1926-decision-715-2020

(8)επιπλέον εκδόσεις με τα διακριτικά:

(1)Προς Δημοσίευση στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως,

(2)Έκδοση για την εταιρεία ΕΡΓΟΔΥΝΑΜΙΚΗ ΠΑΤΡΩΝ ΑΝΩΝΥΜΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΕΛΕΤΩΝ ΚΑΤΑΣΚΕΥΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ,

(3)Έκδοση για την εταιρεία ΤΕΚΑΛ ΑΝΩΝΥΜΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ,

(4)Έκδοση για την εταιρεία ΧΩΡΟΤΕΧΝΙΚΗ ΑΝΩΝΥΜΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡEΙΑ,

(5)Έκδοση για την εταιρεία ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΜΙΧΑΛΙΤΣΗΣ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗ ΕΡΓΟΛΗΠΤΙΚΗ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ,

(6)Έκδοση για την εταιρεία ΣΤΑΘΗΣ ΚΟΚΚΙΝΗΣ-ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ 2020 ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ,

(7)Έκδοση για την εταιρεία ΒΑΛΤΕΣΙΝΙΚΟ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ (ΒΑΛΤΕΣΙΝΙΚΟ ΑΤΕΞΕΒΕ),

(8)Έκδοση για την εταιρεία ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ ΙΛΙΣΣΟΣ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ (ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ ΙΛΙΣΣΟΣ και

(9)Έκδοση για την εταιρεία ΠΥΘΑΓΟΡΑΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ. Από τις παραπάνω εκδόσεις έχουν αφαιρεθεί τα απόρρητα επιχειρηματικά στοιχεία (όπου η ένδειξη […]) τα οποία δεν θα πρέπει να περιέλθουν σε γνώση του αντίστοιχου αποδέκτη της έκδοσης, σύμφωνα με το άρθρο 41 του Ν. 3959/2011 (ΦΕΚ 93 Α΄/20.04.2011), όπως ισχύει, και τον Κανονισμό Λειτουργίας και Διαχείρισης της Επιτροπής Ανταγωνισμού (ΦΕΚ 54 Β΄/16.01.2013). Όπου ήταν δυνατό τα στοιχεία που παραλείφθηκαν αντικαταστάθηκαν με ενδεικτικά ποσά και αριθμούς ή με γενικές περιγραφές (εντός […]). 1 / 154 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Ανταγωνισμού», όπως ισχύει, και του άρθρου 101 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Σ.Λ.Ε.Ε.) ως προς τις εταιρείες οι όποιες δεν είχαν υποβάλλει αίτημα υπαγωγής στην διαδικασία διευθέτησης. Πριν την έναρξη της συζητήσεως, ο Πρόεδρος της Επιτροπής όρισε Γραμματέα της υπόθεσης την Ευαγγελία Ρουμπή με αναπληρώτρια αυτής την Ηλιάνα Κούτρα. Η αρχικώς ορισθείσα συζήτηση της υπόθεσης για την 7η Ιουνίου 2018, αναβλήθηκε οίκοθεν από την Επιτροπή για την 18η Ιουνίου

1. Η προγραμματισθείσα για την 18η Ιουνίου 2018 συνεδρίαση της Επιτροπής αναβλήθηκε λόγω του ότι βρισκόταν ήδη σε εξέλιξη η Διαδικασία Διευθέτησης Διαφορών για την υπόθεση, μετά από αιτήματα ενδιαφερομένων μερών. Μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας διευθέτησης ορίστηκε ως ημερομηνία συνεδρίασης η 22α Μαΐου 2019, για την εξέταση της υπ’ αριθ. πρωτ. 1967/26.03.2018 Εισήγησης, ως προς τις εταιρείες οι όποιες δεν είχαν υποβάλλει αίτημα υπαγωγής στην διαδικασία διευθέτησης. Η ορισθείσα συζήτηση της υπόθεσης για την 22α Μαΐου 2019, αναβλήθηκε οίκοθεν από την Επιτροπή για την 23η Ιουλίου
2. Στη συνεδρίαση της 23ης Ιουλίου 2019, η οποία πραγματοποιήθηκε με την προηγούμενη σύνθεση της Επιτροπής (ήτοι Πρόεδρος: Βασιλική Θάνου-Χριστοφίλου, Μέλη: Άννα Νάκου (Αντιπρόεδρος), Νικόλαος Ζευγώλης (Εισηγητής), Παναγιώτης Φώτης, Ιωάννης Παύλοβιτς, Ιωάννης Στεφάτος, Σωτήριος Καρκαλάκος και Ιωάννης Πετρόγλου), οι νομίμως κλητευθείσες εταιρείες οι όποιες δεν είχαν υποβάλλει αίτημα υπαγωγής στην διαδικασία διευθέτησης, παραστάθηκαν ως εξής: 1) η εταιρεία ΕΡΓΟΔΥΝΑΜΙΚΗ ΠΑΤΡΩΝ ΑΝΩΝΥΜΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΕΛΕΤΩΝ ΚΑΤΑΣΚΕΥΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ, με διακριτικό τίτλο ΕΡΓΟΔΥΝΑΜΙΚΗ ΠΑΤΡΩΝ ΑΤΕ με το νόμιμο εκπρόσωπό της […], μετά του πληρεξουσίου δικηγόρου της Σταματίου Δρακακάκη, 2) η εταιρεία ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ ΙΛΙΣΣΟΣ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ, με διακριτικό τίτλο ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ ΙΛΙΣΣΟΣ Α.Τ.Ε. […], μετά του πληρεξουσίου δικηγόρου της Δημητρίου Μάρκου, 3) η εταιρεία ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΜΙΧΑΛΙΤΣΗΣ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗ ΕΡΓΟΛΗΠΤΙΚΗ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ, με διακριτικό τίτλο ΛΑΚΩΝ ΑΤΕ […] μετά του πληρεξουσίου δικηγόρου της Χρυσόστομου Βελάκη, 4) η εταιρεία ΠΥΘΑΓΟΡΑΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ, με διακριτικό τίτλο ΠΥΘΑΓΟΡΑΣ ΑΤΕ με τον σύνδικο πτωχεύσεως, Γεώργιο Γκουντέλια, 5) η εταιρεία ΣΤΑΘΗΣ ΚΟΚΚΙΝΗΣ - ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ 2020 ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ, με διακριτικό τίτλο ΣΤΑΘΗΣ ΚΟΚΚΙΝΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ 2020 Α.Ε. δια των πληρεξουσίων δικηγόρων της Κωνσταντίνου Γιαννακόπουλου, Μίνωα-Αλέξανδρου Φιλιππάτου και Πηνελόπης Τσιλίκα, 6) η εταιρεία ΤΕΚΑΛ ΑΝΩΝΥΜΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ, με διακριτικό τίτλο ΤΕΚΑΛ ΑΕ […], μετά των πληρεξουσίων δικηγόρων της Σωτηρίου Μπρέγιαννου και Δανάης Βούλγαρη, 7) η εταιρεία ΧΩΡΟΤΕΧΝΙΚΗ ΑΝΩΝΥΜΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡEΙΑ […], μετά των πληρεξουσίων δικηγόρων της Γεωργίου Καρύδη, Φωτεινής Σάχνικα, Ίλβας Μίσιου και 8) η εταιρεία ΒΑΛΤΕΣΙΝΙΚΟ ΑΝΩΝΥΜΟΣ 2 / 154 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ με διακριτικό τίτλο ΒΑΛΤΕΣΙΝΙΚΟ ΑΤΕΞΕΒΕ, με τη σύνδικο πτώχευσης Μαρία Σπυριδωνάκου. Αρχικά η Πρόεδρος της προηγούμενης σύνθεσης της Επιτροπής, κα. Θάνου-Χριστοφίλου, έδωσε το λόγο στον Εισηγητή της προηγούμενης σύνθεσης της Επιτροπής κ. Νικόλαο Ζευγώλη, ο οποίος ανέπτυξε συνοπτικά την υπ’ αριθ. πρωτ. 1967/26.3.2018 γραπτή Εισήγηση για την εν λόγω υπόθεση. Κατόπιν το λόγο έλαβαν οι πληρεξούσιοι δικηγόροι των ενδιαφερομένων μερών καθώς και οι νόμιμοι εκπρόσωποί τους, οι οποίοι τοποθετήθηκαν επί της εισηγήσεως, ανέπτυξαν τις απόψεις τους, έδωσαν διευκρινήσεις και απάντησαν σε ερωτήσεις που τους υπέβαλαν η Πρόεδρος και τα Μέλη της Επιτροπής. Για τη θεμελίωση των ισχυρισμών τους οι πληρεξούσιοι δικηγόροι των εταιρειών ζήτησαν την εξέταση μαρτύρων. Η Επιτροπή αποδεχόμενη το αίτημα εξέτασε τους μάρτυρες: 1) […], 2) […], 3) […], 4) […], 5) […] και 6) […]. Επίσης, ζήτησαν και εξετάσθηκαν ανωμοτί οι νόμιμοι εκπρόσωποι των εταιρειών: 1) […], 2) […], 3) […] και 4) […]. Με την ολοκλήρωση της ακροαματικής διαδικασίας της 23ης Ιουλίου 2019 και την εξέταση των μαρτύρων, οι πληρεξούσιοι δικηγόροι ζήτησαν και η Πρόεδρος της Επιτροπής χορήγησε προθεσμία οκτώ

(8)εργάσιμων ημερών μετά την παραλαβή των πρακτικών από τα ενδιαφερόμενα μέρη, προκειμένου να υποβάλουν τα συμπληρωματικά υπομνήματά τους. Στη συνέχεια, την 29η Αυγούστου 2019 (ΦΕΚ/ΥΟΔΔ/646/29.8.2019) επήλθε αλλαγή στην σύνθεση της Επιτροπής Ανταγωνισμού. Η Επιτροπή με την νέα της σύνθεση, και ενόψει της ανάγκης διασφάλισης της αδιάλειπτης, απρόσκοπτης και εύρυθμης λειτουργίας της, αποφάσισε ομόφωνα κατά τις συνεδριάσεις της 5ης Σεπτεμβρίου 2019 και 3ης Οκτωβρίου 2019, την επανάληψη (άλλως συνέχιση) της ακροαματικής διαδικασίας, με τη δυνατότητα σύντμησης της προθεσμίας κλήτευσης, ώστε τα μέρη να έχουν την δυνατότητα πραγματικής ακρόασης ενώπιον όλων των μελών της σύνθεσης της Επιτροπής, με σκοπό την μεγαλύτερη προστασία των δικονομικών δικαιωμάτων των μερών. Επίσης αποφάσισε ομόφωνα, δυνάμει της από 5 Σεπτεμβρίου 2019 απόφασης της Ολομέλειας ΕΑ, ότι ο Εισηγητής κ. Παναγιώτης Φώτης, ως ο αρχαιότερος κατά το διορισμό Εισηγητής, θα αναπτύξει την υπ’ αριθ. πρωτ. 1967/26.3.2018 εισήγηση του κ. Νικολάου Ζευγώλη, ο οποίος δεν είναι πλέον Μέλος/Εισηγητής της Επιτροπής, σύμφωνα με το άρθρο 12 παρ. 2 του ν. 3959/2011 και το άρθρο 2 του Κανονισμού Λειτουργίας και Διαχείρισης της Επιτροπής Ανταγωνισμού. Σε συνέχεια της ως άνω απόφασης της Επιτροπής, τα ενδιαφερόμενα μέρη κλητεύθηκαν για να παραστούν στη συνεδρίαση της Επιτροπής την 29η Νοεμβρίου

1. Η εν λόγω συνεδρίαση ανεβλήθη για την 23η Ιανουαρίου 2020, μετά από αίτημα ενός από τα ενδιαφερόμενα μέρη, το οποίο δεν αποδέχτηκε τη σύντμηση της προθεσμίας συζήτησης της υπόθεσης. Στην συνεδρίαση της 23ης Ιανουαρίου 2020 οι νομίμως κλητευθείσες εταιρείες οι όποιες δεν είχαν υποβάλλει αίτημα υπαγωγής στην διαδικασία διευθέτησης, παραστάθηκαν ως εξής: 1) η εταιρεία ΕΡΓΟΔΥΝΑΜΙΚΗ ΠΑΤΡΩΝ ΑΝΩΝΥΜΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΕΛΕΤΩΝ ΚΑΤΑΣΚΕΥΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ, με διακριτικό τίτλο ΕΡΓΟΔΥΝΑΜΙΚΗ ΠΑΤΡΩΝ ΑΤΕ 3 / 154 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ […], μετά των πληρεξουσίων δικηγόρων της Σταματίου Δρακακάκη και Γεωργίου Βαβατσιούλα (εφεξής και «ΕΡΓΟΔΥΝΑΜΙΚΗ ΠΑΤΡΩΝ»), 2) η εταιρεία ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ ΙΛΙΣΣΟΣ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ, με διακριτικό τίτλο ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ ΙΛΙΣΣΟΣ Α.Τ.Ε. […], μετά των πληρεξουσίων δικηγόρων της Δημητρίου Μάρκου και Μερόπης Βασιλάκη (εφεξής και «ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ ΙΛΙΣΣΟΣ», 3) η εταιρεία ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΜΙΧΑΛΙΤΣΗΣ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗ ΕΡΓΟΛΗΠΤΙΚΗ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ, με διακριτικό τίτλο ΛΑΚΩΝ ΑΤΕ […] μετά του πληρεξουσίου δικηγόρου της Χρυσόστομου Βελάκη (εφεξής και «ΛΑΚΩΝ»), 4) η εταιρεία ΠΥΘΑΓΟΡΑΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ, με διακριτικό τίτλο ΠΥΘΑΓΟΡΑΣ ΑΤΕ με τον Γεώργιο Γκουντέλια δικηγόρο Θεσσαλονίκης (εφεξής και «ΠΥΘΑΓΟΡΑΣ») μέλος του προσωρινού Διοικητικού Συμβουλίου της ΠΥΘΑΓΟΡΑΣ ΑΤΕ, 5) η εταιρεία ΣΤΑΘΗΣ ΚΟΚΚΙΝΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ 2020 ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ, με διακριτικό τίτλο ΣΤΑΘΗΣ ΚΟΚΚΙΝΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ 2020 Α.Ε. δια των πληρεξουσίων δικηγόρων της Κωνσταντίνου Γιαννακόπουλου, Μίνω-Αλέξανδρου Φιλιππάτου και Πηνελόπης Τσιλίκα (εφεξής και «ΚΟΚΚΙΝΗΣ»), 6) η εταιρεία ΤΕΚΑΛ ΑΝΩΝΥΜΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ, με διακριτικό τίτλο ΤΕΚΑΛ ΑΕ […], μετά των πληρεξουσίων δικηγόρων της Σωτηρίου Μπρέγιαννου και Μαρίας – Δανάης Βούλγαρη (εφεξής και «ΤΕΚΑΛ»), 7) η εταιρεία ΧΩΡΟΤΕΧΝΙΚΗ ΑΝΩΝΥΜΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡEΙΑ […], μετά των πληρεξουσίων δικηγόρων της Γεωργίου Καρύδη, Φωτεινής Σάχνικα, Ίλβας Μίσιου και Ιωάννη Παπαργυρίου (εφεξής και «ΧΩΡΟΤΕΧΝΙΚΗ») και 8) η εταιρεία ΒΑΛΤΕΣΙΝΙΚΟ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ με διακριτικό τίτλο ΒΑΛΤΕΣΙΝΙΚΟ ΑΤΕΞΕΒΕ, με τη σύνδικο πτώχευσης Μαρία Σπυριδωνάκου (εφεξής και «ΒΑΛΤΕΤΣΙΝΙΚΟ»). Για την εταιρεία «(ΠΤΩΧΕΥΣΕ) ΒΑΛΤΕΣΙΝΙΚΟ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ» και το διακριτικό τίτλο ΒΑΛΤΕΣΙΝΙΚΟ Α.Τ.Ε.ΞΕ.ΒΕ.» έχει κλητευθεί νομίμως […], δυνάμει της από 04.10.2018 Ανακοίνωσης ΓΕΜΗ με αρ. πρωτ. 1231000 (σχετική η υπ’ αριθ. 5409/Γ΄/26.11.2019 έκθεση επίδοσης του δικαστικού επιμελητή του Εφετείου Αθηνών, Νικολάου Ανδρικόπουλου), ο οποίος και δεν παραστάθηκε. Αρχικά o Πρόεδρος, Ι. Λιανός, έδωσε το λόγο στον αρχαιότερο Εισηγητή κ. Παναγιώτη Φώτη, ο οποίος ανέπτυξε συνοπτικά την υπ’ αριθ. πρωτ. 1967/26.3.2018 γραπτή Εισήγηση για την εν λόγω υπόθεση ως έχει, δίχως να προσθέσει ή να αφαιρέσει οτιδήποτε, δεδομένου ότι από την 23η Ιουλίου 2019 και εντεύθεν, δεν υφίστατο νέο στοιχείο στον φάκελο της υπόθεσης, και λαμβάνοντας υπόψη όσα αναφέρονται αναλυτικά στην εισήγηση, πρότεινε: Α. Να διαπιστωθεί η ως άνω περιγραφείσα παράβαση του άρθρου 1 παρ. 1 του ν. 703/1977 και για το χρονικό διάστημα από 1.3.2011 μέχρι 14.3.2011 τουλάχιστον. Β. Να επιβληθεί πρόστιμο στις κατωτέρω εμπλεκόμενες επιχειρήσεις για την ως άνω παράβαση του άρθρου 1 παρ. 1 του ν. 703/1977, για τη διάρκεια συμμετοχής εκάστης στην παράβαση κατά το ανωτέρω χρονικό διάστημα, ήτοι στις εταιρείες ως ακολούθως: 4 / 154 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
2. ΛΑΤΟΜΙΚΗ ΑΝΩΝΥΜΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΡΓΟΛΗΠΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ
3. ΙΛΙΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ
4. ΕΛΕΚΤΡΟΜΕΚ ΜΕΛΕΤΗΤΙΚΗ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ
5. ΩΡΙΩΝ ΑΝΩΝΥΜΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΒΙΟΤΕΧΝΙΚΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΑΙ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ
6. ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΜΙΧΑΛΙΤΣΗΣ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗ ΕΡΓΟΛΗΠΤΙΚΗ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ
7. ΕΡΓΟΔΥΝΑΜΙΚΗ ΠΑΤΡΩΝ ΑΝΩΝΥΜΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΕΛΕΤΩΝ ΚΑΤΑΣΚΕΥΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ
8. ΤΕΚΑΛ ΑΝΩΝΥΜΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ
9. ΤΕΚΑ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ
10. ΧΩΡΟΤΕΧΝΙΚΗ ΑΝΩΝΥΜΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡEΙΑ
11. ΠΥΘΑΓΟΡΑΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ
12. ΣΤΑΘΗΣ ΚΟΚΚΙΝΗΣ-ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ 2020 ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ
13. ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ ΙΛΙΣΣΟΣ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ
14. ΒΑΛΤΕΣΙΝΙΚΟ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Γ. Να απειληθούν οι ανωτέρω επιχειρήσεις με πρόστιμο και χρηματική ποινή, αν με απόφαση της Επιτροπής βεβαιώνεται η συνέχιση ή η επανάληψη των διαπιστωθεισών παραβάσεων. Κατόπιν το λόγο έλαβαν οι πληρεξούσιοι δικηγόροι των ενδιαφερομένων μερών καθώς και οι νόμιμοι εκπρόσωποί τους, οι οποίοι τοποθετήθηκαν επί της εισηγήσεως, αναφέρθηκαν σε όσα είχαν αναπτύξει οι ίδιοι και καταθέσει οι μάρτυρές τους στη συνεδρίαση της 23 ης Ιουλίου 2019, έδωσαν διευκρινήσεις και απάντησαν σε ερωτήσεις που τους υπέβαλαν ο Πρόεδρος και τα Μέλη της Επιτροπής. Με την ολοκλήρωση της ακροαματικής διαδικασίας οι πληρεξούσιοι δικηγόροι ζήτησαν και ο Πρόεδρος της Επιτροπής χορήγησε προθεσμία δέκα εργάσιμων ημερών μετά την παραλαβή των πρακτικών (τόσο της από 23 Ιουλίου 2019 όσο και της από 23 Ιανουαρίου 2020 ακροαματικής διαδικασίας) από τα ενδιαφερόμενα μέρη, προκειμένου να υποβάλουν τα συμπληρωματικά υπομνήματά τους. Η Επιτροπή συνήλθε σε διάσκεψη την 6η Απριλίου 2020, ημέρα Δευτέρα και ώρα 13:00, η οποία συνεχίσθηκε κατά τις συνεδριάσεις της Επιτροπής την 13η Απριλίου 2020 (ημέρα Δευτέρα και ώρα 13:00), την 15η Απριλίου 2020 (ημέρα Τετάρτη και ώρα 11:00), την 22α Απριλίου 2020 (ημέρα Τετάρτη και ώρα 11:00), την 28η Απριλίου 2020 (ημέρα Τρίτη και ώρα 11:00), την 29η Απριλίου 2020 (ημέρα Τετάρτη και ώρα 14:30), την 9η Ιουνίου 2020 (ημέρα Τρίτη και ώρα 14:00) και την 10η Ιουλίου 2020 (ημέρα Παρασκευή και ώρα 11:00), όπου και ολοκληρώθηκε στην ως άνω αίθουσα συνεδριάσεων του 1ου ορόφου των Γραφείων, επί της ως άνω υπόθεσης με τη συμμετοχή του Εισηγητή κ. Παναγιώτη Φώτη, ο οποίος δεν 5 / 154 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ έλαβε μέρος στην ψηφοφορία και, αφού έλαβε υπόψη της τα στοιχεία του φακέλου της κρινόμενης υπόθεσης, την Εισήγηση, τις απόψεις που διατύπωσαν προφορικώς τα ενδιαφερόμενα μέρη κατά τη συζήτηση της υπόθεσης (τόσο της από 23 Ιουλίου 2019 όσο και της από 23 Ιανουαρίου 2020 ακροαματικής διαδικασίας) και με τα υπομνήματα τα οποία υπέβαλαν, καθώς και τα όσα κατέθεσαν οι μάρτυρες κατά την ακροαματική διαδικασία, αποφάσισε σε φανερή ψηφοφορία τα ακόλουθα: ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΩΣ ΕΞΗΣ: Στην παρούσα Απόφαση εξετάζεται η εμπλοκή επιχειρήσεων σε καρτέλ στον κλάδο κατασκευής δημοσίων έργων, οι οποίες συμμετείχαν σε συμφωνία ή/και εναρμονισμένη πρακτική και δεν υπάχθηκαν στη διαδικασία της Διευθέτησης1, με στόχο τη χειραγώγηση του διαγωνισμού για το έργο «5ο Ενιαίο Λύκειο Λαμίας (Τμ. Α1 και Β)» που δημοπρατήθηκε την 14.03.2011 όσον αφορά τον καθορισμό α) αναδόχου και β) προσφοράς με τη χαμηλότερη δυνατή έκπτωση. Ως αποτέλεσμα, οι εμπλεκόμενες επιχειρήσεις της παρούσας συμμετείχαν σε παράβαση του άρθρου 1 του Ν. 703/1977 (ή/και 1 του Ν. 3959/2011).
15. Α. ΤΑ ΕΡΕΥΝΩΜΕΝΑ ΜΕΡΗ Α.1 ΕΡΓΟΔΥΝΑΜΙΚΗ ΠΑΤΡΩΝ ΑΤΕ
16. Η εταιρεία ΕΡΓΟΔΥΝΑΜΙΚΗ ΠΑΤΡΩΝ ΑΝΩΝΥΜΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΕΛΕΤΩΝ ΚΑΤΑΣΚΕΥΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ, με δ.τ. ΕΡΓΟΔΥΝΑΜΙΚΗ ΠΑΤΡΩΝ ΑΤΕ (εφεξής και «ΕΡΓΟΔΥΝΑΜΙΚΗ»), συστάθηκε το 19932, εδρεύει στην Πάτρα και δραστηριοποιείται στην ανάληψη και εκτέλεση πάσης φύσης τεχνικών έργων δημόσιων, δημοτικών, ιδιωτικών και γενικά νομικών προσώπων δημόσιου ή ιδιωτικού δικαίου και φυσικών προσώπων ή οργανισμών ή συνεταιρισμών πάσης φύσης.
17. Κατά την περίοδο του διαγωνισμού, το έτος 2011, η εταιρεία διέθετε τα ακόλουθα εργοληπτικά πτυχία ανά κατηγορία έργων Μ.Ε.ΕΠ.: Οδοποιίας (4η τάξη), Οικοδομικών (4η τάξη), Υδραυλικών (4η τάξη), Ηλεκτρομηχανολογικά (εφεξής και «Η/Μ») (3η τάξη), Βιομηχανικών Ενεργειακών (3η τάξη) και Λιμενικών (2η τάξη).
18. Σύμφωνα με απόφαση του από 30.06.2007 ΔΣ, νόμιμος εκπρόσωπός της για πέντε έτη είναι […] καθώς και οι […]. Η εταιρεία δεσμεύεται με μόνη την υπογραφή […] ή των δύο από κοινού υπογραφών […] (ΦΕΚ 8214 /18.7.2007 τεύχος ΑΕ και ΕΠΕ).
19. Ο κύκλος εργασιών της εταιρείας για το έτος 2011, […]3, συμπεριλαμβανομένων και των Κοινοπραξιών (εφεξής και «Κ/Ξ»), σύμφωνα με τον δημοσιευμένο ισολογισμό της εταιρείας, ανήλθε σε […]
20. Βλ. σχετικά την υπ’ αριθ. 674/2018 Απόφαση της Επιτροπής Ανταγωνισμού (εφεξής και «ΕΑ») στην Ενότητα Δ κατωτέρω. 2 Βλ. ιστότοπο εταιρείας www.ergodyn.eu. 3 Βλ. σχετικά και το υπ’ αριθμ. πρωτ. 143/09.03.2020 Συμπληρωματικό Υπόμνημα της εταιρείας, σκ.
21. 4 Βλ. σχετικά την υπ’ αριθ. πρωτ. 246/15.05.2020 επιστολή της εταιρείας ΕΡΓΟΔΥΝΑΜΙΚΗ. 1 6 / 154 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Α.2 ΤΕΚΑΛ ΑΕ
22. Η εταιρεία ΤΕΚΑΛ ΑΝΩΝΥΜΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ, με δ.τ. ΤΕΚΑΛ ΑΕ (εφεξής και «ΤΕΚΑΛ»), ιδρύθηκε, σύμφωνα με την Hellastat, το 1990 και εδρεύει στη Βούλα Αττικής. Δραστηριοποιείται κυρίως στον τομέα κατασκευής υποδομών για λιμενικά, αλλά και δημόσια έργα (εμπειρία σε βιομηχανικά και ηλεκτρομηχανολογικά), είτε μόνη της ή σε κοινοπραξία.
23. Το 2013 η εταιρεία ΤΕΚΑΛ5 απορρόφησε τον κατασκευαστικό κλάδο της εταιρείας ΘΕΜΙΣΤΟΚΛΕΙΟΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ ΑΤΕ. Θυγατρικές εταιρείες της ΤΕΚΑΛ σήμερα είναι οι: ΤΕΚΣΕΡΤ ΑΕ, ΤΕΚΑΛ ΑΙΟΛΙΚΗ ΟΕ, ΚΟΛΙΟΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΕΠΕ, ΝΔΠ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΕΠΕ.
24. Κατά την περίοδο του διαγωνισμού, το έτος 2011, η εταιρεία διέθετε εργοληπτικό πτυχίο 3ης τάξης στα Έργα Οδοποιίας, 4ης στα Οικοδομικά, 3ης στα Υδραυλικά, 1ης στα Λιμενικά, 4ης στα Η/Μ και 2ης στα Βιομηχανικά Ενεργειακά.
25. Σύμφωνα με απόφαση του από 10.04.2007 ΔΣ, νόμιμος εκπρόσωπός της για πέντε έτη είναι […] (ΦΕΚ 2887/3.5.2007 τεύχος ΑΕ και ΕΠΕ).
26. Ο κύκλος εργασιών της εταιρείας για το έτος 2011, σύμφωνα με τον δημοσιευμένο ισολογισμό της εταιρείας, ανήλθε σε περίπου 14,2 εκατ. €
27. Ο κύκλος εργασιών της εταιρείας από δημόσια έργα, συμπεριλαμβανομένων και των Κ/Ξ, για το έτος 2011, ανήλθε σε […] €
28. Α.3 ΛΑΚΩΝ ΑΤΕ
29. Η εταιρεία ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΜΙΧΑΛΙΤΣΗΣ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗ ΕΡΓΟΛΗΠΤΙΚΗ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ με δ.τ. ΛΑΚΩΝ ΑΤΕ (εφεξής και «ΛΑΚΩΝ») συστάθηκε, σύμφωνα με το Γενικό Εμπορικό Μητρώο (εφεξής και Γ.Ε.ΜΗ.), το 1994 και εδρεύει στο Δήμο Αθηναίων. Ως καταστατικό σκοπό, μεταξύ άλλων, η εταιρεία διατηρεί έως σήμερα την κατασκευή δημόσιων και ιδιωτικών τεχνικών έργων ενώ προστέθηκαν το 2007 η παραγωγή και διάθεση ηλεκτρικής ενέργειας από φωτοβολταϊκά συστήματα και το 2008 η εκμετάλλευση ξενοδοχειακών μονάδων και αγροτικών εκτάσεων.
30. Κατά την περίοδο του διαγωνισμού, το έτος 2011, η εταιρεία κατείχε 4ης τάξης εργοληπτικό πτυχίο στις εξής κατηγορίες έργων Μ.Ε.ΕΠ: Οδοποιίας, Οικοδομικών, Υδραυλικών, Λιμενικών, Η/Μ, 3ης τάξης στα Βιομηχανικά Ενεργειακά έργα και 1ης στα έργα Πρασίνου.
31. Σύμφωνα με το από 30.06.2009 Πρακτικό ΔΣ, […] (ΦΕΚ 10208/ 21.08.2009 τεύχος ΑΕ και ΕΠΕ). Στοιχεία από τον ιστότοπο της εταιρείας www.tekal.gr. Βλ. ισολογισμό της εταιρείας για το έτος 2012 από το www.et.gr. 7 Βλ. σχετικά τις υπ’ αριθ. πρωτ. 240/14.05.2020, 291/16.06.2020, 299/24.06.2020, 309/01.07.2020 επιστολές της εταιρείας. 5 6 7 / 154 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
32. Κατά το 2011 ο […] κατέχει το […]% των μετοχών της εταιρείας και το υπόλοιπο […]% κατέχει ο […].
33. […] συμμετέχει με ποσοστό […]% στη μετοχική σύνθεση άλλης τεχνικής εταιρείας με επωνυμία «ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΜΙΧΑΛΙΤΣΗΣ ΕΡΓΑ» και δ.τ. Π.Ι.Μ.ΕΡ. ΑΝΩΝΥΜΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ, […]
35. Ο κύκλος εργασιών της για το έτος 2011, σύμφωνα με τον δημοσιευμένο ισολογισμό της εταιρείας, ανήλθε σε περίπου 3,4 εκατ. €. Ο κύκλος εργασιών της εταιρείας από δημόσια έργα, συμπεριλαμβανομένων και των Κ/Ξ, για το έτος 2011, ανήλθε σε […] €
36. Α.4 ΧΩΡΟΤΕΧΝΙΚΗ
37. Η εταιρεία ΧΩΡΟΤΕΧΝΙΚΗ ΑΝΩΝΥΜΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡEΙΑ (εφεξής και «ΧΩΡΟΤΕΧΝΙΚΗ») ιδρύθηκε το 199810 και εδρεύει στον Άλιμο Αττικής. Δραστηριοποιείται, στην ανάληψη/εκτέλεση δημοσίων και ιδιωτικών έργων, στην αξιοποίηση/εκμετάλλευση ακινήτων και στη συμμετοχή σε κάθε είδους βιομηχανικές, ναυτιλιακές και ξενοδοχειακές επιχειρήσεις.
38. Κατά την περίοδο του διαγωνισμού, το έτος 2011, η εταιρεία διέθετε εργοληπτικά πτυχία 4ης τάξης στις εξής κατηγορίες Μ.Ε.ΕΠ.: Οδοποιίας, Οικοδομικών Έργων, Υδραυλικών, Λιμενικών, Η/Μ και Βιομηχανικών Ενεργειακών.
39. Σύμφωνα με το σχετικό Πρακτικό ΔΣ, νόμιμος εκπρόσωπός της έως τις 30.06.2012 […] (ΦΕΚ 12381/24.10.2007 τεύχος ΑΕ και ΕΠΕ).
40. Ο κύκλος εργασιών της για το έτος 2011, σύμφωνα με τους δημοσιευμένους ισολογισμούς της εταιρείας, ανήλθε σε περίπου 6,8 εκατ. €. Ο κύκλος εργασιών της εταιρείας από δημόσια έργα, συμπεριλαμβανομένων και των Κ/Ξ, για το έτος 2011, ανήλθε σε […] €
41. Α.5 ΣΤΑΘΗΣ ΚΟΚΚΙΝΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ 2020 ΑΕ
42. Η ΣΤΑΘΗΣ ΚΟΚΚΙΝΗΣ - ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ 2020 ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ, με δ.τ. ΣΤΑΘΗΣ ΚΟΚΚΙΝΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ 2020 Α.Ε. (εφεξής και «ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ 2020») ιδρύθηκε το 1991 με τη συγχώνευση πολλών ατομικών και ομόρρυθμων εταιρειών κατασκευής Δημοσίων έργων. Η έδρα της βρίσκεται στο νομό Αττικής στην περιοχή του Χαλανδρίου.
43. Το […]% των μετοχών της εταιρείας ανήκει στον […], το […]% στην […], το […]% στον […] και το υπόλοιπο […]% στην […].
44. Κατά την περίοδο του διαγωνισμού, το έτος 2011, η εταιρεία διέθετε τα ακόλουθα εργοληπτικά πτυχία ανά κατηγορία έργων Μ.Ε.ΕΠ.: Οδοποιίας (4 η τάξη), Οικοδομικών (4η Βλ. το υπ’ αριθ.πρωτ. 1038/13.2.2018 έγγραφο της εταιρείας ΛΑΚΩΝ. Βλ. σχετικά την υπ’ αριθ. πρωτ. 264/25.05.2020 επιστολή της εταιρείας ΛΑΚΩΝ. 10 Βλ. σχετικά http://www.xorotexniki.gr/gr/default.aspx. 11 Βλ. σχετικά την υπ’ αριθ. πρωτ. 236/12.05.2020 επιστολή της εταιρείας ΧΩΡΟΤΕΧΝΙΚΗ. 8 9 8 / 154 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ τάξη), Υδραυλικών (4η τάξη), Η/Μ (4η τάξη), Βιομηχανικών Ενεργειακών (4η τάξη), Λιμενικών (4η τάξη).
45. Σύμφωνα με το από 30.06.2009 Πρακτικό του ΔΣ της εταιρείας, […] οι οποίοι εκπροσωπούν την εταιρεία από κοινού ή ο καθένας ξεχωριστά (ΦΕΚ υπ’αριθ. 10408/28.8.2009).
46. Ο κύκλος εργασιών της εταιρείας για το έτος 2011, […], συμπεριλαμβανομένων και των Κ/Ξ, σύμφωνα με τον δημοσιευμένο ισολογισμό της εταιρείας, ανήλθε σε […] €
47. Α.6 ΒΑΛΤΕΣΙΝΙΚΟ ΑΤΕΞΕΒΕ
48. Η τεχνική εταιρεία ΒΑΛΤΕΣΙΝΙΚΟ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ με δ.τ. ΒΑΛΤΕΣΙΝΙΚΟ ΑΤΕΞΕΒΕ (εφεξής και «ΒΑΛΤΕΣΙΝΙΚΟ») ιδρύθηκε το 2002, με έδρα στο Χαλάνδρι Αττικής και το 2017 κηρύχτηκε σε κατάσταση πτώχευσης, σύμφωνα με την υπ’ αριθ. πρωτ. 12528/27.7.2017 ανακοίνωση Γ.Ε.ΜΗ. και την υπ’αριθ. 3190/2017 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Πειραιώς, με ημέρα παύσης πληρωμών την 31.12.
50. Κατά την περίοδο του διαγωνισμού, το έτος 2011, η εταιρεία διέθετε 3ης τάξης εργοληπτικά πτυχία στις εξής κατηγορίες έργων Μ.Ε.ΕΠ: Οδοποιίας, Οικοδομικών, Υδραυλικών, Λιμενικών, Η/Μ και Βιομηχανικών Ενεργειακών.
51. Σύμφωνα με το από 30.06.2010 Πρακτικό ΔΣ, […]. Οι ως άνω εκπροσωπούν την εταιρεία ενεργώντας από κοινού ή ο καθένας ξεχωριστά (ΦΕΚ 10147/1.9.2010 τεύχος ΑΕ και ΕΠΕ).
52. Σύμφωνα με τις απαντήσεις των […] μετόχων της εταιρείας ([…])13 οι μετοχές τους στην εταιρεία ανέρχονταν κατά το 2011 σε […] και […] αντίστοιχα, οι οποίες στο σύνολο των 22.500 μετοχών14 μεταφράζονται σε μερίδια […]% και […]% αντίστοιχα.
53. Ο κύκλος εργασιών της εταιρείας για το έτος 2011, […], συμπεριλαμβανομένων και των Κ/Ξ, σύμφωνα με τον δημοσιευμένο ισολογισμό της εταιρείας, ανήλθε σε […] €
54. Α.7 ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ ΙΛΙΣΣΟΣ ΑΤΕ
55. Η τεχνική εταιρεία ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ ΙΛΙΣΣΟΣ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ και δ.τ. ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ ΙΛΙΣΣΟΣ Α.Τ.Ε. (εφεξής και «ΙΛΙΣΣΟΣ ΑΤΕ») έχει έδρα στο δήμο Αγ. Παρασκευής Αττικής.
56. Κατά την περίοδο του διαγωνισμού, το έτος 2011, η εταιρεία διέθετε 4ης τάξης εργοληπτικά πτυχία στις εξής κατηγορίες έργων Μ.Ε.ΕΠ: Οδοποιίας, Οικοδομικών, Υδραυλικών, Η/Μ ενώ 1ης τάξης πτυχίο στα Λιμενικά έργα και 2ης στα Βιομηχανικά Ενεργειακά. Σύμφωνα με την εταιρεία «[…]». Βλ. σχετικά την υπ’ αριθ. πρωτ. 263/25.05.2020 επιστολή της εταιρείας ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ 2020, σελ.
57. 13 Βλ. τις υπ’ αριθ. πρωτ. 1820 και 1821/19.3.2018 επιστολές της εταιρείας. 14 Σύμφωνα με το καταστατικό της εταιρείας που προσκομίστηκε από τη σύνδικο πτώχευσης με την υπ’ αριθ. πρωτ. 1968/26.3.2018 επιστολή. 15 Βλ. σχετικά την υπ’ αριθ. πρωτ. 267/26.05.2020 επιστολή της εταιρείας ΒΑΛΤΕΣΙΝΙΚΟ. 12 9 / 154 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
58. Σύμφωνα με το από 01.07.2010 Πρακτικό της ΔΣ της εταιρείας, νόμιμοι εκπρόσωποί της για […], ενεργώντας ο καθένας ατομικά (ΦΕΚ υπ’αριθ. 10608/10.9.2010 τεύχος ΑΕ και ΕΠΕ).
59. Ιδίων συμφερόντων με την εταιρεία ΙΛΙΣΣΟΣ ΑΤΕ είναι και η ξενοδοχειακή εταιρεία με την επωνυμία ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΙΛΙΣΣΟΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ16 με δ.τ. ΤΕΧΝΙΚΗ-ΕΜΠΟΡΙΚΗ-ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΙΛΙΣΣΟΣ Α.Ε. (εφεξής και «ΙΛΙΣΣΟΣ»), η οποία το 2011 είχε […]. Εκπρόσωποι της εταιρείας, όπως προκύπτει από το 30.6.2008 πρακτικό ΔΣ, μέχρι την 30.6.2011, είναι […] και […], ενεργώντας ο καθένας ξεχωριστά (ΦΕΚ υπ’άριθμ.10154/3.9.2008 τεύχος ΑΕ και ΕΠΕ).
60. Ο κύκλος εργασιών της εταιρείας για το έτος 2011, […], συμπεριλαμβανομένων και των Κ/Ξ, σύμφωνα με τον δημοσιευμένο ισολογισμό της εταιρείας, ανήλθε σε […] €
61. Α.8 ΠΥΘΑΓΟΡΑΣ ΑΤΕ
62. Η εταιρεία ΠΥΘΑΓΟΡΑΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ με δ.τ. ΠΥΘΑΓΟΡΑΣ ΑΤΕ (εφεξής και «ΠΥΘΑΓΟΡΑΣ») ιδρύθηκε το 2001 με έδρα την Καλαμαριά του νομού Θεσσαλονίκης και κύρια δραστηριότητα τις κατασκευές έργων. Το 2009 απορρόφησε την κατασκευαστική εταιρεία ΔΙΣΤΗΛΟΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ με δ.τ. ΔΙΣΤΗΛΟΣ ΑΤΕ.
63. Κατά την περίοδο του διαγωνισμού, το έτος 2011, η εταιρεία διέθετε τα ακόλουθα εργοληπτικά πτυχία ανά κατηγορία Μ.Ε.ΕΠ: Οδοποιίας (3η τάξη), Οικοδομικών (4η τάξη), Υδραυλικών (3η τάξη), Λιμενικών (4η τάξη), Η/Μ (4η τάξη) και Βιομηχανικών Ενεργειακών (3η τάξη).
64. Σύμφωνα με το από 29.06.2010 Πρακτικό ΔΣ, νόμιμοι εκπρόσωποί της εταιρείας μέχρι την 29.6.2013, είναι ο […] και […], ενεργώντας ο καθένας ξεχωριστά (ΦΕΚ 7545/13.7.2010 τεύχος ΑΕ και ΕΠΕ).
65. Ο κύκλος εργασιών της για το έτος 2011, σύμφωνα με τον δημοσιευμένο ισολογισμό της εταιρείας, ανήλθε σε περίπου 1,1 εκατ. €. Β. Η ΑΥΤΕΠΑΓΓΕΛΤΗ ΕΡΕΥΝΑ ΤΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ
66. Αφορμή για την εκκίνηση της αυτεπάγγελτης έρευνας της Υπηρεσίας υπήρξε επιστολή ηλεκτρονικού ταχυδρομείου18 με θέμα «sos ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΡΓΑ!»19 και ημερομηνία αποστολής η 13.03.
67. Σε αυτήν επισυνάπτεται ανυπόγραφο το έντυπο καταγγελίας της ΕΑ με ημερομηνία, 11.03.2011, η οποία αναφέρει τα εξής: Σύμφωνα με τα υπ’αριθ.πρωτ. 1825 και 1827/19.3.2018 έγγραφα παροχής στοιχείων, οι […] μέτοχοι […] κατέχουν κατά το 2011 το […] της τεχνικής κατασκευαστικής ΙΛΙΣΣΟΣ. Οι […] αυτοί μέτοχοι κατείχαν […] της ξενοδοχειακής ΙΛΙΣΣΟΣ μέχρι και τον Σεπτ. του 2011 όταν το ποσοστό τους […]% στο μετοχικό κεφάλαιο της ξενοδοχειακής. 17 Βλ. σχετικά την υπ’ αριθ. πρωτ. 248/18.05.2020 επιστολή της εταιρείας ΙΛΙΣΣΟΣ. 18 Από την ηλεκτρονική διεύθυνση […] και όνομα χρήστη «[…]». 19 Βλ. σχετικά την υπ’ αριθ. πρωτ. 1553/14.03.2011 ανυπόγραφη επιστολή. 16 10 / 154 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ «Θα ήθελα να σας ενημερώσω ότι ο διαγωνισμός ανάδειξης αναδόχου για την κατασκευή του έργου με τίτλο «5ο Ενιαίο Λύκειο Λαμίας (ΤΜ Α1κ Β) που θα διεξαχθεί στις 14/3/2011 από την Περιφερειακή Ενότητα Φθιώτιδος είναι στημένος στις 9/3/2011 εκπρόσωποι όλως των εταιρειών που είχαν πάρει τεύχη συμμετοχής στο διαγωνισμό (61 εταιρίες) συναντήθηκαν στην Αθήνα στο ξενοδοχείο (ilissos hotel Καλλιρόης 72) και ώρα 17.00 . Εκεί συζητήθηκε ότι το έργο θα παρθεί από μια ομάδα εταιρειών και στις υπόλοιπες εταιρίες θα μοιραστεί ένα ποσό της τάξεως του 3% του προϋπολογισμού που είναι 6.504.065,00 ευρώ χωρίς το ΦΠΑ. Κάποιοι διαφώνησαν απειλήθηκαν από τους Εκπροσώπους της «ανάδοχης ομάδας» με απειλές κατά της σωματικής τους ακεραιότητας και αναγκάστηκαν να συμφωνήσουν. Η ομάδα που με παράνομο τρόπο αποφάσισε ότι θα είναι ανάδοχος είναι οι εταιρίες Α) (Λατομική α.τ.ε. με έδρα το Ηράκλειο Κρήτης και εκπρόσωπο τον […]) Β) (ΙΛΙΟΝ ΕΛΛΚΑΤ α.τ.ε. με έδρα Αττική και εκπρόσωπο τον […]) Γ) (ΤΕΚΑ α.τ.ε με έδρα Αθήνα και εκπρόσωπο τον […]) Δ) (ΛΑΚΩΝ α.τ.ε. με έδρα Αθήνα και εκπρόσωπο τον […]) Ε) […] Ζ) (ΕΡΓΟΔΥΝΑΜΙΚΗ ΠΑΤΡΩΝ α.τ.ε. με έδρα την Πάτρα και εκπρόσωπο τον […]) Η) (ΕΛΕΚΤΡΟΜΕΚ α.τ.ε. με έδρα Αττική και εκπρόσωπο […]) Επειδή η υπηρεσία δεν δέχεται πολλούς αναδόχους η ομάδα θα διαλέξει δυο από τις παραπάνω εταιρίας για να κάνουν κοινοπραξία μεταξύ τους και οι άλλες 5 ενώ θα έχουν μερίδιο στο έργο που θα το κατοχυρώσουν με συμφωνητικά μεταξύ τους. Η μια εταιρεία στο ανάδοχο σχήμα θα είναι η Λατομική α.τ.ε. και η άλλη δεν έχει αποφασιστεί ακόμα. Η έκπτωση που θα δοθεί στη δημοπρασία αποφασίστηκε να μην ξεπερνά το 13% ενώ αντίστοιχο έργο που δημοπρατήθηκε στη Λάμια στις 19/1/2010 η έκπτωση που ανέδειξε την ανάδοχο εταιρία ήταν 51%. Το έργο ήταν το « ΕΝΙΑΙΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑ (ΓΥΜΝΑΣΙΟ-ΛΥΚΕΙΟ) ΛΑΜΙΑΣ»».
68. Από την έρευνα της Γενικής Διεύθυνσης Ανταγωνισμού (εφεξής και «ΓΔΑ») στον ιστότοπο του Πανελληνίου Συνδέσμου Ανωνύμων Περιορισμένης Ευθύνης & Προσωπικών Τεχνικών Εταιρειών (εφεξής και «ΣΑΤΕ»), όπου δημοσιεύονται τα αποτελέσματα διαγωνισμών όλης της χώρας για έργα με προϋπολογισμό άνω των €2.000.000, προέκυψε ότι όντως ο διαγωνισμός για το έργο «5ο Ενιαίο Λύκειο Λαμίας (Τμ. Α1 και Β)» έλαβε χώρα στις 14.3.2011 (την επομένη της αποστολής του ηλεκτρονικού μηνύματος) με πρώτο μειοδότη την Κ/Ξ των εταιρειών ΙΛΙΟΝ ΕΛΛΚΑΤ - ΛΑΤΟΜΙΚΗ (με έκπτωση 12,77%), δεύτερο μειοδότη την Κ/Ξ ΩΡΙΩΝ - ΕΛΕΚΤΡΟΜΕΚ (με έκπτωση 12,12%), τρίτο μειοδότη την εταιρεία ΛΑΚΩΝ (με έκπτωση 11,56%), τέταρτο μειοδότη την ΧΩΡΟΤΕΧΝΙΚΗ (με έκπτωση 11,23%), πέμπτο μειοδότη την ΤΕΚΑΛ (με έκπτωση 10,31%), έκτο μειοδότη την ΤΕΚΑ (με έκπτωση 10%), έβδομο μειοδότη την ΕΡΓΟΔΥΝΑΜΙΚΗ (με έκπτωση 9,75%) και όγδοο μειοδότη την εταιρεία ΠΑΤΙΔΗΣ (με έκπτωση 5%). 11 / 154 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
69. Κατόπιν της διαπίστωσης από τη ΓΔΑ ότι οι πληροφορίες του ηλεκτρονικού μηνύματος ήταν στην συντριπτική τους πλειοψηφία ακριβείς, κρίθηκε σκόπιμη η διεξαγωγή επιτόπιων αιφνιδιαστικών ελέγχων στις έδρες των εργοληπτικών εταιρειών που συμμετείχαν στον υπό έλεγχο διαγωνισμό καθώς και στο ξενοδοχείο ΙΛΙΣΣΟΣ όπου προηγήθηκε συνάντηση των εταιρειών.
70. Ειδικότερα, η ΓΔΑ, στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων της, πραγματοποίησε επιτόπιους αιφνιδιαστικούς ελέγχους, σε πρώτη φάση 06.04.2011 στο ξενοδοχείο ΙΛΙΣΣΟΣ20 και στις έδρες των εταιρειών ΙΛΙΟΝ ΕΛΛΚΑΤ21, ΛΑΤΟΜΙΚΗ22, ΛΑΚΩΝ23, ΕΛΕΚΤΡΟΜΕΚ24 καθώς επίσης και στην εταιρεία ΒΑΛΤΕΣΙΝΙΚΟ25 έπειτα από τη διαπίστωση ότι το τιμολόγιο κατά τη συνάντηση των εταιρειών στο ξενοδοχείο ΙΛΙΣΣΟΣ εκδόθηκε στο όνομα της εν λόγω εταιρείας.
71. Κατά τους ανωτέρω επιτόπιους ελέγχους συλλέχθηκαν έγγραφα και ελήφθησαν ανωμοτί καταθέσεις, τα οποία αποτελούν ενδείξεις εμπλοκής και άλλων εργοληπτικών εταιρειών σε αντιανταγωνιστικές πρακτικές σχετικά με τον ανωτέρω δημόσιο διαγωνισμό, με αποτέλεσμα να κριθεί απαραίτητη η διεξαγωγή μιας δεύτερης φάσης αιφνιδιαστικών επιτόπιων ελέγχων. Η δεύτερη φάση των ελέγχων διενεργήθηκε στις 14.4.2011 στις έδρες των εργοληπτικών εταιρειών ΛΑΚΩΝ26 και ΙΛΙΟΝ ΕΛΛΚΑΤ27 (οι οποίες είχαν ελεγχθεί και στην πρώτη φάση) καθώς και στις έδρες των εταιρειών ΤΕΚΑ28, ΤΕΚΑΛ29 και ΕΡΓΟΔΥΝΑΜΙΚΗ30 (οι οποίες ελέγχονταν για πρώτη φορά).
72. Στις 9.5.2011 η ΓΔΑ απέστειλε επιστολή 31 στην ηλεκτρονική διεύθυνση του φερόμενου αποστολέα της ηλεκτρονικής επιστολής […] με σκοπό να ζητήσει περαιτέρω πληροφορίες, στην οποία όμως δεν έλαβε απάντηση.
73. Στοιχεία αναφορικά με τον διαγωνισμό, τη διενέργειά του και την εξέλιξη του έργου που δημοπρατήθηκε, ζητήθηκαν από την Υπηρεσία που ήταν υπεύθυνη για τη διεξαγωγή του διαγωνισμού, αλλά και επιβλέπουσα ή διευθύνουσα Υπηρεσία για την κατασκευή του έργου, σύμφωνα με τη διακήρυξη της δημοπρασίας για την επιλογή ανάδοχου για την κατασκευή του έργου, ήτοι από τη Διεύθυνση Τεχνικών Έργων της Περιφερειακής Ενότητας Φθιώτιδας (τέως Διεύθυνση Τεχνικών Υπηρεσιών της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης Φθιώτιδας).
74. Επίσης, κρίθηκε σκόπιμη η λήψη ανωμοτί καταθέσεων από συγκεκριμένα στελέχη εργοληπτικών εταιρειών (Πίνακας 1). Συγκεκριμένα, σε ανωμοτί κατάθεση /παροχή εξηγήσεων κλήθηκαν από τη ΓΔΑ τα κάτωθι στελέχη των εταιρειών: Βλ. την υπ’ αριθ. πρωτ. οικ.2007/01.04.2011 εντολή ελέγχου. Βλ. την υπ’ αριθ. πρωτ. οικ.2008/01.04.2011 εντολή ελέγχου. 22 Βλ. την υπ’ αριθ. πρωτ. οικ.2010/01.04.2011 εντολή ελέγχου. 23 Βλ. την υπ’ αριθ. πρωτ. οικ.2009/01.04.2011 εντολή ελέγχου. 24 Βλ. την υπ’ αριθ. πρωτ. οικ.2011/01.04.2011 εντολή ελέγχου. 25 Βλ. την υπ’ αριθ. πρωτ. οικ.2132/06.04.2011 εντολή ελέγχου. 26 Βλ. την υπ’ αριθ. πρωτ. οικ.2255/12.04.2011 εντολή ελέγχου. 27 Βλ. την υπ’ αριθ. πρωτ. οικ.2256/12.04.2011 εντολή ελέγχου. 28 Βλ. την υπ’ αριθ. πρωτ. οικ.2257/12.04.2011 εντολή ελέγχου. 29 Βλ. την υπ’ αριθ. πρωτ. οικ.2258/12.04.2011 εντολή ελέγχου. 30 Βλ. την υπ’ αριθ. πρωτ. οικ.2259/12.04.2011 εντολή ελέγχου. 31 Βλ. την υπ’ αριθ. πρωτ. 2737/9.5.2011 επιστολή της ΓΔΑ. 20 21 12 / 154 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Πίνακας 1 Ανωμοτί καταθέσεις στελεχών εργοληπτικών εταιρειών α/α Ονοματεπώνυμο Επιχείρηση Ιδιότητα / Θέση στην επιχείρηση Ημερομηνία κατάθεσης 1 […] ΙΛΙΟΝ ΕΛΛΚΑΤ ΑΤΕ […] 17.04.2013 2 […] […] 17.04.2013 3 […] […] 17.04.2013 4 […] […] 25.01.2018 ΕΛΕΚΤΡΟΜΕΚ ΑΕ ΛΑΚΩΝ ΑΤΕ ΠΥΘΑΓΟΡΑΣ ΑΤΕ
75. Συμπληρωματικά στοιχεία αναφορικά με τη συμμετοχή τους στον εν λόγω διαγωνισμό καθώς και σε άλλους παρόμοιους, ζήτησε η ΓΔΑ από τις εταιρείες ΛΑΤΟΜΙΚΗ, ΤΕΚΑ, ΕΡΓΟΔΥΝΑΜΙΚΗ, ΤΕΚΑΛ, ΧΩΡΟΤΕΧΝΙΚΗ, ΩΡΙΩΝ και ΠΑΤΙΔΗΣ32, ενώ ανάλογα στοιχεία ζήτησε η ΓΔΑ και από τις […] (εφεξής και […]), […] (εφεξής και […]), […] (εφεξής και […]), […] (εφεξής και […]), […] (εφεξής και […]), […] (εφεξής και […]), […] (εφεξής και […]), ΠΥΘΑΓΟΡΑΣ και […] (εφεξής και […])33, οι οποίες αν και είχαν λάβει τεύχη δημοπράτησης δεν συμμετείχαν τελικά στον υπό εξέταση διαγωνισμό.
76. Τέλος, επιστολές παροχής στοιχείων απεστάλησαν34 στην ανάδοχο Κ/Ξ ΙΛΙΟΝ ΕΛΛΚΑΤ – ΛΑΤΟΜΙΚΗ, στον σύνδεσμο ΣΑΤΕ, στο ξενοδοχείο ΙΛΙΣΣΟΣ, στη ΒΑΛΤΕΣΙΝΙΚΟ καθώς και φυσικά πρόσωπα – εκπροσώπους εταιρειών. Γ. ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΟΥ ΧΕΙΡΑΓΩΓΗΜΕΝΟΥ ΕΡΓΟΥ35
77. Η Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Φθιώτιδας (νυν Περιφερειακή Ενότητα Φθιώτιδας) (εφεξής και Αναθέτουσα Αρχή) προκήρυξε την 01.03.2011, ανοικτό διαγωνισμό για την ανάθεση του έργου «5ο ΕΝΙΑΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΛΑΜΙΑΣ (ΤΜ. Α1 ΚΑΙ Β)» με προϋπολογισμό €8.000.000 με Φ.Π.Α
79. Το έργο αφορούσε την κατασκευή σχολικού συγκροτήματος δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης στην πόλη της Λαμίας και σήμερα θεωρείται περατωμένο
80. Το τμήμα Α1 περιλαμβάνει τις βασικές λειτουργίες του συνολικού σχολικού συγκροτήματος και αποτελείται από 4 κτίρια, 13 αίθουσες διδασκαλίας, 4 αίθουσες εργαστηρίων φυσικοχημείας, 1 αίθουσα πληροφορικής και 2 αίθουσες τεχνολογίας, ενώ το τμήμα Β περιλαμβάνει το κτίριο του γυμναστηρίου με τους βοηθητικούς χώρους, καθώς επίσης και το κτίριο των ξένων γλωσσών. Αναθέτουσα αρχή και φορέας κατασκευής του έργου ήταν η Νομαρχιακή Βλ. αντίστοιχα τις υπ’ αριθ. πρωτ. 8621/1.11.2013, 8622/1.11.2013, 8623/1.11.2013, 8624/1.11.2013, 8625/1.11.2013, 8626/1.11.2013 και 8627/1.11.2013 επιστολές της ΓΔΑ. 33 Βλ. αντίστοιχα τις υπ’ αριθ. πρωτ. 8628/1.11.2013, 8629/1.11.2013, 8630/1.11.2013, 8631/1.11.2013, 8632/1.11.2013, 8633/1.11.2013, 8634/1.11.2013, 8635/1.11.2013 και 8636/1.11.2013 επιστολές της ΓΔΑ. 34 Βλ. τις υπ’ αριθ. πρωτ. 5685/9.10.2017, 5687/9.10.2017, 1599/9.3.2018, 1601/9.3.2018, 1518/6.3.2018, 1742/15.3.2018 και 1743/15.3.2018 επιστολές της ΓΔΑ. 35 Βλ. τις υπ’ αριθ. πρωτ. 4657/14.7.2011, 4775/21.7.2011, 18.1.2013 και 630/21.1.2013 επιστολές. 36 Βλ. την σχετική διακήρυξη της δημοπρασίας, η οποία επισυνάπτεται στην υπ’αριθ. πρωτ. 4657/14.07.2011 απαντητική επιστολή της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας, στη ΓΔΑ. 37 Βλ. την υπ’ αριθ. πρωτ. 6059/19.10.2017 απαντητική επιστολή της ΙΛΙΟΝ ΕΛΛΚΑΤ στη ΓΔΑ. 32 13 / 154 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Αυτοδιοίκηση Φθιώτιδας, ενώ προϊστάμενη αρχή ήταν η Διεύθυνση Τεχνικών Υπηρεσιών της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης Φθιώτιδας (νυν Διεύθυνση Τεχνικών Υπηρεσιών Περιφερειακής Ενότητας Φθιώτιδας), με έδρα τη Λαμία.
81. Στην διακήρυξη δημοπρασίας ορίζεται ότι η επιλογή του αναδόχου του έργου θα γίνει σύμφωνα με την «ανοικτή διαδικασία» των άρθρων 111 παρ. 10 περ. α) και 123 του νόμου 3669/08 και υπό τις προϋποθέσεις του νόμου αυτού. Η οικονομική προσφορά των διαγωνιζομένων θα υποβληθεί με το σύστημα των επί μέρους ποσοστών έκπτωσης του άρθρου 6 του ν.3669/
82. Κριτήριο για την ανάθεση της σύμβασης είναι η χαμηλότερη τιμή, όπως ορίζεται ειδικότερα στο άρθρο 26 του ν.3669/
84. Το έργο αποτελούνταν από τις ακόλουθες δυο κατηγορίες εργασιών: α) ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΩΝ με προϋπολογισμό €4.915.039,64 (χωρίς Φ.Π.Α.) β) ΗΛΕΚΤΡΟΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΚΩΝ (Η/Μ) με προϋπολογισμό €1.459.201,31 (χωρίς Φ.Π.Α.).
85. Η χρηματοδότηση του έργου έγινε από το ΕΙΔΙΚΟ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Ν. Φθιώτιδας με κωδικό ΣΑΕ540 (σε ποσοστό 92,5%) και από ίδιους πόρους της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης Φθιώτιδας (σε ποσοστό 7,5%).
86. Δικαίωμα συμμετοχής στο διαγωνισμό, σύμφωνα με τη διακήρυξη, είχαν: Α. Εργοληπτικές επιχειρήσεις, είτε μεμονωμένα είτε σε κοινοπρακτικό σχήμα, εφόσον πληρούσαν τις εξής προϋποθέσεις: α) οι εγγεγραμμένες στο Μ.Ε.ΕΠ. της ΓΓΔΕ του Υ.ΠΕ.ΧΩ.ΔΕ και ανήκαν για μεν την κατηγορία ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΩΝ στην 4η ή 5η τάξη ανεξαρτήτως έδρας τους, για δε την κατηγορία Η/Μ στην 2η, 3η ή 4η τάξη ανεξαρτήτως έδρας τους, β) οι προερχόμενες από κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου ή από κράτη που έχουν υπογράψει τη συμφωνία για τις Δημόσιες Συμβάσεις του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου, στα οποία τηρούνται επίσημοι κατάλογοι αναγνωρισμένων εργοληπτών, εφόσον ήταν εγγεγραμμένες στους καταλόγους αυτούς και σε τάξη και κατηγορία αντίστοιχη με τις καλούμενες του ελληνικού Μ.Ε.ΕΠ., γ) προερχόμενες από τα ως ανωτέρω στο υπό β) κράτη, στα οποία δεν τηρούνται επίσημοι κατάλογοι αναγνωρισμένων εργοληπτών, εφόσον αποδείκνυαν ότι είχαν εκτελέσει έργα παρόμοια με το δημοπρατημένο από ποιοτική και ποσοτική άποψη. Β. Κοινοπραξίες εργοληπτικών επιχειρήσεων των υπό α), β) και γ) περιπτώσεων σε οποιονδήποτε συνδυασμό μεταξύ τους, υπό τους όρους του άρθρου 16 παρ. 7 του Ν. 3669/08 (ΚΔΕ) (Κοινοπραξία στην ίδια κατηγορία) και υπό τον όρο ότι κάθε εργοληπτική επιχείρηση θα συμμετείχε στο κοινοπρακτικό σχήμα με ποσοστό όχι μικρότερο του 25% της καλούμενης κατηγορίας.
87. Για τη συμμετοχή στον διαγωνισμό απαιτείτο η κατάθεση εγγυητικής επιστολής ύψους €127.485 και ισχύ τουλάχιστον 300 ημερών από την ημέρα διεξαγωγής του διαγωνισμού. Ο χρόνος ισχύος των προσφορών ήταν 270 ημέρες.
88. Σημειώνεται ότι σύμφωνα με το άρθρο 4.1 «Παραλαβή και εξέταση των φακέλων προσφορών της διακήρυξης», η παραλαβή και εξέταση των προσφορών στην ανοικτή διαδικασία γίνεται από την Επιτροπή Διαγωνισμού αυθημερόν, σε δημόσια συνεδρίαση και 14 / 154 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ σε ενιαίο στάδιο, το οποίο περιλαμβάνει έλεγχο των δικαιολογητικών συμμετοχής, αποσφράγιση, έλεγχο των οικονομικών προσφορών και υποβολή του πρακτικού για το αποτέλεσμα της δημοπρασίας.
89. Σχετικά με την ημερομηνία διεξαγωγής της δημοπρασίας, σύμφωνα με την Επιτροπή Διαγωνισμού38, στην αρχικά ορισθείσα ημερομηνία 01.03.2011 «ουδείς προσήλθε για να επιδώσει προσφορά» και κατά συνέπεια η δημοπρασία «απέβη άγονη». Νέα ημερομηνία δημοπράτησης του έργου ορίστηκε η 14.3.201139, ήτοι 13 μόλις μέρες μετά την πρώτη ημερομηνία δημοπράτησης του έργου (01.03.2011).
90. Σύμφωνα με τα στοιχεία που προσκομίστηκαν από τη Δ/νση Τεχνικών Έργων της Περιφερειακής Ενότητας Φθιώτιδας προκύπτει ότι έλαβαν τεύχη για τον εν λόγω διαγωνισμό τουλάχιστον 32 εταιρείες40, πριν την αρχική ημερομηνία διεξαγωγής 01.03.2011, μεταξύ αυτών η ΕΡΓΟΔΥΝΑΜΙΚΗ και ΤΕΚΑΛ, ενώ επιπλέον 30, ήτοι συνολικά 62 εταιρείες41, μεταξύ αυτών και οι υπόλοιπες εμπλεκόμενες εταιρείες της παρούσας διαδικασίας, πριν τη επαναληπτική ημερομηνία διεξαγωγής 14.03.
92. Ο διαγωνισμός διεξήχθη στις 14.03.2011 και ώρα 10:00πμ και το σύστημα υποβολής προσφορών ήταν με επιμέρους ποσοστά έκπτωσης, σύμφωνα με το άρθρο 6 του Ν. 3669/
93. Δέκα

(10)από τις 62 εταιρείες, είτε μεμονωμένα είτε σε κοινοπραξία, κατέθεσαν προσφορά στον διαγωνισμό. 61. Συγκεκριμένα, συμμετείχαν οι ακόλουθες έξι

(6)μεμονωμένες εταιρείες και δύο

(2)κοινοπρακτικά σχήματα με τα αντίστοιχα ποσοστά έκπτωσης (Πίνακας 2). Επισημαίνεται ότι οι προσφορές των συμμετεχόντων (ποσοστό έκπτωσης) αναγράφονται χειρόγραφα επί του εντύπου οικονομικής προσφοράς. Πίνακας 2 Συμμετέχουσες εταιρείες στο Διαγωνισμό της 14ης Μαρτίου 2011 Συμμετέχουσες εταιρείες/κοινοπραξίες ΙΛΙΟΝ ΕΛΛΚΑΤ - ΛΑΤΟΜΙΚΗ ΩΡΙΩΝ - ΕΛΕΚΤΡΟΜΕΚ ΛΑΚΩΝ ΧΩΡΟΤΕΧΝΙΚΗ ΤΕΚΑΛ ΤΕΚΑ ΕΡΓΟΔΥΝΑΜΙΚΗ ΠΑΤΙΔΗΣ % Μέση Έκπτωση 12,77% 12,12% 11,56% 11,23% 10,31% 10,00% 9,75% 5,00% Βλ. σχετ. 4 - Πρακτικό Αριθμός 1, της Επιτροπής Διαγωνισμού το οποίο προσκομίστηκε στην Υπηρεσία με την υπ’ αριθ. πρωτ. 4657/18.7.2011 επιστολή της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας. 39 Βλ. σχετ. 7 – υπ’ αριθ. πρωτ. 8048/1240/1.3.2011 Απόφαση της Προϊσταμένης Δ/νσης Τεχνικών Έργων, το οποίο προσκομίστηκε στην Υπηρεσία με την υπ’ αριθ. πρωτ. 4657/18.7.2011 επιστολή της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας. 40 Βλ. σχετ. 6 – υπ’ αριθ. πρωτ. 4520/732 επιστολή της προϊστάμενης αρχής προς τις εταιρίες […] και ΛΑΤΟΜΙΚΗ, η οποία προσκομίστηκε στην Υπηρεσία με την υπ’ αριθ. πρωτ. 4657/18.7.2011 επιστολή της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας. Η εν λόγω επιστολή προς τις […] και ΛΑΤΟΜΙΚΗ κοινοποιήθηκε στις εταιρίες που μέχρι εκείνη τη στιγμή (στις 22.2.2011, ήτοι έξι μέρες πριν την αρχική καταληκτική ημερομηνία δημοπράτησης), είχαν λάβει τεύχη του διαγωνισμού. 41 Βλ. σχετ. 3 – Πίνακας Αποδεκτών / Παραλαβή Τευχών το οποίο προσκομίστηκε στην Υπηρεσία με την υπ’ αριθ. πρωτ. 4657/18.7.2011 επιστολή της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας. 38 15 / 154 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Πίνακας 2 Συμμετέχουσες εταιρείες στο Διαγωνισμό της 14ης Μαρτίου 2011 Συμμετέχουσες εταιρείες/κοινοπραξίες % Μέση Έκπτωση Πηγή: Πρακτικό Αριθμός 2 της Επιτροπής Διαγωνισμού, σχετικό 4 στην υπ’ αριθ. πρωτ. 4657/18.7.2011 επιστολή της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας

1. Προσωρινός ανάδοχος, βάσει του Πρακτικού της ίδιας ημέρας, αναδείχθηκε η κοινοπραξία με την επωνυμία «Κ/Ξ ΙΛΙΟΝ ΕΛΛΚΑΤ - ΛΑΤΟΜΙΚΗ ΑΤΕ» με μέση τεκμαρτή έκπτωση 12,77% αντί του συνολικού ποσού €6.504.065,04 (χωρίς ΦΠΑ), η οποία ανακηρύχθηκε και οριστικός ανάδοχος τον Δεκέμβριο του
2. Την 15.04.2013, μεταξύ της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας και της αναδόχου κοινοπραξίας, υπογράφηκε η εργολαβική σύμβαση κατασκευής του ανωτέρω έργου
4. Το έργο εκτελέστηκε από την κατασκευαστική κοινοπραξία «Κ/Ξ ΙΛΙΟΝ ΕΛΛΚΑΤ – ΛΑΤΟΜΙΚΗ ΑΤΕ». Τα μέλη της κοινοπραξίας όσον αφορά τα ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΑ έργα, ανήκουν στις καλούμενες 4η και 5η τάξεις Μ.Ε.ΕΠ , ενώ όσον αφορά την Η/Μ κατηγορία έργων ανήκουν σε μεγαλύτερη τάξη από τις καλούμενες (2η, 3η, 4η), ήτοι και οι δύο, ΛΑΤΟΜΙΚΗ και ΙΛΙΟΝ ΕΛΛΚΑΤ στην 5η τάξη Μ.Ε.ΕΠ. ανεξαρτήτου κατηγορίας έργων. Τα ποσοστά συμμετοχής των μελών της κοινοπραξίας ήταν εξήντα τοις εκατό (60%) για τη μεν ΙΛΙΟΝ ΕΛΛΚΑΤ και σαράντα τοις εκατό (40%) για τη δε ΛΑΤΟΜΙΚΗ.
5. Το έργο ολοκληρώθηκε εμπρόθεσμα την 21.08.2017 και παρελήφθη από την επιτροπή παραλαβής την 08.09.
6. Δ. Η ΥΠ’ ΑΡΙΘ. 674/2018 ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΑ («Η ΑΠΟΦΑΣΗ ΔΙΕΥΘΕΤΗΣΗΣ»)
7. Σε συνέχεια της κοινοποίησης της υπ’ αριθ. πρωτ. οικ. 1967/26.03.2018 Εισήγησης στα εμπλεκόμενα μέρη, οι εταιρείες ΛΑΤΟΜΙΚΗ ΑΤΕ, ΙΛΙΟΝ ΕΛΛΚΑΤ ΑΤΕ, ΕΛΕΚΤΡΟΜΕΚ ΑΕ, ΩΡΙΩΝ ΑΤΕ και ΤΕΚΑ ΑΕ εκδήλωσαν εγγράφως το ενδιαφέρον τους για διερεύνηση της δυνατότητας υπαγωγής τους στη Διαδικασία Διευθέτησης Διαφορών (εφεξής και «ΔΔΔ») και κατέθεσαν σχετικά αιτήματα, σύμφωνα με όσα προβλέπονται στην παρ. 30 της υπ’ αριθ. 628/2016 Απόφασης της ΕΑ. Η εταιρεία ΕΡΓΟΔΥΝΑΜΙΚΗ ΠΑΤΡΩΝ παρότι είχε εκδηλώσει αρχικά εγγράφως ενδιαφέρον συμμετοχής της στη διαδικασία διευθέτησης στη συνέχεια αποσύρθηκε, αναφέροντας ότι «εδραιώθηκε πλήρως η πεποίθηση της εταιρείας ότι ουδεμία ανάμειξη είχε στην υπό έρευνα παράβαση»
8. Βλ. σχετικά Πρακτικό Αριθμός 2 της Επιτροπής Διαγωνισμού, σύμφωνα με το οποίο η Επιτροπή διεξαγωγής της Δημοπρασίας παρέλαβε στις 14.03.2011 τις προσφορές, συνήλθε εκ νέου στις 9.5.2011 για να διαπιστώσει ότι δεν υποβλήθηκαν ενστάσεις και επικύρωσε το πρακτικό. Σε συνέχεια αυτού εκδόθηκαν: η υπ’ αριθ. 571/2012 εγκριτική απόφαση της Οικονομικής Επιτροπής της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας (ΟΕΠΣΕ) και η από 29.8.2012 απόφαση της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Θεσσαλίας – Στερεάς Ελλάδας με αρ. πρωτ. 7387/160905 με την οποία έγινε έλεγχος νομιμότητας της παραπάνω υπ’ αριθ. 571/2012 απόφασης της ΟΕΠΣΕ. Τέλος, με την με αριθ. 490/2012 πράξη του Ελεγκτικού Συνεδρίου αποφασίζεται ότι δεν κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου σύμβασης με την ανάδοχο κοινοπραξία για το εν λόγω έργο. Η πράξη αυτή κοινοποιήθηκε στην Διεύθυνση Τεχνικών Έργων Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας στις 8.11.
9. 43 Βλ. την υπ’ αριθ. πρωτ. 6059/19.10.2017 απαντητική επιστολή της ΙΛΙΟΝ ΕΛΛΚΑΤ στη ΓΔΑ. 44 Βλ. την υπ’ αριθ. πρωτ. 6059/19.10.2017 απαντητική επιστολή της ΙΛΙΟΝ ΕΛΛΚΑΤ, στην οποία επισυνάπτεται το από 8.09.2017 πρωτόκολλο οριστικής παραλαβής του υπό εξέταση έργου. 45 Σχετικά με τα συμμετέχοντα μέρη στη Διαδικασία Διευθέτησης, βλ. Ενότητα ΙΙ της υπ’ αριθ. 674/2018 Απόφασης της ΕΑ, παρ. 9-
10. Σχετικά με την απόσυρση του ενδιαφέροντος εκ μέρους της ΕΡΓΟΔΥΝΑΜΙΚΗ 42 16 / 154 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
11. Κατόπιν των ως άνω αιτημάτων, των διμερών συσκέψεων που έλαβαν χώρα μεταξύ της ΕΑ και των ενδιαφερόμενων εταιρειών, των προτάσεων Διευθέτησης Διαφορών των τελευταίων, κατά τα προβλεπόμενα στην παράγραφο 27 της απόφασης 628/2016 της ΕΑ 46, της Εισήγησης του Εισηγητή και της Δήλωσης Διευθέτησης εκ μέρους των εταιρειών, με την οποία δήλωσαν «ανέκκλητα, ανεπιφύλακτα και με σαφήνεια ότι η Εισήγηση Διευθέτησης απηχεί τις Προτάσεις Διευθέτησης Διαφοράς που έχουν υποβάλει και ότι, ως εκ τούτου, ισχύει η δέσμευσή τους για υπαγωγή στη Διαδικασία Διευθέτησης Διαφορών», η ΕΑ, κατόπιν Εισήγησης του Εισηγητή, αποφάσισε ομόφωνα την διαπίστωση της παράβασης εκ μέρους των συμμετεχουσών στην Διαδικασία Διευθέτησης εταιρειών, την επιβολή συνολικού προστίμου ύψους 244.787,4€47 και υποχρέωσε τα ως άνω μέρη να παραλείπουν στο μέλλον τη διαπιστωθείσα στο σκεπτικό της υπ’ αριθ. 674/2018 Απόφασης της ΕΑ παράβαση.
12. Θα πρέπει να σημειωθεί εδώ ότι στην Απόφαση Διευθέτησης, σύμφωνα με την παρ. 46 αυτής, αλλά και κατά τα διαλαμβανόμενα ανωτέρω 48, συμμετείχαν «……..οι εταιρίες που συνθέτουν την κοινοπραξία, νούμερο 1, εκείνη δηλαδή, που ανέλαβε - κατόπιν της συνεννόησης - τελικά το επίμαχο έργο (ΛΑΤΟΜΙΚΗ και ΙΛΙΟΝ ΕΛΛΚΑΤ), αλλά και οι εταιρίες που συνθέτουν την κοινοπραξία που ήρθε δεύτερη κατά σειρά στον επίμαχο διαγωνισμό (ΕΛΕΚΤΡΟΜΕΚ και ΩΡΙΩΝ). Ο βαθμός αμφισβήτησης των πραγματικών περιστατικών ήταν αν όχι ανύπαρκτος, πάντως εξαιρετικά περιορισμένος, ενώ η νομική τους αξιολόγηση υπήρξε πλήρης και απόλυτη, όπως άλλωστε αποτυπώνεται και στις κατατεθείσες Προτάσεις Διευθέτησης. Οι θέσεις των εμπλεκομένων στη Διαδικασία Διευθέτησης επιχειρήσεων είναι συγκλίνουσες, και υπηρετούν τους σκοπούς της δια νόμου υιοθέτησής της με βάση την εθνική και ενωσιακή θεωρία και νομολογία».
13. Περαιτέρω, στην Απόφαση Διευθέτησης αναφερόταν ρητά ότι «[Δ]ιευκρινίζεται ότι η αξιολόγηση της τυχόν συμμετοχής και της ευθύνης εταιρειών που δεν έχουν υποβάλει Πρόταση Διευθέτησης Διαφοράς, κατά τα αναφερόμενα στις κατωτέρω στις ενότητες, δεν συνιστά αντικείμενο της παρούσας Εισήγησης, ενώ οι αξιολογήσεις που γίνονται από την ΕΑ στην παρούσα υπόθεση επουδενί επιδρούν στο ζήτημα της αξιολόγησης της τυχόν συμμετοχής και της ευθύνης εταιρειών που δεν υπέβαλαν Πρόταση Διευθέτησης Διαφοράς»49, καθώς και ότι «Υπογραμμίζεται ότι τυχόν παράθεση αποδεικτικών στοιχείων του φακέλου με αναφορές σε εταιρίες που δεν έχουν υποβάλει Πρόταση Διευθέτησης Διαφοράς σε καμία περίπτωση δεν προκαταλαμβάνει την κρίση της Επιτροπής Ανταγωνισμού ως προς τη συμμετοχή και την ευθύνη των εταιρειών αυτών.»
14. ΠΑΤΡΩΝ, βλ. παρ. 31 της Απόφασης Διευθέτησης. Σχετικά με το δικαίωμα κάθε επιχειρήσεως να αποσυρθεί από μια διαδικασία διευθετήσεως διαφορών, βλ. παρ. 111 κατωτέρω. 46 Βλ. σχετικά και παρ. 33 της Απόφασης Διευθέτησης. 47 Σχετικά με το επιβληθέν πρόστιμο ανά εταιρεία βλ. Πίνακα παρ. 72 της Απόφασης Διευθέτησης. 48 Βλ. σχετικά Ενότητες «Η ΑΥΤΕΠΑΓΓΕΛΤΗ ΕΡΕΥΝΑ ΤΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ» και «ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΟΥ ΧΕΙΑΡΓΩΓΗΜΕΝΟΥ ΕΡΓΟΥ» της παρούσας. 49 Βλ. υποσημείωση 19 της υπ’ αριθ. 674/2018 απόφασης της ΕΑ. 50 Βλ. υποσημείωση 46 της υπ’ αριθ. 674/2018 απόφασης της ΕΑ και παρ. 108 της παρούσας. 17 / 154 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Ε. ΕΝΣΤΑΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΔΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΦΥΣΗΣ ΑΙΤΗΜΑΤΑ ΤΩΝ ΜΕΡΩΝ
15. Στα υπομνήματά τους, στις προσθήκες τους και στην ακροαματική διαδικασία ενώπιον της ΕΑ, τα εμπλεκόμενα μέρη έθεσαν ορισμένες ενστάσεις επί της διαδικασίας καθώς και ορισμένα διαδικαστικής φύσης αιτήματα, τα οποία εξετάζονται κατά σειρά αμέσως κατωτέρω. Ε.1 ΕΝΣΤΑΣΗ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΟΥ ΕΙΣΗΓΗΤΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΗ ΤΗΣ ΣΥΖΗΤΗΣΗΣ ΤΗΣ ΥΠΟΘΕΣΗΣ
16. Η εταιρεία ΤΕΚΑΛ, στο Υπόμνημά της υπ’αριθ. πρωτ. 291/13.5.2019, ισχυρίστηκε ότι ο αρχικώς ορισθείς Εισηγητής της υπόθεσης, κ. Ζευγώλης έπρεπε να εξαιρεθεί από την συνεδρίαση της συζήτησης της υπόθεσης και να μη ληφθεί υπόψη η Εισήγησή του. Συγκεκριμένα, η εταιρεία ΤΕΚΑΛ ισχυρίστηκε ότι ο Εισηγητής μιας υπόθεσης έχει ήδη συντάξει εισήγηση, και έχει επομένως ήδη διατυπώσει εγγράφως την άποψή του πριν την συνεδρίαση της ΕΑ. Συνεπώς, κατά την ΤΕΚΑΛ, με την συμμετοχή του Εισηγητή στην συνεδρίαση, πλήττεται η εγγύηση αμεροληψίας του οργάνου.
17. Κατά την κρίση της ΕΑ, το υποβληθέν αίτημα περί εξαιρέσεως είναι απορριπτέο ως αβάσιμο, δεδομένου ότι στο αρ. 15 παρ. 7 του Ν.3959 («[η] Επιτροπή Ανταγωνισμού συνεδριάζει νόμιμα σε Ολομέλεια, εφόσον μετέχουν στη συνεδρίαση ο Πρόεδρος, ο Αντιπρόεδρος, ο Εισηγητής που έχει ορισθεί για τη συγκεκριμένη υπόθεση, και δύο τουλάχιστον μέλη, τακτικά ή αναπληρωματικά, αποφασίζει δε, κατά πλειοψηφία των παρόντων. Στις συνεδριάσεις και διασκέψεις της Ολομέλειας και των κατά τα κατωτέρω τμημάτων της Επιτροπής Ανταγωνισμού συμμετέχει ο Εισηγητής που έχει ορισθεί για τη συγκεκριμένη υπόθεση χωρίς δικαίωμα ψήφου») ορίζεται ρητώς ότι στις συνεδριάσεις της Ολομέλειας καθώς και στις διασκέψεις συμμετέχει ο εισηγητής χωρίς δικαίωμα ψήφου, συνεπώς η συμμετοχή του δεν επηρεάζει την λήψη της τελικής απόφασης της ΕΑ ούτε, συνακόλουθα, θέτει εν αμφιβόλω τις εγγυήσεις αμεροληψίας της ΕΑ. Ε.2 ΕΝΣΤΑΣΕΙΣ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΝΟΜΙΜΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΑΚΡΟΑΜΑΤΙΚΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΤΗΣ 23ης ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2020
18. Ορισμένες εταιρείες θέτουν σειρά ενστάσεων ως προς την νομιμότητα της ακροαματικής διαδικασίας της 23ης Ιανουαρίου
19. Ειδικότερα: Ε.2.1 ΕΝΣΤΑΣΗ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΔΗΘΕΝ ΠΑΡΑΛΕΙΨΗ ΑΝΑΚΛΗΣΗΣ ΚΑΙ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ ΤΩΝ ΠΡΑΞΕΩΝ ΠΟΥ ΕΛΗΦΘΗΣΑΝ ΑΠΟ ΕΑ ΜΕ ΤΗΝ ΠΡΟΓΕΝΕΣΤΕΡΗ ΣΥΝΘΕΣΗ ΤΗΣ
20. Με το υπ’ αριθ. πρωτ. 1/2.1.2020 Υπόμνημά της51 καθώς και κατά την ακροαματική διαδικασία, η εταιρεία ΚΟΚΚΙΝΗΣ ισχυρίζεται ότι η ΕΑ, τουλάχιστον για τις εκκρεμείς υποθέσεις, θα έπρεπε να έχει προβεί σε επανάληψη των πράξεων που είχαν εκδοθεί με τη συμμετοχή ενός εκ των τεσσάρων μελών που δεν αποτελούσαν πλέον μέρος της σύνθεσης 51 Η ένσταση επαναλαμβάνεται αυτολεξεί και σε μεταγενέστερο υπόμνημα της ΚΟΚΚΙΝΗΣ. 18 / 154 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ της ΕΑ. Σύμφωνα με την ΚΟΚΚΙΝΗΣ, θα έπρεπε, συγκεκριμένα, να ανακληθούν και να επαναληφθούν η με αρ. 64/28.09.2017 πράξη της Ολομέλειας της ΕΑ, με την οποία ορίστηκε ο κ. Ν. Ζευγώλης εισηγητής της υπόθεσης, καθώς και όλες οι μεταγενέστερες πράξεις, συμπεριλαμβανομένης της απόφασης 74/2019 περί «επανασυζήτησης» της υπόθεσης, οι οποίες, σύμφωνα με την ΚΟΚΚΙΝΗΣ, πάσχουν εξ αυτού του λόγου από ακυρότητα και πρέπει να ανακληθούν.
21. Κατά την κρίση της ΕΑ, οι ανωτέρω ισχυρισμοί είναι απορριπτέοι ως κατ’ ουσίαν αβάσιμοι.
22. Καταρχήν, ως προς την νομιμότητα της απόφασης 74/2019 περί «επανασυζήτησης», διαπιστώνεται ότι, σύμφωνα με την σχετική νομολογία, είναι δυνατή η επανάληψη συνεδριάσεως της ΕΑ λόγω αντικατάστασης μέλους (ακόμα και του Προέδρου αυτής)
24. Περαιτέρω, κατά πάγια νομολογία (πρβλ ΣτΕ 2774/2014 και 2390/2012), η ΕΑ συνιστά διοικητική αρχή, ενώ ο Κανονισμός Λειτουργίας και Διαχείρισης της ΕΑ δεν καθιερώνει κανόνα, σύμφωνα με τον οποίο η απόφαση πρέπει να λαμβάνεται από (όλα) τα μέλη που μετείχαν στη σύνθεση κατά την συζήτηση της υποθέσεως. Επισημαίνεται περαιτέρω η αρχή της συνέχειας του διοικητικού οργάνου 53, ακόμα και σε περίπτωση θανάτου, παραίτησης ή έκπτωσης του Προέδρου, Αντιπροέδρου ή μέλους της ΕΑ, όπως αυτή ρητώς αποτυπώνεται στο αρ. 12, παρ. 3 του Ν. 3959/2011, στο οποίο προβλέπεται ότι «αν πεθάνει, παραιτηθεί ή Βλ. ΔΕφΑθ 1430/2002, που εκδόθηκε επί της υπ’ αρ. 150/2000 Απόφασης της ΕΑ, και η σχετική ένσταση αφορούσε το γεγονός ότι η ακροαματική διαδικασία ενώπιον της ΕΑ επαναλήφθηκε λόγω αντικατάστασης του Προέδρου της. Βλ. ιδίως σκ. 6 της απόφασης ΔΕφΑθ: «Επειδή, με την προσφυγή προβάλλεται ότι «παρά το Νόμο η εν λόγω προσβαλλόμενη απόφαση εξεδόθη μετά την επανάληψη της από 24.4.2000 συνεδριάσεως της Επιτροπής Ανταγωνισμού λόγω αντικατάστασης του Προέδρου της όντως έχει διαλάβει στο ιστορικό της δεδομένου ότι η διαδικασία άρχισε και περατώθηκε με τον προηγούμενο Πρόεδρο και η οποιαδήποτε αντικατάσταση πάσχει και δικονομικά και δεοντολογικά και ουσιαστικά, αφού η ίδια σύνθεση θα έπρεπε να διατυπώσει μετά από διάσκεψη την οποιαδήποτε απόφαση». Ο λόγος όμως είναι απορριπτέος, ως στηριζόμενος σε εσφαλμένη νομική προϋπόθεση, αφού, σύμφωνα με το άρθρο 14 παρ. 5 του Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας (ν. 2690/1999 ΦΕΚ Α΄45), « η νομιμότητα της σύνθεσης του συλλογικού οργάνου δεν επηρεάζεται από την τυχόν αλλαγή των μετεχόντων μελών σε διαδοχικές συνεδριάσεις», ενώ, σύμφωνα με το άρθρο 15 παρ.2 του ίδιου Κώδικα «αν η συζήτηση της υπόθεσης διαρκεί περισσότερες από μία συνεδριάσεις η απόφαση λαμβάνεται από τα μέλη που μετείχαν στην τελευταία συνεδρίαση…». Στην προκείμενη δε υπόθεση νομίμως ελήφθη απόφαση από την Επιτροπή Ανταγωνισμού, μετά τη νέα συνεδρίασή της στις 14/6/2000 (η απόφαση εκδόθηκε στις 2/8/2000), υπό την προεδρία άλλου προσώπου, το οποίο ενημερώθηκε πλήρως ως προς τα προηγηθέντα της συζητήσεως αυτής, σ΄ότι αφορά τα ουσιώδη σημεία της υποθέσεως». 53 Βλ. συναφώς ΣτΕ 4448/2014, σκ. 7 («…η Επιτροπή Ανταγωνισμού συνεστήθη με το άρθρο 8 του ν. 703/1977 όπως αυτό τροποποιήθηκε, ως ανεξάρτητη αρχή αρμόδια για τον έλεγχο της τήρησης των διατάξεων περί ανταγωνισμού που τόση σημασία έχουν στη σημερινή οικονομική πραγματικότητα. Και ναι μεν με τον ν. 3959/2011 προβλέφθηκαν αλλαγές στη δομή και την οργάνωσή της, αφορώσες, μεταξύ άλλων, στον αριθμό των μελών της, καθώς και στον τρόπο επιλογής και διορισμού αυτών, ελήφθη ωστόσο μέριμνα ώστε να διασφαλισθεί η συνέχεια και η αδιάλειπτη λειτουργία της (βλ. αιτιολογική έκθεση του νόμου), ιδιαίτερα κρίσιμη για την επιτέλεση του σημαντικού έργου της. […] Εξάλλου, ενόψει της ανάγκης διασφάλισης της αδιάλειπτης, απρόσκοπτης και εύρυθμης λειτουργίας της Επιτροπής Ανταγωνισμού, ο νομοθέτης, με το άρθρο 12 παρ. 3 του ν. 39598/2011, προέβλεψε ότι σε περίπτωση θανάτου, παραίτησης ή έκπτωσης του Προέδρου, του Αντιπροέδρου ή μέλους αυτής και μέχρι τον ορισμό αντικαταστάτη, η λειτουργία της Επιτροπής δεν διακόπτεται υπό την προϋπόθεση να συμμετέχουν στην Ολομέλεια ο Πρόεδρος, ο Αντιπρόεδρος, ο Εισηγητής της υπόθεσης και δύο τουλάχιστον μέλη, τακτικά ή αναπληρωματικά. Από την πρόβλεψη αυτή συνάγεται ότι και σε περίπτωση, όπως η κρινόμενη, που μέλος της Επιτροπής (εισηγητής) ορίσθηκε ως Αντιπρόεδρος, κατά δε τον τρόπο αυτό κενώθηκε η θέση του, δεν υφίσταται πλημμελής συγκρότηση αυτής, ανεξαρτήτως του κατά πόσο ορίσθηκε άλλος στην κενωθείσα θέση»). 52 19 / 154 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ εκπέσει ο Πρόεδρος ή ο Αντιπρόεδρος ή μέλος της Επιτροπής Ανταγωνισμού διορίζεται νέος Πρόεδρος, Αντιπρόεδρος ή νέο μέλος για το υπόλοιπο της θητείας. Μέχρι το διορισμό Προέδρου, Αντιπροέδρου ή νέου μέλους ή μελών, η λειτουργία της Επιτροπής δεν διακόπτεται, με την επιφύλαξη της παραγράφου 7 του άρθρου 15». Σημειώνεται, τέλος ότι, κατά γενική αρχή του διοικητικού δικαίου η μη νομιμότητα του διορισμού διοικητικού οργάνου δεν επηρεάζει τη νομιμότητα των διοικητικών πράξεων που είχαν εκδοθεί απ’ αυτό (βλ. ΔΕφΑθ 2265/2010).
25. Υπό το φως των ανωτέρω, οι πράξεις που ελήφθησαν από ΕΑ με την προγενέστερη σύνθεσή της δεν αίρουν την νομιμότητά τους λόγω της αλλαγής στην σύνθεσή της, της οποίας η λειτουργία ως διοικητικό όργανο ουδέποτε διεκόπη, ακόμα και όσον αφορά τις εκκρεμείς ενώπιόν της υποθέσεις. Συνεπώς, δεν πάσχουν από ακυρότητα οι πράξεις που είχαν εκδοθεί με τη συμμετοχή ενός εκ των τεσσάρων μελών που δεν αποτελούσαν πλέον μέρος της σύνθεσης της ΕΑ, και η σχετική ένσταση απορρίπτεται ως αβάσιμη. Ε.2.2 ΕΝΣΤΑΣΗ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΝΟΜΙΜΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΑ
26. Η εταιρεία ΚΟΚΚΙΝΗΣ, με το υπ’ αριθ. πρωτ. 1/2.1.2020 Υπόμνημά της 54, καθώς και κατά την ακροαματική διαδικασία ισχυρίστηκε ότι η ΕΑ δεν είχε νόμιμη συγκρότηση κατά την συνεδρίαση της 23ης Ιανουαρίου 2020, καθώς κατόπιν της διενεργηθείσας συζήτησης της 23ης Ιουλίου 2019 και πριν την έκδοση απόφασης, άλλαξε η σύνθεση της ΕΑ. Κατά την ΚΟΚΚΙΝΗΣ, η νομοθετική ρύθμιση που επέφερε την αλλαγή στην σύνθεση της ΕΑ είναι αντίθετη με τις απαιτήσεις του δικαίου της ΕΕ αναφορικά με τη διασφάλιση της ανεξαρτησίας των μελών των ανεξάρτητων αρχών και την τήρηση των αρχών της σαφήνειας και της διαφάνειας που πρέπει να διέπουν τους κανόνες και τις διαδικασίες επιλογής, πρόσληψης ή διορισμού, καθώς και από τη σκοπιά του Ελληνικού Συντάγματος. Ενόψει αυτών, η ΚΟΚΚΙΝΗΣ ισχυρίζεται ότι η απόφαση περί «επανασυζήτησης» της υπόθεσης την 23η Ιανουαρίου 2020 είναι παράνομη.
27. Κατά την κρίση της ΕΑ, η εξέταση της εν λόγω ένστασης από την ΕΑ παρέλκει και για τον λόγο αυτό πρέπει να απορριφθεί ως απαραδέκτως προβληθείσα, καθώς το εν προκειμένω αρμόδιο δικαστήριο, ήτοι το Συμβούλιο της Επικρατείας, είχε, κατά το χρόνο της υποβολής της εν λόγω ένστασης, επιληφθεί σχετικής αίτησης ακύρωσης που αφορούσε, μεταξύ άλλων, και τον παρεμπίπτοντα συνταγματικό έλεγχο των προβληθεισών από την ΚΟΚΚΙΝΗΣ νομοθετικών διατάξεων.
28. Η εταιρεία ΚΟΚΚΙΝΗΣ, στο Συμπληρωματικό Υπόμνημά της υπ’ αριθ. πρωτ. 137/09.03.2020 ισχυρίζεται ότι η απόρριψη από την ΕΑ της ένστασής της περί μη νόμιμης συγκρότησης του οργάνου, για την οποία η ΚΟΚΚΙΝΗΣ ενημερώθηκε κατά την ακροαματική διαδικασία της 23ης Ιανουαρίου 202055, είναι παράνομη, διότι στη σύνθεση του οργάνου που αποφάσισε επί των ενστάσεων συμμετείχαν, πλημμελώς, τα δύο νέα μέλη της ΕΑ. Η πλημμέλεια της συμμετοχής τους συνίσταται, κατά την ΚΟΚΚΙΝΗΣ, στο γεγονός ότι Η ένσταση επαναλαμβάνεται αυτολεξεί και σε μεταγενέστερο υπόμνημα της ΚΟΚΚΙΝΗΣ. Κατά την οποία η ΕΑ διέκοψε τη συνεδρίαση και έκανε διάσκεψη επί των προβληθεισών διαδικαστικών ενστάσεων. 54 55 20 / 154 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ τα δύο αυτά μέλη έχουν ίδιο συμφέρον από την έκβαση της υπόθεσης, το οποίο τεκμαίρεται από την άσκηση εκ μέρους παρέμβασης υπέρ του κύρους των πράξεων διορισμού τους, κατά των οποίων έχουν ασκηθεί αιτήσεις ακύρωσης ενώπιον του ΣτΕ και δημιουργείται, συνεπώς, κατά την ΚΟΚΚΙΝΗΣ, «τεκμήριο μεροληψίας».
29. Όπως αναφέρθηκε αμέσως ανωτέρω, η εν λόγω ένσταση της ΚΟΚΚΙΝΗΣ απορρίφθηκε από την ΕΑ ως απαραδέκτως προβληθείσα, καθώς παρέλκει η εξέτασή της, συνεπώς τα ως άνω μέλη της ΕΑ δεν πήραν θέση επί της βασιμότητας ή μη της ενστάσεως. Σε κάθε δε περίπτωση, η άσκηση νομίμων δικονομικών μέσων και ενδίκων βοηθημάτων δεν μπορεί να στοιχειοθετήσει έλλειψη αμεροληψίας, πολλώ δε μάλλον, εν προκειμένω, που γίνεται αναφορά απλώς σε άσκηση παρέμβασης σε εκκρεμή ακυρωτική δίκη ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας και όχι σε διαδικασία στην οποία διάδικος ήταν κάποιο από τα εμπλεκόμενα μέρη. Ε.2.3 ΕΝΣΤΑΣΗ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΝΟΜΙΜΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΣΥΝΘΕΣΗΣ ΤΗΣ ΕΑ
30. Η εταιρεία ΚΟΚΚΙΝΗΣ, με το υπ’ αριθ. πρωτ. 1/2.1.2020 Υπόμνημά της 56, καθώς και κατά την ακροαματική διαδικασία, ισχυρίστηκε ότι υφίστανται πλημμέλειες ως προς τον ορισμό νέου Εισηγητή. Ειδικότερα, ισχυρίζεται ότι η αναπλήρωση μέλους λαμβάνει χώρα όταν το μέλος αυτό απουσιάζει, ελλείπει ή κωλύεται και όχι όταν η θητεία αυτού έχει λήξει και έχει συνακόλουθα διοριστεί νέο μέλος στη θέση του. Συναφώς, κατά την ΚΟΚΚΙΝΗΣ, όταν απαιτείται η αλλαγή του Εισηγητή μιας εκκρεμούς υπόθεσης, αφού έχουν διοριστεί νέα μέλη, πρέπει να ακολουθείται η συνήθης διαδικασία του άρθρου 15 παρ. 2 και να ορίζεται εκ νέου εισηγητής με κλήρωση. Περαιτέρω, αναφέρει ότι ο ορισμός του κ. Φώτη ως εισηγητή δεν είναι νόμιμος και διότι αντιβαίνει στο άρθρο 13 παρ. 1 ΚΔΔ, το οποίο απαγορεύει τον ορισμό του ίδιου προσώπου με περισσότερες από μία ιδιότητες.
31. Περαιτέρω, η ΚΟΚΚΙΝΗΣ ισχυρίζεται ότι υπήρξε κακή σύνθεση της ΕΑ, καθώς η Αντιπρόεδρος της ΕΑ, η οποία δήλωσε ότι δεν θα συμμετείχε στην συγκεκριμένη υπόθεση, διότι συνέτρεχε λόγος αποχής της, θα έπρεπε να αναπληρωθεί από κ. Φώτη (τον αρχαιότερο κατά το διορισμό Εισηγητή). Συναφώς, η ΕΑ θα έπρεπε να διορίσει ως Εισηγητή της υπόθεσης όχι τον κ. Φώτη αλλά τον αμέσως αρχαιότερο Εισηγητή. Συνεπώς, παρανόμως ορίστηκε ο κ. Φώτης εισηγητής της υπόθεσης. Συνεπώς, κατά την ΚΟΚΚΙΝΗΣ, πάσχουν από ακυρότητα τόσο οι συναφείς πράξεις της ΕΑ καθώς και η από 23η Ιανουαρίου 2020 ακροαματική διαδικασία. Κατά την κρίση της ΕΑ, οι ως άνω ισχυρισμοί είναι απορριπτέοι ως αβάσιμοι.
33. Ειδικότερα, σε συνέχεια της δήλωσης αποχής της Αντιπροέδρου της ΕΑ, κας Μπενετάτου, από την συγκεκριμένη υπόθεση, η ΕΑ αποφάσισε ομόφωνα, δυνάμει της από 5 Σεπτεμβρίου 2019 απόφασης της Ολομέλειας, ότι στο πλαίσιο της συνέχισης της διαδικασίας επί της συγκεκριμένης υπόθεσης, ο Εισηγητής Π. Φώτης, ως ο αρχαιότερος κατά το διορισμό Εισηγητής, θα αναπτύξει την υπ’ αριθ. πρωτ. 1967/26.3.2018 εισήγηση του Νικολάου Ζευγώλη, ο οποίος δεν είναι πλέον Μέλος/Εισηγητής της Επιτροπής, σύμφωνα με το άρθρο 56 Η ένσταση επαναλαμβάνεται αυτολεξεί και σε μεταγενέστερο υπόμνημα της ΚΟΚΚΙΝΗΣ. 21 / 154 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 12 παρ. 2 του ν. 3959/2011 και το άρθρο 2 του Κανονισμού Λειτουργίας και Διαχείρισης της Επιτροπής Ανταγωνισμού.
34. Επισημαίνεται, συναφώς, ότι το γεγονός ότι, σύμφωνα με το αρ. 12, παρ. 2 του ν. 3959/2011, ο αρχαιότερος Εισηγητής αναπληρώνει σε περίπτωση κωλύματος τον Αντιπρόεδρο σε συγκεκριμένη συνεδρίαση, δεν έχει ως αποτέλεσμα ότι ο Εισηγητής αυτός χάνει την αντικειμενική ιδιότητα του αρχαιότερου Εισηγητή κατά το διορισμό σε όλες τις άλλες περιπτώσεις. Περαιτέρω, επισημαίνεται ότι εν προκειμένω η Επιτροπή δεν προέβη σε ανάθεση νέας υπόθεσης σε Εισηγητή κατ’ άρθρο 15, παρ. 2 του ν. 39592011, αλλά έλαβε τις απαραίτητες ενέργειες για τη συνέχιση προϋπάρχουσας διαδικασίας.
35. Κατά συνέπεια, και δεδομένου ότι ως Εισηγητής της υπόθεσης ορίσθηκε κατά τα ανωτέρω ο Εισηγητής Π. Φώτης για να αναπτύξει την προϋπάρχουσα Εισήγηση σε συνέχεια της προϋπάρχουσας διαδικασίας, χωρίς να διαθέτει δικαίωμα ψήφου, κατά την ακροαματική διαδικασία της 23ης Ιανουάριου 2020, η Αντιπρόεδρος της ΕΑ νομίμως αναπληρώθηκε από τον Εισηγητή Ι. Στεφάτο, ως τον Εισηγητή που είναι αρχαιότερος κατά το διορισμό, και δεν είναι ο Εισηγητής της υπόθεσης που συζητείται, κατ’ ανάλογη εφαρμογή του αρ. 7, παρ. 9 του Κανονισμού Λειτουργίας και Διαχείρισης της ΕΑ. Συνεπώς, ουδέν μέλος της ΕΑ συμμετείχε στην συνεδρίαση με περισσότερες από μία ιδιότητες και οι σχετικοί ισχυρισμοί είναι απορριπτέοι ως αβάσιμοι. Σε κάθε περίπτωση, οι σχετικοί ισχυρισμοί προβάλλονται αλυσιτελώς, καθώς ουδόλως προβάλλεται (και πάντως δεν αποδεικνύεται) δικονομική βλάβη της εταιρείας. Ε.2.4 ΕΝΣΤΑΣΗ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΥΙΟΘΕΤΗΣΗ ΑΠΟ ΤΟΝ ΕΙΣΗΓΗΤΗ Π. ΦΩΤΗ ΤΗΣ ΥΠ’ ΑΡΙΘΜ 1967/26.3.2018 ΕΙΣΗΓΗΣΗΣ
36. Η εταιρεία ΤΕΚΑΛ, με τα Υπομνήματά της υπ’ αριθ. πρωτ. 142/09.03.2019 και υπ’αριθ. πρωτ. 709/31.12.2019, ισχυρίστηκε ότι ο Εισηγητής Π. Φώτης έπρεπε να τα λάβει υπόψη του και να συντάξει νέα εισήγηση ενόψει της συνεδρίασης της 23ης Ιανουαρίου 2020, καθώς, κατά την ΤΕΚΑΛ, μέχρι και το χρονικό σημείο της κλήσης για «επανασυζήτηση» της υπόθεσης είχαν υποβληθεί στην ΕΑ πολλά έγγραφα και υπομνήματα, και έλαβαν χώρα ενώπιον της ΕΑ διαδικαστικές πράξεις που θα έπρεπε να έχουν ληφθεί υπόψη κατά τη σύνταξη μιας νέας εισήγησης. Κατά την ΤΕΚΑΛ, ο νέος Εισηγητής υποχρεούτο να αξιολογήσει τα επιχειρήματα και τα προσκομισθέντα στοιχεία και δεν έπρεπε να μείνει σε απλή αναπαραγωγή του περιεχομένου της προηγούμενης Εισήγησης. Ενόψει αυτών, η ΤΕΚΑΛ ισχυρίστηκε ότι η υπ’αριθ. 1967/26.3.2018 εισήγηση του Εισηγητή κ. Ν. Ζευγώλη είναι άκυρη, ενώ η μη λήψη υπόψη των μεταγενεστέρων στοιχείων στην εισήγηση επιφέρει απόλυτη ακυρότητα της διαδικασίας.
37. Περαιτέρω, και η εταιρεία ΚΟΚΚΙΝΗΣ, με το υπ’ αριθ. πρωτ. 1/2.1.2020 Υπόμνημά της57 ισχυρίζεται ότι υφίστανται πλημμέλειες λόγω της εκ νέου κοινοποίησης της Εισήγησης.
38. Κατά την κρίση της ΕΑ, οι ως άνω ισχυρισμοί είναι απορριπτέοι ως αβάσιμοι. Ειδικότερα, σύμφωνα με το άρθρο 14 του Κανονισμού Λειτουργίας και Διαχείρισης της ΕΑ, η Εισήγηση 57 Η ένσταση επαναλαμβάνεται αυτολεξεί και σε μεταγενέστερο υπόμνημα της ΚΟΚΚΙΝΗΣ. 22 / 154 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ επιδίδεται στα μέρη μαζί με την κλήτευση προς συζήτηση, ενώ τα μέρη οφείλουν να καταθέσουν τα υπομνήματά τους σε συγκεκριμένη προθεσμία προ της συζήτησης. Συνεπώς, τα υπομνήματα που κατατίθενται από τα μέρη, καθώς και οι λοιπές διαδικαστικές πράξεις που λαμβάνουν χώρα μετά την επίδοση της Εισήγησης στα μέρη και έως την πραγματοποίηση της συζήτησης, δεν δύνανται να έχουν ληφθεί υπόψη κατά την σύνταξη της τελευταίας, η οποία προηγείται λογικά και χρονικά αυτών.
39. Υπό το φως των ανωτέρω, δεδομένου ότι από την 23η Ιουλίου 2019 και εντεύθεν, δεν υφίστατο νέο στοιχείο στον φάκελο της υπόθεσης που θα μπορούσε να έχει ληφθεί υπόψη από την ΓΔΑ και τον Εισηγητή κατά την σύνταξη της Εισήγησης, εκτός από τα υπομνήματα των μερών που υποβλήθηκαν ενώπιον της ΕΑ, και τα οποία λαμβάνονται υπόψη από την Ολομέλεια στην απόφασή της, ο αρχαιότερος κατά τον διορισμό Εισηγητής Π. Φώτης έπρεπε να αναπτύξει την υπ’ αριθ. πρωτ. 1967/26.3.2018 γραπτή Εισήγηση για την εν λόγω υπόθεση ως έχει, δίχως να προσθέσει ή να αφαιρέσει οτιδήποτε, όπως και έπραξε. Συνεπώς, οι σχετικές αιτιάσεις προβάλλονται αβασίμως. Ε.2.5 ΕΝΣΤΑΣΗ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΜΗ ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ ΤΗΣ ΑΠΟ 23η ΙΟΥΛΙΟΥ 2019 ΑΚΡΟΑΜΑΤΙΚΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ
40. Η εταιρεία ΚΟΚΚΙΝΗΣ, με το υπ’ αριθ. πρωτ. 1/.2.1.2020 Υπόμνημα 58 και με υπ’ αριθ. πρωτ. 137/9.3.2020 Συμπληρωματικό Υπόμνημά της, καθώς και κατά την ακροαματική διαδικασία, ισχυρίζεται ότι τα δικαιώματα αποτελεσματικής της υπεράσπισης παραβιάστηκαν λόγω της μη κοινοποίησης των πρακτικών της από 23η Ιουλίου 2019 ακροαματικής διαδικασίας πριν από την «επανασυζήτηση» της 23ης Ιανουαρίου
41. Σύμφωνα με την ΚΟΚΚΙΝΗΣ, κατέστη έτσι αδύνατον για την ίδια να επικαλεστεί συγκεκριμένα χωρία των πρακτικών αυτών με τα οποία θα καθίστατο ευχερής η υπεράσπιση της και η ενίσχυση των θέσεών της βάσει σχετικού δημοσίου εγγράφου, καθώς δεν ήταν δυνατό να βασιστεί μόνο στις σημειώσεις των πληρεξουσίων δικηγόρων της για να υπερασπίσει επαρκώς τις θέσεις της κατά την ακροαματική συζήτηση της 23 ης Ιανουαρίου
42. Κατά την κρίση της ΕΑ, οι ισχυρισμοί αυτοί είναι απορριπτέοι ως αβάσιμοι.
44. Επισημαίνεται κατ’ αρχάς η εξαιρετική φύση της συζήτησης της 23ης Ιανουαρίου 2020, η οποία έλαβε χώρα κατ’ εξαίρεση και σε συνέχεια της συζήτησης της 23ης Ιουλίου 2019, ενόψει των ειδικών συνθηκών της παρούσας διαδικασίας, ύστερα από ομόφωνη απόφαση της ΕΑ, ούτως ώστε τα μέρη να έχουν την δυνατότητα πραγματικής ακρόασης ενώπιον όλων των μελών της σύνθεσης της Επιτροπής και με αποκλειστικό σκοπό την μέγιστη προστασία των δικονομικών δικαιωμάτων των μερών.
45. Εξάλλου, σύμφωνα με το άρθρο 25, παρ. 2 του Κανονισμού Λειτουργίας και Διαχείρισης της Επιτροπής Ανταγωνισμού, τα μέρη δικαιούνται να καταθέσουν συμπληρωματικά υπομνήματα μετά την κοινοποίηση των πρακτικών στα μέρη. Στην παρούσα υπόθεση, τα μέρη είχαν τη δυνατότητα να καταθέσουν συμπληρωματικά υπομνήματα και να λάβουν θέση 58 Η ένσταση επαναλαμβάνεται αυτολεξεί και σε μεταγενέστερα υπομνήματα της ΚΟΚΚΙΝΗΣ. 23 / 154 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ επί όσων διαμείφθηκαν τόσο στην ακροαματική διαδικασία της 23 ης Ιουλίου 2019, όσο και της συνέχισής της την 23η Ιανουαρίου 2020, δεδομένου ότι τα πρακτικά και των δύο συνεδριάσεων κοινοποιήθηκαν στα μέρη με επιμέλεια των Γραμματέων της ΕΑ στο τέλος Φεβρουαρίου 202059, ενώ τους δόθηκε προθεσμία από τον Πρόεδρο της ΕΑ πολύ μεγαλύτερη από αυτή των 3 ημερών που προβλέπεται στο άρθρο 25, παρ. 2 (ήτοι έως την 9 η Μαρτίου 2020). Κατά την κοινή πείρα, σε περιπτώσεις που απαιτείται από εξαιρετικές συνθήκες η συνέχιση μιας ακροαματικής διαδικασίας για περισσότερες συνεδριάσεις, δεν κοινοποιούνται πρακτικά ύστερα από κάθε συνεδρίαση/ ημέρα συζήτησης, αλλά αυτά κοινοποιούνται για το σύνολο της διαδικασίας στο τέλος της ακροαματικής διαδικασίας, ούτως ώστε να έχουν την δυνατότητα τα μέρη να προετοιμάσουν επαρκώς τα συμπληρωματικά τους υπομνήματα.
46. Πράγματι, εν προκειμένω, ειδικώς η εταιρεία ΚΟΚΚΙΝΗΣ έκανε εκτεταμένη αναφορά στο περιεχόμενο των πρακτικών και των δύο συνεδριάσεων στο Συμπληρωματικό της Υπόμνημα (βλ. ενδεικτικά παρ. 20, 21, 26.1, 26.2, 26.3, 30, 63.1, 63.2, 64.1, 64.2, 68.1, 72.1, 72.2, 73 του υπ’ αριθ. πρωτ. 137/9.3.2020 Συμπληρωματικού Υπομνήματός της) αναπτύσσοντας νέα επιχειρήματα και εμπλουτίζοντας επιχειρηματολογία που είχε ήδη προβάλλει σε προηγούμενα υπομνήματα της και, συνεπώς, ουδεμία δικονομική της βλάβη δύναται να στοιχειοθετηθεί. Για τους λόγους αυτούς, η ως άνω ένσταση απορρίπτεται ως όλως αβάσιμη. Ε.2.6 ΕΝΣΤΑΣΗ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΕΙΨΗ ΑΜΕΡΟΛΗΨΙΑΣ ΜΕΛΟΥΣ ΤΗΣ ΕΑ
47. Η εταιρεία ΚΟΚΚΙΝΗΣ, στο Συμπληρωματικό Υπόμνημά της υπ’ αριθ. πρωτ. 137/09.03.2020 ισχυρίζεται ότι ο Πρόεδρος της ΕΑ παραβίασε την αρχή της αμεροληψίας επειδή αναφέρει σε ένα έγγραφο προς την ΚΟΚΚΙΝΗΣ60 ότι: «….[…]». Αυτή η φράση, κατά την ΚΟΚΚΙΝΗΣ, δημιουργεί «εύλογα» την υπόνοια ότι αυτό το μέλος έχει ήδη σχηματισμένη και άρα προκατειλημμένη γνώμη για την υπόθεση που πρόκειται να κρίνει.
48. Κατά τη γνώμη της ΕΑ, η ως άνω ένσταση είναι απορριπτέα, καθώς, ακόμη και εάν ο σχετικός ισχυρισμός της ΚΟΚΚΙΝΗΣ μπορούσε να υποτεθεί βάσιμος, σε κάθε περίπτωση η απλή καταγραφή και περιγραφή ορισμένων πραγματικών περιστατικών ή διατύπωση γνώμης, την οποία έκανε ο Πρόεδρος της ΕΑ στο ως άνω έγγραφο, χωρίς νομική ή άλλη αξιολόγησή τους κατά τρόπο αρνητικό προς την ΚΟΚΚΙΝΗΣ, δεν δύναται να στοιχειοθετήσει αμεροληψία ενός προσώπου, σύμφωνα με την πάγια ερμηνεία της έννοιας αυτής από την νομολογία (πρβλ. ΣτΕ2237/2019, σκ. 11 «Τέτοια υπόνοια ελλείψεως αμεροληψίας δεν δημιουργείται όμως από την έκφραση της γνώμης μέλους συλλογικού οργάνου κατά την άσκηση των καθηκόντων του»61) ούτε, συνεπώς, υφίσταται οποιαδήποτε παραβίαση της αρχής της αμεροληψίας όπως αυτή αποτυπώνεται στις σχετικές διατάξεις του Ν. 3959/2011 (αρ. 12, παρ. 1) καθώς και του Κανονισμού Λειτουργίας και Διαχείρισης της ΕΑ και του Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας. Ειδικά στην ΚΟΚΚΙΝΗΣ με επίδοση από δικαστικό επιμελητή (βλ. υπ’ αρ.5842 Γ’/21.2.2020 έκθεση επίδοσης), καθώς δεν προσήλθε στα γραφεία της ΕΑ για να τα παραλάβει. 60 Το υπ’ αρ. πρωτ. 103/19.02.2020 έγγραφο. 61 Στην απόφαση αυτή παραπέμπει και η ίδια η ΚΟΚΚΙΝΗΣ. 59 24 / 154 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Ε.3 ΕΝΣΤΑΣΕΙΣ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΔΙΕΥΘΕΤΗΣΗΣ ΔΙΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΤΗ ΣΥΣΤΑΣΗ «ΥΒΡΙΔΙΚΗΣ» ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ Ε.3.1 ΕΝΣΤΑΣΗ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΣΤΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΔΙΕΥΘΕΤΗΣΗΣ – ΥΠΟΤΙΘΕΜΕΝΗ ΠΑΡΑΒΑΣΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΙΟΥ 49 ΤΗΣ ΑΠΟΦΑΣΗΣ 628/2016 ΤΗΣ ΕΑ
49. Ορισμένες από τις εταιρείες ισχυρίζονται στα υπομνήματά τους62 και κατά την ακροαματική διαδικασία ότι από τις προτάσεις διευθέτησης είχαν παραλειφθεί όλα τα καίρια σημεία που «δίνουν έννοια και σημασία» στη διαδικασία πρόσβασης που προβλέπεται στο σημείο 49 της απόφασης 628/2016 της ΕΑ (εφεξής, και σε συνέχεια της συμπλήρωσης και κωδικοποίησής της με την απόφαση 704/2012 της ΕΑ, και «Ανακοίνωση Διευθέτησης») και ότι ως εκ τούτου παραβιάστηκε ο ουσιώδης τύπος της διαδικασίας63, το δικαίωμα άμυνας και η αρχή της χρηστής διοίκησης, αφού σε αντίθεση με το γράμμα και το σκοπό της σκέψης 49 της άνω απόφασης δεν δόθηκε πλήρης πρόσβαση στα έγγραφα64, με αποτέλεσμα η πρόσβαση στα εν λόγω έγγραφα να είναι αλυσιτελής
50. Δυο από τις εταιρείες υπέβαλλαν αίτημα άρσης απορρήτου, το οποίο δεν έγινε δεκτό από την Ε.Α
51. Στο πλαίσιο αυτό οι εταιρείες υποστηρίζουν ότι το ζήτημα της πρόσβασης στις προτάσεις και την εισήγηση διευθέτησης δεν θεραπεύεται από την έκδοση της απόφασης
52. Ακόμη, ότι αντίκειται στο τεκμήριο αθωότητας η όποια αναφορά στις εταιρείες που δεν έχουν υπαχθεί στην διαδικασία Διευθέτησης68, ενώ η ούτως η άλλως η συντετμημένη εκδοχή της απόφασης δεν επιτρέπει την όποια ανάλυση/ περιγραφή μπορεί να εμπεριέχεται στις προτάσεις και την εισήγηση διευθέτησης. Μία από τις εταιρείες ισχυρίζεται επίσης ότι αποτελεί προηγούμενο που δημιουργεί και αιτιολογημένη εμπιστοσύνη η διαδικασία που ακολουθήθηκε για την πρόσβαση από τους μη διευθετήσαντες στην υπόθεση ΕΑ 647/
54. Ειδικώς η εταιρεία ΚΟΚΚΙΝΗΣ, η οποία αρνήθηκε να υπογράψει σύμβαση εμπιστευτικότητας, με την οποία δεσμευόταν ότι θα χρησιμοποιήσει τα έγγραφα, στα οποία θα αποκτούσε πρόσβαση, με τρόπο σύμφωνο προς την παρ. 49 της Ανακοίνωσης Διευθέτησης69 (σύμβαση την οποία, επισημαίνεται, υπέγραψαν όλα τα υπόλοιπα μέρη) ώστε Βλ. Υπομνήματα ΕΡΓΟΔΥΝΑΜΙΚΗ ΠΑΤΡΩΝ (υπ’ αρ. πρωτ. 267/2.5.2019 και 143/9/3/2020), ΛΑΚΩΝ (υπ’ αρ. πρωτ. 289/13.5.2019), η οποία δηλώνει ότι υπέβαλε αίτημα περί χορήγησης αντιγράφων των αιτηθέντων από αυτή στοιχείων, το οποίο δεν έγινε δεκτό από την ΕΑ, ΤΕΚΑΛ (υπ’αρ. πρωτ. 142/9.3.2020), ΧΩΡΟΤΕΧΝΙΚΗ (υπ’αρ. πρωτ. 382/22.6.2018 και 141/09.03.2020), ΚΟΚΚΙΝΗΣ (υπ’ αρ. πρωτ. 336/11.6.2018). 63 Βλ. υπόμνημα ΕΡΓΟΔΥΝΑΜΙΚΗ ΠΑΤΡΩΝ (υπ’ αρ. πρωτ. 267/2.5.2019) 64 ΧΩΡΟΤΕΧΝΙΚΗ (υπ’ αρ. 141/09.03.2020) 65 Βλ. συμπληρωματικό υπόμνημα ΕΡΓΟΔΥΝΑΜΙΚΗ ΠΑΤΡΩΝ υπ’αρ, πρωτ. 143/9/3/2020, ΧΩΡΟΤΕΧΝΙΚΗ (υπ’αρ. πρωτ. 141/09.03.2020). 66 ΕΡΓΟΔΥΝΑΜΙΚΗ (υπ’αρ. πρωτ. 267/2.5.2019 και 143/9/3/2020), ΤΕΚΑΛ (υπ ’αρ. 142/9.3.2020). Η ΛΑΚΩΝ αιτήθηκε τη λήψη αντιγράφων των εγγράφων, αίτημα το οποίο δεν έγινε δεκτό (υπ’ αρ. πρωτ. 289/13.5.2019) 67 Βλ. ΛΑΚΩΝ (προσθήκη υπ’ αρ. πρωτ. 289/13.5.2019 ) 68 Βλ. υπόμνημα ΕΡΓΟΔΥΝΑΜΙΚΗ ΠΑΤΡΩΝ (υπ’ αρ. πρωτ. 267/2.5.2019) 69 Βλ. παρ. 49 της Ανακοίνωσης Διευθέτησης «Πρόσβαση στα ανωτέρω έγγραφα παρέχεται μόνο στις εμπλεκόμενες επιχειρήσεις, οι οποίες δεν έχουν υπαχθεί στη Διαδικασία Διευθέτησης Διαφορών, σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στον ΚΛΔ της ΕΑ, και υπό την προϋπόθεση ότι δεσμεύονται, όπως και οι πληρεξούσιοι δικηγόροι τους που αποκτούν πρόσβαση για λογαριασμό τους, ώστε τα εν λόγω έγγραφα και οι πληροφορίες που 62 25 / 154 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ να λάβει πρόσβαση στα έγγραφα της διευθέτησης, αναφέρει στα υπομνήματά της ως αυτοτελή λόγο ένστασης70 ότι η ερμηνεία και ο τρόπος εφαρμογής της παρ. 49 από την ΕΑ εντείνει τον περιορισμό των δικαιωμάτων άμυνας των εμπλεκόμενων επιχειρήσεων που δεν έχουν υπαχθεί στην ΔΔΔ. Κατά την ΚΟΚΚΙΝΗΣ, αυτή η ερμηνεία, η οποία εξαρτά την πρόσβαση στα έγγραφα της ΔΔΔ από την προηγούμενη παραίτηση της ίδιας από τα δικονομικά της δικαιώματα με την υπογραφή σχετικής σύμβασης, έχει ως αποτέλεσμα την στέρηση πρόσβασης στα έγγραφα και συνακόλουθη παραβίαση των δικαιωμάτων άμυνας και του δικαιώματος δικαστικής προστασίας.
55. Το σύνολο των εν λόγω ενστάσεων είναι απορριπτέες ως αβάσιμες, δεδομένου ότι στο σύνολο των εμπλεκομένων στην παρούσα διαδικασία επιχειρήσεων, οι οποίες υπέγραψαν τη σύμβαση εμπιστευτικότητας, χορηγήθηκε εκτενέστατη πρόσβαση στα στοιχεία του φακέλου, περιλαμβανομένων των εγγράφων της ΔΔΔ, στο βαθμό που αυτή ζητήθηκε και ήταν σύμφωνη με τις κείμενες διατάξεις, και τους επιτράπηκε έτσι η πλήρης κατανόηση και αντίκρουση των αιτιάσεων της Εισήγησης. Τηρήθηκαν δε και όλες οι κείμενες διατάξεις για την πλήρη διευκόλυνσή τους για την ακώλυτη άσκηση των δικαιωμάτων υπεράσπισης, πάντοτε μέσα στα πλαίσια του νόμου
57. Επισημαίνεται, ειδικότερα, ότι βάσει των κείμενων διατάξεων και της σχετικής νομολογίας, εθνικής και ενωσιακής, το δικαίωμα πρόσβασης στο φάκελο της υπόθεσης δεν είναι απόλυτο, αλλά περιορίζεται από την ανάγκη διαφύλαξης άλλων δικαιωμάτων και αγαθών72, μεταξύ των οποίων του επιχειρηματικού απορρήτου των στοιχείων άλλων επιχειρήσεων, που, επίσης, τυγχάνει προστασίας στο δίκαιο της Ένωσης, σε επίπεδο γενικής αρχής
58. Συναφώς, γίνεται δεκτό ότι για την αποτελεσματική και συνεπή εφαρμογή των εθνικών και ενωσιακών κανόνων ανταγωνισμού, η κοινοποίηση των αποδεικτικών στοιχείων δεν θα πρέπει να περιορίζει αδικαιολόγητα την αποτελεσματική επιβολή του δικαίου περιλαμβάνουν να χρησιμοποιούνται αποκλειστικά για τους σκοπούς της διαδικασίας ενώπιον της ΕΑ [Υποσημείωση 39: Επισημαίνεται ότι οι πληροφορίες που λαμβάνονται από τα ως άνω έγγραφα μπορούν να χρησιμοποιηθούν από τον διάδικο που έχει αποκτήσει πρόσβαση στον φάκελο μόνον όταν αυτό είναι αναγκαίο για την άσκηση των δικαιωμάτων άμυνας στο πλαίσιο διαδικασίας ενώπιον των διοικητικών δικαστηρίων στις περιπτώσεις που έχουν άμεση σχέση με την υπόθεση στην οποία έχει χορηγηθεί πρόσβαση, και οι οποίες αφορούν τον έλεγχο απόφασης με την οποία η ΕΑ διαπίστωσε παράβαση των άρθρων 1 Ν. 3959/2011 ή/και 101 ΣΛΕΕ [βλ. άρθρο 16α Καν. 773/2004 της Επιτροπής, της 7ης Απριλίου 2004, όπως ισχύει, Ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με την διεξαγωγή ΔΔΔ (2008/C 167/01), παρ. 35, καθώς και, μεταξύ άλλων, απόφαση ΔΕΕ C365/12, EnBW, σκ. 99 και απόφαση ΕΑ 647/2017 επί της αυτεπάγγελτης έρευνας στον κλάδο των κατασκευών, παρ. 79 , όπου προβλέπεται ότι οι έρευνες των αρχών ανταγωνισμού δεν θεωρούνται περατωθείσες για τους σκοπούς χορήγησης πρόσβασης σε τρίτους, για όσο χρόνο εκκρεμούν προσφυγές κατά απόφασης της αρχής ανταγωνισμού ενώπιον των αρμόδιων δικαστηρίων], κατά παρέκκλιση από το άρθρο 15 παρ. 14 του ΚΛΔ της ΕΑ. Σε κάθε περίπτωση, τα ανωτέρω έγγραφα δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν κατά οποιασδήποτε εμπλεκόμενης επιχείρησης στα πλαίσια άλλης δικαστικής ή διοικητικής διαδικασίας και θεωρούνται απαράδεκτα ως αποδεικτικά στοιχεία σε αγωγές αποζημίωσης». 70 Βλ. Υπ’ αριθ. 266/30.5.2019 Υπόμνημα, καθώς και μεταγενέστερα υπομνήματά της 71 Βλ. απόφαση ΕΑ. 647/2017, παρ. 76 επ. 72 Βλ. ΣτΕ 2780/2014, σκ.
59. 73 Για την προστασία του επιχειρηματικού απορρήτου στο ενωσιακό δίκαιο βλ. και Αποφάσεις ΔΕΕ C-1/11, Interseroh Scrap and Metals Trading, EU:C:2012:194 , σκ. 43, και C-450/06, Varec, EU:C:2008:91, σκ. 49 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία. 26 / 154 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ανταγωνισμού από τις αρχές ανταγωνισμού
60. Στο πλαίσιο αυτό, τα μέρη, και ιδίως οι επιχειρήσεις κατά των οποίων στρέφονται οι αυτεπάγγελτες έρευνες της Υπηρεσίας, πρέπει να είναι σε θέση να λαμβάνουν γνώση των πληροφοριακών στοιχείων που περιλαμβάνονται στον φάκελο της υπόθεσης και τα οποία ενδέχεται να είναι κρίσιμα για την άμυνά τους, προκειμένου να μπορούν να διατυπώσουν ουσιαστικά τις απόψεις τους επί των προκαταρκτικών συμπερασμάτων που αναφέρονται στην εισήγηση. Ωστόσο, δεν υφίσταται υποχρέωση των αρχών ανταγωνισμού να αποκαλύπτουν στα μέρη το σύνολο του περιεχομένου του φακέλου κάθε υπόθεσης
61. Πιο συγκεκριμένα, κατά πάγια εθνική και ενωσιακή πρακτική και νομολογία76, το δικαίωμα πρόσβασης στο φάκελο δεν επεκτείνεται στο επιχειρηματικό απόρρητο77, στις πληροφορίες εμπιστευτικού χαρακτήρα78 και στα εσωτερικά έγγραφα της Επιτροπής Ανταγωνισμού ή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και των αρχών ανταγωνισμού των κρατών μελών, καθώς και στη μεταξύ τους αλληλογραφία. Κατά συνέπεια, θα πρέπει να σταθμίζονται κάθε φορά αφενός οι απαιτήσεις λυσιτελούς άσκησης του δικαιώματος άμυνας των εμπλεκομένων επιχειρήσεων, και αφετέρου η ανάγκη διαφύλαξης του απορρήτου ορισμένων στοιχείων και των νομίμων συμφερόντων που απαγορεύουν τη δημοσίευσή τους, λαμβανομένων υπόψη των περιστάσεων κάθε υπόθεσης
63. Περαιτέρω, ειδικές ρυθμίσεις έχουν υιοθετηθεί σε εθνικό και ενωσιακό επίπεδο αναφορικά με την πρόσβαση και την περαιτέρω κοινολόγηση των εγγράφων που συντάσσονται στο Βλ. και Απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου Τ-236/01,Τ-239/01, Τ-244/01 έως Τ-246/01, Τ-251/01 και Τ252/01, Tokai Carbon κατά Επιτροπής, EU:T:2004:118, σκ.
64. 75 Bλ. ενδεικτικά αποφάσεις ΕΑ 520/VI/2011, επικυρωθείσα από τη ΔΕφΑθ 869/2013, σκ. 5, ΕΑ 369/V/2007, σκ. 68 επ, και ΕΑ 590/2014, σκ. 34 επ, επικυρωθείσα από τη ΔΕφΑθ 4055/
65. Βλ. επίσης ενδεικτικά ΔΕΕ C43/82 και 63/82, VBVB & VBBB, EU:C:1984:9, σκ. 25, και C-62/86, Αkzo, EU:C:1991:286, σκ.
66. Βλ. περαιτέρω ΣτΕ 2365/2013, σκ. 11 και ΣτΕ 2007/2013, σκ.12 76 Bλ. σχετικά άρθρο 15 ΚΛΔ της Ε.Α, άρθρο 27 παρ. 2 του Κανονισμού 1/2003, άρθρο 15 παρ. 2 και άρθρο 16 παρ. 1 του Εκτελεστικού Κανονισμού 773/2004, Ανακοίνωση Ευρωπαϊκής Επιτροπής περί των κανόνων πρόσβασης στον φάκελο, παρ. 12 επ, και Ανακοίνωση ΕΑ περί απορρήτων στοιχείων, παρ. 9 στοιχ. α έως γ. Βλ. επίσης, ενδεικτικά, Απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου T-7/89, Hercules Chemicals, EU:T:1991:75, σκ. 54, ΔΕφΑθ 1616/2009, σκ. 16, ΣτΕ 2007/2013, σκ.
67. 77 Για την έννοια του επιχειρηματικού απορρήτου βλ. ενδεικτικά ΔΕΕ 53/85, Akzo Chemie κατά Επιτροπής, EU:C:1986:256, σκ. 28, Γενικό Δικαστήριο, T-353/94, Postbank NV, EU:T:1996:119 , σκ. 87, Κανονισμό 1/2003, άρθρο 27 παρ. 2, Ανακοίνωση Ευρωπαϊκής Επιτροπής περί των κανόνων πρόσβασης στον φάκελο υπόθεσης της Επιτροπής δυνάμει των άρθρων 81 και 82 της Συνθήκης ΕΚ, των άρθρων 53, 54 και 57 της Συμφωνίας ΕΟΧ, και του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 139/2004 του Συμβουλίου (εφεξής «Ανακοίνωση Ευρωπαϊκής Επιτροπής περί των κανόνων πρόσβασης στον φάκελο»), ΕΕ 2005/C 325/07 και ΕΕ 2015/C 256/03, παρ. 18, και Ανακοίνωση της Επιτροπής Ανταγωνισμού σχετικά με το χαρακτηρισμό των απόρρητων στοιχείων και τον τρόπο υποβολής μη εμπιστευτικής εκδοχής εγγράφων (εφεξής «Ανακοίνωση ΕΑ περί απορρήτων στοιχείων»), παρ. 9 στοιχ. δ. Βλ. επίσης ΔΕφΑθ 3133/2010, σκ. 14, και ΔΕφΑθ 1473/2011, σκ.
68. 78 Για την έννοια των λοιπών εμπιστευτικών πληροφοριών βλ. ενδεικτικά Κανονισμό 1/2003, άρθρο 27 παρ. 2, Κανονισμός 773/2004 της Επιτροπής σχετικά με τη διεξαγωγή από την Επιτροπή των διαδικασιών δυνάμει των άρθρων 81 και 82 της συνθήκης ΕΚ (εφεξής «Εκτελεστικός Κανονισμός 773/2004»), EE 2004/L 123/18 και (τελευταία τροποποίηση) ΕΕ 2015/L 208/03, Προοίμιο σκ. 13, Ανακοίνωση Ευρωπαϊκής Επιτροπής περί των κανόνων πρόσβασης στον φάκελο, παρ. 19, και Ανακοίνωση ΕΑ περί απορρήτων στοιχείων, παρ. 9 στοιχ. ε. 79 Βλ. ενδεικτικά Απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου Τ-36/91, ICI κατά Επιτροπής , EU:T:1995:118, σκ. 98, ΔΕΕ C-110/10 P, Solvay, EU:C:2011:687 , σκ. 47 επ., C-1/11, Interseroh Scrap and Metals Trading, EU:C:2012:194, σκ. 43, C-450/06, Varec, EU:C:2008:91, σκ. 47 επ. και σε αυτές παρατιθέμενη νομολογία. Βλ. επίσης ΣτΕ 2007/2013, σκ. 12 επ, ΣτΕ 2365/2013, σκ. 11, και απόφαση ΕΑ 520/VΙ/2011, παρ. 9 και σχετική απόφαση ΔΕφΑθ. 869/2013, σκ. 4-
69. Βλ. και Ανακοίνωση ΕΑ περί απορρήτων στοιχείων, παρ.
70. 74 27 / 154 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ πλαίσιο των διαδικασιών διευθέτησης διαφορών, τόσο πριν όσο και μετά την έκδοση της απόφασης διευθέτησης, ενόψει αφενός της βαρύνουσας αξίας της ΔΔΔ ως εργαλείου για την αποτελεσματικότερη και ταχύτερη επιβολή του εθνικού και ενωσιακού δικαίου ανταγωνισμού και της φύσης των ανωτέρω εγγράφων ως αυτοενοχοποιητικών δηλώσεων, που προσκομίζονται αποκλειστικά για τους σκοπούς της συνεργασίας με τις αρχές ανταγωνισμού80, καθώς και αφετέρου για την προάσπιση του σκοπού των ελέγχων και των ερευνών των αρχών ανταγωνισμού, οι οποίες όπως έχουν κρίνει τα ενωσιακά δικαστήρια, δεν θεωρούνται περατωθείσες για τους σκοπούς χορήγησης πρόσβασης σε τρίτους, για όσο χρόνο εκκρεμούν προσφυγές κατά απόφασης της αρχής ανταγωνισμού ενώπιον των αρμόδιων δικαστηρίων
71. Οι ειδικές αυτές ρυθμίσεις αφορούν (α) στην έκταση, τον τρόπο και τις προϋποθέσεις χορήγησης πρόσβασης στις εμπλεκόμενες επιχειρήσεις, οι οποίες δεν συμμετείχαν στη ΔΔΔ (βλ. αμέσως κατωτέρω), καθώς και στη χρήση των εγγράφων αυτών από τις ανωτέρω επιχειρήσεις 82, (β) στην απόκτηση πρόσβασης από τον καταγγέλλοντα και λοιπούς τρίτους83, (γ) στις προϋποθέσεις και τον τρόπο διαβίβασής τους στις αρχές ανταγωνισμού των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης84 και (δ) στη δυνατότητα διαβίβασής τους στα εθνικά δικαστήρια στο πλαίσιο αγωγών αποζημίωσης από παραβάσεις του δικαίου ανταγωνισμού, στην κοινολόγησή τους από αυτά στους διαδίκους και στην δυνατότητα χρήσης τους ενώπιον των εθνικών δικαστηρίων
73. Στο πλαίσιο αυτό, βάσει της Ανακοίνωσης Διευθέτησης (βλ. παρ. 49 και υποσημείωση 39), τα έγγραφα που συντάσσονται στο πλαίσιο αυτής της διαδικασίας θεωρούνται απόρρητα στοιχεία και σε αυτά χορηγείται πρόσβαση στις εμπλεκόμενες επιχειρήσεις που δεν συμμετείχαν στη ΔΔΔ σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στον Κανονισμό Λειτουργίας και Διαχείρισης της ΕΑ (εφεξής και «ΚΛΔ») (ιδίως στο άρθρο 15 αυτού86) και υπό την Βλ. μεταξύ άλλων Οδηγία 2014/104/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 26ης Νοεμβρίου 2014 σχετικά με ορισμένους κανόνες που διέπουν τις αγωγές αποζημίωσης βάσει του εθνικού δικαίου για παραβάσεις των διατάξεων του δικαίου ανταγωνισμού των κρατών μελών και της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Εφεξής «Οδηγία για τις αγωγές αποζημίωσης»), ΕΕ 2014/ L 349/01, Προοίμιο σκ.
74. 81 Βλ. Ανακοίνωση Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με την διεξαγωγή διαδικασιών διευθέτησης διαφορών εν όψει της έκδοσης αποφάσεων δυνάμει του άρθρου 7 και του άρθρου 23 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1/2003 του Συμβουλίου σε περιπτώσεις συμπράξεων (εφεξής «Ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη ΔΔΔ»), ΕΕ 2008/C 167/01 και ΕΕ 2015/C 256/02, παρ. 40, και ΔΕΕ C-365/12, EnBW, EU:C:2014:112, σκ.
75. 82 Βλ. Ανακοίνωση για τη ΔΔΔ, παρ. 49 και 50, Ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη ΔΔΔ, παρ. 36, και Οδηγία για τις αγωγές αποζημίωσης, άρθρο
76. 83 Χορήγηση πρόσβασης στον καταγγέλλοντα και λοιπούς τρίτους δεν προβλέπεται. Βλ. Ανακοίνωση για τη ΔΔΔ, παρ. 49 και 51, και Ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη ΔΔΔ, παρ.
77. 84 Βλ. Ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη ΔΔΔ, παρ.
78. 85 Βλ. Οδηγία για τις αγωγές αποζημίωσης, άρθρα 6 και 7, καθώς και Προοίμιο σκ. 24 και 26 – 27, Ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη ΔΔΔ, παρ. 39, και Ανακοίνωση Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με τη συνεργασία μεταξύ της Επιτροπής και των δικαστηρίων των κρατών μελών της ΕΕ κατά την εφαρμογή των άρθρων 81 και 82 ΕΚ (εφεξής «Ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη συνεργασία με τα εθνικά δικαστήρια»), ΕΕ 2004/С 101/04 και ΕΕ 2015/C 256/05, παρ. 26 και 26α. 86 Σύμφωνα με το άρθρου15 παρ. 7 και 8 του ΚΛΔ τα πρόσωπα κατά των οποίων κινήθηκε ενώπιον της Επιτροπής Ανταγωνισμού διαδικασία έχουν δικαίωμα πρόσβασης στα μη απόρρητα στοιχεία του φακέλου της υπόθεσης. Δύναται, δε, να δοθεί πρόσβαση σε έγγραφα που περιέχουν απόρρητα στοιχεία επιχειρήσεων, εφόσον αυτά είναι απολύτως αναγκαία για την άσκηση των δικαιωμάτων άμυνας του αιτούντος την πρόσβαση προσώπου - βλ. σχετικά και Ανακοίνωση ΕΑ περί απορρήτων στοιχείων, παρ.
79. Κατά την παρ. 10 του ίδιου άρθρου το δικαίωμα πρόσβασης στα στοιχεία του φακέλου, κατά τη διακριτική ευχέρεια της Επιτροπής, ασκείται από το ενδιαφερόμενο μέρος είτε με μελέτη των στοιχείων στα γραφεία της Γενικής Διεύθυνσης είτε 80 28 / 154 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ προϋπόθεση ανάληψης της δέσμευσης ότι θα τα χρησιμοποιήσουν αποκλειστικά για τους σκοπούς της διαδικασίας ενώπιον της Επιτροπής Ανταγωνισμού, ήτοι της διοικητικής και δικαστικής διαδικασίας για την εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού από την Επιτροπή Ανταγωνισμού στην εκάστοτε υπόθεση, αποκλειόμενης ρητά της δυνατότητας αυτά να χρησιμοποιηθούν στα πλαίσια άλλης δικαστικής ή διοικητικής διαδικασίας, κατά παρέκκλιση του άρθρου 15 παρ. 14 του ΚΛΔ της ΕΑ Αντίστοιχες προβλέψεις υφίστανται και σε ενωσιακό επίπεδο
81. Εν προκειμένω, ενόψει των ανωτέρω, αβασίμως προβάλλονται από τις εταιρείες οι εν λόγω ισχυρισμοί. Και τούτο διότι καταρχήν η μη εμπιστευτική εκδοχή της Εισήγησης που τους κοινοποιήθηκε είναι εκτενής και λεπτομερής ως προς τις αποδιδόμενες σε αυτή πρακτικές, αναπαράγει σημαντικό αριθμό των στοιχείων του φακέλου της υπόθεσης, με πληρότητα και πιστότητα, και περιλαμβάνει (α) το σύνολο των μη απορρήτων στοιχείων και (β) όσα από τα απόρρητα στοιχεία αξιολογήθηκαν ήδη κατά τη σύνταξη της ανωτέρω έκδοσης της Εισήγησης ως αναγκαία για τους σκοπούς διαπίστωσης της παράβασης (ενοχοποιητικά και απαλλακτικά στοιχεία) και συνακόλουθα απαραίτητα για την άσκηση των δικαιωμάτων άμυνας των εταιρειών (βλ. άρθρο 15 παρ. 6 του ΚΛΔ της ΕΑ). Ε.3.2 ΕΝΣΤΑΣΗ ΠΕΡΙ ΠΑΡΑΒΙΑΣΗΣ ΤΟΥ ΤΕΚΜΗΡΙΟΥ ΑΘΩΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΡΧΗΣ ΤΗΣ ΑΜΕΡΟΛΗΨΙΑΣ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΔΔΔ
82. Τρεις εταιρείες κάνουν λόγο στα υπομνήματά τους88 και κατά την ακροαματική διαδικασία για παραβίαση της αρχής διασφάλισης του τεκμηρίου αθωότητας και της αρχής της αμεροληψίας. Όπως υποστηρίζουν, η αρχή της διασφάλισης του τεκμηρίου αθωότητας και η αρχή της αμεροληψίας επιβάλλουν να γίνει δεκτό πως, ενόσω εκκρεμεί η κύρια διαδικασία εξέτασης των εμπλεκομένων εταιρειών που δεν υπήχθησαν στην ΔΔΔ, είναι παράνομη απόφαση της ΕΑ, η οποία εκδίδεται μετά την ολοκλήρωση της ΔΔΔ και περιλαμβάνει πραγματικές και νομικές παραδοχές οι οποίες μπορεί να ενέχουν ακόμη και απλή υπόνοια ή αποπνέουν απλώς αίσθηση ότι οι επιχειρήσεις που δεν υπήχθησαν στην ΔΔΔ ευθύνονται για τις παραβάσεις στις οποίες φέρονται να εμπλέκονται και προκαταλαμβάνουν την ΕΑ επί οποιουδήποτε νομικού ή πραγματικού ζητήματος κρίσιμο για την θεμελίωση της ευθύνης των εν λόγω επιχειρήσεων, υπό την έννοια ότι συγχέουν την νομική κατάσταση των με χορήγηση αντιγράφων, κατόπιν εγγράφου αιτήματός του για χορήγηση πρόσβασης - βλ. και Ανακοίνωση Ευρωπαϊκής Επιτροπής περί των κανόνων πρόσβασης στον φάκελο, παρ.
83. 87 Βλ. Κανονισμός 773/2004 της Επιτροπής σχετικά με τη διεξαγωγή από την Επιτροπή των διαδικασιών δυνάμει των άρθρων 81 και Εκτελεστικός Κανονισμός 773/2004, άρθρο 15 παρ. 1β και 16α παρ. 2, και Ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη ΔΔΔ, παρ.
84. 88 ΒΛ. ΚΟΚΚΙΝΗΣ, υπομνήματα υπ’αριθ. 266/30.04.2019 και 408/28.7.2019, ΧΩΡΟΤΕΧΝΙΚΗ Υπόμνημα υπ’αρ. πρωτ. 141/09.3.
85. Παρόμοιους ισχυρισμούς προβάλλει και η ΤΕΚΑΛ (Βλ. Υπόμνημα υπ’αριθ. πρωτ. 709/31.12.2019), χωρίς όμως να κάνει ρητά λόγο για παραβίαση του τεκμηρίου αθωότητας και της αρχής της αμεροληψίας. 88 Βλ. Υπόμνημα υπ’αριθ. πρωτ. 709/31.12.2019 29 / 154 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ επιχειρήσεων που υπήχθησαν στην ΔΔΔ με εκείνη των επιχειρήσεων που δεν υπήχθησαν στην ΔΔΔ
87. Συγκεκριμένα, η ΧΩΡΟΤΕΧΝΙΚΗ90 ισχυρίζεται ότι από το περιεχόμενο της Απόφασης της ΕΑ υπ’ αριθ. 674/2018 μπορεί να συναχθεί ότι και η ίδια υπέπεσε τελικά στην παράβαση, παρά το γεγονός ότι γι’ αυτήν δεν είχε εκδοθεί σχετική απόφαση. Ενδεικτικά παραπέμπει στο σημείο 38 της απόφασης εκείνης. Στο ίδιο πλαίσιο, η ΚΟΚΚΙΝΗΣ91, παραπέμπει στα σημεία 38, 60,61, 36, 45, 67 της Απόφασης υπ’ αριθ. 674/2018, καθώς και της ΤΕΚΑΛ92, η οποία αναφέρεται στα σημεία 2, 35, 46, 127 της εν λόγω απόφασης.
88. Κατά την κρίση της ΕΑ, οι ως άνω ισχυρισμοί των εταιρειών απορρίπτονται ως αβάσιμοι. Είναι προφανές ότι η Απόφαση υπ’ αριθ. 674/2018 αφορά μόνο τις συμμετέχουσες στην διαδικασία εταιρείες. Τούτο, εξάλλου αναγράφεται ρητά στην υποσημείωση 19 της εν λόγω απόφασης, σύμφωνα με την οποία : «Η αξιολόγηση της τυχόν συμμετοχής και της ευθύνης εταιρειών που δεν έχουν υποβάλει Πρόταση Διευθέτησης Διαφοράς, κατά τα αναφερόμενα στις κατωτέρω στις ενότητες, δεν συνιστά αντικείμενο της παρούσας Εισήγησης.». Περαιτέρω, σχετική αναφορά περιέχεται επίσης με σαφήνεια και στην υποσημείωση 46 της ως άνω απόφασης (βλ. και παρ. 68 ανωτέρω), στην οποία επαναλαμβάνεται ότι «Υπογραμμίζεται ότι τυχόν παράθεση αποδεικτικών στοιχείων του φακέλου με αναφορές σε εταιρίες που δεν έχουν υποβάλει Πρόταση Διευθέτησης Διαφοράς σε καμία περίπτωση δεν προκαταλαμβάνει την κρίση της Επιτροπής Ανταγωνισμού ως προς τη συμμετοχή και την ευθύνη των εταιρειών αυτών».
89. Τα ως άνω επιβεβαιώνονται πλήρως και από όλως πρόσφατη ενωσιακή νομολογία σχετικά με «υβριδικές» διαδικασίες διευθέτησης (ήτοι σε διαδικασίες κατά τις οποίες κάποιες εταιρείες επέλεξαν να υπαχθούν σε διαδικασία διευθέτησης διαφορών ενώ κάποιες άλλες όχι)93, στην οποία μάλιστα παραπέμπουν και τα ίδια τα μέρη σε πλείστα όσα σημεία των υπομνημάτων τους
91. Πράγματι, το Γενικό Δικαστήριο της ΕΕ έχει κρίνει συναφώς ότι «η προτεινόμενη από την προσφεύγουσα ερμηνεία, κατά την οποία οι αναφορές σε ορισμένες συμπεριφορές της που περιλαμβάνονται στην απόφαση διευθετήσεως της διαφοράς παραβίασαν το δικαίωμά της στο τεκμήριο αθωότητας, θέτοντας εν αμφιβόλω την αμεροληψία την οποία η Επιτροπή όφειλε να επιδείξει έναντί της, προσκρούει αντικειμενικώς στο γεγονός ότι η Επιτροπή, μεταξύ άλλων στην υποσημείωση 4 της αποφάσεως διευθετήσεως της διαφοράς, απέκλεισε ρητώς, σε αυτό το στάδιο της διαδικασίας, την ενοχή της Pometon, ακριβώς επειδή η έρευνα του φακέλου της Βλ. ΚΟΚΚΙΝΗΣ, Υπόμνημα υπ’ αριθ. 266/30.04.
92. Παρόμοια αναπτύσσει τους ισχυρισμούς περί παραβίασης του τεκμηρίου αθωότητας και αμεροληψίας και η ΧΩΡΟΤΕΧΝΙΚΗ Υπόμνημα υπ’ αριθ. πρωτ. 141/09.3.2020 90 Βλ. Υπόμνημα υπ’αριθ. πρωτ. 141/09.3.
93. 91 Βλ. Υπόμνημα υπ’αριθ. πρωτ. 266/30.4.
94. 92 Βλ. Υπόμνημα υπ’αριθ. πρωτ. 709/31.12.2019 93 Υπόθεση Γενικού Δικαστηρίου, T-433/16, Pometon κατά Επιτροπής, EU:T:2019:
95. 94 Εντελώς ενδεικτικά, ΚΟΚΚΙΝΗΣ: παρ. 3, 5, 17, 21, 24 του υπ’ αριθ. πρωτ. 266/30.4.2019 Υπομνήματος και τις παρ. 28, 29, 30, 31 του υπ’ αριθ. πρωτ. 137/9.3.2020 Συμπληρωματικού Υπομνήματός της. ΧΩΡΟΤΕΧΝΙΚΗ: σελ. 3 του υπ’ αριθ. πρωτ. 141/9.3.2020 Συμπληρωματικού Υπομνήματος. 89 30 / 154 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ τελευταίας έπρεπε να συνεχιστεί κατ’ αντιμωλίαν, με βάση ειδική πράξη απαγγελίας κατηγοριών, δηλαδή την ανακοίνωση των αιτιάσεων»
96. Επομένως, η ρητή αναφορά (και μάλιστα δις) σε υποσημείωση της υπ’ αριθ. 674/2018 Απόφασης του γεγονότος ότι η εν λόγω απόφαση και η παράθεση αποδεικτικών στοιχείων που περιέχεται σε αυτήν δεν αφορά τις μη διευθετήσασες εταιρείες, είναι επαρκής για να άρει κάθε αμφιβολία ότι δεν μπορεί καθ’οιονδήποτε τρόπο να συναχθεί από το κείμενό της ενοχή των εταιρειών που δεν υπήχθησαν στη διευθέτηση, τόσο για το τυχόν ενδιαφερόμενο κοινό, όσο και για την ίδια της ΕΑ
98. Καθίσταται, επομένως, σαφές, ότι σε περιπτώσεις «υβριδικών» διαδικασιών, λαμβανομένης μάλιστα υπόψη της συνέχειας των ενεργειών της ΕΑ μεταξύ της διαδικασίας διευθέτησης και της συνήθους διαδικασίας, τυχόν αναφορές σε ορισμένες συμπεριφορές των εταιρειών που δεν υπήχθησαν στην διαδικασία διευθέτησης, οι οποίες περιλαμβάνονται στην απόφαση ΔΔΔ, ενδέχεται να αποδειχθούν αντικειμενικώς χρήσιμες για την περιγραφή της δημιουργίας της συμπράξεως συνολικά
99. Πράγματι, σύμφωνα και με την ενωσιακή νομολογία, η ΕΑ, σεβόμενη βεβαίως πλήρως το τεκμήριο αθωότητας των μερών, δεν δύναται να αγνοήσει εντελώς ορισμένα πραγματικά περιστατικά τα οποία τα έχουν παραδεχτεί οι άλλες επιχειρήσεις που προχώρησαν στη διευθέτηση της διαφοράς
100. Όπως έχει κριθεί συναφώς από το ΓΔΕ, «το δικαίωμα κάθε επιχειρήσεως να αποσυρθεί από μια διαδικασία διευθετήσεως διαφορών δεν της παρέχει και δικαίωμα σε αμάχητο τεκμήριο αθωότητας»
102. Υπό το φως των ανωτέρω, οι σχετικές αιτιάσεις περί δήθεν παραβίασης της αρχής διασφάλισης του τεκμηρίου αθωότητας και της αρχής της αμεροληψίας, πρέπει να απορριφθούν ως όλως αβάσιμες. Βλ. σκ. 65 της απόφασης T-433/
103. Βλ. επίσης σκ. 66-
104. Βλ. και σκ. 72, 76, 78 και 84 της απόφασης T-433/
105. Στην σκέψη 72 το ΓΔΕ ρητώς ότι «οι προφυλάξεις ως προς τη διατύπωση πρέπει να ωθούν την Επιτροπή να αποφεύγει κατά το δυνατόν να κατονομάζει στην απόφαση διευθετήσεως διαφορών την επιχείρηση που δεν προχώρησε στη διευθέτηση της διαφοράς. Ωστόσο, δεν συνεπάγονται την απαγόρευση οποιασδήποτε μνείας –άμεσης ή έμμεσης– της επιχειρήσεως αυτής» (η έμφαση προστέθηκε από τον συντάκτη της παρούσας). 97 Βλ. σκ. 79 της ως άνω απόφασης. 98 Βλ. σκ. 92-93 της ως άνω απόφασης: «
106. Βεβαίως, είναι προφανές ότι, εν προκειμένω, το γεγονός ότι τέσσερις από τις πέντε επιχειρήσεις που συμμετείχαν στην επίμαχη σύμπραξη παραδέχτηκαν την ενοχή τους ενδέχεται να έχει στενό και αναπόφευκτο αντίκτυπο στα πραγματικά περιστατικά που σχετίζονται με τη συμμετοχή της πέμπτης επιχειρήσεως η οποία φέρεται να έχει συμμετάσχει στην ίδια σύμπραξη, δηλαδή της Pometon. 93 Ωστόσο, μια επιχείρηση, όταν αποφασίζει ελεύθερα να επιλέξει την υβριδική διαδικασία αντί να υποβάλει στην Επιτροπή πρόταση διευθετήσεως της διαφοράς, δεν μπορεί να ισχυριστεί, επικαλούμενη την αρχή του σεβασμού του τεκμηρίου αθωότητας, ότι η Επιτροπή, ως αρχή επιφορτισμένη με τη διασφάλιση της τηρήσεως των κανόνων του ανταγωνισμού, οφείλει, στην απόφαση διευθετήσεως της διαφοράς, να αγνοήσει εντελώς ορισμένα πραγματικά περιστατικά τα οποία τα έχουν παραδεχτεί οι άλλες επιχειρήσεις που προχώρησαν στη διευθέτηση της διαφοράς και τα οποία, μολονότι αφορούν συμπεριφορές της προσφεύγουσας που δεν συνέχισε τη διαδικασία διευθετήσεως της διαφοράς, είναι κρίσιμα για την εκτίμηση της υπάρξεως της επίμαχης συμπράξεως στο σύνολό της» (η έμφαση προστέθηκε από τον συντάκτη της παρούσας). 99 Βλ. σκ. 96 της ως άνω απόφασης. 95 96 31 / 154 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Ε.3.3 ΕΝΣΤΑΣΗ ΥΠΕΡΜΕΤΡΟΥ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΥ ΤΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΑΜΥΝΑΣ ΛΟΓΩ ΥΠΟΤΙΘΕΜΕΝΗΣ ΚΑΚΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΚΡΙΤΙΚΗΣ ΕΥΧΕΡΕΙΑΣ ΣΥΣΤΑΣΗΣ «ΥΒΡΙΔΙΚΗΣ» ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ
107. Η εταιρεία ΚΟΚΚΙΝΗΣ ισχυρίζεται στο υπ’ αρ. πρωτ. 266/30.4.2019 Υπόμνημά της 100 ότι, ενόψει της σχετικής ενωσιακής νομολογίας 101, της εθνικής νομοθεσίας (άρθρο 20 του Συντάγματος και Ανακοίνωση Διευθέτησης, ιδίως παρ. 49 αυτής) καθώς και θεμελιωδών αρχών (όπως η αρχή της διαφάνειας της διοικητικής δράσης), η ΕΑ οφείλει να μην αποφασίζει σύσταση «υβριδικής» διαδικασίας σε περιστάσεις όπως αυτές της παρούσας υπόθεσης και ότι σε κάθε περίπτωση η ΕΑ οφείλει να καλέσει τις εταιρείες που δεν έχουν υπαχθεί στην ΔΔΔ να εκθέσουν τις απόψεις τους επί της διαδικασίας. Κατά την ΚΟΚΚΙΝΗΣ, η μη παράλληλη ολοκλήρωση της έρευνας τόσο για τις εταιρείες που υπήχθησαν στην ΔΔΔ όσο και για εκείνες που δεν υπήχθησαν θέτει εν αμφιβόλω τα δικαιώματα άμυνας των εταιρειών που δεν έχουν υπαχθεί στην ΔΔΔ καθώς και τις αρχές διασφάλισης του τεκμηρίου αθωότητας και αμεροληψίας και, συνεπώς, η κύρια διαδικασία πάσχει από απόλυτη ακυρότητα διότι η ΕΑ αποφάσισε παρανόμως να συστήσει την υβριδική διαδικασία ΔΔΔ.
108. Κατά την κρίση της ΕΑ, οι ως άνω ισχυρισμοί είναι αβάσιμοι. Όπως προκύπτει από την Ανακοίνωση Διευθέτησης102 και από την πάγια εθνική103 και ενωσιακή104 πρακτική και νομολογία, η ΕΑ χαίρει ευρείας διακριτικής ευχέρειας όσον αφορά την οργάνωση της διαδικασίας διευθέτησης, σε κάθε μάλιστα στάδιο αυτής, προς το σκοπό της επιτάχυνσης και ενίσχυσης της αποτελεσματικότητας της διαδικασίας έκδοσης απόφασης σε συγκεκριμένη υπόθεση. Πράγματι, σύμφωνα με την Απόφαση Διευθέτησης, η ΕΑ μπορεί να αποφασίζει εάν θα εκκινήσει ή όχι τη διαδικασία διευθέτησης, εάν κρίνει σκόπιμο να την διακόψει οποιαδήποτε στιγμή, ή να την ολοκληρώσει εκδίδοντας απόφαση διαπίστωσης παράβασης. Διατηρεί επίσης διακριτική ευχέρεια ως προς την διοργάνωση και το περιεχόμενο των διμερών συσκέψεων, ενώ μπορεί ανά πάσα στιγμή να επανεκτιμήσει από πραγματικής και νομικής άποψης τα στοιχεία του φακέλου της υπόθεσης τις Προτάσεις Διευθέτησης Η ένσταση επαναλαμβάνεται αυτολεξεί και στα μεταγενέστερα υπομνήματα της ΚΟΚΚΙΝΗΣ. Υπόθεση Γενικού Δικαστηρίου, T-433/16, Pometon κατά Επιτροπής, EU:T:2019:
109. 102 Βλ. παρ. 5, 6, 18, 21, 29, 35, 40, 51 της υπ’ αρ. 628/ 2016 Απόφασης της ΕΑ. Αντίστοιχες προβλέψεις περιέχονται και στην Ανακοίνωση της Ευρ. Επιτροπής σχετικά με την διεξαγωγή διαδικασιών διευθέτησης διαφορών (βλ. παρ. 5 και 15 αυτής «Η [Ευρωπαϊκή] Επιτροπή διαθέτει ευρέα περιθώρια διακριτικής ευχέρειας τα οποία της επιτρέπουν να αποφασίζει σε ποιες υποθέσεις είναι δυνατόν να διερευνηθεί κατά πόσον τα εμπλεκόμενα μέρη θα ενδιαφέρονταν να ακολουθήσουν διαδικασία διευθέτησης διαφορών· μπορεί επίσης να αποφασίζει την κίνηση ή τη διακοπή τέτοιων διαδικασιών ή την οριστική διευθέτηση μιας υπόθεσης»). 103 Βλ. περιπτώσεις που ακολουθήθηκαν «υβριδικές» διαδικασίες: υπ’ αρ. υπ’ αρ. 642/2017 και 647/2017 Αποφάσεις της ΕΑ επί της αυτεπάγγελτης έρευνας της ΓΔΑ σε διαγωνισμούς δημοπράτησης δημόσιων έργων υποδομής, ιδίως οδοποιίας, εκσυγχρονισμού και αναβάθμισης οδικών αξόνων, κατασκευής νέων αυτοκινητοδρόμων, συγκοινωνιακών έργων. Βλ. επίσης υπ’ αρ. 670/2018 και 675/2018 Αποφάσεις της ΕΑ επί της αυτεπάγγελτης έρευνας της ΓΔΑ για διαπίστωση τυχόν παράβασης των άρθρων 1 του Ν.3959/2011 (πρώην άρθρου 1 του Ν. 703/1977), ως ισχύει, και 101 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (εφεξής ΣΛΕΕ) στον κλάδο Παροχής Υπηρεσιών Ηλεκτρολογικών Εγκαταστάσεων/Έργων. 104 Βλ. Υπόθεση ΔΕΕ, T-180/1, Icap κ.λπ. κατά Επιτροπής, EU:T:2017:795 (επιβεβαιώθηκε κατ’ αναίρεση, C39/18 P, Επιτροπή κατά Icap κ.λπ. EU:C:2019:584) και Υπόθεση Γενικού Δικαστηρίου, T-433/16, Pometon κατά Επιτροπής, EU:T:2019:
110. 100 101 32 / 154 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Διαφοράς και τις Δηλώσεις Διευθέτησης και να διακόψει τη Διαδικασία Διευθέτησης Διαφοράς. Η ΕΑ στην αξιολόγησή της αυτή δεν περιορίζεται ούτε δεσμεύεται από τις όποιες προπαρασκευαστικές / προκαταρκτικές εκτιμήσεις είχε υιοθετήσει για την εκκίνηση της Διαδικασίας Διευθέτησης Διαφορών και την αξιολόγηση της προόδου αυτής.
111. Τα ανωτέρω επιβεβαιώθηκαν λίαν προσφάτως από το Γενικό Δικαστήριο της ΕΕ, το οποίο αναγνώρισε ρητώς τη δυνατότητα χρονικής αποκλίσεως μεταξύ της απόφασης διευθέτησης και της απόφασης που λήφθηκε κατ’ αντιμωλία, κρίνοντας με κατηγορηματικό τρόπο ότι καμία διάταξη του δικαίου της Ένωσης δεν υποχρεώνει την αρχή ανταγωνισμού να εκδώσει απόφαση διευθετήσεως διαφορών ταυτόχρονα με την απόφαση περί διαπιστώσεως παραβάσεως και επιβολής κυρώσεων εις βάρος επιχειρήσεως η οποία, αντιθέτως, αποχώρησε από τη διαδικασία διευθετήσεως της διαφοράς ή που εξαρχής δεν δέχτηκε να λάβει μέρος στη διαδικασία αυτή
113. Πράγματι, η «υβριδική» διαδικασία, παρά το γεγονός ότι τα στάδιά της έχουν διεξαχθεί σε διαφορετικό χρόνο, παρέχει τη δυνατότητα, αφενός, στην αρχή ανταγωνισμού να εκπληρώσει προσηκόντως το καθήκον ελέγχου και καταστολής κάθε αντι-ανταγωνιστικής συμπεριφοράς και, αφετέρου, στις ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις να ασκήσουν πλήρως τα δικαιώματα άμυνας, ακριβώς στο πλαίσιο άμεσης και κατ’ αντιμωλίαν αντιπαραθέσεως με την αρχή106, όπως συνέβη εν προκειμένω, όπου τα μέρη είχαν τη δυνατότητα να ακουστούν δις από την ΕΑ και να καταθέσουν υπομνήματα πριν και μετά από κάθε συζήτηση, ώστε να παραθέσουν ούτως με εξαντλητικό τρόπο τις απόψεις και τις αντιρρήσεις τους επί της Εισήγησης, να εξετάσουν μάρτυρες και να προσκομίσουν περαιτέρω αποδεικτικά στοιχεία.
114. Τέλος, επισημαίνεται ότι, σύμφωνα με την ενωσιακή νομολογία, σε περιπτώσεις όπου μια Αρχή ανταγωνισμού απολαμβάνει ευρείας διακριτικής ευχέρειας για την εφαρμογή μηχανισμών που υπαγορεύονται από λόγους αναγόμενους στην οικονομία της διαδικασίας107, όπως εν προκειμένω, η εφαρμογή της διαδικασίας διευθέτησης και της υβριδικής διαδικασίας, ο δικαστικός έλεγχος θα πρέπει να περιορίζεται αποκλειστικά στην εξέταση του αν η εκτίμηση της Αρχής είναι προδήλως εσφαλμένη, χωρίς να προβαίνει σε υποκατάσταση της εκτίμησης της Αρχής αυτής. Ε.3.4 ΕΝΣΤΑΣΗ ΠΑΡΑΒΙΑΣΗΣ ΤΩΝ ΑΡΘΡΩΝ 14 ΠΑΡ. 2, 4, 6 ΚΑΙ 15 ΤΟΥ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΗΣ ΕΑ
115. Τρεις από τις εταιρείες ισχυρίστηκαν 108 ότι η παράλειψη της οίκοθεν αναβολής προθεσμιών υποβολής υπομνήματος και προσθήκης σε συνέχεια της κίνησης της ΔΔΔ και ενόσω δεν είχε οριστεί νέα ημερομηνία συζήτησης της υπόθεσης είναι μη νόμιμη, διότι ούτως δεν θα είχαν το δικαίωμα πρόσβασης στα στοιχεία το φακέλου της ΔΔΔ, κατά παράβαση της παρ. 32 και 49 της Ανακοίνωσης Διευθέτησης, των άρθρων 14 παρ. 2, 4, 6 και Βλ. Υπόθεση T-433/16, σκ.
116. Βλ. επ’ αυτού και σκ. 97-99 καθώς και 101-102 της ως άνω απόφασης. 107 Βλ. κατ’ αναλογία Υπόθεση ΔΕΕ, C-441/07 P, Alrosa κατά Επιτροπής, σκ. 35, 41-42 και
117. 108 Βλ. Υπόμνημα ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ ΙΛΙΣΣΟΣ υπ’αρ. πρωτ. 338/11.6.2018, Υπόμνημα ΧΩΡΟΤΕΧΝΙΚΗ υπ’ αρ. πρωτ. 382/22.06.2018 και Υπόμνημα ΚΟΚΚΙΝΗΣ υπ’ αρ. πρωτ. 336/11.06.
118. 105 106 33 / 154 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 15 του Κανονισμού Λειτουργίας και Διαχείρισης της Επιτροπής Ανταγωνισμού και του δικαιώματος άμυνας.
119. Κατά την κρίση της ΕΑ, οι ισχυρισμοί αυτοί είναι απορριπτέοι ως αβάσιμοι, καθώς η Ανακοίνωση Διευθέτησης (ήτοι η υπ’ αριθ. 628/2016 Απόφαση της ΕΑ), η οποία προσδιορίζει τους όρους, προϋποθέσεις και τη διαδικασία για τη διευθέτηση διαφορών σε υποθέσεις οριζοντίων συμπράξεων κατά παράβαση του άρθρου 1 του ν. 3959/2011 ή/και του άρθρου 101 της ΣΛΕΕ, προβλέπει ρητά ότι «Η αναβολή της συζήτησης της υπόθεσης δεν συμπαρασύρει την προθεσμία υποβολής Υπομνήματος και την προθεσμία υποβολής Προσθήκης στο Υπόμνημα (Αντίκρουση) κατά το άρθρο 14 παρ. 2 και 4 του ΚΛΔ της ΕΑ για όσες εμπλεκόμενες επιχειρήσεις δεν υπέβαλαν αίτημα υπαγωγής στη Διαδικασία Διευθέτησης Διαφορών»
120. Συνεπώς, ενόψει της ως άνω σαφούς πρόβλεψης, οι ισχυρισμοί των εταιρειών περί δήθεν παραβίασης του αρ. 14 του Κανονισμού Λειτουργίας και Διαχείρισης της Επιτροπής Ανταγωνισμού καθώς και των διατάξεων της απόφασης διευθέτησης, προβάλλονται όλως αβάσιμα. Ε.4 ΕΝΣΤΑΣΕΙΣ ΠΕΡΙ ΠΑΡΑΒΙΑΣΗΣ ΤΗΣ ΑΡΧΗΣ ΤΗΣ ΧΡΗΣΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ, ΤΗΣ ΑΡΧΗΣ ΤΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΔΙΚΑΙΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΥΛΟΓΗΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ Ε.4.1 ΕΝΣΤΑΣΗ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΥΛΟΓΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ
121. Στα υπομνήματά τους, στις προσθήκες τους και στην ακροαματική διαδικασία, ορισμένες από τις εμπλεκόμενες επιχειρήσεις ισχυρίζονται ότι παραβιάστηκε η αρχή της χρηστής διοίκησης και, στο πλαίσιο αυτό, και η εύλογη διάρκεια της διοικητικής διαδικασίας 110, καθώς και η αρχή της ασφάλειας δικαίου
122. Συγκεκριμένα, αναφέρουν ότι παρήλθε μεγάλο χρονικό διάστημα μεταξύ της έναρξης της διοικητικής διαδικασίας διερεύνησης της υπόθεσης και της κοινοποίησης της εισήγησης, με συνέπεια να καλούνται οι εταιρείες να λογοδοτήσουν για πρακτικές και συμπεριφορές που έλαβαν χώρα πριν από 7 (και πλέον) έτη
123. Με αυτό τον τρόπο θεωρούν ότι κατέστη εξαιρετικά δυσχερής η αποτελεσματική άμυνά τους113 και ο πλήρης δικαστικός έλεγχος της ουσίας της υπόθεσης, δεδομένου ότι κατέστη αδύνατη η προσκόμιση και εξέταση των αναγκαίων απαλλακτικών αποδεικτικών στοιχείων. Ισχυρίζονται επίσης ότι η μη εύλογη διάρκεια της διοικητικής διαδικασίας θίγει Βλ. παρ. 31 της υπ’ αριθ. 628/2016 απόφασης της ΕΑ. Βλ. υπομνήματα ΕΡΓΟΔΥΝΑΜΙΚΗ ΠΑΤΡΩΝ (υπ’αρ. πρωτ. 267/2.5.2019), ΛΑΚΩΝ (υπ’αρ. πρωτ. 289/13.5.2019 και 698/23.12.2019), ΤΕΚΑΛ (υπ’αρ. πρωτ. 334/11.6.2018 και 709/31.12.2019), και Προσθήκη ΧΩΡΟΤΕΧΝΙΚΗ (υπ’αρ. πρωτ. 382/22.06.2018), η οποία κάνει λόγο για παραβίαση αρχής ασφάλειας δικαίου και παράβαση ευλόγου χρόνου της διαδικασίας. Η ΤΕΚΑΛ στην Προσθήκη της (υπ’αρ. πρωτ. 381/22.06.2018) αναφέρεται σε υπομνήματα άλλων μερών στα οποία γίνεται λόγος για πάροδο μεγάλου χρόνου μεταξύ της πράξης και της ολοκλήρωσης της διαδικασίας. Η ΠΥΘΑΓΟΡΑΣ, στο Υπόμνημά της (υπ’αρ. πρωτ. 332/11.06.2018), κάνει και αυτή λόγο για πάροδο τεσσάρων ετών μετά την αρχική επιστολή της εταιρείας και επτά ετών μετά τα γεγονότα της διαδικασίας δημοπράτησης χωρίς όμως να προβάλλει διαδικαστικές ενστάσεις. 111 Βλ. Προσθήκη ΧΩΡΟΤΕΧΝΙΚΗ υπ’ αρ. 382/22.06.
124. 112 Βλ. υπομνήματα ΕΡΓΟΔΥΝΑΜΙΚΗ (υπ’αρ. πρωτ. 267/2.5.2019), ΛΑΚΩΝ (Προσθήκη αρ. πρωτ. 289/13.5.2019 και Υπόμνημα 698/23.12.2019), ΤΕΚΑΛ (υπ’ αρ. πρωτ. 334/11.6.2018). 113 Βλ. υπομνήματα ΕΡΓΟΔΥΝΑΜΙΚΗ (υπ’ αρ. πρωτ. 267/2.5.2019), ΛΑΚΩΝ (υπ’ αρ. πρωτ. 289/13.5.2019), ΤΕΚΑΛ (υπ’ αρ. πρωτ. 334/11.6.2018). 109 110 34 / 154 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ το Συνταγματικό τους δικαίωμα για δικαστική προστασία114 καθώς και το τεκμήριο αθωότητας
125. Παραθέτουν ακόμη νομολογία σύμφωνα με την οποία ο εύλογος χαρακτήρας μιας προθεσμίας πρέπει μεν να εκτιμάται σε κάθε υπόθεση σε συνάρτηση με τις περιστάσεις της, ωστόσο έχει κριθεί ότι η διάρκεια διαδικασίας μεταξύ 5 και 6 ετών συνιστά παράβαση της αρχής της εύλογης προθεσμίας
127. Στο πλαίσιο αυτό, μία από τις εμπλεκόμενες εταιρείες ισχυρίζεται ότι η παράβαση οριακά δεν έχει υποπέσει σε παραγραφή, καθώς η πρώτη εντολή ελέγχου εκδόθηκε την 1.4.
128. Μία έτερη εταιρεία ισχυρίζεται ότι η εξουσία της ΕΑ να επιβάλλει κυρώσεις έχει υποπέσει σε παραγραφή, λόγω της παρόδου εύλογου χρόνου από την τέλεση της αποδιδόμενης παράβασης
129. Όπως ισχυρίζεται, η πάροδος επτά ετών μετά τον χρόνο τέλεσης της αποδιδόμενης εις βάρος της παράβασης υπερβαίνει τον εύλογο χρόνο της πενταετίας και ως εκ τούτου έχει υποπέσει σε παραγραφή η εξουσία της ΕΑ να επιβάλλει κυρώσεις στην υπό κρίση υπόθεση.
130. Ως προς τα παραπάνω, η ΛΑΚΩΝ, συγκεκριμένα, ισχυρίζεται ότι από την διενέργεια του επιτόπιου ελέγχου στις 6.4.2011 και εν συνεχεία στις 14.4.2011 μέχρι την έκδοση της εισήγησης ουδέποτε η εταιρεία κλήθηκε σε κατάθεση, ούτε ετέθη υπόψη της οποιοδήποτε αποδεικτικό στοιχείο προς αντίκρουση και αξιολόγηση ώστε να τοποθετηθεί και να δώσει διευκρινίσεις, αλλά και να συλλέξει αποδεικτικό υλικό για θεμελίωση και ενίσχυση των ισχυρισμών της
131. Παρόμοιους σε γενικές γραμμές ισχυρισμούς προβάλλει και η η ΕΡΓΟΔΥΝΑΜΙΚΗ (υπόμνημα υπ’ αρ. πρωτ. 267/2.5.2019), προσθέτοντας μάλιστα ότι από την ανωμοτί κατάθεση, η οποία ελήφθη στις 14.4.2011 κατά τη διάρκεια επιτοπίου ελέγχου μέχρι την έκδοση της εισήγησης, ουδέποτε η διοίκηση της εταιρείας κλήθηκε σε κατάθεση, κάτι το οποίο, κατά την ΕΡΓΟΔΥΝΑΜΙΚΗ, ήταν απαραίτητο δεδομένου ότι η εν λόγω ανωμοτί ελήφθη από […] και […], που ήταν […] και την δέσμευε εκείνη την περίοδο. Πέραν τούτου όμως, όπως ισχυρίζεται, το γεγονός ότι […] στερεί την αμεσότητα της πληροφορίας αποδυναμώνοντας στην ουσία το δικαίωμα άμυνας της εταιρείας.
132. Η ΤΕΚΑΛ επί του σημείου αυτού συμπληρώνει ότι η παρέλευση πλέον της 4ετίας από την τελευταία όχληση της ΤΕΚΑΛ και η κοινοποίηση κλήσης μετά από 7 χρόνια από την αποδιδόμενη παράβαση συνιστά α) παραβίαση της γενικής διοικητικής αρχής της χρηστής διοίκησης και της ασφάλειας δικαίου, που κατοχυρώνονται από το Σύνταγμα και το Χάρτη (άρθρο 6) και β) παραβίαση της αρχής της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης του διοικούμενου γ) παραβίαση της συνταγματικής αρχής της προηγούμενης ακρόασης και της συνταγματικής αρχής περί παροχής έννομης προστασίας. Βλ. υπομνήματα ΕΡΓΟΔΥΝΑΜΙΚΗ ΠΑΤΡΩΝ(υπ’ αρ. πρωτ. 267/2.5.2019), ΛΑΚΩΝ (υπ’ αρ. πρωτ. 289/13.5.2019), ΤΕΚΑΛ (υπ’ αρ. πρωτ. 334/11.6.2018). 115 Βλ. υπομνήματα ΕΡΓΟΔΥΝΑΜΙΚΗ ΠΑΤΡΩΝ (υπ’ αρ. πρωτ. 267/2.5.2019), ΛΑΚΩΝ (υπ’ αρ. πρωτ. 289/13.5.2019). 116 Βλ. ΕΡΓΟΔΥΝΑΜΙΚΗ ΠΑΤΡΩΝ (Υπόμνημα υπ’αρ. πρωτ. 267/2.5.2019), ΛΑΚΩΝ (Προσθήκη υπ’ αρ. πρωτ. 289/13.5.2019). 117 ΤΕΚΑΛ (υπ’ αρ. πρωτ. 334/11.6.2018). 118 Βλ. Προσθήκη ΧΩΡΟΤΕΧΝΙΚΗ υπ’ αρ. 382/22.06.
133. 119 Βλ. Προσθήκη υπ’ αρ. πρωτ. 289/13.05.
134. 114 114 35 / 154 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
135. Ειδικότερα, ισχυρίζεται ότι η συμπεριφορά της ΓΔΑ είχε δημιουργήσει στην ΤΕΚΑΛ την εύλογη πεποίθηση ότι η ερεύνα έχει ολοκληρωθεί και ότι δεν θα υπάρξει παραπομπή της ενώπιον της αρχής ανταγωνισμού.
136. Η παρέλευση πλέον της 4ετίας από την τελευταία όχληση της ΤΕΚΑΛ σε συνδυασμό με την δημιουργία εύλογης πεποίθησης περί ολοκλήρωσης της έρευνας όσο και η πάροδος πλέον της επταετίας από τον χρόνο τέλεσης της αποδιδόμενης εναρμονισμένης πρακτικής αποτελεί, κατά την ΤΕΚΑΛ, παραβίαση της αρχής της χρηστής διοίκησης και του δικαιώματος προηγούμενης ακρόασης και κατ’ επέκταση και του δικαιώματος παροχής έννομης προστασίας. Ακόμη, η εταιρεία αυτή αναφέρει ότι η πάροδος μεγάλου χρόνου έχει ως αποτέλεσμα την αδυναμία σωστής αξιολόγησης στοιχείων. Ειδικότερα, κάποια στοιχεία είναι δυνατόν να παραβλεφθούν, και κατά συνέπεια να παραβιαστεί η αρχή της καλής πίστης. Ενδεικτικά μάλιστα παραθέτει κάποια από τα στοιχεία που όπως ισχυρίζεται παραβλέφθηκαν
138. Κατά την κρίση της ΕΑ, οι εν λόγω αιτιάσεις είναι απορριπτέες στο σύνολό τους ως αβάσιμες, κατά πρώτον διότι τα μέρη είχαν στη διάθεσή τους όλα τα πραγματικά και νομικά στοιχεία για την αντίκρουση των αποδιδόμενων παραβάσεων στο στάδιο της διοικητικής διαδικασίας, ενώ άσκησαν πλήρως και τα διαδικαστικά τους δικαιώματα κατά τις κείμενες διατάξεις, χωρίς να αποδείξουν ότι η, κατά τη γνώμη τους, μακρά διάρκεια της διαδικασίας έθιξε τα δικαιώματα άμυνάς τους.
139. Περαιτέρω, οι εκπρόσωποι δύο από τις παραπάνω εταιρείες συνεχίζουν να διευθύνουν ή να απασχολούνται στις ίδιες επιχειρήσεις μέχρι σήμερα. Πρόκειται για την ΤΕΚΑΛ […] και την ΛΑΚΩΝ […]. Και στις δύο περιπτώσεις […]. Συνεπεία τούτου, δεδομένης της θέσης τους στις εμπλεκόμενες επιχειρήσεις και του ενεργού ρόλου των ιδίων στην διοικητική διαδικασία εν γένει, δεν γεννάται θέμα αδυναμίας αποτελεσματικής άμυνας από μέρους των συμπραττουσών εταιρειών.
140. Η πλήρης άσκηση από μέρους των εμπλεκομένων μερών των διαδικαστικών τους δικαιωμάτων κατά τις κείμενες διατάξεις καταδεικνύει, επίσης, ότι άσκησαν αποτελεσματικά τα δικαιώματα άμυνάς τους. Στο πλαίσιο αυτό τα μέρη είχαν τη δυνατότητα να παραθέσουν τις θέσεις τους τόσο πριν την ακροαματική όσο κατά τη διάρκεια της ακροαματικής διαδικασία, η οποία μάλιστα συνεχίσθηκε και σε δεύτερη ημερομηνία, ούτως ώστε να διασφαλισθούν απολύτως τα διαδικαστικά δικαιώματα των μέρων, εξασφαλίζοντας ότι τα μέρη έχουν την δυνατότητα πραγματικής ακρόασης ενώπιον όλων των μελών της σύνθεσης της Επιτροπής (εν είδει «φυσικού δικαστή»). Συγκεκριμένα, στις 17.4.2013 ελήφθη ενώπιον της ΕΑ ανωμοτί κατάθεση […], και δεν ισχύει επομένως ο ισχυρισμός της ΛΑΚΩΝ ότι η τελευταία όχληση της εν λόγω εταιρείας έγινε με τους επιτόπιους ελέγχους στις 6.4.2011 και 14.4.
141. Επίσης, η ΕΡΓΟΔΥΝΑΜΙΚΗ έστειλε στην ΕΑ τον Νοέμβριο του 2013 (την υπ’άριθμ. 9265/25.11.2013) απαντητική επιστολή στο σχετικό ερωτηματολόγιο της ΕΑ και δεν ισχύει επομένως ο ισχυρισμός της ότι δεν είχε την ευκαιρία να παραθέσει τις θέσεις της Στην Προσθήκη της με αρ. πρωτ. 381/22.06.2018 αναφέρεται και σε υπομνήματα άλλων μερών και ισχυρίζεται ότι αυτά παραθέτουν περιστατικά τα οποία επιβεβαιώνουν την άποψή της. 120 36 / 154 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ και η Διοίκηση της εταιρείας πριν την ακροαματική διαδικασία. Περαιτέρω, και η ΤΕΚΑΛ έστειλε στην ΕΑ απαντητικές επιστολές σε ερωτηματολόγιο της ΕΑ τον Νοέμβριο του 2013 (9109/19.11.2013) και τον Φεβρουάριο του 2014 (1321/7/2/2014).
142. Πέραν τούτου, όλες οι εταιρείες παράθεσαν τις θέσεις τους με υπομνήματα αλλά και παράσταση ενώπιον της ΕΑ κατά την ακροαματική διαδικασία (τόσο της 23 ης Ιουλίου 2019 όσο και στη συνέχισή της την 23η Ιανουάριου 2020) κατά την οποία μάλιστα εξέτασαν είτε μάρτυρες, είτε εξέτασαν τους νομίμους εκπροσώπους των εταιρειών ως διαδίκους. Περαιτέρω σημειώνεται κατ’ επωφελούς για τα μέρη παρέκκλισης της συνήθους διαδικασίας, αυτά είχαν στην παρούσα περίπτωση τη δυνατότητα να καταθέσουν δις υπομνήματα και προσθήκες, πριν και μετά τόσο από την συνεδρίαση της 23ης Ιουλίου 2019 όσο και στη συνέχισή της την 23η Ιανουάριου
144. Εξάλλου, ο προαναφερόμενος ισχυρισμός είναι απορριπτέος ως αβάσιμος, και δεδομένου ότι δεν συντρέχει εν προκειμένω περίπτωση τυχόν παρέλευσης υπερβολικού χρόνου για λόγους που αποδίδονται στη διενεργούσα την έρευνα διοικητική αρχή, η οποία να είχε επίπτωση στην ικανότητα των επιχειρήσεων να αμυνθούν αποτελεσματικά
145. Επισημαίνεται σχετικά ότι η αυτεπάγγελτη έρευνα της Γενικής Διεύθυνσης Ανταγωνισμού στην κρινόμενη υπόθεση ξεκίνησε άμεσα, λαμβάνοντας υπόψη το χρόνο στον οποίο περιήλθαν για πρώτη φορά σε γνώση της Υπηρεσίας πληροφορίες για την επίμαχη σύμπραξη (ανώνυμη επιστολή) και ότι η ΕΑ, τόσο κατά το στάδιο της έρευνας όσο και στο στάδιο της διοικητικής διαδικασίας μετά την κοινοποίηση αιτιάσεων, ενόψει των πραγματικών περιστατικών και νομικών ζητημάτων προς στοιχειοθέτηση της παράβασης, τα οποία και εντοπίστηκαν με μόνη την αυτεπάγγελτη δράση της (χωρίς καταγγελία ή αίτηση επιείκειας από τα μέρη), και της ανάγκης ανασύστασης του ιστορικού της μυστικής σύμπραξης – διαδικασία, έδρασε εντός ευλόγου χρόνου στις περιστάσεις της κρινόμενης υπόθεσης
146. Επίσης, δεν τίθεται εν προκειμένω θέμα τυχόν προσβολής δικαιωμάτων άμυνας για λόγους που οφείλονται στο γεγονός ότι το στάδιο της διοικητικής διαδικασίας ήταν χωρίς εύλογη αιτία μακρό. Συναφώς, μολονότι προβάλλεται από κάποια από τα μέρη η (δήθεν) δυσχέρεια συλλογής αποδεικτικών στοιχείων, δεν θεμελιώνεται, ωστόσο, ο ισχυρισμός αυτός σε συγκεκριμένα στοιχεία. Συνεπώς η προβληθείσα αυτή ένσταση παραβίασης της εύλογης διάρκειας της διαδικασίας και συνακόλουθα της παραβίασης των δικαιωμάτων άμυνας των μερών είναι απορριπτέα και ως αόριστη, δεδομένου ότι βασίζεται σε αφηρημένους και αόριστους ισχυρισμούς, χωρίς οι Βλ. ενδεικτικά, απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου Τ-60/05, UFEX κατά Επιτροπής, σκ. 56-57: κατά πάγια νομολογία, για να αποδειχθεί προσβολή των δικαιωμάτων άμυνας, περιλαμβανομένης της προσβολής λόγω της υπερβολικής διάρκειας του ερευνητικού σταδίου, θα πρέπει να αποδειχθεί ότι η δυνατότητα της επιχείρησης να αντικρούσει τις αιτιάσεις της αρχής ανταγωνισμού όντως περιορίστηκε για λόγους που οφείλονται στο γεγονός ότι το πρώτο στάδιο της διοικητικής διαδικασίας ήταν χωρίς εύλογη αιτία μακρό. Βλ. και ΔΕφΑθ 3793/2012, σκ.
147. 122 Βλ ΕΑ 644/2017 και ΔΕφΑθ 5005/2019, σκ. 5-7, όπου ορίζεται, μεταξύ άλλων, ότι: «Ειδικά δε για την επιβολή κυρώσεων, μέτρο του εύλογου χρόνου αυτού αποτελούν, ενόψει και της αρχής της αποτελεσματικότητας του ενωσιακού δικαίου αφενός, και της αρχής της αναλογικότητας, αφετέρου, και οι προθεσμίες που έχουν ταχθεί στο άρθρο 25 του Κανονισμού 1/2003, υπό την έννοια ότι ο εύλογος χρόνος δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να υπολείπεται των προθεσμιών που τάσσονται στη διάταξη αυτή, δεν μπορεί όμως να είναι και καταδήλως μακρότερος από τον μέγιστο συνολικό χρόνο οπυ προβλέπεται από τις ενωσιακές διατάξεις (δηλαδή την δεκαετία), (ΣτΕ 582/2019)» 121 37 / 154 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ εμπλεκόμενες επιχειρήσεις να τεκμηριώνουν τις αιτιάσεις τους περί αδυναμίας αντίκρουσης συγκεκριμένων αποδεικτικών στοιχείων, παρότι έφεραν το σχετικό βάρος απόδειξης
148. Εναπόκειτο, επίσης, κατά μείζονα λόγο σε εκείνες να διενεργήσουν την δέουσα επιμέλεια και να λάβουν τυχόν όλα τα χρήσιμα και αναγκαία εκείνα μέτρα για να διατηρήσουν τα στοιχεία που είχαν στη διάθεσή τους. Ως δε προς τους ισχυρισμούς της ΤΕΚΑΛ ότι η ΕΑ παρέλειψε να λάβει υπόψη της ορισμένα στοιχεία του φακέλου, σημειώνεται ότι η ΕΑ έλαβε υπόψη της όλα τα στοιχεία του φακέλου και κατέγραψε στην εισήγηση αυτά που είχαν σχέση με την αξιολόγηση για την ύπαρξη ή μη παράβασης.
149. Σημειώνεται ακόμη, ότι ο εύλογος χαρακτήρας της διάρκειας μιας διοικητικής διαδικασίας εξετάζεται σε συνάρτηση με τις περιστάσεις που χαρακτηρίζουν κάθε υπόθεση, συνεκτιμώμενου του είδους της εκάστοτε διαπιστούμενης παράβασης, της πολυπλοκότητας των πραγματικών περιστατικών, του αριθμού των εμπλεκόμενων μερών, και του πλήθους των διερευνητέων στοιχείων και σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να εξαχθεί συμπέρασμα για την παραβίαση της αρχής της ευλόγου διάρκειας της διαδικασίας σε μία υπόθεση με κριτήριο τη σύγκρισή της με άλλη υπόθεση124, όπως προτάθηκε από μία από τις εμπλεκόμενες εταιρείες125, για τον πρόσθετο λόγο ότι κάθε υπόθεση έχει την ιδιαιτερότητα της και πρέπει να κρίνεται ad hoc
151. Περαιτέρω, και ειδικά ως προς το θέμα της παραγραφής, υπογραμμίζεται ότι ο ν. 703/1977 όπως ίσχυε, δεν προέβλεπε ουδεμία προθεσμία παραγραφής, ούτε βεβαίως, βάσει των γενικών αρχών του δικαίου, μπορούσε αυτή να συναχθεί εκ της σιωπής του νόμου. Περαιτέρω, η συγκεκριμένη παράβαση δεν καταλαμβάνεται από τη μεταβατική διάταξη του άρθρου 50 παρ. 4 του ν. 3959/2011, σύμφωνα με την οποία «
152. Η παραγραφή του άρθρου 42 καταλαμβάνει και τις παραβάσεις που έχουν τελεστεί πριν την έναρξη ισχύος του παρόντος νόμου και δεν έχουν αποτελέσει αντικείμενο καταγγελίας ή αυτεπάγγελτης έρευνας ή αιτήματος έρευνας του Υπουργού Οικονομίας, Ανταγωνιστικότητας και Ναυτιλίας». Και τούτο διότι τούτη καταλαμβάνει και τις παραβάσεις που έχουν τελεστεί πριν την έναρξη ισχύος του ν. 3959/2011, ήτοι την 20.04.2011, εφόσον δεν έχουν αποτελέσει αντικείμενο καταγγελίας ή αυτεπάγγελτης έρευνας
153. Εν προκειμένω, η παράβαση έχει τελεστεί πριν από την έναρξη ισχύος του νόμου και έχει αποτελέσει αντικείμενο αυτεπάγγελτης έρευνας, η οποία ξεκίνησε πριν την έναρξη ισχύος του ν. 3959/2011, ήτοι πριν την 20.4.
154. Ειδικότερα, τα πρώτα μέτρα έρευνας τα οποία πραγματοποίησε η ΓΔΑ στο πλαίσιο της εν λόγω αυτεπάγγελτης Βλ. Απόφαση υπ’ αριθ. 563/VII/2013 της ΕΑ, παρ. 24 και Απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου Τ-4