κατά πρώτον διότι τα μέρη είχαν στη διάθεσή τους όλα τα πραγματικά και νομικά στοιχεία για την αντίκρουση των αποδιδόμενων παραβάσεων στο στάδιο της διοικητικής διαδικασίας, ενώ άσκησαν πλήρως και τα διαδικαστικά τους δικαιώματα κατά τις κείμενες διατάξεις. Επισημαίνεται, κατ’ αρχάς, ότι η εισήγηση στην προκειμένη περίπτωση βασίζεται, σε μεγάλο βαθμό, σε αποδεικτικά στοιχεία που συντάχθηκαν σε ανύποπτο, και σύγχρονο με τη διενέργεια των επίμαχων συναντήσεων, χρόνο (contemporaneous documents in tempore non suspectο), όπως λ.χ. οι σημειώσεις στην ατζέντα του […], οι σημειώσεις στην ατζέντα της […] (ΕΡΓΑΣΙΣ), η εγγυητική επιστολή συμμετοχής ποσού 71.223€ που είχε εκδώσει η ΕΡΓΑΣΙΣ για την συμμετοχή της στον επίμαχο διαγωνισμό του Ν. Πέλλας, κ.λπ.), στην περίπτωση δε ιδίως των χειρόγραφων σημειώσεων του […], ο συντάκτης τους είχε και αυτοπρόσωπη παρουσία στις εν λόγω συναντήσεις. 28 Περαιτέρω, οι εκπρόσωποι των εμπλεκομένων επιχειρήσεων που συμμετείχαν στις επίμαχες συναντήσεις ή/και ήταν οι συντάκτες κρίσιμων αποδεικτικών στοιχείων, συνεχίζουν να διευθύνουν ή να απασχολούνται στις ίδιες επιχειρήσεις μέχρι σήμερα76. Συνεπείαν τούτου, δεδομένης της θέσης των εν λόγω διευθυντικών στελεχών στις εμπλεκόμενες επιχειρήσεις και του ενεργού ρόλου των ιδίων διευθυντικών στελεχών στην διοικητική διαδικασία εν γένει, δεν γεννάται, κατά την κρίση της Επιτροπής, θέμα αδυναμίας αποτελεσματικής άμυνας από μέρους των συμπραττουσών εταιριών. 29 Η πλήρης άσκηση από μέρους των εμπλεκομένων μερών των διαδικαστικών τους δικαιωμάτων κατά τις κείμενες διατάξεις καταδεικνύει, επίσης, ότι άσκησαν αποτελεσματικά τα δικαιώματα άμυνάς τους. Στο πλαίσιο αυτό τα μέρη συγκέντρωσαν και προσκόμισαν και ανταποδείξεις, όπως ένορκες εξετάσεις μαρτύρων ενώπιον του Πταισματοδίκη77, ένορκες βεβαιώσεις78 συγκεκριμένη μάλιστα επιχείρηση συμπεριέλαβε αναλυτική οικονομοτεχνική μελέτη κόστους79, προς αντίκρουση των αποδιδόμενων παραβάσεων. 30 Εξάλλου, ο προαναφερόμενος ισχυρισμός είναι απορριπτέος ως αβάσιμος, δεδομένου ότι δεν συντρέχει εν προκειμένω περίπτωση τυχόν παρέλευσης υπερβολικού χρόνου για λόγους που αποδίδονται στη διενεργούσα την έρευνα διοικητική αρχή, η οποία να είχε επίπτωση 74 Βλ. υπόμνημα ΜΗΧΑΝΙΚΗ, ΚΑΡΚΑΝΙΑΣ, συμπληρωματικό υπόμνημα ΕΡΓΟΝΕΤ Βλ. Υπόμνημα και συμπληρωματικό υπόμνημα ΛΙΜΕΝΙΚΗ. 76 Ισχύει για τις ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ, ΕΡΓΑΣΙΣ ΤΕΧΝΙΚΗ, ΚΑΡΚΑΝΙΑΣ, ΛΙΜΕΝΙΚΗ, ΕΡΓΟΝΕΤ. 77 Βλ. ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. 78 Βλ. ΑΞΙΟΝ ΤΕΧΝΙΚΗ. 79 Βλ. υπόμνημα ΘΑΛΗΣ΄. 75 15 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 80 στην ικανότητα των επιχειρήσεων να αμυνθούν αποτελεσματικά . Επισημαίνεται σχετικά ότι η αυτεπάγγελτη έρευνα της Γενικής Διεύθυνσης Ανταγωνισμού (εφεξής και ΓΔΑ) στην κρινόμενη υπόθεση ξεκίνησε άμεσα, λαμβάνοντας υπόψη το χρόνο στον οποίο περιήλθαν για πρώτη φορά σε γνώση της Υπηρεσίας πληροφορίες για την επίμαχη σύμπραξη (ανώνυμη επιστολή) και ότι η ΕΑ, τόσο κατά το στάδιο της έρευνας όσο και στο στάδιο της διοικητικής διαδικασίας μετά την κοινοποίηση αιτιάσεων, ενόψει των πραγματικών περιστατικών και νομικών ζητημάτων προς στοιχειοθέτηση της παράβασης, τα οποία και εντοπίστηκαν με μόνη την αυτεπάγγελτη δράση της (χωρίς καταγγελία ή αίτηση επιείκειας από τα μέρη), και της ανάγκης ανασύστασης του ιστορικού της μυστικής σύμπραξης – διαδικασία, έδρασε εντός ευλόγου χρόνου στις περιστάσεις της κρινόμενης υπόθεσης. Επίσης, δεν τίθεται εν προκειμένω θέμα τυχόν προσβολής δικαιωμάτων άμυνας για λόγους που οφείλονται στο γεγονός ότι το στάδιο της διοικητικής διαδικασίας ήταν χωρίς εύλογη αιτία μακρό. Συναφώς, μολονότι προβάλλεται από κάποια από τα μέρη η (δήθεν) δυσχέρεια συλλογής αποδεικτικών στοιχείων, δεν θεμελιώνεται, ωστόσο, ο ισχυρισμός αυτός σε συγκεκριμένα στοιχεία. Και στην περίπτωση όμως της ΕΡΓΟΝΕΤ, η οποία ανέφερε ότι αδυνατούσε να εντοπίσει και να προσκομίσει τα αεροπορικά εισιτήρια με τα οποία ο […] μετέβη στην Θεσσαλονίκη και επέστεψε στην Αθήνα, ο ισχυρισμός δεν θεωρείται βάσιμος, δεδομένου ότι, όπως αναφέρθηκε ανωτέρω, τα μέρη άσκησαν αποτελεσματικά τα δικαιώματα άμυνάς τους, καθώς προσκόμισε σχετική απόδειξη από πρατήριο καυσίμων, κοντά στο αεροδρόμιο της Θεσσαλονίκης, της ίδιας ημέρας. Συνεπώς η προβληθείσα αυτή ένσταση παραβίασης της εύλογης διάρκειας της διαδικασίας και συνακόλουθα της παραβίασης των δικαιωμάτων άμυνας των μερών είναι απορριπτέα και ως αόριστη, δεδομένου ότι βασίζεται σε αφηρημένους και αόριστους ισχυρισμούς, χωρίς οι εμπλεκόμενες επιχειρήσεις να τεκμηριώνουν τις αιτιάσεις τους περί αδυναμίας αντίκρουσης συγκεκριμένων αποδεικτικών στοιχείων, παρότι έφεραν το σχετικό βάρος απόδειξης81. Εναπόκειτο, επίσης, κατά μείζονα λόγο σε εκείνες να διενεργήσουν την δέουσα επιμέλεια και να λάβουν τυχόν όλα τα χρήσιμα και αναγκαία εκείνα μέτρα για να διατηρήσουν τα στοιχεία που είχαν στη διάθεσή τους. Εξάλλου, εν προκειμένω παρέλκει η εξέταση του ισχυρισμού ότι η παράβαση της αρχής της εύλογης διάρκειας της διοικητικής διαδικασίας συνεπάγεται τη μη επιβολή ή/και τη μείωση του επιβαλλόμενου προστίμου, δεδομένου ότι δεν διαπιστώθηκε παράβαση της εν λόγω αρχής. Σε κάθε περίπτωση δεν προβλέπεται ως ελαφρυντική περίπτωση του προστίμου η τυχόν παρέλευση εύλογης διάρκειας. 31 Σημειώνεται, ότι ο εύλογος χαρακτήρας της διάρκειας μιας διοικητικής διαδικασίας εξετάζεται σε συνάρτηση με τις περιστάσεις που χαρακτηρίζουν κάθε υπόθεση, συνεκτιμώμενου του είδους της εκάστοτε διαπιστούμενης παράβασης, της πολυπλοκότητας των πραγματικών περιστατικών και του πλήθους των διερευνητέων στοιχειών και σε καμία 80 Βλ. ενδεικτικά, απόφαση ΠΕΚ Τ-60/05 UFEX κατά Επιτροπής, σκ. 56-57: κατά πάγια νομολογία, για να αποδειχθεί προσβολή των δικαιωμάτων άμυνας, περιλαμβανομένης της προσβολής λόγω της υπερβολικής διάρκειας του ερευνητικού σταδίου, θα πρέπει να αποδειχθεί ότι η δυνατότητα της επιχείρησης να αντικρούσει τις αιτιάσεις της αρχής ανταγωνισμού όντως περιορίστηκε για λόγους που οφείλονται στο γεγονός ότι το πρώτο στάδιο της διοικητικής διαδικασίας ήταν χωρίς εύλογη αιτία μακρό. Βλ. και ΔΕφΑθ 3793/2012, σκ. 21. 81 Βλ. Απόφαση υπ’ αριθ. 563/VII/2013 της ΕΑ, παρ. 24 και ΠΕΚ Τ-405/06 ΑrcelorMittal κλπ κατά Επιτροπής, σκ. 167. 16 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ περίπτωση δεν μπορεί να εξαχθεί συμπέρασμα για την παραβίαση της αρχής της ευλόγου διάρκειας της διαδικασίας σε μία υπόθεση με κριτήριο τη σύγκρισή της με άλλη υπόθεση, όπως προτάθηκε από μία από τις εμπλεκόμενες εταιρίες, για τον πρόσθετο λόγο ότι κάθε υπόθεση έχει την ιδιαιτερότητα της. III.2 Παραβίαση δικαιώματος άμυνας και προηγούμενης ακρόασης 32 Ορισμένες από τις εμπλεκόμενες εταιρίες προέβαλαν ισχυρισμούς ότι δεν παρέλαβαν εμπρόθεσμα στις 05.01.2017 τα σχετικά έγγραφα τα οποία τα λοιπά μέρη προσκόμισαν με τα υπομνήματά τους, σε αντίθεση με τα οριζόμενα στο άρθρο 14 παρ. 3 του Κανονισμού Λειτουργίας και Διαχείρισης της Ε.Α. (ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ) ή ότι παραβιάστηκε το συνταγματικό δικαίωμα άμυνάς τους, καθώς δεν τηρήθηκε η προβλεπόμενη από άρθρο 14 παρ. 4 του Κανονισμού Λειτουργίας και Διαχείρισης της Ε.Α. προθεσμία των δέκα ημερών πριν από την συζήτηση της υπόθεσης για την κατάθεση της προσθήκης- αντίκρουσης (ΕΡΓΟΝΕΤ82) ή ότι μεταξύ της προθεσμίας κατάθεσης των υπομνημάτων, την 05.01.2017 και της προθεσμίας κατάθεσης της προσθήκης - αντίκρουσης, την 09.01.2017, μεσολαβούσε μόνο μία εργάσιμη μέρα, καθώς οι λοιπές μεσολαβούσες ημέρες ήταν αργίες, με αποτέλεσμα να μην είναι επαρκής ο χρόνος μελέτης των ισχυρισμών των υπολοίπων μερών προκειμένου να συνταχθεί η προσθήκη αντίκρουση και να παραβιάζεται εξ αυτού του λόγου το δικαίωμα της προηγούμενης ακρόασής τους (ΜΗΧΝΑΙΚΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ, ΕΡΓΟΝΕΤ)83,84. 33 Οι ανωτέρω ισχυρισμοί είναι απορριπτέοι ως αβάσιμοι: Καταρχήν η συζήτηση ενώπιον της Ε.Α. ορίστηκε αρχικά για την 28.12.2016 και από την επίδοση της κλήσης μέχρι την ημέρα αυτή είχαν τον χρόνο να προετοιμαστούν και εν συνεχεία η συζήτηση αναβλήθηκε για την 11.1.2017, ενώ παράλληλα παρατάθηκε και η προθεσμία για την υποβολή υπομνήματος και προσθήκης αντίκρουσης. Έτσι, μετά την αναβολή της συζήτησης, η προθεσμία υποβολής υπομνημάτων ορίσθηκε αρχικά για την 03.01.2017 και κατόπιν, γενομένου δεκτού σχετικού αιτήματος ορισμένων εκ των εμπλεκομένων μερών, για την 05.01.2017, ενώ η υποβολή προσθήκης/αντίκρουσης ορίσθηκε για την 09.01.2017. Επομένως, παρασχέθηκε σε όλα ο αναγκαίος χρόνος για την ανάπτυξη των ισχυρισμών τους. 34 Ως προς τον ισχυρισμό της ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ότι δεν έλαβε τα σχετικά έγγραφα που προσκόμισαν για την άμυνά τους τα λοιπά εμπλεκόμενα μέρη, ο ισχυρισμός αυτός, πέραν από αορίστως προβαλλόμενος, τυγχάνει και αβάσιμος, καθόσον τα εν λόγω σχετικά έγγραφα τέθηκαν στη διάθεσή της κατά την 05.01.2017, αλλά η ίδια, για τους δικούς της αποκλειστικά λόγους, δεν έλαβε αντίγραφα, ούτε και επανήλθε με αίτημα για λήψη αντιγράφων σε νέα ημερομηνία. 35 Ως προς τους προαναφερόμενους επιμέρους ισχυρισμούς ότι δεν τηρήθηκαν οι προθεσμίες για την υποβολή προσθήκης - αντίκρουσης, αυτοί είναι απορριπτέοι ως αβάσιμοι και αορίστως προβαλλόμενοι. Συγκεκριμένα, οι προβλεπόμενες προθεσμίες δεν είναι 82 Βλ. προσθήκη-αντίκρουση ΕΡΓΟΝΕΤ. Βλ. Προσθήκη –αντίκρουση ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ και ΕΡΓΟΝΕΤ. 84 Βλ. προσθήκη- αντίκρουση ΕΡΓΟΝΕΤ. 83 17 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ απαραίτητο να τηρούνται και μετά από κάθε αναβολή της συζήτησης της υπόθεσης, διότι διαφορετικά θα κατέληγαν σε παρέλκυση της διαδικασίας. Περαιτέρω, όμως ενώ οι προβάλλουσες τον ισχυρισμό αυτό εταιρίες δεν αναφέρουν κατά τρόπο συγκεκριμένο αν υπέστησαν και ποια βλάβη από τα στάδια αυτά της διαδικασίας για τα οποία παραπονούνται, ώστε να είναι δυνατή η εκτίμηση του ισχυρισμού τους. Αντίθετα προβάλλουν αφηρημένους και αόριστους ισχυρισμούς, δεδομένου ότι δεν τεκμηριώνουν τις αιτιάσεις τους περί αδυναμίας αντίκρουσης συγκεκριμένων ισχυρισμών, πέραν του ότι είχαν ασκήσει αποτελεσματικά τα δικαιώματα άμυνάς τους. III.3 Λοιπές διαδικαστικές ενστάσεις 36 Περαιτέρω από την εταιρία ΚΑΡΚΑΝΙΑΣ προβάλλεται ο ισχυρισμός ότι από τα απομαγνητοφωνημένα πρακτικά της συζήτησης της υπόθεσης ενώπιον της Ε.Α. λείπουν τμήματα λεχθέντων ή υπάρχουν ενδείξεις «εκτός μικροφώνου» κ.λπ, καθώς και ότι πολλές φορές αντί ερωτήσεων έγιναν κρίσεις ή διατυπώθηκαν θέσεις από τον ερωτώντα, καθώς και ότι οι ερωτήσεις με τον τρόπο που έγιναν εμπεριείχαν έστω και έμμεσα θέσεις, ενώ το δέον είναι να γίνονται ουδέτερα, χωρίς κρίσεις ή έμμεσες τοποθετήσεις για να μη δημιουργείται η εντύπωση αρνητικής για τον μάρτυρα και τα λεγόμενά του προκατάληψης από τη μεριά όποιου ερωτά85. 37 Ο εν λόγω ισχυρισμός περί ελλείψεων στην καταγραφή και την απομαγνητοφώνηση της συζήτησης της υπόθεσης, είναι απορριπτέος προέχοντος ως αόριστος και εξ αυτού του λόγου ανεπίδεκτος εκτιμήσεως, ως προς την έκταση και το αποτέλεσμα, καθώς δεν προσδιορίζεται ποια ακριβώς βλάβη και με ποιον τρόπο προκλήθηκε στην παραπονούμενη εταιρία από το γεγονός ότι ορισμένα συγκεκριμένα σημεία της συζήτησης - και ποια είναι αυτά - δεν κατέστη δυνατόν να απομαγνητοφωνηθούν, προφανώς για τεχνικούς λόγους, αφού πολλοί έκαναν χρήση φορητού μικροφώνου και είναι ενδεχόμενο στο ενδιάμεσο να υπήρχαν μικρά κενά όχι όμως καθοριστικά για τους ισχυρισμούς και τις απόψεις των μερών, ενόψει και του γεγονότος ότι η εταιρία που παραπονείται σχετικά ήταν παρούσα καθ’όλη την ακροαματική διαδικασία και άσκησε αποτελεσματικά τα δικαιώματά της. 38 Επίσης, από τα απομαγνητοφωνημένα πρακτικά των συνεδριάσεων ενώπιον της Ε.Α., προκύπτει ότι οι συγκεκριμένες ερωτήσεις που υποβλήθηκαν κατά το στάδιο της ακροαματικής διαδικασίας, αποσκοπούσαν μόνο στη λήψη ουσιαστικών διευκρινίσεων με προφανή επιδίωξη της Ε.Α. να διερευνήσει τα εξεταζόμενα θέματα τα οποία κατά τρόπο κατάφωρο ο […] επιχείρησε σε όλη τη διάρκεια της εξέτασής του να διαστρέψει κινούμενος ενάντια και στις δικές του έγγραφες σημειώσεις στο ημερολόγιο (πρβλ. ΔΕφΑθ 2774/2014, σκ. 20,21). Σε κάθε περίπτωση δεν αποδεικνύεται ότι η απόφαση δεν θα είχε ληφθεί ή θα είχε διαφορετικό περιεχόμενο αφού τα συγκλίνοντα στοιχεία αποδείκνυαν τις παραβάσεις για όσους συμμετείχαν στο «στήσιμο του διαγωνισμού» (πρβλ. ΔΕφΑθ 1616/2009, σκ. 15 με περαιτέρω παραπομπή στην ΔΕΚ Τ-9/99 σκέψη 370). 85 Βλ. προσθήκη - αντίκρουση ΚΑΡΚΑΝΙΑΣ 18 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 39 Με τον αυτό αόριστο και αφηρημένο τρόπο παραπονείται η ίδια εταιρία για διατύπωση αρνητικών θέσεων σε βάρος της, έμμεσα κατά τη διατύπωση των ερωτήσεων προς τον μάρτυρα που εξετάσθηκε κατόπιν προτάσεώς της, και για το λόγο αυτό της αοριστίας η ένσταση πρέπει να απορριφθεί. Εξάλλου ουδόλως προκύπτει ότι διατυπώθηκαν αρνητικές κρίσεις σε βάρος της θέσης της εν λόγω εταιρίας από μέλη της Επιτροπής ή μέρη της διαδικασίας κατά την εξέταση του μάρτυρά της, οι οποίες να μη συνάδουν προς την αρχή της αμεροληψίας ή να μη δικαιολογούνται από τη φύση και την προφορικότητα της διαδικασίας. Επειδή, περαιτέρω, κατ’ άρθρο 29 παρ. 2 του Κανονισμού Λειτουργίας και Διαχείρισης της Ε.Α. ορίζεται ότι προς υποβοήθηση αποκλειστικά του έργου της Γραμματείας της Επιτροπής μπορούν να χρησιμοποιούνται ηλεκτρονικά μέσα για την καταγραφή του συνόλου ή μέρους της προφορικής διαδικασίας και ιδίως των καταθέσεων των μαρτύρων. Όμως, και αληθή αν ήθελε υποτεθεί τα αποδιδόμενα, κάτι που δεν ισχύει, δεν μπορεί να συναχθεί ότι η ένδικη παράλειψη αναγραφής στα τηρούμενα πρακτικά μέρους των καταθέσεων των ως άνω μαρτύρων αποτελεί παράβαση ουσιώδους τύπου διατεταγμένου στη διαδικασία έκδοσης των αποφάσεων της Ε.Α., αφού σύμφωνα με τη διάταξη αυτή μπορεί να καταγραφεί το σύνολο ή και μέρος της προφορικής διαδικασίας (πρβλ. και ΔΕφΑθ 2265/2010, σκ. 14. για το πρώην ομοίου περιεχομένου άρθρο 27 παρ. 2 του Κανονισμού Λειτουργίας της Ε.Α. του έτους 2006). IV. ΈΡΕΥΝΑ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 40 Για τους σκοπούς διερεύνησης της εν λόγω υπόθεσης, η ΓΔΑ πραγματοποίησε, στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων της, επιτόπιους ελέγχους, αρχικά, την 1.3.2011 στην έδρα της εταιρίας ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ, στο Ξενοδοχείο ΞΕΝΙΑ και στον Σύνδεσμο Εργοληπτών Δημοσίων Έργων Ν. Πέλλας, την 02.03.2011 στην έδρα της εταιρίας ΕΡΓΑΣΙΣ ΤΕΧΝΙΚΗ και την 6.4.2011, στις έδρες των εταιριών, ΛΑΤΟΜΙΚΗ ΑΝΩΝΥΜΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΡΓΟΛΗΠΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ (εφεξής και ΛΑΤΟΜΙΚΗ) και ΙΘΑΚΗ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΤΗΜΑΤΙΚΗ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ (νυν ΘΑΛΗΣ). 41 Στοιχεία αναφορικά με τον εν λόγω διαγωνισμό ζητήθηκαν επίσης από τη Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Πέλλας και τις Επιτροπές Διαγωνισμού «Περιβαλλοντική Αποκατάσταση Ανάπλαση 27 Χ.Α.Δ.Α.» και «Περιβαλλοντική Αποκατάσταση - Ανάπλαση 18 Χ.Α.Δ.Α.». Νέος κύκλος επιτόπιων ελέγχων πραγματοποιήθηκε την 17.3.2016 στις έδρες των εταιριών ΕΡΓΑΣΙΣ, ΑΙΑΣ, ΨΑΡΡΑΣ και ΚΑΡΚΑΝΙΑΣ, ενώ ζητήθηκαν και ελήφθησαν επιπλέον στοιχεία από τη Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Πέλλας, μεταξύ των οποίων λίστα με τις εργοληπτικές εταιρίες που έλαβαν τεύχη δημοπράτησης του συγκεκριμένου έργου. 42 Επίσης, κρίθηκε σκόπιμη και η λήψη ανωμοτί καταθέσεων από συγκεκριμένα στελέχη εργοληπτικών εταιριών τα οποία, όπως προέκυψε από την έρευνα, διέμειναν στο ξενοδοχείο ΞΕΝΙΑ στην Έδεσσα στις 29.11.2010 και στις 30.11.2010, δηλ. την προηγούμενη και την καταληκτική ημερομηνία υποβολής φακέλων συμμετοχής στον εν λόγω διαγωνισμό. Συγκεκριμένα η Υπηρεσία για ανωμοτί κατάθεση / παροχή εξηγήσεων κάλεσε τους εξής: 19 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ α/α Ονοματεπώνυμο Επιχείρηση Ιδιότητα / Θέση στην επιχείρηση Ημερομηνία κατάθεσης 1 […] ΚΑΡΚΑΝΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΑΕ […] 16.12.2015 2 […] ΝΙΟΒΗ ΑΤΕ Μέλος ΔΣ 16.12.2015 3 […] ΕΡΓΟΝΕΤ ΑΤΕ Μέλος ΔΣ 16.12.2015 4 […] ΝΙΟΒΗ ΑΤΕ Μέλος ΔΣ 05.01.2016 ΕΡΓΑΣΙΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΑΕ […] Διευθύνων Σύμβουλος 06.03.2016 […] 5 […] μέλος ΔΣ 6 […] ΕΡΓΑΣΙΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΑΕ […] 06.03.2016 7 […] Μέλος ΣΕΔΕ Μέλος ΔΣ του ΣΕΔΕ […] 28.03.2016 Μέλος ΣΕΔΕ Πρόεδρος ΔΣ του ΣΕΔΕ […] 28.03.2016 ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΤΣΕΚΜΕΖΟΓΛΟΥ ΚΑΙ ΣΙΑ ΕΕ (ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΒΑΛΑΣ) Νόμιμος εκπρόσωπος Δεν προσήλθε, λόγω κωλύματος 8 […] […] 9 V. ΣΧΕΤΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ Η ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ – ΣΧΕΤΙΚΗ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ ΑΓΟΡΑ V.1 Σχετική αγορά προϊόντων ή υπηρεσιών 43 Η σχετική αγορά προϊόντων ή υπηρεσιών περιλαμβάνει το σύνολο των προϊόντων ή υπηρεσιών που θεωρούνται από τον καταναλωτή εναλλάξιμες ή δυνάμενες να υποκατασταθούν μεταξύ τους, λόγω των χαρακτηριστικών τους, της τιμής τους και της σκοπούμενης χρήσης τους. Στη σχετική αγορά προϊόντων περιλαμβάνονται αφενός το προϊόν (ή προϊόντα) που αφορούν στην υπό εξέταση υπόθεση καθώς και όλα τα προϊόντα που είναι υποκατάστατά τους είτε από πλευράς ζήτησης είτε από πλευράς προσφοράς και των οποίων η διαθεσιμότητα (ή δυνητική διαθεσιμότητα) εμποδίζει τις ελεγχόμενες επιχειρήσεις να αυξήσουν επικερδώς την τιμή τους κατά ένα μικρό αλλά σημαντικό ποσοστό για αρκετά μεγάλο χρονικό διάστημα. 44 Εν προκειμένω, στις υποθέσεις χειραγώγησης διαγωνισμών (bid-rigging), η ζήτηση προέρχεται από πολυάριθμους δημόσιους αγοραστές που προσφεύγουν στο σύστημα της ανάθεσης μέσω δημοπρασιών, και επιτυγχάνουν την δυνατόν χαμηλότερη τιμή για τις απαιτούμενες παροχές. Τις προδιαγραφές και τους όρους των δημοπρασιών τις προσδιορίζουν οι Αναθέτουσες Αρχές στην αναλυτική περιγραφή των έργων και στη σχετική συγγραφή υποχρεώσεων. H προσφορά που ανταποκρίνεται στη ζήτηση αυτή κάθε φορά καθορίζεται από τους κατασκευαστές-εταιρίες που συμμετέχουν στους εν λόγω διαγωνισμούς. 20 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 45 Σημειώνεται ότι η ακριβής οριοθέτηση της σχετικής αγοράς δεν αποτελεί κρίσιμο στοιχείο για τη νομική αξιολόγηση της υπό κρίση υπόθεσης - σύμπραξης. Και τούτο, διότι κατά πάγια ενωσιακή νομολογία και πρακτική δεν απαιτείται η ακριβής οριοθέτηση της σχετικής αγοράς για την εφαρμογή του άρθρου 101 ΣΛΕΕ, όταν οι κρινόμενες συμφωνίες ή εναρμονισμένες πρακτικές έχουν ως αντικείμενό τους τον περιορισμό ή τη νόθευση του ανταγωνισμού86. Συναφώς, δεν απαιτείται, κατ’ αρχήν, για τη διαπίστωση παράβασης ειδική οικονομική ανάλυση για τις συνθήκες της οικείας αγοράς, ούτε και για τον προσδιορισμό αυτής87. Η αρχή αυτή μπορεί να εφαρμοστεί αναλογικά και στην περίπτωση του άρθρου 1 του ν.703/77 (πλέον άρθρο 1 του ν. 3959/2011). Συναφώς, έχει κριθεί ότι δεν είναι η εκάστοτε αρχή ανταγωνισμού που επιλέγει κάθε φορά «κατ’ αυθαίρετο» τρόπο τη σχετική αγορά προϊόντων, αλλά οι ίδιες οι συμπράττουσες επιχειρήσεις που επικεντρώνουν την αντίανταγωνιστική τους συμπεριφορά σε ορισμένο/-α προϊόν/τα (καθορίζοντας έτσι και το εύρος της σχετικής έρευνας)88,89. 46 Η Ε.Α. σε υποθέσεις συγκεντρώσεων κατασκευαστικών επιχειρήσεων έχει αποφανθεί ότι η ευρύτερη αγορά των κατασκευών δημοσίων έργων διακρίνεται κατ’ αρχήν από αυτή των ιδιωτικών έργων90. Στην αγορά των δημοσίων έργων περιλαμβάνονται τα έργα που έχουν ως αναθέτουσα αρχή διάφορους φορείς του Δημοσίου91 και η ανάθεση, επίβλεψη, κατασκευή και συντήρησή τους διενεργείται σύμφωνα με τις διατάξεις της κείμενης νομοθεσίας περί δημοσίων έργων. Πρόκειται κυρίως για έργα υποδομής, τα οποία δύνανται να υλοποιηθούν μόνο από τις εγγεγραμμένες στο Μ.Ε.ΕΠ επιχειρήσεις. Σε ότι αφορά ειδικότερα στην αγορά των δημοσίων έργων, αυτή δύναται να διακριθεί έτι περαιτέρω σε επιμέρους σχετικές αγορές, λαμβάνοντας υπόψη τα παρακάτω:   τις προϋποθέσεις που πρέπει να πληροί η εργοληπτική εταιρία προκειμένου να αναλάβει την εκτέλεση δημόσιου έργου δηλ. το ύψος του προϋπολογισμού του δημοπρατούμενου έργου, την νομική της μορφή, το ύψος των ιδίων κεφαλαίων της, την κατασκευαστική της ικανότητα και εμπειρία και ιδιαίτερα την τάξη (πτυχίο εργοληπτικής ικανότητας) της, την εγγραφή της ημεδαπής εργοληπτικής εταιρίας, αναλόγως των προϋποθέσεων που συγκεντρώνει (ίδια κεφάλαια, πάγια, εμπειρία κλπ) και τη νομική της μορφή στο Μ.Ε.ΕΠ, 86 Βλ. ενδεικτικά Αποφάσεις ΠΕΚ T-38/02 Groupe Danone κατά Επιτροπής, σκ. 99, και T-48/02 Brouwerij Haacht NV κατά Επιτροπής, σκ. 58 (καθώς και στη σχετική νομολογία που παραπέμπουν). 87 Βλ. απόφαση ΣτΕ 2780/2012, σκ. 4. 88 Βλ. απόφαση ΠΕΚ Τ-71/03, Tokai Carbon κατά Επιτροπής, σκ. 90. 89 Βλ. και Faull & Nikpay «The EU Law of Competition», 3η έκδοση, παρ. 8.453 «The Commission is not obliged to define the relevant market in a decision applying Article 101, except where it would be impossible without such a definition to determine the agreement or concerted practice in question was liable to affect trade between Member States and had as its object or effect the prevention, restriction or distortion of competition within the internal market [...]». 90 Βλ. ενδεικτικά Αποφάσεις Ε.Α. αριθ. 190/ΙΙΙ/2001, 208/III/2002, 324/V/2006, 338/V/2007, 372/V/2007. Βλ. επίσης και απόφαση 486/VI/2010 αναφορικά με «Λήψη απόφασης επί της από 9.2.2005 καταγγελίας της εταιρίας με την επωνυμία «ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ ΟΔΩΝ ΚΑΙ ΓΕΦΥΡΩΝ ΑΤΕ-ΟΔΓΕ», κατά της εταιρίας με την επωνυμία «ΕΓΝΑΤΙΑ ΟΔΟΣ Α.Ε.», για παράβαση του άρθρου 2 του ν. 703/77». 91 Οι φορείς του Δημοσίου που εμπλέκονται στο σύστημα παραγωγής τεχνικών έργων (δημόσιων) είναι μεταξύ άλλων Δημόσιες Υπηρεσίες, Ν.Π.Δ.Δ., οι Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης κάθε βαθμού συμπεριλαμβανομένης της Κ.Ε.Δ.Κ.Ε. και των τοπικών ενώσεων Δήμων και Κοινοτήτων, οι Δημόσιες επιχειρήσεις και οι Δημόσιοι Οργανισμοί κ.λπ. 21   ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ τις κατηγορίες έργων στις οποίες είναι εγγεγραμμένη μία εργοληπτική επιχείρηση δηλ. α) Οδοποιίας, β) Οικοδομικά, γ) Υδραυλικά, δ) Λιμενικά, ε) Ηλεκτρομηχανολογικά και στ) Βιομηχανικά – Ενεργειακά, τις τάξεις από τις οποίες καθορίζονται και οι δυνατότητες συμμετοχής των εργοληπτικών εταιριών στους διαγωνισμούς για την ανάθεση δημοσίων τεχνικών έργων, βάσει του εκάστοτε νομοθετικού πλαισίου, οι οποίες είναι επτά

(7)ενώ προβλέπονται και δύο

(2)ειδικές τάξεις, οι Α1 και Α2, για μικρές επιχειρήσεις. 47 Σε προηγούμενες αποφάσεις της, η Ε.Επ. έχει κρίνει ότι η αγορά δομικών κατασκευών πρέπει να διαιρεθεί σε δύο χωριστές σχετικές αγορές: µία για την κατασκευή κατοικιών92 και µία για τα έργα υποδομής (π.χ. οδικά έργα, σιδηρόδρομοι, τούνελ και γέφυρες)93 δεδομένου ότι απαιτούνται διαφορετικές ικανότητες, προσωπικό, εξοπλισμός και μηχανήματα για τη δραστηριοποίηση στις δύο αυτές αγορές. Έρευνα της Ε.Επ. έδειξε ότι η διάρθρωση της προσφοράς, τα επίπεδα τιμών και οι υπόλοιποι όροι ανταγωνισμού δεν διαφέρουν σημαντικά από χώρα σε χώρα

1. Επιπλέον, διάκριση μπορεί να γίνει ανάλογα µε το μέγεθος του κατασκευαστικού έργου λόγω του ότι οι συνθήκες ανταγωνισμού διαφέρουν σημαντικά μεταξύ μικρών και μεγάλων έργων
2. 48 Τα τελευταία χρόνια έχουν κάνει την εμφάνιση τους διάφορες μορφές Δημοσίων Έργων στην Ελλάδα, όπως οι συμβάσεις παραχώρησης και οι Σύμπραξης Δημοσίου και Ιδιωτικού Τομέα (Σ.Δ.Ι.Τ. – Public-Private-Partnership, PPP), οι οποίες δύναται να αποτελούν διακριτή αγορά δημοσίων έργων. Ωστόσο, δεδομένου ότι το υπό εξέταση έργο («Περιβαλλοντική Αποκατάσταση – Ανάπλαση Χ.Α.Δ.Α. Ν. Πέλλας») που δημοπρατήθηκε την 30.11.2010 δεν συγκαταλέγεται σε καμία από τις δύο παραπάνω μορφές δημόσιων έργων παρέλκει η περαιτέρω εξέταση του εν λόγω ζητήματος στην παρούσα υπόθεση
3. 49 Λαμβάνοντας υπόψη όλα τα προεκτεθέντα και ιδίως ότι στις περιπτώσεις υποθέσεων νόθευσης διαγωνισμών (bid-rigging)97 το βασικό σημείο αναφοράς για τον ορισμό της σχετικής αγοράς προϊόντος είναι στην ουσία το έργο που επηρεάζεται από την υπό έρευνα 92 Την οποία διέκριναν περαιτέρω μεταξύ δημόσιων και ιδιωτικών έργων. Βλ. σχετικά Απόφαση της Ε.Επ. COMP/M.4687 Sacyr/Vallehermoso Eiffage (21.02.2008), COMP/M.4249 Abertis/Autostrade (22.09.2006), COMP/M.4087 Eiffage/Macquarie/APRR (15.02.2006), COMP/M.1157 Skanska/Scancem (11.11.1998), COMP/M.874 AMEC/Financiere SPIE Batignolles/SPIE Batignolles (06.02.1997). 94 Επισημαίνεται, επίσης ότι η Ε.Επ. στις περιπτώσεις όπου αφορούν σε κατασκευή οδικών αρτηριών με έντονη κυκλοφοριακή κίνηση, όπου χρησιμοποιείται κατά κύριο λόγο «άσφαλτος» ως υλικό επικάλυψης, θεωρεί ότι αυτή (άσφαλτος) αποτελεί μία ξεχωριστή αγορά. Περιορίζουν δε τη γεωγραφική αγορά σε μία ακτίνα (μέγιστη 100 χλμ.) η οποία αντιστοιχεί στο χρόνο μεταφοράς της [βλ. σχετικά COMP/M. 4298 Foster Yeoman/ aggregates Industries (06.09.2006) και COMP/M.4687]. 95 Βλ. σχετικά την απόφαση της Ε.Επ. της 05.02.1992, όσον αφορά τη διαδικασία εφαρμογής του άρθρου 85 της ΣυνθΕΚ (Υποθέσεις IV/31572 και 32571 – Βιομηχανία κατασκευών στις Κάτω Χώρες), αναφέρονται και τα εξής «…

(23)Για λόγους που σχετίζονται με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των δραστηριοτήτων του κλάδου των κατασκευών, …, θα πρέπει να διακρίνονται από την άποψη της εξεταζόμενης γεωγραφικής αγοράς, οι σχετικές απλές και τρέχουσες εργασίες σχετικά χαμηλής αξίας (όπως για παράδειγμα οι ιδιωτικές οικείες) και τα δύσκολα, περίπλοκα ή εξαιρετικά εξειδικευμένα έργα που έχουν σχετικά υψηλή αξία. Η γεωγραφική αγορά στην οποία επέρχεται η σύμπτωση της προσφοράς και της ζήτησης είναι περισσότερο περιορισμένη για το είδος συμβάσεων, από ό,τι για το δεύτερο….». 96 Σχετικά με τα Σ.Δ.Ι.Τ και τις συμβάσεις παραχώρησης βλ. Π. Φώτης

(2016), Χρηματοοικονομική Ανάλυση Επενδύσεων, Κεφ. 11, σελ. 434-448, Εκδόσεις Προπομπός. 97 Βλ. και απόφαση Τ-38/02, Groupe Danone v Commission [2005], παρ. 99, και οι εκεί αναφερόμενες παραπομπές. 93 22 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 98 σύμπραξη , η σχετική αγορά προϊόντος που αφορά την παρούσα είναι η αγορά των δημόσιων έργων. V.2 Σχετική γεωγραφική αγορά 50 Η σχετική γεωγραφική αγορά περιλαμβάνει την περιοχή, στην οποία οι ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις πωλούν τα σχετικά προϊόντα υπό επαρκώς ομοιογενείς συνθήκες ανταγωνισμού. Η ΕΑ σε υποθέσεις συγκεντρώσεων κατασκευαστικών επιχειρήσεων έχει θεωρήσει το σύνολο της Ελληνικής επικράτειας

1. Επιπροσθέτως, σε προηγούμενες αποφάσεις της, η Ε.Επ. έχει ορίσει το γεωγραφικό πεδίο της αγοράς ως το εθνικό θεωρώντας ότι είναι ακόμα σπάνιο για τις μη-εθνικές επιχειρήσεις να αναλάβουν έργα κατασκευής σε χώρες όπου δεν είναι εγκατεστημένες (εκτός από τη συμμετοχή στις κοινοπραξίες με τις εγχώριες επιχειρήσεις σε περιπτώσεις «μεγάλων» κατασκευαστικών έργων)
2. 51 Από τα ανωτέρω προκύπτει ότι ως σχετική γεωγραφική μπορεί να οριστεί το σύνολο της ελληνικής επικράτειας (καθώς το σύνολο σχεδόν των εμπλεκομένων επιχειρήσεων δραστηριοποιούνται σε όλη την επικράτεια) και δεν υφίστανται νομικά εμπόδια δραστηριοποίησης των τεχνικών εταιριών σε περιοχές εκτός της έδρας τους, αν και τα πραγματικά (οικονομικά και τεχνικά) εμπόδια, λαμβάνονται σαφώς υπόψη στην απόφαση συμμετοχής κάποιας εργοληπτικής επιχείρησης σε δημοπρασίες. VI. ΓΕΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ Η ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΗΣ ΣΧΕΤΙΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ 52 Σύμφωνα με τον Κώδικα Δημοσίων Έργων, με τον όρο Δημόσια Έργα χαρακτηρίζονται τα «έργα υποδομής της χώρας που καλύπτουν βασικές ανάγκες του κοινωνικού συνόλου, συμβάλλουν στην ανάπτυξη των παραγωγικών δυνατοτήτων, στην αύξηση του εθνικού προϊόντος, στην ασφάλεια της χώρας και γενικά αποσκοπούν στη βελτίωση της ποιότητας ζωής του λαού». Από τεχνική άποψη, σύμφωνα με τον Κώδικα Δημοσίων Έργων, δημόσια έργα είναι όλα τα έργα που εκτελούν φορείς του δημόσιου τομέα και συνδέονται με οποιοδήποτε τρόπο με το έδαφος, το υπέδαφος ή τον υποθαλάσσιο χώρο, όπως και τα πλωτά τμήματα των τεχνικών έργων. Ως «έργο» νοείται το αποτέλεσμα ενός συνόλου οικοδομικών εργασιών ή εργασιών πολιτικού μηχανικού που προορίζεται να πληροί αυτό καθαυτό μια οικονομική ή τεχνική λειτουργία . 98 Βλ. και απόφαση του Office of Fair Trading No. CA98/02/2009 Bid rigging in the construction industry in England 21 September 2009 (Case CE/4327-04), παρ. ΙΙ 1600 και επ. 99 Βλ. ενδεικτικά Αποφάσεις Ε.Α. αριθ. 190/ΙΙΙ/2001, 208/III/2002, 324/V/2006, 338/V/2007, 372/V/
3. Βλ. επίσης και απόφαση 486/VI/2010 αναφορικά με «Λήψη απόφασης επί της από 9.2.2005 καταγγελίας της εταιρίας με την επωνυμία «ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ ΟΔΩΝ ΚΑΙ ΓΕΦΥΡΩΝ ΑΤΕ-ΟΔΓΕ», κατά της εταιρίας με την επωνυμία «ΕΓΝΑΤΙΑ ΟΔΟΣ Α.Ε.», για παράβαση του άρθρου 2 του ν. 703/77». 100 Βλ. σχετικά Απόφαση της Ε.Επ. COMP/M.4687 Sacyr/Vallehermoso Eiffage (21.2.2008), COMP/M.4249 Abertis/Autostrade (22.9.2006), COMP/M.4087 Eiffage/Macquarie/APRR (15.2.2006), COMP/M.1157 Skanska/Scancem (11.11.1998), COMP/M.874 AMEC/Financiere SPIE Batignolles/SPIE Batignolles (06.02.1997).. 23 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 53 Στις δημοπρασίες κατασκευής των έργων καλούνται οι εγγεγραμμένες στο Μητρώο Εργοληπτικών Επιχειρήσεων (Μ.Ε.ΕΠ)101 ή τα νομαρχιακά μητρώα επιχειρήσεις, κατά κατηγορίες ή εξειδικευμένες επιχειρήσεις
4. Όταν το έργο ανήκει αποκλειστικά σε μια κατηγορία του Μ.Ε.ΕΠ. καλούνται οι επιχειρήσεις της κατηγορίας αυτής. Κάθε εργοληπτική επιχείρηση Μ.Ε.ΕΠ, προκειμένου να αναλάβει την εκτέλεση του συνόλου ή μέρους του δημοσίου έργου, ως ανάδοχος ή ως μέλος αναδόχου κοινοπραξίας ή ως μέλος κατασκευαστικής κοινοπραξίας ή ως αναγνωρισμένος υπεργολάβος, πρέπει να μην έχει μέσα σε ολόκληρη τη χώρα, πριν από τη συμμετοχή της σε διαγωνισμό, ανεκτέλεστο μέρος εργολαβιών δημοσίων έργων του δημόσιου τομέα, ανώτερο από συγκεκριμένα νομοθετικώς ορισμένα όρια
5. Η δημοπρασία για την ανάθεση κατασκευής δημόσιου έργου διενεργείται με βάση τη σχετική διακήρυξη (βλ. άρθρο 15 του Ν. 3669/2008). Η διακήρυξη με την οποία γίνεται και ο προσδιορισμός του συστήματος υποβολής των προσφορών εγκρίνεται σε κάθε συγκεκριμένη περίπτωση από την προϊσταμένη αρχή, η οποία και διενεργεί τη δημοπρασία ή ορίζει την αρχή που θα τη διενεργήσει. 54 Ο κατασκευαστικός κλάδος αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους κλάδους της Ελληνικής οικονομίας, και η δραστηριότητά του αφορά τόσο δημόσια όσο και ιδιωτικά έργα, τα οποία περιλαμβάνουν έργα οδοποιίας, οικοδομικά, υδραυλικά, ηλεκτρομηχανολογικά, λιμενικά, βιομηχανικά – ενεργειακά κ.λπ. Οι παράγοντες που επηρεάζουν τις επιχειρήσεις του κλάδου είναι ίδιοι με εκείνους οι οποίοι διαμορφώνουν τη ζήτηση, τόσο για ιδιωτικά όσο και για τα δημόσια έργα και είναι αφενός η οικονομική συγκυρία, σε εθνικό και διεθνές επίπεδο και αφετέρου ο βαθμός ανάπτυξης σε συνδυασμό με το πρόγραμμα δημοσίων επενδύσεών κάθε χώρας. 55 Οι τεχνικές εταιρίες 3ης και 4ης τάξης αντιπροσωπεύουν (αριθμητικά) το μεγαλύτερο μέρος της αγοράς (περίπου 26% και 56% αντίστοιχα το 2011). Κατά την περίοδο 2004 – 2012 οι επιχειρήσεις της 4ης σημείωσαν αύξηση κατά 33%, ενώ της 3ης τάξης μείωση κατά 36,7%. Διαχρονική εξέλιξη των εγγεγραμμένων εταιριών 3ης και 4ης τάξης του ΜΕΕΠ (2004-2012) Δεκ. Δεκ. Δεκ. Δεκ. Δεκ. Δεκ. Δεκ. Δεκ. Οκτ. Τάξη 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 4η 102 102 113 116 130 148 148 138 136 3η 480 456 443 437 411 339 321 299 304 Σύνολο (3ης-4ης) 582 558 556 553 541 487 469 437 440 Πηγή: ΜΕΕΠ και ΣΑΤΕ 56 Στον παρακάτω Πίνακα παρουσιάζονται οι σημαντικότερες εξ αυτών, καθώς και τα μερίδιά τους, σύμφωνα με εκτιμήσεις της ICAP104, στην αγορά του συνόλου των τεχνικών έργων, 101 Η τήρηση του Μ.Ε.ΕΠ. προβλέπεται στο άρθρο 92 του Ν. 3669/2008, ενώ στο άρθρο 96 ορίζονται οι προϋποθέσεις εγγραφής των εργοληπτικών επιχειρήσεων σε αυτό. 102 Ομοίως, τα ανωτέρω εφαρμόζονται και για την ανάθεση έργων χωρίς διαγωνισμό, όπου αυτή επιτρέπεται. 103 Άρθρο 20 παρ. 4 Ν. 3669/
6. 104 Βλ. Κλαδική μελέτη ICAP, Τεχνικές Εταιρίες 5ης, 6ης και 7ης τάξης, Οκτώβριος
7. 24 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ συμπεριλαμβανομένων των εσόδων από κοινοπραξίες. Το μεγαλύτερο μερίδιο αγοράς το κατέχουν οι επιχειρήσεις της 7ης τάξης κατέχει, ενώ οι υπόλοιπες εμφανίζουν μερίδιο μικρότερο του 5%. Μερίδια τεχνικών επιχειρήσεων

(2011)% επί της συνολικής αγοράς 5ης, 6ης και 7ης τάξης 2011 [10-15%] ΑΚΤΩΡ ΑΤΕ [15-20%] ΤΕΡΝΑ ΑΤΕ [10-15%] J&P – ΑΒΑΞ ΑΕ [0-5%] ΑΕΓΕΚ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ ΑΕ [0-5%] ΑΘΗΝΑ ΑΤΕ ΙΝΤΡΑΚΟΜ ΚΑΤΑΣΚΕΥΕΣ ΑΕ [0-5%] ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ & ΜΕΤΑΛΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΚΕΥΩΝ INTRAKAT [0-5%]* ΕΜΠΛΕΚΟΜΕΝΑ ΜΕΡΗ * Για το έτος 2011 το συνολικό μέγεθος αγοράς ανήλθε σε […] δις ευρώ, ενώ ο αθροιστικός κύκλος εργασιών των εμπλεκόμενων μερών στην Ελλάδα, συμπεριλαμβανομένου και του κύκλου εργασιών τους από κοινοπραξίες, ανήλθε σε […] εκ. €. Για το έτος 2010 το αντίστοιχο μερίδιο αγοράς των εμπλεκόμενων μερών ανήλθε περίπου σε […]% (το συνολικό μέγεθος αγοράς ήταν […]δις €, ενώ ο αθροιστικός κύκλος εργασιών των εμπλεκόμενων μερών στην Ελλάδα, συμπεριλαμβανομένου και του κύκλου εργασιών τους από κοινοπραξίες, ανήλθε σε […] εκ. €). Πηγή: Εκτιμήσεις Αγοράς. ICAP Group AE, Βλ. κλαδική μελέτη ICAP Τεχνικές Εταιρίες 5ης, 6ης και 7ης τάξης - Οκτώβριος 2012 Επωνυμία 57 Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη ζήτηση στον κλάδο των τεχνικών εταιριών διαφοροποιούνται, σε κάποιο βαθμό, ανάλογα με την κατηγορία των έργων (δημόσια ή ιδιωτικά έργα). Εν προκειμένω, στον τομέα των δημοσίων έργων η πορεία του κλάδου εξαρτάται κατά κύριο λόγο από τα Προγράμματα Δημοσίων Επενδύσεων. Ωστόσο, οι Δημόσιες Επενδύσεις το 2011 μειώθηκαν κατά 21,8% σε σχέση με το

1. Μείωση σημείωσαν και οι νέες δημοπρασίες δημοσίων έργων (άνω των €2 εκατ.) σε όλη την ελληνική επικράτεια (σύμφωνα με τα στοιχεία του ΣΑΤΕ) κατά 28,3% το 2011/
2. Οριακή μείωση σημείωσε και ο προϋπολογισμός των νέων έργων κατά 0,8% που είχε ως αποτέλεσμα την αύξηση του μέσου προϋπολογισμού δημοπρατούμενου έργου κατά 38,4%. VII. ΝΟΘΕΥΣΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΩΝ 58 Η νόθευση διαγωνισμών, αποτελεί μία καταφανή παράβαση του άρθρου 1 του ν. 3959/2011 (πρώην άρθρου 1 του ν.703/1977), καθώς περιορίζει προδήλως και εξ αντικειμένου τον ανταγωνισμό
3. Οι αγοραστές, και ειδικότερα οι δημόσιοι φορείς, όταν πρόκειται για δημόσιους διαγωνισμούς, συχνά βασίζονται σε μία ανταγωνιστική διαδικασία προσφορών προκειμένου να επιτύχουν την καλύτερη σχέση ποιότητας/τιμής. Η νόθευση των διαγωνισμών είναι ασυμβίβαστη με την εν λόγω διαδικασία και μπορεί να οδηγήσει σε αυξημένες τιμές και χαμηλότερη ποιότητα αγαθών ή υπηρεσιών
4. 105 Commission Staff Working Document, Guidance on restrictions of competition “by object” for the purpose of defining which agreements may benefit from the De Minimis Notice. 25.6.2014, παρ. 2.
5. 106 Βλ.Jonathan Faull and Ali Nikpay, “The EU Law of Competition”, Third Edition , Oxford, 2014, σκ.8.36 και Bellamy &Child, European Union Law of Competition, edited by Vivien Rose and David Bailey, 7 th edition, Oxford
6. 25 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 59 Νόθευση διαγωνισμών μέσω χειραγώγησης προσφορών προκύπτει όταν επιχειρήσεις οι οποίες, υπό κανονικές συνθήκες αναμένεται να δρουν ανταγωνιστικά μεταξύ τους, συνάπτουν μυστική συμφωνία ή εναρμονίζουν την συμπεριφορά τους ως προς την υποβολή προσφοράς, με στόχο την αύξηση των τιμών ή την υποβάθμιση της ποιότητας των αγαθών ή υπηρεσιών για αγοραστές/αναθέτουσες αρχές που προμηθεύονται τα προϊόντα ή τις υπηρεσίες μέσω διαδικασίας (μειοδοτικών) διαγωνισμών. Οι ανταγωνιστές έρχονται εκ των προτέρων σε συμφωνία καθορίζοντας τον προμηθευτή που θα υποβάλει την επιτυχούσα προσφορά σε σύμβαση, η οποία θα κατακυρωθεί σε αυτόν μετά από μια φαινομενικά ανταγωνιστική διαδικασία υποβολής προσφορών
7. 60 Η νόθευση διαγωνισμών στο πλαίσιο μιας σύμπραξης γίνεται προκειμένου να διασφαλιστεί στο μεγαλύτερο δυνατό βαθμό από τους συμμετέχοντες ότι η επιχείρηση την οποία έχουν προεπιλέξει ως μειοδότη για ένα διαγωνισμό θα είναι και ο ανάδοχος στον οποίο θα ανατεθεί το έργο/σύμβαση. Ο καθορισμός τιμών, τυχόν η κατανομή αγορών, καθώς και η ανταλλαγή πληροφοριών μπορεί να αποτελέσουν μέρος της διαδικασίας διασφάλισης ότι τα συμφωνηθέντα θα εφαρμοστούν. Η θέση της ΕΕπ ως προς τη νόθευση των διαγωνισμών ήταν σαφής ήδη από το 1973, όταν στην υπόθεση European Sugar Industry απεφάνθη ότι «Κατά τη διαδικασία προσφορών, ο ανταγωνισμός είναι σημαντικός. Εάν οι προσφορές που υποβλήθηκαν από τους συμμετέχοντες δεν είναι αποτέλεσμα μεμονωμένου οικονομικού υπολογισμού, αλλά προέκυψαν λόγω της γνώσης των προσφορών από άλλους συμμετέχοντες ή κατόπιν συνεννόησης μαζί τους, ο ανταγωνισμός εμποδίζεται ή στρεβλώνεται ή περιορίζεται108.» 61 Οι μυστικές συμφωνίες για την νόθευση διαγωνισμών μπορούν να λάβουν πολλές μορφές, οι οποίες όλες παρακωλύουν τις προσπάθειες των αγοραστών-συχνά εθνικών και τοπικών κυβερνήσεων-να προμηθεύονται προϊόντα και υπηρεσίες στη χαμηλότερη δυνατή τιμή. Όπως προειπώθηκε οι ανταγωνιστές/προμηθευτές έρχονται εκ των προτέρων σε συμφωνία για το ποιος θα υποβάλλει την επιτυχούσα προσφορά σε σύμβαση που θα κατακυρωθεί κατόπιν μιας ανταγωνιστικής διαδικασίας υποβολής προσφορών. Κοινό στόχο μιας τέτοιας μυστικής συμφωνίας νόθευσης διαγωνισμών αποτελεί η αύξηση της τιμής της επιτυχούσας προσφοράς, με απώτερο σκοπό την αύξηση του κέρδους των επιτυχόντων προσφοροδοτών
8. 107 Βλ. σχετικά Οδηγίες ΟΟΣΑ για την καταπολέμηση της νόθευσης διαγωνισμών και της χειραγώγησης προσφορών στις δημόσιες προμήθειες, 2009, σελ.1-
9. 108 Απόφαση της Επιτροπής, 73/109/EEC, European sugar industry, Υπόθεση IV/26
10. Βλ. και την απόφαση ΠΕΚ στην υπόθεση Βιομηχανία κατασκευών στις Κάτω Χώρες, όπου η Επιτροπή καταδίκασε τους κανόνες και κανονισμούς της Ένωσης Ομοσπονδιών των Ολλανδικών κατασκευαστών οι οποίοι προέβλεπαν, μεταξύ άλλων, την ανταλλαγή πληροφοριών πριν από την υποβολή προσφορών και την σύμπραξη σχετικά με την τιμή των προσφορών για τα συμβόλαια κατασκευών. Το Γενικό Δικαστήριο απεφάνθη ότι: «…… η εναρμόνιση της στάσεως των επιχειρηματιών σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο θα απαντήσουν σε πρόσκληση προς υποβολή προσφορών είναι ασυμβίβαστη με το άρθρο 85, παράγραφος 1, της Συνθήκης, ακόμη και όταν με την πρόσκληση αυτή τίθενται παράλογοι όροι. Συγκεκριμένα, εναπόκειται σε κάθε επιχειρηματία να αποφασίζει αυτοτελώς τι θεωρεί εύλογο και τι παράλογο και να συνάγει τις συνέπειες για τη στάση που θα επιδείξει.» (ΠΕΚ Τ-29/92, SPO και άλλοι κατά Επιτροπής, Συλλ. 1995 II-00289, σκ. 199). 109 Βλ. Απόφαση της Επιτροπής 1999/60/ΕΚ, Καρτέλ προμονωμένων σωλήνων, υπόθεση IV/35.691/Ε-4 Στην απόφαση Καρτέλ προμονωμένων σωλήνων, τα μέλη της οριζόντιας σύμπραξης είχαν συστήσει ένα σύστημα μέσω του οποίου μπορούσαν να κατανείμουν μεταξύ τους μεμονωμένα έργα και να χειραγωγήσουν τη διαδικασία υποβολής προσφορών, έτσι ώστε να μπορούν να αποφασίζουν εκ των προτέρων σε ποιον κατασκευαστή θα κατακυρωνόταν ο διαγωνισμός. Τα μέλη της σύμπραξης είχαν συμφωνήσει ότι κάποιοι κατασκευαστές θα υπέβαλλαν υψηλότερες προσφορές στην διαγωνιστική 26 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 62 Τα σχέδια νόθευσης των διαγωνισμών, συνήθως περιλαμβάνουν μηχανισμούς που έχουν ως στόχο τον καταμερισμό και τη διανομή μεταξύ των εμπλεκομένων των πρόσθετων κερδών που αποκτώνται ως αποτέλεσμα της υψηλότερης τελικής συμβατικής τιμής. Για παράδειγμα, οι μειοδότες που συμφωνούν να μην υποβάλλουν προσφορά ή να υποβάλλουν αποτυχούσα προσφορά μπορούν να λάβουν υπεργολαβίες ή συμβάσεις προμηθειών από τον ορισθέντα ως επιτυχόντα μειοδότη, προκειμένου να διαιρεθούν μεταξύ τους οι εισπράξεις από την παράνομα αποκτηθείσα ακριβότερη προσφορά. Η νόθευση διαγωνισμών μπορεί ακόμα να περιλαμβάνει και χρηματικές πληρωμές από τον ορισθέντα ως επιτυχόντα μειοδότη σ’ έναν ή και σε περισσότερους εμπλεκόμενους στη συμφωνία
11. Αυτή η «χρηματική αποζημίωση» αποδίδεται συνήθως σε εταιρίες που υποβάλλουν εικονικές (υψηλότερες) προσφορές. 63 Οι συνηθέστεροι τρόποι νόθευσης διαγωνισμών, οι οποίοι δύνανται να εμφανίζονται και συνδυαστικά, είναι οι ακόλουθοι: α) προσφορά-κάλυψη (εικονική προσφορά-cover bidding/pricing), β) καταστολή προσφοράς (bid suppression), γ) υποβολή προσφορών εκ περιτροπής (bid rotation) και δ) κατανομή αγορών (market allocation)
12. Άλλη μέθοδος νόθευσης διαγωνισμών ενέχει την απόσυρση του μειοδότη υπέρ επόμενου στη σειρά μειοδοσίας με αντάλλαγμα μία επωφελή σύμβαση υπεργολαβίας, βάσει της οποίας αμφότεροι οι εμπλεκόμενοι κατανέμουν μεταξύ τους τα έσοδα από την παρανόμως επιτευχθείσα υψηλότερη τιμή
13. 64 Η υποβολή προσφορών-κάλυψης (η οποία εναλλακτικά καλείται συμπληρωματική, κατά παραχώρηση, ενδεικτική ή συμβολική) αποτελεί τη συχνότερη μορφή υλοποίησης ενός σχεδίου νόθευσης διαγωνισμών. Προκύπτει όταν ιδιώτες ή επιχειρήσεις συμφωνούν να υποβάλλουν προσφορές, οι οποίες περιλαμβάνουν ένα από τα ακόλουθα στοιχεία:

(1)ένας ανταγωνιστής συμφωνεί να υποβάλλει μια προσφορά που είναι υψηλότερη από την προσφορά του ορισθέντα ως επιτυχόντα μειοδότη,

(2)ένας ανταγωνιστής υποβάλλει μία προσφορά που είναι πολύ υψηλή και ως εκ τούτου είναι γνωστό ότι δε μπορεί να γίνει αποδεκτή, ή

(3)ένας ανταγωνιστής υποβάλλει μία προσφορά, η οποία περιέχει ειδικούς όρους, οι οποίοι, ως γνωστόν, είναι μη αποδεκτοί από τον αγοραστή. Η υποβολή εικονικής προσφοράς είναι σχεδιασμένη έτσι, ώστε να δίνει την εντύπωση ότι επικρατούν συνθήκες γνήσιου ανταγωνισμού

1. διαδικασία και σε αντάλλαγμα, οι μη επιτυχόντες υποψήφιοι θα είχαν τη δυνατότητα να συμμετέχουν ως υπεργολάβοι στο εν λόγω έργο. 110 Βλ. Απόφαση της Επιτροπής της 11 Μαρτίου 2008, Υπηρεσίες διεθνών μετακομίσεων, υπόθεση 38.543, στην εν λόγω απόφαση η Επιτροπή διαπίστωσε ότι το καρτέλ είχε ιδρύσει ένα σύστημα οικονομικής αποζημίωσης για τις προσφορές που θα απορρίπτονταν ή για την αποχή από την υποβολή προσφοράς (προμήθειες), σε συνδυασμό με τον καθορισμό τιμών. Η προμήθεια ήταν ένα κρυφό στοιχείο στην τελική τιμή, η οποία πληρωνόταν από τον πελάτη χωρίς όμως να λαμβάνει και την αντίστοιχη υπηρεσία και συνιστούσε οικονομική αποζημίωση που καταβαλλόταν στις επιχειρήσεις στις οποίες δεν κατακυρωνόταν ο διαγωνισμός. 111 Βλ. Bellamy & Child, European Union Law of Competition, 7th Edition, V. Rose and D. Bailey, Oxford University Press, σελ.330-331, EU Competition Law, Volume III, Cartels and collusive behavior, Book One, Edited by M. Siracusa and C. Rizza, 2nd Edition, Clays & Casteels και ό.π. Οδηγίες και Σύσταση ΟΟΣΑ. 112 https://www.justice.gov/atr/price-fixing-bid-rigging-and-market-allocation-schemes. 113 Βλ. Απόφαση της Επιτροπής της 11 Μαρτίου 2008, Υπηρεσίες διεθνών μετακομίσεων, υπόθεση 38.543, στην οποία διαπιστώθηκε ότι στόχος του καρτέλ ήταν η διατήρηση υψηλών τιμών, μέσω καθορισμού τιμών και το μοίρασμα των αγορών, μέσω κατανομής των έργων και δυνάμει συμφωνιών που θέσπιζαν ένα σύστημα οικονομικής ανταμοιβής για τις προσφορές που θα απορρίπτονταν. Τα μέλη του καρτέλ συνεργάστηκαν για την υποβολή πλασματικών προσφορών 27 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 65 Η καταστολή προσφοράς περιλαμβάνει συμφωνίες μεταξύ ανταγωνιστών, κατά τις οποίες μία ή περισσότερες επιχειρήσεις συμφωνούν να απέχουν από τη διαδικασία υποβολής προσφορών ή να αποσύρουν μία ήδη υποβληθείσα προσφορά, ούτως ώστε να γίνει αποδεκτή η προσφορά του συμφωνηθέντος αναδόχου. Στην ουσία, η καταστολή προσφοράς ισοδυναμεί με μη υποβολή προσφοράς για τελική εξέταση. 66 Κατά την υποβολή προσφορών εκ περιτροπής οι συνωμοτούσες εταιρίες συνεχίζουν να υποβάλλουν προσφορές, ωστόσο συμφωνούν να καθίστανται εκ περιτροπής ανάδοχοι (ήτοι υποβάλλοντας εκ περιτροπής τη χαμηλότερη οικονομικότεχνική προσφορά). Οι τρόποι εφαρμογής των συμφωνιών υποβολής προσφορών εκ περιτροπής, ποικίλουν. Για παράδειγμα, οι συνωμότες μπορεί να επιλέξουν να κατανείμουν σε κάθε εταιρία ίση χρηματική αξία από μία συγκεκριμένη ομάδα συμβάσεων ή να κατανείμουν ποσότητες που αντιστοιχούν στο μέγεθος της κάθε εταιρίας. 67 Με την κατανομή αγορών114 οι ανταγωνιστές καταμερίζουν την αγορά, συμφωνώντας να απέχουν από την ανταγωνιστική διαδικασία σε σχέση με ορισμένους πελάτες ή ορισμένες γεωγραφικές περιοχές. Οι ανταγωνιστικές εταιρίες μπορούν για παράδειγμα να αποφασίσουν την κατανομή συγκεκριμένων πελατών ή κατηγοριών πελατών, σε διαφορετικές εταιρίες, ώστε οι ανταγωνιστές να μην υποβάλλουν προσφορά (ή να υποβάλλουν απλώς εικονική προσφορά), όσον αφορά σε συμβάσεις που διατίθενται από ορισμένη κατηγορία υποψηφίων πελατών, οι οποίοι έχουν κατανεμηθεί σε μία συγκεκριμένη εταιρία. Ως αντάλλαγμα, ο εν λόγω ανταγωνιστής δεν θα συμμετάσχει σε ανταγωνιστική διαδικασία υποβολής προσφορών προς μία ορισμένη κατηγορία πελατών που έχουν κατανεμηθεί σε άλλες εταιρίες-μέρη της συμφωνίας. VIII. ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΣΥΝΕΝΝΟΗΣΗΣ – ΑΠΟΔΕΙΚΤΙΚΑ ΜΕΣΑ 68 Από τα στοιχεία του φακέλου της υπόθεσης και την ενώπιον της Επιτροπής αποδεικτική διαδικασία αποδείχτηκε ότι για το συγκεκριμένο έργο έγινε συντονισμός των οικονομικών προσφορών σε οργανωμένο πλαίσιο – κεντρικό συντονισμό τουλάχιστον μεταξύ των (επονομαζόμενων «προσφορών διευκολύνσεως») οι οποίες προετοιμάστηκαν από επιχειρήσεις που δεν είχαν πρόθεση να αναλάβουν το έργο. 114 Στην υπόθεση Ανελκυστήρες και κυλιόμενες κλίμακες, (Απόφαση της Επιτροπής της 21 Φεβρουαρίου 2007, Ανελκυστήρες και κυλιόμενες κλίμακες υπόθεση COMP/E-1/38.823 Βλ. και Βλ.Jonathan Faull and Ali Nikpay, “The EU Law of Competition”, Third Edition , Oxford, 2014, σκ.8.451) οι εταιρίες συμφώνησαν να κατανείμουν μεταξύ τους τις δημόσιες προσφορές και άλλα συμβόλαια για την πώληση, εγκατάσταση και συντήρηση των ανελκυστήρων και κυλιόμενων σκάλων και να μην ανταγωνίζονται μεταξύ τους. Οι εταιρίες πληροφόρησαν η μία την άλλη για τις προσκλήσεις υποβολής προσφορών και συντόνισαν τις προσφορές τους συμφώνα με τα προσυμφωνημένα ποσοστά
2. Στην απόφαση Marine Hoses (Απόφαση της Επιτροπής της 28.1.2009, Θαλάσσιοι σωλήνες, Υπόθεση COMP/39.406 ) διαπιστώθηκε ότι τουλάχιστον 1986 μέλη της σύμπραξης εφήρμοζαν σύστημα μέσω του οποίου κατένειμαν μεταξύ τους τις προσφορές των πελατών τους. Μέσα στο πλαίσιο του συστήματος αυτού, ο συντονιστής του καρτέλ θα κατένειμε τον πελάτη στον «νικητή», δηλαδή στο μέλος του καρτέλ που επρόκειτο να νικήσει στον διαγωνισμό. Προκειμένου να διασφαλιστεί ότι ο διαγωνισμός θα κατενείμετο στον «νικητή», τα μέλη του καρτέλ υιοθέτησαν ένα πίνακα τιμών αναφοράς και συμφωνούσαν στις τιμές που θα προσέφερε ο καθένας από αυτούς, έτσι ώστε όλες οι προσφορές να είναι υψηλότερες από αυτή που θα προσέφερε ο «νικητής». Βλ.Jonathan Faull and Ali Nikpay, “The EU Law of Competition”, Third Edition , Oxford, 2014, σκ.8.
3. 28 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ εμπλεκομένων εργοληπτικών εταιριών. Η ανωτέρω συμφωνία των εμπλεκομένων εταιριών στο επίμαχο έργο αφορούσε κυρίως: α) σε εκ των προτέρων επιλογή της εταιρίας που θα υπέβαλε την υψηλότερη έκπτωση στον εν λόγω διαγωνισμό και θα αναδεικνυόταν ανάδοχος του έργου αυτού, β) σε καθορισμό του ύψους των εκπτώσεων που θα προσέφεραν οι λοιποί εμπλεκόμενοι, οι οποίοι είχε προσυμφωνηθεί να συμμετέχουν εικονικώς (cover bidding), σε επίπεδα χαμηλότερα της έκπτωσης του προσυμφωνηθέντος αναδόχου, ώστε να είναι βέβαιο ότι αυτός θα αναδειχθεί μειοδότης και γ) σε καταστολή της υποβολής προσφοράς από μέρους ορισμένων από τους εμπλεκομένους (bid suppression) έναντι χρηματικού ή άλλου ανταλλάγματος (συμμετοχή σε κοινοπρακτικό σχήμα, υπεργολαβίες). 69 Στόχος των προαναφερθέντων ήταν ο περιορισμός του φαινομένου της προσφοράς υψηλών εκπτώσεων από τους συμμετέχοντες σε διαγωνισμούς δημοπράτησης δημοσίων έργων. Τα ως άνω προκύπτουν και από:  Τις χειρόγραφες σημειώσεις στην προσωπική ατζέντα του […], εκπροσώπου της εταιρίας ΚΑΡΚΑΝΙΑΣ.  Τις καταθέσεις στελεχών των εμπλεκομένων επιχειρήσεων και του Προέδρου του ΣΕΔΕ κ. […], οι οποίες διαφωτίζουν ή/και επαληθεύουν πτυχές της περιγραφόμενης στην παρούσα σύμπραξη.  Λοιπά έγγραφα που εντοπίστηκαν κατά τους επιτόπιους ελέγχους της ΓΔΑ στα γραφεία των εμπλεκομένων επιχειρήσεων [π.χ. εγγυητική ΕΡΓΑΣΙΣ, χειρόγραφη σημείωση της […] (ΕΡΓΑΣΙΣ)] ή/και προέκυψαν κατά την ακροαματική διαδικασία της υπόθεσης. 70 Τα ανωτέρω στοιχεία επιβεβαιώνουν ότι προηγήθηκε συνάντηση την προηγούμενη της δημοπρασίας σε αίθουσα του Ξενοδοχείου ΞΕΝΙΑ, ως κατωτέρω, όπου διέμειναν οι εκτός της πόλης της Έδεσσας κατοικούντες εργολάβοι, και την οποία αίθουσα είχε κλείσει για τν σκοπό αυτό από την εταιρία ΕΡΓΑΣΙΣ ο […]. Για την κράτηση αυτή βρέθηκε σημείωση στο ημερολόγιο του Ξενοδοχείου. Το ότι η Διευθύντρια του Ξενοδοχείου προσδιορίζει τη συνάντηση τοπικών εργοληπτών κατασκευαστών του Ν. Πέλλας δεν αλλοιώνει την πραγματικότητα διότι από τους συμμετέχοντες μόνο τους συντοπίτες της μπορούσε να γνωρίζει και σ’ αυτούς αναφέρθηκε. IX. ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΤΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ IX.1 Στοιχεία επιτόπιων ελέγχων 71 Ειδικότερα: Κατά τον έλεγχο στο ξενοδοχείο ΞΕΝΙΑ στην Έδεσσα, ελέγχθηκε το Βιβλίο εισόδου-εξόδου, καθώς και παραστατικά – αποδείξεις παροχής υπηρεσιών. Στο ημερολόγιο που τηρείται στον χώρο υποδοχής του ξενοδοχείου, στη σελίδα με ημερομηνία 29.11.2010, μία μέρα πριν την διεξαγωγή του διαγωνισμού, βρέθηκε η εξής σημείωση: «80€ ΕΡΓΑΣΙΣ Α.Ε. 29 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 6:00 – 9:00 […] ΑΙΘΟΥΣΑ ΠΛΗΡΩΝΕΙ ΑΝΤΩΝΗΣ».[115] 72 Σε ερώτηση των ελεγκτών αν είχε λάβει μέρος κάποια συνάντηση την 29.11.2010 (18:0021:00 μμ) στην αίθουσα συνεδριάσεων του ξενοδοχείου, η διευθύντρια του ξενοδοχείου απάντησε ότι, την επίμαχη ημερομηνία, 29.11.2010, είχε πραγματοποιηθεί συνάντηση των τοπικών εργοληπτών – κατασκευαστών του Ν. Πέλλας. Η κράτηση της αίθουσας έγινε από τον […] της εταιρίας ΕΡΓΑΣΙΣ
4. Ωστόσο, πρέπει να επισημανθεί συμπληρωματικά εδώ ότι από την υπ’ αριθμ. 2361 ένορκη βεβαίωση ([…]) της 4ης Ιανουαρίου 2017 του κ. […] της ομόρρυθμης εταιρίας με την επωνυμία «ΑΝΔΡΟΝΙΚΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΙΑ Ο.Ε.»), ο οποίος κατά δήλωση του παραβρέθηκε στη συνάντηση των 18:00 μ.μ. στο ξενοδοχείο ΞΕΝΙΑ, οι εργοληπτικές επιχειρήσεις ήταν κυρίως τοπικές και ως εκ τούτου όχι αποκλειστικά μόνο από το Ν. Πέλλας. Επίσης, πρέπει να τονισθεί ότι όπως θα καταδειχθεί και κατωτέρω η συνάντηση των 18:00 μ.μ. στο ξενοδοχείο ΞΕΝΙΑ διήρκησε και μετά τις 21:00 μ.μ. δεδομένου ότι πολλοί που παρευρέθηκαν σε αυτή προσήλθαν καθυστερημένα (βλ. αμέσως επόμενη παράγραφο τις αποδείξεις παροχής υπηρεσιών του ξενοδοχείου ΞΕΝΙΑ), ενώ και στην ατζέντα του […] για την ημερομηνία 29.11.2010 δεν υπάρχει κάποια εγγραφή μεταξύ 21:00 μ.μ. και 23:00 μ.μ. στις 29.11.2010 που να αφορά την ίδια ημέρα: οι δύο εγγραφές που υπάρχουν μεταξύ των δύο αυτών ωρών αφορούν άλλη ημέρα. Εξάλλου, και η σημείωση στις 21.12 μ.μ. «[…] ( ……) στην Θεσσαλονίκη» δεν αφορά σε κάποια άλλη συνάντηση στην Έδεσσα την συγκεκριμένη ημέρα. 73 Από τον έλεγχο στις σχετικές αποδείξεις παροχής υπηρεσιών του Ξενοδοχείου ΞΕΝΙΑ διαπιστώθηκε ότι έξι εκπρόσωποι – στελέχη κατασκευαστικών εταιριών διέμειναν την 29.11.2010 και δύο την 30.11.2010 στο εν λόγω ξενοδοχείο
5. Αναλυτικότερα, οι εν λόγω εκπρόσωποι ήταν οι:
7. […] και […], μέλη ΔΣ, από την εταιρία ΝΙΟΒΗ (ημερομηνία άφιξης 29.11.2010 και ώρα 18:36 μ.μ. και 18:45 μ.μ. αντίστοιχα). […], μέλος ΔΣ, από την εταιρία ΕΡΓΟΝΕΤ118 (ημερομηνία άφιξης 29.11.2010 και ώρα 22:56 μ.μ.119). 115 Σύμφωνα με τον […] ο κ. […], υπάλληλος του, έκανε την κράτηση για λογαριασμό του μετά από συνεννόηση με τον Πρόεδρο του ΣΕΔΕ κ. […]. Βλ. σχετικά την ένορκη κατάθεση μάρτυρα του κ. […], που προσκομίζεται με το υπόμνημα της εταιρίας ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. 116 Σημειώνεται ότι από την Υπηρεσία ζητήθηκε και λήφθηκε αντίγραφο του σχετικού παραστατικού, δηλ. μια χειρόγραφη απόδειξη. Το εν λόγω έγγραφο εστάλη με τηλεομοιοτυπία από το λογιστικό γραφείου του […] στη Θεσσαλονίκη όπου τηρούταν. Επίσης, όπως προκύπτει στην από 06.03.2016 κατάθεση του […], ο τελευταίος επιβεβαίωσε ότι η εταιρία ΕΡΓΑΣΙΣ είχε κλείσει και πληρώσει την αίθουσα για λογαριασμό του ΣΕΔΕ. 117 Βλ. τις υπ’ αριθ. 2173, 2174, 2175, 2176, 2177, 2179, 2180, 2181/30.11.2010 αποδείξεις παροχής υπηρεσιών. 118 Στην Απόδειξη Παροχής Υπηρεσιών του Ξενοδοχείου ΞΕΝΙΑ στην Επωνυμία αναφέρεται «ΑΘΗΝΑ ΑΤΕ». Στην από 16.12.2015 ανωμοτί κατάθεσή του ο […] ανέφερε: «Όσον αφορά το τιμολόγιο από το ξενοδοχείο ΞΕΝΙΑ που μου επιδείξατε και είναι στο όνομα της εταιρίας ΑΘΗΝΑ ΑΤΕ, δε γνωρίζω για ποιο λόγο κόπηκε στην επωνυμία της ΑΘΗΝΑ ΑΤΕ και όχι στην επωνυμία της ΕΡΓΟΝΕΤ ΑΤΕ. Οι κρατήσεις γίνονται από τα κεντρικά της εταιρίας». 119 Η εταιρία αυτή δεν συμπεριλαμβάνεται στη λίστα εργοληπτικών επιχειρήσεων που έλαβαν τεύχη δημοπράτησης, την οποία προσκόμισε η Αναθέτουσα (βλ. υποσημ. 87), ωστόσο ο […] στην από 16.12.2015 ανωμοτί κατάθεσή, σε σχετική ερώτηση της ΓΔΑ σχετικά με το εάν έλαβε η εταιρία ΕΡΓΟΝΕΤ τα τεύχη δημοπράτησης του διαγωνισμού του έργου «Περιβαλλοντική Αποκατάσταση – Ανάπλαση Χ.Α.Δ.Α. Ν. Πέλλας» απάντησε: «Ναι για την εταιρία ΕΡΓΟΝΕΤ. Υποθέτω αφού είχε πρόθεση να συμμετέχει στο διαγωνισμό». 30
12. ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ […] από την εταιρία ΔΑΣΚΑΛΟΥΔΗΣ Α. ΘΕΟΔΟΣΙΟΣ (ημερομηνία άφιξης 29.11.2010 και ώρα 18:51 μ.μ.). […], νόμιμος εκπρόσωπος για υπογραφή, υποβολή, κατάθεση προσφοράς και δικαιολογητικών της εταιρίας για συμμετοχή σε διαγωνισμούς (βάσει καταστατικού), από την εταιρία ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΒΑΛΑΣ (ημερομηνία άφιξης 29.11.2010 και ώρα 18:49 μ.μ.). […], Αντιπρόεδρος ΔΣ, από την εταιρία ΛΙΜΕΝΙΚΗ120, (ημερομηνία άφιξης 29.11.2010 και ώρα 18:47 μ.μ.). […], Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος, από την εταιρία ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ (ημερομηνία άφιξης 30.11.2010 και ώρα 07:20 π.μ.) και […], Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος, από την εταιρία ΚΑΡΚΑΝΙΑΣ (ημερομηνία άφιξης 30.11.2010 και ώρα 07:20 π.μ.). 74 Σημειώνεται ωστόσο, ότι στις σημειώσεις της προσωπικής ατζέντας του […] για την ημερομηνία 29.11.2010 αναφέρεται: «18:04 Άφιξη ΄΄XENIA΄΄ - […] – […] – […]». Η συγκεκριμένη αναφορά δείχνει ότι οι τρεις παραπάνω ήταν στο ΞΕΝΙΑ στις 29.11.
13. Θα πρέπει να αναφερθεί εδώ, ειδικά για τους κ.κ. […] και […], ότι, παρόλο που έκαναν checkin στις 30.11.2010 (και μάλιστα έκαναν check in την ίδια ώρα και οι δυο, στις 07.20πμ), βρίσκονταν ήδη στο ΞΕΝΙΑ στις 29.11.2010, εξάλλου είχαν κλείσει και οι δύο το δωμάτιο ([…]) για τις 29.11.2010 (βλ. και κατάθεση ][…] παρακάτω). 75 Στη συνάντηση της 29ης Νοεμβρίου 2011 αναφέρεται απόσπασμα από τις χειρόγραφες σημειώσεις του […] στο ημερολόγιό του (για το έτος 2010) για την ίδια ημερομηνία, το οποίο εντοπίστηκε κατά τη διάρκεια του επιτόπιου ελέγχου της Υπηρεσίας στην εταιρία ΚΑΡΚΑΝΙΑΣ. Συνοπτικά από την εγγραφή προκύπτει ότι πραγματοποιήθηκε συνάντηση των […] (ΚΑΡΚΑΝΙΑΣ), […] (ΕΡΓΑΣΙΣ), […] (ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ) και […] (ΑΞΙΟΝ ΤΕΧΝΙΚΗ), στο ξενοδοχείο ΞΕΝΙΑ στις 29.11.
14. Στην ίδια εγγραφή αναφέρεται το ποσό των 350.000€, καθώς και η φράση: «22 περίπου εταιρίες έξω», τα οποία στοιχεία φαίνονται να επιβεβαιώνουν σε μεγάλο βαθμό την ανώνυμη επιστολή που απεστάλη στην Υπηρεσία121 στην οποία αναφερόταν ότι «[…] αποφασίστηκε, κατόπιν διαβουλεύσεων το έργο να αφεθεί σε κάποιους, δηλαδή να μη γίνει πραγματικός ανταγωνισμός και οι υπόλοιποι να μοιραστούν 370.000€ […]». 76 Επίσης, αργότερα την ίδια μέρα και συγκεκριμένα, στις 23:00μμ, υπήρξε και δεύτερη συνάντηση των […], […] και […]. Στις ίδιες σημειώσεις (χειρόγραφες σημειώσεις του […] στο ημερολόγιό του για το έτος 2010) γίνεται και η εξής αναφορά: «μεγάλο περιθώριο – η έκπτωση > 40%». Συνάντηση φαίνεται να πραγματοποιήθηκε και την επόμενη ημέρα το πρωί (πριν τη διεξαγωγή του διαγωνισμού) μεταξύ των […] και […] όπου γίνεται η αναφορά «4η σ’ όλα». Υπενθυμίζεται ότι η εταιρία ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ στην οποία κατακυρώθηκε ο διαγωνισμός ήταν 4ης τάξης. Συγκεκριμένα, αναφέρονται τα ακόλουθα: 120 Στην Απόδειξη Παροχής Υπηρεσιών του Ξενοδοχείου ΞΕΝΙΑ στην επωνυμία αναφέρεται «ΛΑΤΟΜΙΚΗ ΑΤΕ», της οποίας Πρόεδρος ήταν κατά την περίοδο εκείνη ο […]. Ωστόσο τεύχος για τον εν λόγω διαγωνισμό έλαβε η ΛΙΜΕΝΙΚΗ. 121 Βλ. παρ. 1 της παρούσας. 31 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ  «11 Νοεμβρίου 2010 - Λάρισα […] 09:00 […][122] Πρόσθετα στοιχειά για Πέλλα – Δευτέρα εδώ [..] 15:00 […] ([…][123]) για Πέλλα - ΚΩ»  «29 Νοεμβρίου 2010 – Λάρισα – Έδεσσα (ΞΕΝΙΑ HOTEL) […] 18:04 Άφιξη ΄΄XENIA΄΄ - […] – […] – […] 350.000 (22 περίπου εταιρείες έξω) * βλέπε Λίστα […] 23:00 Εγώ – […] – […] Σταθμός για φαγ [124] […] μεγάλα περιθώρια → ή έκπτωση > 40%» «[…][125]→[…] ούτε να ακούει – […] → θα του δώσει μεράδι» 77 Σε άλλο σημείο της ίδιας ατζέντας στην ημερομηνία 30.11.2010 αναφέρονται και τα παρακάτω, τα οποία αφορούν το εξεταζόμενο έργο:  «30 Νοεμβρίου 2010 – Έδεσσα – Λάρισα 09:00 […] → (Νομαρχία Έδεσ[σ]ας) ΝΙΟΒΑ Α.Ε. (4η σ’ όλα). […] 10:30 Έδεσσα Δγμος: […] 2 και 5 εγώ 1&3126 ανάδοχος Μηχανική Περ/ντος» 78 Τέλος, στην ίδια προσωπική ατζέντα του […] εντοπίστηκαν και οι παρακάτω εγγραφές
15.  «1 Δεκεμβρίου 2010 – Λάρισα 9:13 […] →18 ή 19 οι απ’ έξω […]. 9:45 […]. – Βρώμισε η υπόθεση ΧΑΔΑ Πέλλας (πιθανή ακύρωση)» 122 Από τα στοιχεία του ΣΑΤΕ, προέκυψε ότι ο […] είναι στέλεχος της εταιρίας ΤΕΜΕΚ ΑΤΕ, η οποία έλαβε επίσης τεύχος για τον εν λόγω διαγωνισμό. Βρέθηκε και μία ακόμη εγγραφή στο εν λόγω ημερολόγιο στις 29.10.2010 «[…]», η οποία όμως δεν ταυτοποιείται με κάποιο έργο. 123 Το πρόθεμα του αριθμού αντιστοιχεί σε κωδικό κλήσης τηλεφώνου στην Κροατία. 124 Εκτιμάται ότι ενν. για φαγητό. 125 Εκτιμάται ότι πρόκειται για μέλος της Νομαρχιακής Επιτροπής Ν.Α. Πέλλας (βλ. ενδεικτικά απόσπασμα 36 ου Πρακτικό Συνεδρίασης, συλλεχθέν από την Περιφέρεια Πέλλας). 126 Από το Πρακτικό της Δημοπρασίας που συλλέχθηκε από την Περιφέρεια Πέλλας ημερομηνίας 30.11.2010 προκύπτει ότι η εταιρία ΚΑΡΚΑΝΙΑΣ προσέφερε έκπτωση […]% για τις εργασίες Οδοποιίας και […]% για τις εργασίες διαχείρισης στερεών υγρών και αέριων αποβλήτων, ενώ η ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ([…]) προσέφερε […]% και […]% αντίστοιχα και ανακηρύχτηκε (με το εν λόγω Πρακτικό) προσωρινός μειοδότης. 127 Υπενθυμίζεται ότι η ΓΔΑ πραγματοποίησε επιτόπιους ελέγχους: 01.03.2011 σε ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ, Ξενοδοχείο ΞΕΝΙΑ και ΣΕΔΕ, 02.03.2011 σε ΕΡΓΑΣΙΣ ΤΕΧΝΙΚΗ και 06.04.2011 σε ΛΑΤΟΜΙΚΗ και ΙΘΑΚΗ. 32 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ  «6 Δεκεμβρίου 2010 – Λάρισα→Φάρσαλα […] [9:30] […] →Δγμό [Διαγωνισμό]».  «1 Μαρτίου 2011 […] 13:30 […] (έλεγχος Επ. Ανταγωνισμού)[…]»  «6 Απριλίου 2011 - Λάρισα→Φάρσαλα→Λαμία→Καρδίτσα→Λάρισα ([…] Κροατία […] Προσοχή Επιτροπή Ανταγωνισμού […]»  «4 Οκτωβρίου 2011 - Λάρισα→Θεσ/νίκη 08:30 Φράγκων 6-8 Σύνδεσμος ΧΥΤΑ Θεσ/νίκη128 […]-[…] […] […]: Έκπτωτοι στην Πέλλα129»  «30 Νοεμβρίου 2011 Λάρισα→Λαμία→Λάρισα 09:40 […] →αύριο Έδεσ[σ]α – […]». 79 Χειρόγραφη σημείωση που αφορά στον επίμαχο διαγωνισμό στο ημερολόγιο της υπαλλήλου της ΕΡΓΑΣΙΣ, […] (μέλος του ΔΣ της ΕΡΓΑΣΙΣ), το οποίο συλλέχθηκε κατά τον επιτόπιο στην εν λόγω εταιρία130 στη σελίδα με ημερομηνία 02.12.2010, ήτοι δύο ημέρες μετά την υποβολή προσφορών και την ανακήρυξη προσωρινού αναδόχου της ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ, η οποία αναφέρει «Κατασκευαστική Κ/ξία τύπου Σερρών για ΧΑΔΑ Ν. Πέλλας με ΕΡΓΑΣΙΣ-ΜΗΧΑΝΙΚΗ». 80 Υπογεγραμμένο Πρακτικό υπ’ αριθ. 436/17.11.2010 του ΔΣ της ΕΡΓΑΣΙΣ το οποίο συλλέχθηκε κατά τον επιτόπιο στην εν λόγω εταιρία131, με το οποίο το ΔΣ της ΕΡΓΑΣΙΣ ενέκρινε τη συμμετοχή της εταιρίας στον επίμαχο διαγωνισμό, όρισε ως εκπρόσωπο της εταιρίας για την υποβολή του φακέλου της προσφοράς τον […]
16. Συνημμένο στο εν λόγω Πρακτικό (μεταξύ άλλων) υπάρχει και Εγγυητική Επιστολή του Ε.Τ.Α.Α. - ΤΣΜΕΔΕ συμμετοχής της ΕΡΓΑΣΙΣ στον εν λόγω διαγωνισμό ύψους 71.223 €. 81 Επίσης, βρέθηκε σχέδιο του από 21.02.2011 πρακτικού του Δ.Σ. της εταιρίας ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ για σύσταση κοινοπραξίας με την εταιρία ΕΡΓΑΣΙΣ και αντίγραφο του από 17.11.2010 πρακτικού του Δ.Σ. της εταιρίας ΕΡΓΑΣΙΣ, για συμμετοχή της στο 128 Πρόκειται για τον Περιφερειακό Σύνδεσμο Φορέων Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων (ΦοΔΣΑ) Κεντρικής Μακεδονίας (http://fodsakm.gr/site/). 129 Σημειώνεται ότι από αναζήτηση στο διαδίκτυο η ΓΔΑ εντόπισε Απόφαση της Δ/νσης Τεχνικών Έργων Περιφερειακής Ενότητας Πέλλας (οικ.2946/3675/ΑΔΑ:4Α3Θ7ΛΛ-Κ8) σύμφωνα με την οποία η Κ/ξία ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣΕΡΓΑΣΙΣ ΤΕΧΝΙΚΗ κηρύχθηκε έκπτωτη ανάδοχος (για τον επίμαχο διαγωνισμό), καθώς δεν συμμορφώθηκε με την ειδική πρόσκληση της εν λόγω Υπηρεσίας για ολοκλήρωση των εργασιών. 130 Έγγραφο που συλλέχθηκε στην εταιρία ΕΡΓΑΣΙΣ, με α/α ΘΒ
17. 131 Έγγραφο που συλλέχθηκε στην εταιρία ΕΡΓΑΣΙΣ, με α/α ΧΚ
18. 132 Καθώς και την Ε. Αναστασιάδου, μέλος του ΔΣ της εταιρίας. 33 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ διαγωνισμό που διενεργεί η Ν.Α. Πέλλας στις 30.11.2010 για την ανάδειξη αναδόχου εκτέλεσης του έργου: ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ – ΑΝΑΠΛΑΣΗ ΧΑΔΑ ΝΟΜΟΥ ΠΕΛΛΑΣ – στον οποίο ωστόσο δεν συμμετείχε τελικά. 82 Από τη διενέργεια επιτόπιου ελέγχου στις εγκαταστάσεις της εταιρίας ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ βρέθηκε ανυπόγραφο σχέδιο του από 31.12.2011 ιδιωτικού συμφωνητικού σύστασης κοινοπραξίας, για την κατασκευή του έργου «Περιβαλλοντική Αποκατάσταση – Ανάπλαση Χ.Α.Δ.Α. Ν. Πέλλας», μεταξύ των εταιριών ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ και ΕΡΓΑΣΙΣ. 83 Στον έλεγχο στον ΣΕΔΕ βρέθηκαν (μεταξύ άλλων) τα εξής έγγραφα τα οποία θεωρήθηκαν ως σχετικά με το αντικείμενο του ελέγχου: Α) Αίτημα του τότε Προέδρου του ΣΕΔΕ, […], προς τη Δ/νση Τεχνικών Υπηρεσιών Ν.Α. Πέλλας, με υμετ. αριθ. πρωτ. 145 και ημερομηνία 25.11.2010, δηλ. την τελευταία ημέρα παραλαβής των συμβατικών τευχών του διαγωνισμού για το έργο «ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ-ΑΝΑΠΛΑΣΗ ΧΑΔΑ ΝΟΜΟΥ ΠΕΛΛΑΣ» από τις ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις133, με το οποίο ζητά να λάβει γνώση των εργοληπτικών επιχειρήσεων που προμηθεύτηκαν τεύχη δημοπράτησης για το εν λόγω έργο. Β) Προωθημένο μήνυμα ηλ/κής αλληλογραφίας του […], υπάλληλο της Δ/νσης Τεχν. Υπηρεσιών Περιφερειακής Ενότητας Πέλλας, προς τον ΣΕΔΕ ημερομηνίας 25.11.2010 (5 ημέρες πριν την κατάθεση των οικονομικών προσφορών), με επισυναπτόμενο αρχείο excel με όνομα ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΤΑΙΡΙΩΝ με τις επωνυμίες 39 εργοληπτικών επιχειρήσεων που παρέλαβαν τα συμβατικά τεύχη του διαγωνισμού
19. Το εν λόγω μήνυμα είχε προωθηθεί την 1η.03.2011 από τον ΣΕΔΕ στο ΤΕΕ Ν. Πέλλας και αποτελεί απάντηση στο από Α) ανωτέρω Αίτημα του τότε Προέδρου του ΣΕΔΕ
20. Γ) Αίτημα του τότε Προέδρου του ΣΕΔΕ, […], προς τη Δ/νση Τεχνικών Έργων Περιφερειακής Ενότητας Πέλλας, με αριθ. πρωτ. ΣΕΔΕ 5/19.01.2011 (το οποίο έλαβε αριθ. πρωτ. Περιφέρειας Πέλλας 323/19.01.2011) με το οποίο ζητεί να λάβει γνώση όλων των σχετικών εγγράφων της καταγγελίας, για την οποία ενημερώθηκε από τα μέλη του, αναφορικά με τη λειτουργία της επιτροπής δημοπρασίας του έργου «ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ-ΑΝΑΠΛΑΣΗ ΧΑΔΑ ΝΟΜΟΥ ΠΕΛΛΑΣ». Στο εν λόγω αίτημα (βλ. 133 Βλ. σχετικά παρ. 2 της υπ’ αριθ. πρωτ. 14153/02.11.2010 Περίληψης Διακήρυξης του εν λόγω έργου. Οι εταιρίες: ΚΑΡΚΑΝΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ, ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΑΤΕ, ΜΥΒΑ ΑΕ, ΑΞΙΟΝ ΤΕΧΝΙΚΗ, Ι. ΜΑΡΟΥΛΗΣ ΑΕ, ΑΚΡΟΝ ΤΕΧΝΙΚΗ ΑΤΕ, ΣΥΡΑΚΑΤΣΑΝΟΣ Π. & ΣΙΑ, ΔΙΟΛΚΟΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ ΑΤΕ, ΔΟΜΟΚΑΤ ΑΤΕ, ΑΝΔΡΟΝΙΚΙΔΗΣ Ι. & ΣΙΑ ΕΕ, ΑΝΕΓΕΡΣΗ ΑΤΕΕ, ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ, ΙΘΑΚΗ ΑΤΕ, ENVITEC, ΑΛΜΟ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ, EUROKAT, ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΟΣ ΑΤΕ, ΕΛΚΑΤ ΑΤΕΒΕ, ΛΑΤΟΜΕΙΑ ΣΩΤΗΡΟΣ ΑΕ, ΤΣΕΚΜΕΤΖΟΓΛΟΥ Δ, ΔΑΣΚΑΛΟΥΔΗΣ Θ., ΘΕΜΕΛΙΑΚΗ, ΕΡΓΑΣΙΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ, ΕΡΓΑΣΙΣ ΤΕΧΝΙΚΗ, ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ ΑΕ, ΚΑΠΑΡΑΚΗΣ Κ-ΔΙΕΔΡΟΣ ΑΤΕ, ΗΡΩΝ ΑΤΕ, ΝΙΟΒΗ ΑΤΕ, ΤΡΟΦΩΝΙΟΣ ΑΕ, ΠΥΡΑΜΙΣ ΑΤΕ, ΣΤΡΑΚΤΟΡ ΑΤΕ, ΜΠΟΝΟΥ ΙΩΑΝΝΗΣ, ΘΕΣΤΩΡ ΑΤΕ, ΕΝΩΤΕΧΝΙΚΗ ΑΤΕ, ΜΕΔΟΥΣΑ ΑΕ, ΛΙΜΕΝΙΚΗ ΑΕ, ΗΛΕΚΤΩΡ, ΓΚΟΛΙΟΠΟΥΛΟΣ, ΕΡΓΟΤΕΧΝΗΜΑ. 135 Σε σχετικό ερώτημα της Υπηρεσίας προς την Περιφερειακή Ενότητα Πέλλας, αναφορικά με το εάν (η τελευταία) απάντησε στο υπ’ αριθ. πρωτ. 145/25.11.2010 αίτημα του Προέδρου του ΣΕΔΕ, […], το οποίο αφορούσε στη γνωστοποίηση των εργοληπτικών επιχειρήσεων που προμηθεύτηκαν τεύχη δημοπράτησης του προαναφερόμενου έργου, απάντησε: «[…]». 134 34 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ παρακάτω αναφορά στο Πρακτικό ΓΣ ΣΕΔΕ στις 20.01.2011) απάντησε η Περιφερειακή Ενότητας Πέλλας άμεσα
21. Δ) ΠΡΑΚΤΙΚΟ ΓΕΝΙΚΗΣ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗΣ στις 20.01.2011, όπου μεταξύ άλλων αναφέρονται τα εξής: «[…] [Πρόεδρος απερχόμενου ΔΣ] […] Οι ενέργειες μας αφορούσαν εκτός των τυπικών διαχειριστικών υποθέσεων του Συνδέσμου τα έξης θέματα 1ο θέμα καταγγελία ανώνυμη για έργο «ΧΑΔΑ Ν.ΠΕΛΛΑΣ» και αφορά στην Δημοπρασία του έργου και στην μικρή έκπτωση που δόθηκε στο έργο.- (Αναγνώστηκε η καταγγελία)137-, την καταγγελία ( σε Φ/Α) λάβαμε μετά από αίτημα του συνδέσμου από την ΝΑ ΠΕΛΛΑΣ. Δεν γνωρίζουμε ακόμη τι θα γίνει, δεδομένου του μικρού χρόνου από την Δημοπρασία του έργου[…] […] Πρόταση «να γίνει αποδεκτό από εμάς, στις Δημοπρασίες η συμμετοχή και του ΣΕΔΕ με τον κανόνα Ν+1[138], με ξεχωριστό το τμήμα που αφορά τον ΣΕΔΕ, ως θεματοφύλακα, πράγμα που απαιτεί την τήρηση αρχείου των δημοπρασιών εντός του Ν. Πέλλας» ΨΗΦΙΖΕΤΑΙ ΟΜΟΦΩΝΑ […] […] Ενημέρωση για νέα, σχετικά με τις προτάσεις του Υπουργείου για τα Δημόσια έργα. Σημαντική μείωση ποσότητας έργων και λόγω Καλλικράτη. Υπερβολική καθυστέρηση σε πληρωμές αλλά και αποφάσεις για την εκτέλεση έργων εγκρίσεις φορέων κα […] […] Να ενημερωθούν με επιστολή μας, αλλά και κατ’ ιδίαν σε προγραμματισμένες επισκέψεις οι Δήμοι του πρώην Ν. Πέλλας, και να ενημερώνουν τον ΣΕΔΕ, για όλα τα έργα που θα δημοπρατηθούν. Ακόμη να ενημερωθεί ο επίτροπος ώστε σε έργα, με πρόχειρους διαγωνισμούς αλλά και αναθέσεις, ότι κριτήριο για επαρκή δημοσιότητα αποτελεί η ενημέρωση με fax του ΣΕΔΕ και το αποδεικτικό αποστολής του . Έτσι ο ΣΕΔΕ θα καλεί όλα τα μέλη του σύμφωνα με την πρόταση Φωτιάδη που ήδη ψηφίστηκε. ΨΗΦΙΖΕΤΑΙ ΟΜΟΦΩΝΑ» […]». Ε) Χειρόγραφο ΠΡΑΚΤΙΚΟ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗΣ στις 25.02.2010, όπου μεταξύ άλλων αναφέρεται «5ο Θέμα Προτάσεις […] Πως θα μειωθούν οι εκπτώσεις Να δημιουργηθούν 5αδες, 6αδες κλπ για να μειωθεί ο κύκλος επανάληψης ανάληψης των έργων». IX.2 Καταθέσεις – Απαντήσεις εκπροσώπων των ερευνώμενων εταιριών 84 Από τις απαντήσεις των εκπροσώπων των εμπλεκόμενων επιχειρήσεων [[…] (ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΒΑΛΑΣ), […] και […] (ΕΡΓΑΣΙΣ), […] και […] (ΝΙΟΒΗ), […] (ΕΡΓΟΝΕΤ), […] (ΚΑΡΚΑΝΙΑΣ), […] και […] (ΣΕΔΕ)] που κλήθηκαν για ανωμοτί κατάθεση προέκυψε ότι όλοι είχαν λάβει τεύχη για τον εν λόγω διαγωνισμό, ωστόσο μόνο η ΚΑΡΚΑΝΙΑΣ υπέβαλε 136 Το προαναφερθέν υμετ. αριθ. πρωτ. 323/19.01.2011 έγγραφο που συλλέχθηκε από την Περιφέρεια Πέλλας φέρει σημείωση «Παρελήφθη Ιδιοχείρ[ω]ς [Υπογραφή: […], η οποία κατά την εν λόγω χρονική περίοδο ήταν υπάλληλος του ΣΕΔΕ]». Σημειώνεται ότι κατά τη διάρκεια του επιτόπιου ελέγχου στον ΣΕΔΕ δεν βρέθηκε το σώμα της προαναφερθείσας καταγγελίας, ωστόσο από το προαναφερθέν υμετ. αριθ. πρωτ. 323/19.01.2011 έγγραφο που συλλέχθηκε από την Περιφέρεια Πέλλας σε συνδυασμό με την προαναφερόμενη αίτηση και την καταγγελία του Σώματος Επιθεωρητών – Ελεγκτών Δημόσιας Διοίκησης (βλ. παρ. 2), τεκμαίρεται ότι αφορά την τελευταία. 137 Βλ. παραπάνω παρ. 2 για το κείμενο της καταγγελίας. 138 Βλ. σχετικά παρ. 90 κατωτέρω. 35 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ προσφορά. Κανείς εκ των ερωτηθέντων εκπροσώπων, κατά δήλωσή τους, δεν γνώριζε ούτε συμμετείχε στην προαναφερθείσα συνάντηση στο ξενοδοχείο ΞΕΝΙΑ, καθώς επίσης και τον […] (με εξαίρεση τον […]). Ειδικότερα, οι ανωτέρω ανέφεραν μεταξύ άλλων τα ακόλουθα: 85 Ο […] (ΝΙΟΒΗ) απάντησε τα εξής: «Δεν υποβάλαμε προσφορά. Κρίναμε ότι δεν συμφέρει την εταιρία μας να εκτελέσει το έργο. Από την εταιρία μας πήγαμε στην Έδεσα εγώ και ο […], ο οποίος ήταν μέλος του ΔΣ και χημικός μηχανικός, προκειμένου να διαπιστώσουμε τις τοπικές συνθήκες, να κάνουμε έλεγχο της αγοράς την οποία δεν γνωρίζαμε και να ενημερώσουμε τα αρμόδια στελέχη της εταιρίας για να αποφασίσουν για την υποβολή ή μη προσφοράς για το συγκεκριμένο έργο. Διαπιστώσαμε ότι δεν ήταν συμφέρουσα η κατασκευή ενός τέτοιου έργου, λόγω των τιμών του προϋπολογισμού του έργου σε συνδυασμό με το κόστος των υλικών και τις τοπικές συνθήκες (αποστάσεις, οδοί πρόσβασης κλπ) που διαπιστώσαμε. Παρόλο που η εταιρία αποφάσισε να μην υποβάλει προσφορά, επιλέξαμε, ωστόσο, να μείνουμε το βράδυ στην Έδεσσα, λόγω μεγάλης απόστασης από τη Λευκάδα και λόγω κούρασης και προχωρημένης ώρας (η απόσταση είναι 7 ώρες δρόμος)[139].[…]Η επίσκεψη έγινε για να δούμε το έργο, όπως ανέφερα και πιο πάνω, (συγκεκριμένα να το δει ο […], που ήταν ο πλέον αρμόδιος λόγω ειδικότητας), μείναμε στο ξενοδοχείο ΞΕΝΙΑ, στο οποίο φτάσαμε στις 29/11 και ώρα 18:36[140] και φύγαμε στις 30/11, την επόμενη μέρα το πρωί. Επιλέξαμε να μείνουμε στην Έδεσα στο συγκεκριμένο ξενοδοχείο καθώς στην Έδεσα βρισκόταν η έδρα της αναθέτουσας αρχής στην οποία θα υποβάλαμε την προσφορά[141]. […]Δεν γνωρίζω κάτι για τη συνάντηση αυτή και δεν συμμετείχα σε τέτοια συνάντηση[142]. […]». 86 Ο […] (ΝΙΟΒΗ) ανέφερε τα εξής: «[…] Δεν υπέβαλε πρόταση στον εν λόγω διαγωνισμό. Πήγαμε στην περιοχή και δεν μας κάλυπταν οι συνθήκες. Το κόστος εκτιμήσαμε ότι ήταν υψηλό και δεν υποβάλαμε τελικά πρόταση γιατί δεν ήταν συμφέρον το έργο [143]. […] Πράγματι επισκέφτηκα το νομό Πέλλας τον 11/
22. Αυτό έγινε μια μέρα πριν την λήξη του διαγωνισμού[144]. Η επίσκεψη έγινε για να δούμε το έργο επιτόπου και να εκτιμήσουμε το κόστος του έργου. Το πρωί φύγαμε από Λευκάδα, το μεσημέρι επισκεφτήκαμε το έργο, το απόγευμα πήγαμε σε μια παραδοσιακή ταβέρνα για φαγητό και την επομένη το πρωί νωρίς φύγαμε για τη Λευκάδα[145]. […] Δεν γνωρίζω κάτι σχετικό για την εν λόγω συνάντηση[146]». 87 Ο […] (ΕΡΓΟΝΕΤ): «[…] Ναι [ενν. έλαβε τεύχη δημοπράτησης] για την εταιρία ΕΡΓΟΝΕΤ[147]. Υποθέτω αφού είχε πρόθεση να συμμετέχει στο διαγωνισμό. […] Όχι τελικά δε συμμετείχε. Η ΕΡΓΟΝΕΤ έχει εξειδίκευση σε σιδηροδρομικά έργα. Το συγκεκριμένο έργο απαιτούσε πτυχίο επεξεργασίας λυμάτων, το οποίο δε διαθέτει η εταιρία. Το τμήμα 139 Ερώτηση 3 της από 16.12.2015 κατάθεσής του. Σημειώνεται εδώ ότι από τις αποδείξεις παροχής υπηρεσιών του Ξενοδοχείου ΞΕΝΙΑ επιβεβαιώνεται ότι η ημέρα και η ώρα άφιξης των κ. […] και […] στο Ξενοδοχείο ήταν 18:36 μ.μ. και 18:45 μ.μ. αντίστοιχα. Βλ. σχετικά παρ. 73 ανωτέρω. 141 Ερώτηση 4 της από 16.12.2015 κατάθεσής του. 142 Ερώτηση 5 της από 16.12.2015 κατάθεσής του. 143 Ερώτηση 3 της από 05.01.2016 κατάθεσής του. 144 Ο.π. υποσ.
23. 145 Ερώτηση 4 της από 05.01.2016 κατάθεσής του. 146 Ερώτηση 5 της από 05.01.2016 κατάθεσής του. 147 Ερώτηση 2 της από 16.12.2015 κατάθεσής του. 140 36 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ δημοπρασιών ετοίμασε ένα φάκελο, μου τον έδωσε προκειμένου να πάω στη Έδεσσα και να υποβάλω την προσφορά. Έφτασα αργά το βράδυ της προηγούμενης ημέρας του διαγωνισμού[148] και διαπίστωσα, βλέποντας το τεύχος του διαγωνισμού, ότι δεν μπορεί η εταιρία να συμμετάσχει λόγω έλλειψης τυπικών στοιχείων (πτυχίο για επεξεργασία λυμάτων). Μίλησα με τους υπευθύνους της εταιρίας κ.κ. […] και […], τους εξήγησα το λόγο για τον οποίο δεν μπορούσε η εταιρία να συμμετάσχει και μου είπαν να επιστρέψω στην Αθήνα. Όσον αφορά το τιμολόγιο από το ξενοδοχείο ΞΕΝΙΑ που μου επιδείξατε και είναι στο όνομα της εταιρίας ΑΘΗΝΑ ΑΤΕ, δε γνωρίζω για ποιο λόγο κόπηκε στην επωνυμία της ΑΘΗΝΑΣ ΑΤΕ και όχι στην επωνυμία της ΕΡΓΟΝΕΤ ΑΤΕ. Οι κρατήσεις γίνονται από τα κεντρικά της εταιρίας
24. […] Δε γνωρίζω τίποτα για την εν λόγω συνάντηση και φυσικά δε συμμετείχα, δεδομένου ότι έφτασα στο συγκεκριμένο ξενοδοχείο πολύ αργά το βράδυ, όπως φαίνεται και στο τιμολόγιο του ξενοδοχείου[150]». 88 Ο […] (ΚΑΡΚΑΝΙΑΣ) απάντησε τα εξής: «[…] Η εταιρία μας συμμετείχε στον εν λόγω διαγωνισμό καταθέτοντας προσφορά. Το ακριβές ύψος της έκπτωσης δεν το θυμάμαι αλλά ήταν χαμηλή, καθώς πριν την υποβολή της πρότασης είχα επισκεφτεί χώρους ΧΑΔΑ της περιοχής και διαπίστωσα ότι το έργο ήταν σπασμένο σε πολλά κομμάτια και είχε δυσκολίες και ιδιαιτερότητες. Θα σας προσκομίσω το αποτέλεσμα του διαγωνισμού στο οποίο φαίνεται το ύψος της έκπτωσης που υπέβαλε η εταιρία μου[151]. […] Πρέπει (αν θυμάμαι καλά) να πήγα τη Δευτέρα (προηγούμενη μέρα της λήξης προθεσμίας υποβολής προσφοράς)29/11/2010 και είδα τους χώρους ταφής των ΧΑΔΑ, που ήταν το αντικείμενο του έργου. Τα μέρη ήταν πολλά και δεν μπόρεσα να τα δω όλα, μερικά δεν τα έβρισκα. Στη συνέχεια αναχώρησα για τη Θεσσαλονίκη όπου και διανυκτέρευσα […]. Την επόμενη μέρα 30/11/2010 νωρίς το πρωί επέστρεψα στην Έδεσσα, και πήγα στο ξενοδοχείο ΞΕΝΙΑ, […] και πήγα στην Περιφερειακή ενότητα Πέλλας και υπέβαλα την προσφορά της εταιρίας. Μετά επέστρεψα στο ξενοδοχείο, πήρα τα πράγματά μου και έφυγα. Το δωμάτιο είχε κλειστεί για διανυκτέρευση στις 29/11/2010 (ήτοι μέχρι τις 12:00 το μεσημέρι της 30/11/2010) αλλά, όπως είπα, προτίμησα να διανυκτερεύσω στις 29/11/2010 […] στη Θεσσαλονίκη. Έτσι, χρησιμοποίησα το δωμάτιο μόνο το πρωί της 30/11/2010[152] που επέστρεψα από την Θεσσαλονίκη στην Έδεσα[153]. […] Δεν γνωρίζω κάτι σχετικά με την εν λόγω συνάντηση, δεν με κάλεσε κανένας και δεν συμμετείχα. Συνήθως κάποιος τοπικός εργολήπτης ειδοποιεί και παρακαλεί τους ξένους να μη συμμετέχουν στο διαγωνισμό. Δεν ξέρω όμως αν αυτό συνέβη στην προκειμένη περίπτωση[154]. […] Τον κ. […] (όχι Αντώνη) γνωρίζω, με το οποίο έχουμε συνεργαστεί σε έργο στο εξωτερικό. Ήταν 148 Από τις αποδείξεις παροχής υπηρεσιών του Ξενοδοχείου ΞΕΝΙΑ επιβεβαιώνεται ότι η ώρα άφιξης του κ. […] στο Ξενοδοχείο ήταν 22:56 μ.μ. Βλ. σχετικά παρ. 73 ανωτέρω. 149 Ερώτηση 3 της από 16.12.2015 κατάθεσής του. 150 Ερώτηση 4 της από 16.12.2015 κατάθεσής του. 151 Ερώτηση 3 της από 16.12.2015 κατάθεσής του. Σημειώνεται ότι με το υπ’ αριθ. πρωτ. 564/25.1.2016 μήνυμα ηλ/κής αλληλογραφίας του, ο […] απέστειλε το αποτέλεσμα του διαγωνισμού όπως κοινοποιήθηκε στην εταιρία του από την Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Πέλλας. 152 Από τις αποδείξεις παροχής υπηρεσιών του Ξενοδοχείου ΞΕΝΙΑ επιβεβαιώνεται ότι η ημέρα άφιξης του […] στο Ξενοδοχείο ήταν η 30η Νοεμβρίου 2010, αλλά δεν επιβεβαιώνεται από τις χειρόγραφες σημειώσεις του […] στο ημερολόγιό του για το έτος
25. Βλ. σχετικά παρ. 72 και 74 ανωτέρω. 153 Ερώτηση 4 της από 16.12.2015 κατάθεσής του. 154 Ερώτηση 5 της από 16.12.2015 κατάθεσής του. 37 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ επικεφαλής της εταιρίας ΕΡΓΑΣΙΣ αλλά αποχώρησε από αυτή, η οποία διοικείται σήμερα, απ’ ότι ξέρω, από τη σύζυγό του[155]». 89 Ο […] (ΕΡΓΑΣΙΣ) απάντησε τα εξής: «[…] Την αίθουσα έκλεισε η εταιρία μου (δεν θυμάμαι αν εγώ προσωπικά έκλεισα την αίθουσα) κατά παραγγελία του κ. […] προέδρου του τοπικού συνδέσμου ΣΕΔΕ, προφανώς διότι κάποιος έπρεπε να καλύψει το κόστος, καθώς οι πόροι του συνδέσμου είναι περιορισμένοι. Σίγουρα παραβρέθηκα εγώ ως φυσικό πρόσωπο στη συνάντηση αυτή. Σίγουρα πληρώθηκε από την εταιρία μου. Στη συνάντηση συμμετείχαν μόνο εργολήπτες του νομού Πέλλας[156]. Δεν θυμάμαι ποιες εταιρίες του Νομού, (θυμάμαι την ΑΞΙΟΝ ΤΕΧΝΙΚΗ, Λατομεία Σωτήρας, […]), συνολικά 10-15 άτομα περίπου. Είμαι βέβαιος ότι ο […] από τη Λάρισα δεν συμμετείχε στην εν λόγω συνάντηση, ούτε εταιρίες από Λευκάδα, Κρήτη, Καβάλα, Αθήνα, Θεσσαλονίκη, καθόσον δεν ανήκουν στο ΣΕΔΕ Πέλλας. Στη συγκεκριμένη συνάντηση συζητήθηκαν προβλήματα του κλάδου και δεν αποφασίστηκε τίποτα. Το γεγονός ότι η επομένη ήταν η καταληκτική ημερομηνία υποβολής πρότασης του ανωτέρω αναφερόμενου έργου ήταν συγκυριακό γεγονός. Διαθέτω σπίτι στην Έδεσσα και δεν θυμάμαι πως πήγα και πως έφυγα από το ξενοδοχείο[157]». 90 Ο […] (ΣΕΔΕ) ανέφερε τα εξής: «Αποτελεί συνήθη πρακτική προκειμένου να διασφαλίσουμε σύμφωνα με την πρότυπη διακήρυξη του Υπουργείου Δημοσίων έργων ότι θα τηρηθούν οι κανόνες ανταγωνισμού, δηλαδή δεν θα χορηγηθούν από την Υπηρεσία τεύχη μετά την καταληκτική ημερομηνία που προβλέπεται από την διακήρυξη. Για την συγκεκριμένη δημοπρασία καταληκτική ημερομηνία ήταν η 25/11/2010, σύμφωνα με το άρθρο 2.
26. της διακήρυξης. Με email έλαβα απάντηση από την αναθέτουσα αρχή, σχετικά με τη λίστα των εταιριών που έλαβαν τεύχος για το συγκεκριμένο διαγωνισμό στις 13:00μμ της 25/11/
27. Σύμφωνα με το mail που έλαβα, στη λίστα περιλαμβάνονται 39 εταιρίες εκ των οπ[ο]ίων μέλη του ΣΕΔΕ είναι μόνο 7 από αυτές, δηλαδή: η ΑΚΡΟΝ ΤΕΧΝΙΚΗ ΑΤΕ, ΑΛΜΟ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ, ΛΑΤΟΜΕΙΑ ΣΩΤΗΡΑΣ ΑΕ, ΘΕΜΕΛΙΑΚΗ, ΠΥΡΑΜΙΣ ΑΤΕ, ΜΠΟΝΟΥ ΙΩΑΝΝΗΣ και ΕΡΓΟΤΕΧΝΗΜΑ[158]. […] Κατηγορηματικά όχι δεν έγινε καμία συνάντηση και συζήτηση. Η λίστα αυτή θα δινόταν μόνο σε κάποιο μέλος μας ύστερα από έγγραφη αίτησή του προκειμένου να προβεί σε ένσταση στο διαγωνισμό, αν αμφισβητούσε ότι ο μειοδότης είχε προμηθευτεί εγκαίρως τεύχη του διαγωνισμού, πράγμα το οποίο δεν συνέβη εν προκειμένω[159]. […] Κατηγορηματικά όχι. Ο ΣΕΔΕ ούτε γνώριζε ούτε συμμετείχε σε καμ