ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ΑΠΟΦΑΣΗ ΑΡΙΘ. 693/2019 Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΣΕ ΟΛΟΜΕΛΕΙΑ Συνεδρίασε στην Αίθουσα Συνεδριάσεων του 1ου ορόφου του κτηρίου των γραφείων της, επί της οδού Κότσικα 1Α, Αθήνα, την 17η Οκτωβρίου 2019, ημέρα Πέμπτη και ώρα 13:00, με την εξής σύνθεση: Πρόεδρος: Ιωάννης Λιανός Μέλη: Καλλιόπη Μπενετάτου (Αντιπρόεδρος) Παναγιώτης Φώτης (Εισηγητής) Ιωάννης Στεφάτος Μαρία Ιωαννίδου Μαρία Ιωάννα Ράντου Σωτήριος Καρκαλάκος και Μιχαήλ Πολέμης (σε αναπλήρωση του τακτικού μέλους Ιωάννη Πετρόγλου) Γραμματέας: Ηλιάνα Κούτρα Θέμα της συνεδρίασης: Λήψη απόφασης επί γνωστοποίησης συγκέντρωσης, σύμφωνα με το άρθρο 6 του Ν. 3959/2011, που αφορά στην απόκτηση κοινού ελέγχου επί των ελληνικών και κυπριακών δραστηριοτήτων διαδικτυακών παιγνίων της εταιρείας με την επωνυμία GML Interactive Limited, από την εταιρεία με την επωνυμία «Οργανισμός Προγνωστικών Αγώνων Ποδοσφαίρου Ανώνυμη Εταιρεία» με τον διακριτικό τίτλο «ΟΠΑΠ Α.Ε.», και τις εταιρείες με την επωνυμία «Deep Investments Ltd» και «Padian Ltd» Στην αρχή της συζήτησης, ο Πρόεδρος έδωσε τον λόγο στον Εισηγητή της υπόθεσης, Παναγιώτη Φώτη, ο οποίος ανέπτυξε συνοπτικά την υπ’ αριθμ. πρωτ. οικ. 6651/15.10.2019 γραπτή Εισήγηση επί της κρινόμενης υπόθεσης και πρότεινε, για τους λόγους που αναφέρονται αναλυτικά στην Εισήγηση, να εγκριθεί η γνωστοποιηθείσα συγκέντρωση. Με την ολοκλήρωση της ανάπτυξης της εισήγησης, η Ολομέλεια της ΕΑ, προχώρησε σε διάσκεψη επί της ως άνω υπόθεσης η οποία συνεχίσθηκε την 25η Οκτωβρίου 2019 (ημέρα Παρασκευή και ώρα 14:15) και ολοκληρώθηκε την 31η Οκτωβρίου 2019 (ημέρα Πέμπτη και ώρα 17:00) στην ως άνω αίθουσα συνεδριάσεων του 1ου ορόφου των Γραφείων της, με τη συμμετοχή του Εισηγητή Παναγιώτη Φώτη, ο οποίος δεν έλαβε μέρος στην ψηφοφορία και αφού έλαβε υπόψη την έκθεση του αρμόδιου Εισηγητή, όλα τα στοιχεία του φακέλου της ανωτέρω υπόθεσης, τις απόψεις των μελών και το ισχύον νομικό πλαίσιο, Η παρούσα απόφαση εκδίδεται σε τέσσερις
(4)επιπλέον εκδόσεις με τα διακριτικά:
(1)Προς στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως,
(2)Έκδοση για την ΟΠΑΠ Α.Ε.,
(3)Έκδοση για την Deep Investments Ltd,
(4)Έκδοση για την Padian Ltd. Από τις παραπάνω εκδόσεις έχουν αφαιρεθεί τα απόρρητα επιχειρηματικά στοιχεία (όπου η ένδειξη […]) τα οποία δεν θα πρέπει να περιέλθουν σε γνώση του αντίστοιχου αποδέκτη της έκδοσης, σύμφωνα με το άρθρο 41 του ν. 3959/2011 (ΦΕΚ 93 Α΄/20.4.2011), όπως ισχύει, και τον Κανονισμό Λειτουργίας και Διαχείρισης της Επιτροπής Ανταγωνισμού (ΦΕΚ 54 Β΄/16.1.2013). 1 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΩΣ ΕΞΗΣ: A. H ΓΝΩΣΤΟΠΟΙΗΘΕΙΣΑ ΠΡΑΞΗ A.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ
- Στις 22.10.2018 με το υπ’ αρ. πρωτ. 6183 έγγραφο, που υπογράφεται από τις εταιρείες με τις επωνυμίες «Οργανισμός Προγνωστικών Αγώνων Ποδοσφαίρου Α.Ε.», «DEEP Investments Ltd» και «PADIAN Ltd» (εφεξής και ΟΠΑΠ, DEEP και PADIAN αντίστοιχα), υποβλήθηκε στην Επιτροπή Ανταγωνισμού (εφεξής και «ΕΑ») έντυπο γνωστοποίησης συγκέντρωσης (εφεξής και «έντυπο»), σύμφωνα με το άρθρο 6 του Ν. 3959/2011, σχετικά με την απόκτηση κοινού ελέγχου επί των δραστηριοτήτων διαδικτυακών παιγνίων στην Ελλάδα και στην Κύπρο της εταιρείας με την επωνυμία «GML Interactive Ltd»1 (εφεξής και «GML»). Οι εν λόγω δραστηριότητες (εφεξής και «ελληνικές δραστηριότητες/αποκτώμενη επιχείρηση»)2 ασκούνται υπό το εμπορικό σήμα STOIXIMAN. Όπως αναφέρεται στο έντυπο, «[…]…»
- Επισημαίνεται ότι οι υπόλοιπες δραστηριότητες της GML (εφεξής και «διεθνείς δραστηριότητες») θα παραμείνουν υπό τον αποκλειστικό έλεγχο της εταιρείας με την επωνυμία «TCB Holdings Ltd»4 (εφεξής και «TCB» ή «πωλήτρια»)5, η οποία κατά το χρόνο γνωστοποίησης (ήτοι προ της συναλλαγής) συμμετέχει στη GML κατά […]%
- Βλ. τμήμα 1 του εντύπου. […]. Για τις ανάγκες της παρούσας ο όρος περιλαμβάνει και τις δραστηριότητες της GML στην Κύπρο. 3 Βλ. παρ. 2 του εντύπου. 4 Εταιρεία συμμετοχών, η οποία δραστηριοποιείται στον τομέα των τυχερών παιγνίων μέσω των θυγατρικών της εταιρειών, συμπεριλαμβανομένης της GML (βλ. παρ. 15 του εντύπου). 5 Σύμφωνα με την παρ. 6 του εντύπου «[…]». Στην υπ’ αρ. πρωτ. 6608/12.11.2018 επιστολή διευκρινίζεται ότι η GML δραστηριοποιείται ήδη στη Ρουμανία (μέσω του σήματος BETANO) και […], βλ. υπ’ αρ. πρωτ. 7439/7.12.2018 επιστολή) η μητρική της GML, η TCB (μέσω της θυγατρικής της BETKICK). Η BETKICK […] (βλ. παρ. 6 του εντύπου). Τέλος, στο Παράρτημα Δ (υπό 1.27) της Προκαταρκτικής συμφωνίας μεταξύ των εμπλεκόμενων μερών (βλ. Ενότητα Α.2 κατωτέρω), όπου παρατίθενται οι άδειες, αναφέρονται επίσης άδειες χορηγηθείσες στη Μάλτα. Ωστόσο, από τα στοιχεία του φακέλου της παρούσας δεν προκύπτει ποια εταιρεία θα ασκεί δραστηριότητα εκεί. 6 Με την υπ’ αριθμ. πρωτ. 6179/22.10.2018 επιστολή η ΟΠΑΠ ενημέρωσε τη ΓΔΑ σχετικά με την εξαγορά από την ίδια ποσοστού […]% του μετοχικού κεφαλαίου (εφεξής και «μ.κ.») της TCB από την εταιρεία […]. Κατά τον ΟΠΑΠ, η εν λόγω εξαγορά δεν συνιστά γνωστοποιητέα στην ΕΑ συγκέντρωση, κατά την έννοια του άρθρου 6 του Ν. 3959/2011, διότι δεν επέρχεται μεταβολή ελέγχου επί της TCB. Η TCB δραστηριοποιείται στον τομέα των τυχερών παιχνιδιών, μέσω της GML. Επιπροσθέτως, κατά την ΟΠΑΠ, η εξαγορά του […]% του μ.κ. της TCB με τη γνωστοποιηθείσα στην παρούσα απόκτηση κοινού ελέγχου επί την GML εκ μέρους των ΟΠΑΠ, DEEP και PADIAN, δεν αποτελούν αλληλένδετες πράξεις, σύμφωνα με την έννοια της παραγράφου 20 του Προοιμίου του Κανονισμού 139/2004 του Συμβουλίου (Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 139/2004 του Συμβουλίου της 20ης Ιανουάριου 2004 για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων μεταξύ επιχειρήσεων (2004/ L24/1) και της παραγράφου 48 της Ανακοίνωσης περί Δικαιοδοσίας (Κωδικοποιημένη ανακοίνωση της Επιτροπής για θέματα δικαιοδοσίας βάσει του Κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 139/2004 για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων μεταξύ επιχειρήσεων (2008/C 95/01). Σε κάθε περίπτωση, ο χαρακτήρας των δύο συναλλαγών ως αλληλένδετων ή μη πράξεων δεν ασκεί εν προκειμένω επιρροή, δεδομένου ότι υπό οποιαδήποτε θεώρηση, ήτοι ακόμη και εάν ήθελε θεωρηθεί ότι η μεταβίβαση εκ μέρους της […] προς τον ΟΠΑΠ ποσοστού […]% του μετοχικού κεφαλαίου της TCB ([…]% μητρικής της GML), συνιστά διακριτή, γνωστοποιητέα συγκέντρωση, μη αλληλένδετη προς τη μεταβίβαση εκ μέρους της TCB προς τον ΟΠΑΠ του 51% των κοινών μετοχών της GML, η αξιολόγηση θα αφορούσε στις ίδιες ακριβώς σχετικές/επηρεαζόμενες αγορές, ήτοι σε αυτές, στις οποίες δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα ο ΟΠΑΠ, η DEEP, η Padian και η TCB μέσω της GML, της οποίας η ελληνική δραστηριότητα φέρει το εμπορικό σήμα Stoiximan. (βλ. σχετικά και Ενότητες Ε, ΣΤ και Ζ της παρούσας).. 1 2 2 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
- Σύμφωνα με τα αναφερόμενα στο έντυπο δυνάμει της από 20.9.2018 προκαταρκτικής συμφωνίας7 (εφεξής και «γνωστοποιηθείσα πράξη» ή «προκαταρκτική συμφωνία»), η ΟΠΑΠ θα αποκτήσει μέσω της θυγατρικής της εταιρείας με την επωνυμία «OPAP INVESTMENT Ltd» (εφεξής και «OPAP INVESTMENT») […]
- Μετά την ολοκλήρωση της συναλλαγής, «η κατοχή των μετοχών που αντιστοιχούν στην Stoiximan» θα διαμορφωθεί ως εξής: η OPAP INVESTMENT θα κατέχει 5.151.000 μετοχές (51%) και η TCB 4.949.000 μετοχές (49%)
- Ως αποτέλεσμα της συναλλαγής η αποκτώμενη επιχείρηση «καθίσταται de facto νέα (λειτουργικά αυτόνομη) κοινή επιχείρηση»
- Η γνωστοποιούμενη πράξη εντάσσεται στο στρατηγικό σχεδιασμό της ΟΠΑΠ για δραστηριοποίηση σε ταχέως αναπτυσσόμενες αγορές βασιζόμενες σε νέες τεχνολογίες, η δε εν λόγω επένδυση δρα συμπληρωματικά στις υπάρχουσες επενδύσεις της
- Η γνωστοποιηθείσα πράξη και ο ειδικότερος μηχανισμός πραγματοποίησης της υπό κρίση συναλλαγής περιγράφεται αναλυτικότερα στην Ενότητα Α.2 κατωτέρω. Α.2 ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΓΝΩΣΤΟΠΟΙΗΘΕΙΣΑΣ ΠΡΑΞΗΣ
- Η γνωστοποιηθείσα πράξη συνιστά μία προκαταρκτική συμφωνία μεταξύ των TCB, OPAP INVESTMENT, GML, DEEP, PADIAN και «TISARKO Ltd» (εφεξής και «TISARKO») (βλ. σχετικά Ενότητα Β, «ΤΑ ΜΕΡΗ»), η οποία ωστόσο είναι δεσμευτική για τα μέρη. Σε αυτή περιγράφονται τα ουσιώδη σημεία της συναλλαγής, τα οποία θα αποτελέσουν τη βάση για τη σύνταξη των Τελικών Εγγράφων12, 13, αφού τα μέρη καθορίσουν και τις επιμέρους λεπτομέρειες.
- Ειδικότερα, η TCB14 θα μεταβιβάσει στην OPAP INVESTMENT κατά την ημερομηνία Ολοκλήρωσης15 και κατόπιν της πλήρωσης των προβλεπομένων αιρέσεων 16 5.151.000 κοινές μετοχές της GML επί συνόλου 10.100.000 κοινών μετοχών17 (ήτοι ποσοστό 51%)
- Συνημμένη στην αγγλική ως παράρτημα 4 του εντύπου και σε επίσημη μετάφραση στην ελληνική ως παράρτημα 1α της υπ’ αρ. πρωτ. 6608/12.11.2018 επιστολής. 8 Βλ. παρ. 3 του εντύπου. 9 Βλ. παρ. 5 του εντύπου. 10 Βλ. παρ. 4 του εντύπου. 11 Βλ. παρ. 21 του εντύπου. 12 Βλ. άρ. 2.1 και 8.1 της προκαταρκτικής συμφωνίας. Σε αυτά περιλαμβάνονται η συμφωνία αγοράς μετοχών, το τροποποιημένο καταστατικό και η συμφωνία μετόχων για τη GML. Η ΓΔΑ ζήτησε την προσκόμιση αυτών, οι δε γνωστοποιούσες ανέφεραν (βλ. υπ’ αρ. πρωτ. 893/1.2.2019 επιστολή) ότι στη συμφωνία αγοράς μετοχών και στη συμφωνία μετόχων για τη GML θα συμβάλλονται η TCB (πωλήτρια), η OPAP INVESTMENT (αγοράστρια) και οι DEEP, PADIAN και TISARKO λόγω συγκεκριμένων υποχρεώσεών τους από την προκαταρκτική συμφωνία, αμφότερες δε οι εν λόγω συμφωνίες θα υπογραφούν μετά την έγκριση των Αρχών Ανταγωνισμού Ελλάδας και Κύπρου και των ρυθμιστικών Αρχών τυχερών παιγνίων Κύπρου και Μάλτας και σε κάθε περίπτωση μέχρι τις 30.6.2019 (καταληκτική ημερομηνία για την ολοκλήρωση της πράξης σύμφωνα με το άρ. 2 της προκαταρκτικής συμφωνίας). 13 Επισημαίνεται ότι, όπου στην παρούσα περιλαμβάνονται όροι με κεφαλαία γράμματα που αφορούν την προκαταρκτική συμφωνία, αυτοί έχουν έννοια ταυτόσημη με τους αντίστοιχους ορισμούς που αναφέρονται στην προκαταρκτική συμφωνία. 14 Η οποία προ της συναλλαγής κατέχει το […]% του μετοχικού κεφαλαίου της GML. 15 Η οποία θα λάβει χώρα μετά την υπογραφή των Τελικών Εγγράφων (βλ. άρ. 2.1 της προκαταρκτικής συμφωνίας). 16 Σχετικά με αυτές βλ. παρ.
- 17 Πρόκειται για τις υφιστάμενες κατά το χρόνο γνωστοποίησης μετοχές. 18 Βλ. άρ. 1.10 της προκαταρκτικής συμφωνίας. 7 3 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
- Ο διαχωρισμός των ελληνικών από τις διεθνείς δραστηριότητες της GML θα επιτευχθεί σε δύο φάσεις ως εξής: α) Κατά την πρώτη φάση19, η οποία θα προηγείται της Ολοκλήρωσης, θα δημιουργηθούν δύο κατηγορίες μετοχών: κοινές και προνομιούχες. Οι κοινές θα αφορούν τις ελληνικές δραστηριότητες και οι κάτοχοί τους θα ψηφίζουν περί των σχετικών ζητημάτων, μετά δε την Ολοκλήρωση οι εν λόγω μετοχές θα κατέχονται από τις OPAP INVESTMENT και […] σε ποσοστό 51% και 49% αντίστοιχα. Οι προνομιούχες μετοχές20 θα αφορούν αποκλειστικά τις διεθνείς δραστηριότητες και θα ανήκουν στην TCB, η οποία θα αποφασίζει περί των σχετικών ζητημάτων. Το τίμημα που θα καταβάλει ο ΟΠΑΠ21 αντιστοιχεί στο κατά […]22 της GML, ενώ πέραν του προαναφερθέντος τιμήματος, η TCB θα δικαιούται πληρωμή προσδοκώμενων κερδών από τον ΟΠΑΠ ως πρόσθετο τίμημα πληρωτέο σε αυτή23, το οποίο θα υπολογίζεται βάσει του τύπου […]. β) Κατά τη δεύτερη φάση, η οποία θα πραγματοποιηθεί πριν από τη 2η επέτειο της Ολοκλήρωσης24, τα μέρη θα αποφασίσουν από κοινού την προτιμότερη επιλογή για το διαχωρισμό των διεθνών δραστηριοτήτων, ώστε να παραμείνουν στη GML μόνο οι ελληνικές δραστηριότητες
- Όσον αφορά στον τρόπο λήψης αποφάσεων επί των ελληνικών δραστηριοτήτων26, κατά την Ολοκλήρωση, το Δ.Σ. της GML θα αποτελείται από 4 μέλη, εκ των οποίων η OPAP INVESTMENT θα διορίζει 2 (συμπεριλαμβανομένου του Προέδρου) και οι DEEP και PADIAN από 1 έκαστη
- Για την έγκυρη λήψη αποφάσεων θα απαιτείται απαρτία 3/4 και απλή πλειοψηφία28, ο δε Πρόεδρος θα έχει αποφασιστική ψήφο για όλα τα ζητήματα, εκτός από τις εξής περιπτώσεις: α) τα Εξαιρούμενα Θέματα (Reserved Matters) του άρ. 529, για τα οποία απαιτείται ομοφωνία30, και β) το επιχειρηματικό σχέδιο για τις ελληνικές δραστηριότητες για τα 3 πρώτα έτη (2019-2021), το οποίο θα συμφωνηθεί από κοινού μεταξύ των OPAP INVESTMENT, DEEP και PADIAN
- Για όσο διάστημα οι ελληνικές δραστηριότητες πληρούν τουλάχιστον το 90% του στόχου EBITDA για κάθε ένα από τα 3 έτη, η αποφασιστική ψήφος του Προέδρου δε θα ισχύει για το επόμενο έτος για τα ζητήματα για τα οποία θα ίσχυε σε αντίθετη περίπτωση και θα απαιτείται ομοφωνία
- Μετά το πέρας της περιόδου των πρώτων 3 ετών, θα Βλ. άρ. 1.12 υπό στ. Α της προκαταρκτικής συμφωνίας. Προβλέπεται να εκδοθούν 10 τέτοιες μετοχές αξίας 1 € έκαστη. 21 Βλ. άρ. 1.10 της προκαταρκτικής συμφωνίας. 22 Στο άρ. 1.10 της προκαταρκτικής συμφωνίας σχετικά με το εν λόγω τίμημα αναφέρεται ότι […]. 23 Βλ. άρ. 1.11 της προκαταρκτικής συμφωνίας. 24 Κατά τη 2η επέτειο της Ολοκλήρωσης (εκτός εάν το Δ.Σ. της GML αποφασίσει ομοφώνως διαφορετικά) οι προνομιούχες μετοχές θα επαναγοράζονται αυτοδικαίως και εφεξής θα υφίστανται μόνο κοινές, οι οποίες θα διατηρούν όλα τα δικαιώματα (π.χ. περιουσιακά, δικαιώματα ψήφου) επί του συνόλου των δραστηριοτήτων (ελληνικών και διεθνών) της GML (βλ. άρ. 1.12 υπό στ. Α, σελ. 8 του πρωτοτύπου της προκαταρκτικής συμφωνίας στην αγγλική). Συνεπώς, η TCB θα παύει πλέον να έχει δικαιώματα από τις προνομιούχες μετοχές. Στόχος της πρόβλεψης είναι η διασφάλιση της συνδρομής της TCB στο διαχωρισμό των διεθνών δραστηριοτήτων. Βλ. υπ’ αρ. πρωτ. 7439/7.12.2018 επιστολή. 25 Βλ. άρ. 1.12 υπό στ. Β της προκαταρκτικής συμφωνίας, όπου αναφέρονται και ενδεικτικοί τρόποι για τον εν λόγω διαχωρισμό, ώστε πλέον οι ελληνικές και οι διεθνείς δραστηριότητες να ασκούνται από διαφορετικά νομικά πρόσωπα. 19 20 4 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ συμφωνηθεί 2ετές επιχειρηματικό σχέδιο από κοινού από τις ίδιες ως άνω εταιρείες33 και θα ισχύουν οι ίδιοι όροι (αλλά σε 2ετή βάση).
- Όσον αφορά στη λήψη αποφάσεων επί των διεθνών δραστηριοτήτων σε επίπεδο Δ.Σ.34, η TCB θα δικαιούται να υποδεικνύει ένα μέλος του Δ.Σ. (από τα 4) ως αρμόδιο για τη διοίκηση των εν λόγω δραστηριοτήτων. Οι σχετικές αποφάσεις θα λαμβάνονται με απλή πλειοψηφία, σε περίπτωση δε ισοψηφίας το μέλος που διορίστηκε από την PADIAN θα έχει αποφασιστική ψήφο με εξαίρεση: α) τα Εξαιρούμενα Θέματα (Reserved Matters) του άρ. 635, για τα οποία απαιτείται ομοφωνία, και β) την περίπτωση Αρνητικής Απόκλισης36 στο EBITDA από τις διεθνείς δραστηριότητες του προηγούμενου έτους από τον προκαθορισμένο στόχο EBITDA στο οικείο επιχειρηματικό σχέδιο. Στην τελευταία αυτή περίπτωση απαιτείται απλή πλειοψηφία
- Περαιτέρω, προβλέπονται δεσμεύσεις ως προς τη διάθεση μετοχών των επίμαχων οντοτήτων ανάλογα με τη χρονική στιγμή. Ειδικότερα, μέχρι την Ολοκλήρωση η TCB και οι Μέτοχοί της δεν επιτρέπεται να διαθέσουν τις μετοχές τους στη GML ή/και στον όμιλο της ή/και στην TCB, και, με την επιφύλαξη των δεσμεύσεων για την πρώτη φάση της συναλλαγής, να μην τροποποιούν το μετοχικό κεφάλαιο των προαναφερόμενων χωρίς την πρότερη συγκατάθεση της OPAP INVESTMENT, η οποία έχει δικαίωμα πρώτης άρνησης για κάθε τέτοια (υφιστάμενη ή Βλ. άρ. 4.2 της προκαταρκτικής συμφωνίας. Οι σχετικές προβλέψεις θα ενσωματωθούν στο τροποποιημένο καταστατικό της GML (βλ. άρ. 4, εισαγωγή). 27 Βλ. παρ. 12 (γ) του εντύπου. 28 […] (βλ. υπ’ αρ. πρωτ. 7439/7.12.2018 επιστολή). 29 Σύμφωνα με το άρ. 5 της προκαταρκτικής συμφωνίας τα εν λόγω Εξαιρούμενα Θέματα συνίστανται στα εξής: […]. 30 Η ομοφωνία ισχύει για τη λήψη αποφάσεων σε επίπεδο Δ.Σ. ή Γ.Σ. (ανά περίπτωση). […] Σε περίπτωση αδιεξόδου, προβλέπεται περίοδος 2 μηνών για την επίλυσή του (μέσω συνεννόησης ανώτερων στελεχών των μερών), χωρίς ωστόσο να προβλέπεται διαδικασία επίλυσης κατά τους πρώτους 36 μήνες από την Ολοκλήρωση, δηλ. ελλείψει ομοφωνίας, δε θα λαμβάνεται απόφαση (βλ. άρ. 4.6 της προκαταρκτικής συμφωνίας). 31 Bλ. άρ. 4.4 της προκαταρκτικής συμφωνίας. 32 Βλ. και υπ’ αρ. πρωτ. 7439/7.12.2018 επιστολή. Συναφώς, σε περίπτωση που ο ετήσιος στόχος EBITDA δεν επιτυγχάνεται κατά τη διάρκεια κανενός εκ των 3 ετών, προκειμένου να μην ισχύσει η αποφασιστική ψήφος του Προέδρου για το επόμενο έτος, το σωρευτικό EBITDA του/των προηγούμενου/-ων έτους/-ών θα πρέπει να ξεπερνά το 90% του σωρευτικού στόχου EBITDA των εν λόγω ετών. Όπως αναφέρεται στο έντυπο (βλ. παρ. 12β), η περίπτωση ενεργοποίησης της αποφασιστικής ψήφου του Προέδρου είναι «καθόλα εξαιρετική». 33 Η πρόβλεψη ότι το εν λόγω 2ετές επιχειρηματικό σχέδιο θα συμφωνείται […] «Μετόχους της TCB», στους οποίους […] (βλ. υπ’ αρ. πρωτ. 7439/7.12.2018 επιστολή). 34 Βλ. άρ. 1.12 υπό στ. Α β, σελ. 7-8 του πρωτοτύπου της προκαταρκτικής συμφωνίας στην αγγλική. 35 Σύμφωνα με το άρ. 6 της προκαταρκτικής συμφωνίας (εφαρμοζομένου αναλογικώς επί των θεμάτων που αφορούν τις διεθνείς δραστηριότητες της GML) τα εν λόγω Εξαιρούμενα Θέματα συνίστανται στα εξής: 26 […] «[…]Η εν λόγω περίπτωση προβλέπεται στην προκαταρκτική συμφωνία ως «[…]» («[…]» κατά τις υπ’ αρ. πρωτ. 6481/6.11.2018 και 7439/7.12.2018 επιστολές). 37 Βλ. υπ’ αρ. πρωτ. 7439/7.12.2018 επιστολή, σύμφωνα με την οποία επί ισοψηφίας το θέμα θα επανεξετάζεται μέχρι να προκύψει απόφαση της πλειοψηφίας των μελών του Δ.Σ. 36 5 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ νέα) μετοχή
- Συναφώς, για 3 έτη από την Ολοκλήρωση (Περίοδος Δέσμευσης) δε θα επιτρέπεται στα μέρη η διάθεση των μετοχών που κατέχουν στη GML σε τρίτο εκτός από τους μετόχους της TCB ή την OPAP INVESTMENT, ενώ μετά η εν λόγω διάθεση επιτρέπεται, αλλά προβλέπεται δικαίωμα πρώτης άρνησης για το άλλο μέρος, προκειμένου να εξαγοράσει τις μετοχές στην τιμή που προσφέρεται από τον ενδεχόμενο αγοραστή
- Επίσης, προβλέπονται δικαιώματα για την πώληση ή την απόκτηση μετοχών των επίμαχων οντοτήτων από τα ίδια τα μέρη. Συγκριμένα, μετά την Περίοδο Δέσμευσης οι μέτοχοι της TCB και η OPAP INVESTMENT έχουν Δικαίωμα Πώλησης στις νομικές οντότητες που θα εκμεταλλεύονται τις ελληνικές και τις διεθνείς δραστηριότητες, θεσπίζεται δε ειδική διαδικασία για τον καθορισμό της τιμής άσκησης του εν λόγω δικαιώματος
- Συναφώς, σε περίπτωση αδιεξόδου41 μετά την Περίοδο Δέσμευσης, εφόσον η OPAP INVESTMENT και η TCB δεν έχουν ασκήσει το προαναφερόμενο Δικαίωμα Πώλησης, εφαρμόζεται η Διαδικασία Εξόδου
- Ειδικότερα, το ένα μέρος υποβάλει προσφορά για την αγορά των μετοχών του έτερου μέρους και ακολουθεί πλειοδοσία με την υποβολή προσφορών μεγαλύτερων τουλάχιστον κατά […]% από την εκάστοτε προηγούμενη προσφορά. Σε περίπτωση που μετά την τελική προσφορά δεν ολοκληρωθεί η αγορά από το μέτοχο-αγοραστή, ο μέτοχοςπωλητής έχει δικαίωμα να αγοράσει τις μετοχές του μετόχου-αγοραστή στην τιμή της τελικής προσφοράς του μετόχου-πωλητή […]%.
- Ακόμη, θεσπίζεται δικαίωμα πώλησης μετοχών υπό τους ίδιους όρους (tag-along right) υπέρ της TCB
- Αν μετά την Περίοδο Δέσμευσης η OPAP INVESTMENT προτίθεται να μεταβιβάσει το σύνολο ή μέρος των άμεσων ή έμμεσων συμμετοχών που κατέχει στη GML, πρέπει να ενημερώσει την TCB, συμπεριλαμβάνοντας τους όρους της σκοπούμενης μεταβίβασης. Η TCB έχει δικαίωμα να πωλήσει ανάλογο μερίδιο της συμμετοχής της στη GML υπό τους ίδιους όρους.
- Περαιτέρω, στην προκαταρκτική συμφωνία περιλαμβάνεται ρήτρα μη ανταγωνισμού44, σύμφωνα με την οποία από την Ολοκλήρωση της παρούσας και για όσο η OPAP INVESTMENT συμμετέχει στη GML, καθώς και για επιπλέον 3 έτη TCB και οι μέτοχοι της (DEEP, PADIAN και TISARKO) θα διεξάγουν διαδικτυακά τυχερά παίγνια στην Ελλάδα και στην Κύπρο μόνο μέσω της GML. Η ρήτρα δεν καλύπτει έμμεση συμμετοχή ύψους ως και 5% των DEEP, PADIAN και TISARKO σε επενδυτικά μέσα (π.χ. εταιρείες χαρτοφυλακίου) που ενδέχεται να διατηρούν επενδύσεις σε εταιρείες τυχερών παιγνίων εκτός Ελλάδας και Κύπρου. Για οποιαδήποτε άλλη επένδυση απαιτείται συγκατάθεση της OPAP INVESTMENT, η οποία δε θα Βλ. άρ. 3.2 της προκαταρκτικής συμφωνίας. Κατ’ εξαίρεση επιτρέπεται η μεταβίβαση από την DEEP στην TISARKO […]. 39 Βλ. άρ. 7.1 της προκαταρκτικής συμφωνίας. 40 Βλ. άρ. 7.2 της προκαταρκτικής συμφωνίας. Δεδομένου ότι […] διευκρινίζεται ότι το Δικαίωμα Πώλησης ισχύει για τη συμμετοχή τους στην TCB και εμμέσως στις ως άνω οντότητες (βλ. υπ’ αριθ. πρωτ. 7439/7.12.2018 επιστολή). 41 Βάσει του άρ. 4.6 της προκαταρκτικής συμφωνίας. 42 Βλ. άρ. 7.3 της προκαταρκτικής συμφωνίας. 43 Βλ. άρ. 4.7 της προκαταρκτικής συμφωνίας. 44 Βλ. άρ. 3.1 της προκαταρκτικής συμφωνίας. 38 6 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ μπορεί να την αρνηθεί χωρίς βάσιμους λόγους. Αντίστοιχα, από την Ολοκλήρωση και για όσο είναι μέτοχος της GML, οι OPAP INVESTMENT, ΟΠΑΠ και OPAP Sports Ltd δε θα ανταγωνίζονται με τη GML στο διαδικτυακό αθλητικό στοιχηματισμό στην Ελλάδα και στην Κύπρο με εξαίρεση τα σήματα «Πάμε Στοίχημα» ή ΟΠΑΠ ή οποιαδήποτε παραλλαγή τους .
- Τέλος, σε περίπτωση που η ΟΠΑΠ προσφέρει στο μέλλον μέσω διαδικτύου παίγνια καζίνο με γεννήτρια τυχαίων αριθμών, θα πρέπει να συνάψει συμφωνία συνεργασίας με τη GML για τη διάρκεια ισχύος της εν λόγω άδειας σχετικά με τα ανωτέρω παίγνια με καλή πίστη και με όρους της αγοράς κατά προτίμηση μέσω παραχώρησης άδειας σε μη αποκλειστική βάση
- Για την Ολοκλήρωση τίθενται οι ακόλουθες αιρέσεις 46: α) η απόκτηση από την OPAP INVESTMENT ποσοστού […]% του μετοχικού κεφαλαίου της TCB από την εταιρεία με την επωνυμία […] δυνάμει της από 20.9.2018 σύμβασης μεταβίβασης μετοχών47 (εφεξής και Απόκτηση Συμμετοχής)48, β) η λήψη των απαραίτητων ρυθμιστικών εγκρίσεων, συμπεριλαμβανομένων των Αρχών Ανταγωνισμού της Ελλάδας, της Κύπρου και της Μάλτας, της Επιτροπής Εποπτείας και Ελέγχου Παιγνίων (ΕΕΕΠ) και των αντίστοιχων με την τελευταία Αρχών της Κύπρου και της Μάλτας και γ) η μεταβίβαση του σήματος Stoiximan από την TCB στη GML μέχρι τις 31.12.
- Α.3 ΕΡΕΥΝΑ ΤΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ
- Κατόπιν της από 22.10.2018 υποβολής στην ΕΑ του εντύπου γνωστοποίησης από τις εταιρείες ΟΠΑΠ, Deep και Padian, η ΓΔΑ διαπίστωσε ασάφειες και ελλείψεις ως προς τη συμπλήρωση και για τον λόγο αυτό απέστειλε, στις 31.10.2018, 21.11.2018, 16.1.2019 28.1.2019, 13.2.2019, 31.7.2019 και 10.9.201949, επιστολές παροχής στοιχείων στις Γνωστοποιούσες, βάσει των άρθρων 8 και 38 του ν. 3959/2011, απαραίτητων για την αξιολόγηση της παρούσας συγκέντρωσης. Οι σχετικές απαντήσεις λήφθηκαν στις 6.11.2018, 12.11.2018, Βλ. άρ. 3.5 της προκαταρκτικής συμφωνίας. Βάσει της ΥΑ 010010/2011 (ΦΕΚ Β΄ 2503) τα εν λόγω παίγνια διεξάγονται μόνο μέσω των παιγνιομηχανημάτων με εξαίρεση των διατάξεων περί καζίνο. Ο ανωτέρω όρος αφορά την περίπτωση που χορηγηθεί δικαίωμα διεξαγωγής των παιγνίων αυτών μέσω διαδικτύου. Βλ. υπ’ αρ. πρωτ. 7439/7.12.2018 επιστολή. 46 Οι οποίες πρέπει να εκπληρωθούν καταρχήν μέχρι τις […] (βλ. άρ. 2.1 της προκαταρκτικής συμφωνίας), εκτός αν τα μέρη από κοινού παρατείνουν την ανωτέρω ημερομηνία μέχρι τις […] (sic, βλ. άρ. 2.3 της προκαταρκτικής συμφωνίας). Σε περίπτωση που οι αιρέσεις δεν εκπληρωθούν εμπρόθεσμα, κάθε μέρος δικαιούται να καταγγείλει τη συμφωνία. Η OPAP INVESTMENT έχει δικαίωμα να παραιτηθεί από οποιαδήποτε από τις αιρέσεις. Βλ. άρ. 2.2 και 8.7.1 της προκαταρκτικής συμφωνίας. Συναφώς, μέχρι το χρονικό σημείο που τίθεται για την πλήρωση των αιρέσεων δεν επιτρέπεται στα μέρη να προβαίνουν σε συμφωνίες συνεργασίας με τρίτους σχετικά με δραστηριότητες διαδικτυακών τυχερών παιγνίων σε δικαιοδοσία όπου δραστηριοποιείται ο όμιλος της GML, με εξαίρεση για την OPAP Investment στην Ελλάδα και την Κύπρο (βλ. άρ. 8.3). 47 Υποβληθείσα με την υπ’ αρ. πρωτ. 6179/22.10.2018 επιστολή. 48 Πρόκειται για διακριτή συναλλαγή, η οποία δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της προκαταρκτικής συμφωνίας και μπορεί να ολοκληρωθεί ανεξάρτητα (βλ. άρ. 1.9, 8.7.4), έχει δε «τον χαρακτήρα επένδυσης, η οποία (ανεξαρτήτως της ολοκλήρωσης της απόκτησης του 51% στην Stoiximan) έχει αυτόνομη αξία για τον ΟΠΑΠ» και δεν επηρεάζεται σε περίπτωση μη ολοκλήρωσης της γνωστοποιηθείσας πράξης (βλ. την υπ’ αρ. πρωτ. 6179/22.10.2018 επιστολή της ΟΠΑΠ και υποσημείωση 6 ανωτέρω). Η Απόκτηση Συμμετοχής ολοκληρώθηκε στις 17.12.2018 (βλ. την υπ’ αρ. πρωτ. 7763/18.12.2018 επιστολή της ΟΠΑΠ). 49 Με αρ. πρωτ. οικ. 6348/31.10.2018, οικ. 6944/21.11.2018, οικ. 263/16.1.2019, οικ. 656/28.1.2019, οικ. 1213/13.2.2019, οικ. 5037/31.7.2019, 5574/10.9.2019, 5575/10.9.2019 και 5576/10.9.2019 αντιστοίχως. 45 7 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 15.11.2018, 19.11.2018, 7.12.2018, 11.12.2018, 18.12.2018,14.1.2019, 24.1.2019, 1.2.2019, 7.2.2019, 11.2.2019, 12.2.2019, 14.2.2019, 15.2.2019, 18.2.2019, 9.8.2019, 20.9.2019 και 27.9.
- Επιπλέον, η ΓΔΑ απέστειλε επιστολές προς: α) την «Επιτροπή Εποπτείας και Ελέγχου Παιγνίων»51 (εφεξής και «ΕΕΕΠ»), ζητώντας στοιχεία, τα οποία αφορούν στην αγορά των διαδικτυακών τυχερών παιγνίων και β) την «Επιτροπή Προστασίας του Ανταγωνισμού Κύπρου»52, ζητώντας πληροφορίες σχετικά με την υπ’ αριθ. 10/2018 απόφασή της και την παρούσα γνωστοποίηση συγκέντρωσης
- Οι σχετικές απαντήσεις της ΕΕΕΠ λήφθηκαν στις 13.11.2018 και 16.9.
- Επίσης, στάλθηκαν από τη ΓΔΑ επιστολές παροχής στοιχείων προς εταιρείες με έδρα στην αλλοδαπή, οι οποίες είναι έμμεσοι μέτοχοι του ΟΠΑΠ κατά το χρόνο υποβολής της εν λόγω γνωστοποίησης 55, όπως επίσης και επιστολές παροχής στοιχείων στις 17.9.2019 σε ανταγωνιστές του ΟΠΑΠ και της αποκτώμενης επιχείρησης που δραστηριοποιούνται στη διεξαγωγή διαδικτυακών τυχερών παιγνίων στην ελληνική αγορά
- B. ΤΑ ΜΕΡΗ
- Σύμφωνα με το έντυπο γνωστοποίησης συμμετέχοντα στη συναλλαγή μέρη είναι «[…]»57, ο δε κοινός έλεγχος αποκτάται από την ΟΠΑΠ58, χωρίς όμως αναφορά στους λοιπούς ελέγχοντες. Ωστόσο, σε διάφορα σημεία του59 το έντυπο έχει συμπληρωθεί και ως προς τις DEEP, PADIAN Βλ. τις υπ’ αριθ. πρωτ. 6481/6.11.2018, 6608/12.11.2018, 6705/15.11.2018, 6854/19.11.2018, 7439/7.12.2018, 7544/11.12.2018, 7763/18.12.2018, 199/14.1.2019, 599/24.1.2019, 893/1.2.2019, 1034/7.2.2019, 1103/11.2.2019, 1192/12.2.2019, 1279/14.2.2019, 1299/15.2.2019, 1383/18.2.2019, 1385/18.2.2019, 5208/9.8.2019 ([…]), 5829/20.9.2019, 5834/20.9.2019 και 6071/27.9.2019 απαντητικές επιστολές. 51 Βλ. τις υπ’ αριθ. πρωτ. οικ. 6484/6.11.2018 και 5183/5.8.2019 επιστολές της Υπηρεσίας. 52 Βλ. την υπ’ αριθ. πρωτ. οικ. 1048/7.2.2019 επιστολή της Υπηρεσίας. 53 […]. 54 Βλ. τις υπ’ αριθ. πρωτ. 6667/13.11.2018 και 5696/16.9.2019 επιστολές της ΕΕΕΠ. 55 […]. 56 α) Η υπ’ αριθ. πρωτ. 5702/17.9.2019 επιστολή της ΓΔΑ προς την εταιρεία «DIAMONDLINKLIMITED» και η με αρ. πρωτ. 6061/27.9.2019 απαντητική επιστολή , β) η υπ’ αριθ. πρωτ. 5703/17.9.2019 επιστολή της ΓΔΑ προς την εταιρεία «LUCKYSTREAMLIMITED» και η με αρ. πρωτ. 6044/27.9.2019 απαντητική επιστολή, γ) η υπ’ αριθ. πρωτ. 5704/17.9.2019 επιστολή της ΓΔΑ προς την εταιρεία «GLBGmbH» και η με αρ. πρωτ. 6041/27.9.2019 απαντητική επιστολή, δ) η υπ’ αριθ. πρωτ. 5705/17.9.2019 επιστολή της ΓΔΑ προς την εταιρεία «ONLINEAMUSEMENTSOLUTIONSLTDLIMITED» , ε) η υπ’ αριθ. πρωτ. 5706/17.9.2019 επιστολή της ΓΔΑ προς την εταιρεία «REBELSGAMINGLIMITED» και η με αρ. πρωτ. 5887/23.9.2019 απαντητική επιστολή, στ) η υπ’ αριθ. πρωτ. 5707/17.9.2019 επιστολή της ΓΔΑ προς την εταιρεία «FLUTTERENTERTAINMENTPLC» και οι με αρ. πρωτ. 6036/27.9.2019 και 6062/27.9.2019 απαντητικές επιστολές, ζ) η υπ’ αριθ. πρωτ. 5708/17.9.2019 επιστολή της ΓΔΑ προς την εταιρεία «SPORTINGODDSLTD» και η με αρ. πρωτ. 6040/27.9.2019 απαντητική επιστολή, η) η υπ’ αριθ. πρωτ. 5712/17.9.2019 επιστολή της ΓΔΑ προς την εταιρεία «MERIDIANGAMINGLIMITED» και η με αρ. πρωτ. 5907/24.9.2019 απαντητική επιστολή θ) η υπ’ αριθ. πρωτ. 5711/17.9.2019 επιστολή της ΓΔΑ προς την εταιρεία «LOVETOCELEBRATELIMITED» και η υπ’ αριθ. πρωτ. 6560/14.10.2019 απαντητική επιστολή, ι) η υπ’ αριθ. πρωτ. 5713/17.9.2019 επιστολή της ΓΔΑ προς την εταιρεία «Β2Β Gaming Services Malta LIMITED» κ) η υπ’ αριθ. πρωτ. 5709/17.9.2019 επιστολή της ΓΔΑ προς την εταιρεία «MAGICSERVICESLIMITED», και λ) η υπ’ αριθ. πρωτ. 5710/17.9.2019 επιστολή της ΓΔΑ προς την εταιρεία «LOGFLEXLIMITED». 57 Βλ. παρ. 7 του εντύπου. 58 Βλ. παρ. 1 και 12 του εντύπου. 59 Βλ. ενδεικτικά τμήματα 1β («Τομείς στους οποίους δραστηριοποιούνται τα μέρη»), 2 («Πληροφορίες για τα μέρη»), 3 (κύκλοι εργασιών), 4 («Καθεστώς ιδιοκτησίας και έλεγχος»), 5.3 (οικονομικές καταστάσεις), 5.4 (ιδίως παράρτημα 10) και 6 (ιδίως παρ. 78-79, 106 επ., 118 επ., 122 επ.) του εντύπου. 50 8 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ και TISARKO60, οι οποίες είναι μέτοχοι της TCB, αναφέρεται δε ότι η έγκριση και η μεταβολή του επιχειρηματικού πλάνου της αποκτώμενης θα αποφασίζεται από κοινού από τις ΟΠΑΠ, DEEP και PADIAN
- Περαιτέρω, στη γνωστοποιηθείσα πράξη, εκτός από την TCB και την OPAP INVESTMENT, συμβάλλονται οι GML, DEEP, PADIAN και TISARKO.
- […]62.[…]63[…]64[…]65[…].
- Εκ των ανωτέρω προκύπτει ότι στην υπό κρίση πράξη, ως συμμετέχοντα μέρη θεωρούνται οι γνωστοποιούσες εταιρείες ΟΠΑΠ, Deep και Padian, και οι ελληνικές και κυπριακές δραστηριότητες της GML66 υπό το εμπορικό σήμα Stoiximan. Β.
- ΟΠΑΠ και Όμιλος ΟΠΑΠ
- Ο ΟΠΑΠ έχει έδρα στην Αττική, αποτελεί τη μητρική εταιρεία του ομίλου ΟΠΑΠ και δραστηριοποιείται στον τομέα των τυχερών παιγνίων εν γένει. Ο ΟΠΑΠ κατέχει τα εξής αποκλειστικά δικαιώματα παροχής τυχερών παιγνίων 67: α) Δυνάμει του άρθρου 27 παρ. 2α και 10 του ν. 2843/2000 και της από 15.12.2000 σύμβασης μεταξύ του Ελληνικού Δημοσίου και του ΟΠΑΠ έχει παραχωρηθεί στον τελευταίο το αποκλειστικό δικαίωμα διεξαγωγής των παιγνίων ΣΤΟΙΧΗΜΑ, ΠΡΟΠΟ, ΠΡΟΠΟΓΚΟΛ, ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΑ ΑΓΩΝΩΝ ΜΠΑΣΚΕΤ, ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΑ ΑΓΩΝΩΝ ΟΜΑΔΙΚΩΝ ΑΘΛΗΜΑΤΩΝ, ΤΖΟΚΕΡ, ΛΟΤΤΟ, ΠΡΟΤΟ, ΜΠΙΝΓΚΟ ΛΟΤΤΟ, ΚΙΝΟ, ΑΡΙΘΜΟΛΑΧΕΙΟ 5 από 35 (ΕΞΤΡΑ 5), ΣΟΥΠΕΡ 3 και ΣΟΥΠΕΡ
- Η διάρκεια της σύμβασης αρχικά ορίστηκε μέχρι το 2020, και με την από 12.12.2011 πρόσθετη πράξη παρατάθηκε μέχρι το 2030 για όλα τα παίγνια που αφορά η αρχική σύμβαση με οποιοδήποτε τρόπο και αν διεξάγονται (με επίγεια μέσα ή μέσω διαδικτύου68), με εξαίρεση το παίγνιο ΣΤΟΙΧΗΜΑ μέσω διαδικτύου, ως προς το οποίο το αποκλειστικό δικαίωμα του ΟΠΑΠ ισχύει μέχρι το
- β) Δυνάμει του άρθρου 39 παρ. 2 του ν. 4002/2011, της ΥΑ 010010/4.11.2011 και της από 4.11.2011 σύμβασης69 μεταξύ του Ελληνικού Δημοσίου και του ΟΠΑΠ, όπως τροποποιήθηκε και ισχύει στις 19 Ιανουαρίου 2018, παραχωρήθηκε στον ΟΠΑΠ άδεια για την εκμετάλλευση παιγνιομηχανημάτων (video lottery terminals - «VLTs»). Ο ΟΠΑΠ έχει δικαίωμα να ζητήσει την παράταση της άδειας για ίσο ή μικρότερο χρονικό διάστημα με αίτησή της τουλάχιστον ένα έτος πριν τη λήξη της. Πρόκειται για εταιρεία συμμετοχών (βλ. υπ’ αρ. πρωτ. 7544/11.12.2018 επιστολή, παρ. 15). Βλ. παρ. 12 του εντύπου γνωστοποίησης. 62 […]. 63 Βλ. υπ’ αρ. πρωτ. 6608/12.11.2018 επιστολή, παρ.
- 64 Βλ. παρ. 5 αυτής. 65 Υπ’ αρ. πρωτ. 7544/11.12.
- 66 Βλ. την ενότητα 1.9 της απόφασης 558/VII/2013 της ΕΑ με θέμα: «Καθορισμός, σύμφωνα με το άρθρο 6 παρ. 5 και 6 του ν. 3959/2011, του ειδικότερου περιεχομένου της γνωστοποίησης συγκέντρωσης επιχειρήσεων, κατ’ άρθρα 5-10 του ν. 3959/2011». 67 Βλ. Τμήμα 2 παρ.24-25 και Τμήμα 6 παρ. 72 του Εντύπου. 68 Βλ. Ενότητα Δ.3.
- της παρούσας. 69 «Χορήγηση άδειας στην ΟΠΑΠ Α.Ε. για τα 35.000 παιγνιομηχανήματα του άρθρου 39 του Ν. 4002/2011» (ΦΕΚ Β’ 2503/4.11.2011). 60 61 9 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ γ) Δυνάμει του άρθρου 41 του ν. 4024/2011 και της από 30.7.2013 σύμβασης μεταξύ του Ελληνικού Δημοσίου και του ΟΠΑΠ παραχωρήθηκε, στην εταιρεία του ομίλου ΟΠΑΠ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΛΑΧΕΙΑ Α.Ε. κατόπιν διεθνούς πλειοδοτικού διαγωνισμού, για 12 έτη το αποκλειστικό δικαίωμα λειτουργίας των Κρατικών Λαχείων (τα λαχεία ΛΑΪΚΟ, ΕΘΝΙΚΟ, ΚΡΑΤΙΚΟ και ΣΚΡΑΤΣ)
- δ) Το 2015, ο ΟΠΑΠ, μέσω της ΙΠΠΟΔΡΟΜΙΕΣ Α.Ε., απέκτησε τον αποκλειστικό έλεγχο επί του δικαιώματος οργανώσεως και διεξαγωγής ιπποδρομιών, διοργάνωσης και διεξαγωγής επίγειου και διαδικτυακού αμοιβαίου ιπποδρομιακού στοιχήματος και συναφών δραστηριοτήτων στην Ελλάδα για 20 και 5 έτη αντιστοίχως, μέσω της παραχώρησής του από την ανώνυμη εταιρεία με την επωνυμία «Ταμείο Αξιοποίησης Ιδιωτικής Περιουσίας του Ελληνικού Δημοσίου Α.Ε.» (ΤΑΙΠΕΔ), κατόπιν διεθνούς πλειοδοτικού διαγωνισμού
- Επίσης, σύμφωνα με το άρθρο 27 παρ. 9 του ν. 2843/2000, σε περίπτωση που επιτραπεί εκ του νόμου η διεξαγωγή οποιουδήποτε νέου παιγνίου, ο ΟΠΑΠ έχει δικαίωμα πρώτης προτίμησης στην ανάληψη και διεξαγωγή του. Περαιτέρω, η ίδια διάταξη προβλέπει ότι η ΟΠΑΠ ΑΕ έχει αποκλειστικό δικαίωμα διεξαγωγής κάθε μελλοντικού παιγνίου που αφορά αθλητικά γεγονότα
- O ΟΠΑΠ εισήλθε στον χώρο του διαδικτυακού αθλητικού στοιχήματος στην Ελλάδα τον Ιούνιο του 201473, με το ΠΑΜΕ ΣΤΟΙΧΗΜΑ, το οποίο είναι προσβάσιμο μέσω web browser (στην πλατφόρμα pamestoixima.gr) και κινητών συσκευών (Android και iOS), χρησιμοποιώντας το ειδικό mobile application (Pamestoixima.gr). Η ηλεκτρονική πλατφόρμα PameStoixima παρέχει δυνατότητα στοιχηματισμού στα εξής αθλήματα 74: ποδόσφαιρο, μπάσκετ, αμερικάνικο ποδόσφαιρο, βόλεϊ, e-sports, κρίκετ, μηχανοκίνητα, baseball, πυγμαχία, rugby λιγκ, rugby γιούνιον snooker, τέννις, handball, και hockey επί πάγου, ενώ παρέχει και τη δυνατότητα live betting (στοιχηματισμός σε πραγματικό χρόνο).75
- Από τον Οκτώβριο του 2018, η στοιχηματική πλατφόρμα του ΟΠΑΠ παρέχεται από τον τρίτο πάροχο Betgenius, ενώ η διαχείριση λογαριασμών παικτών (Players’ Account Management) εξακολουθεί να παρέχεται in-house από τον ΟΠΑΠ. Κατά δήλωση της γνωστοποιούσας, η έναρξη λειτουργίας της νέας πλατφόρμας του ΟΠΑΠ είναι πολύ πρόσφατη και η κατανομή των απαραίτητων υποστηρικτικών υπηρεσιών (π.χ. συντήρησης, υπηρεσίες φιλοξενίας (hosting services) κτλ.) μεταξύ in-house μηχανισμών και τρίτων παρόχων δεν έχει διευθετηθεί πλήρως σε αυτό το στάδιο. Επίσης, ο ΟΠΑΠ προσφέρει in-house υποστήριξη πελατών.76
- Στο κανάλι λιανικής, ο ΟΠΑΠ μέσω πιλοτικού προγράμματος παρέχει κανάλια live streaming αθλημάτων σε 100 πρακτορεία ΟΠΑΠ (ποδόσφαιρο, μπάσκετ, τένις, βόλεϊ), τα οποία Βλ/ ιστοσελίδα https://www.hellenic-lotteries.gr/el/web/hellenic-lotteries. Βλ. σχετικά Βλ. Ενότητα Δ.3.
- της παρούσας. 72 Βλ. Τμήμα 6 παρ. 73 του Εντύπου. 73 Βλ. σχετικά Ενότητα ΣΤ.1 της παρούσας. 74 Κατά το χρόνο υποβολής της γνωστοποίησης. 75 Βλ. Τμήμα 6 παρ. 81 του Εντύπου. 76 Όπως και οι περισσότεροι ανταγωνιστές του (Βλ. Τμήμα 7 παρ. 158-159 του Εντύπου). 70 71 10 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ μεταδίδονται ζωντανά εντός των πρακτορείων κατά τη διάρκεια της λειτουργίας των πρακτορείων ΟΠΑΠ. Την ίδια στιγμή, εμφανίζονται στην οθόνη επίσης, συγκεκριμένες διαθέσιμες επιλογές στοιχήματος για τα παιχνίδια αυτά και ο παίκτης δύναται να θέσει το στοίχημα στο κατάστημα της ΟΠΑΠ (στον πράκτορα ή μέσω του SSBT). Οι πάροχοι περιεχομένου βίντεο για τις υπηρεσίες streaming της ΟΠΑΠ στη λιανική πώληση αθλητικών στοιχημάτων είναι οι Perform και Betradar και επίκειται συνεργασία με την εταιρεία IMG, με τους οποίους ο ΟΠΑΠ έχει συνάψει αντίστοιχες συμφωνίες πληρώνοντας ένα access fee/αντίτιμο πρόσβασης υπηρεσίας (revenue sharing). Η ΟΠΑΠ χρησιμοποιεί, επίσης, υπηρεσίες της VERMANTIA για την μετάδοση τέτοιων καναλιών στα Πρακτορεία ΟΠΑΠ. Το Racing Channel, ένα κανάλι για τις ιπποδρομίες που διοργανώνονται είτε από τις Ιπποδρομίες Α.Ε. στον ιππόδρομο στο Μαρκόπουλο είτε στο εξωτερικό, είναι επίσης προσβάσιμο από οποιοδήποτε ενδιαφερόμενο μέρος (παίκτη ή όχι) στην ιστοσελίδα του ΟΠΑΠ
- Σημειώνεται ότι όταν το Racing Channel μεταδίδεται σε Πρακτορεία ΟΠΑΠ, δείχνει επίσης διάφορες επιλογές στοιχήματος ενώ όταν μεταδίδεται από απόσταση (π.χ. σε έναν προσωπικό υπολογιστή), δεν εμφανίζονται επιλογές στοιχήματος. Αντίστοιχα, οι πάροχοι περιεχομένου βίντεο για τις υπηρεσίες streaming της ΟΠΑΠ για τις Ιπποδρομίες είναι οι Ιπποδρομίες Α.Ε. – Μαρκόπουλο, Phumelela Νότια Αφρική, ATR – Αγγλία, RUK- Αγγλία, PMU- Γαλλία και επίκειται η Xbnet στις ΗΠΑ.
- Στο διαδικτυακό κανάλι, η ΟΠΑΠ προσφέρει κανάλια live streaming αθλημάτων για τους κατόχους λογαριασμών ΟΠΑΠ, Πάμε Στοίχημα, οι οποίοι δεν απαιτείται να καταβάλλουν καμία επιπρόσθετη προμήθεια για τις υπηρεσίες ζωντανής μετάδοσης, που καλύπτουν τα ίδια αθλήματα με το κανάλι λιανικής (όχι ακόμη για τις ιπποδρομίες). Το live streaming αφορά δραστηριότητα μάρκετινγκ που προσφέρεται από πλήθος διαδικτυακών εταιρειών αποσκοπώντας να καταστήσει το στοίχημα πιο ελκυστικό για τους παίκτες
- Ο μοναδικός πάροχος περιεχομένου βίντεο για αθλητικό διαδικτυακό στοίχημα είναι η Perform και […].
- Εντός του 2019, ο ΟΠΑΠ ξεκίνησε τη δραστηριοποίησή του και στο διαδικτυακό ΤΖΟΚΕΡ, όπου δεν απαιτείται πλέον η επίσκεψη στα πρακτορεία του προκειμένου να κατατεθεί δελτίο ΤΖΟΚΕΡ, καθώς το εν λόγω δελτίο μπορεί να κατατεθεί και μέσω διαδικτύου μέσω της διαδικτυακής πλατφόρμας tzoker.gr .79
- Ο ΟΠΑΠ απέκτησε το 2014 τον αποκλειστικό έλεγχο της εταιρείας Payzone Ελλάς ΑΕ, η οποία κατά το χρόνο υποβολής της γνωστοποίησης λειτουργεί ως έμμεση 100% θυγατρική του ΟΠΑΠ με την επωνυμία «TORA DIRECT ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΑΡΟΧΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΏΝ» και το διακριτικό τίτλο «Tora Direct A.E.» ("Tora Direct"). Η Tora Direct μεταξύ άλλων παρέχει στην Ελλάδα υπηρεσίες διανομής κωδικών μετατρέψιμων σε ηλεκτρονικό χρήμα (e-vouchers) Βλ. σχετικά https://horseraces.pamestoixima.gr/static/ippodromies/HorseracingLiveStream.html. Προσβάσιμη σαν σύνδεσμος είναι, επίσης, μέσω της ιστοσελίδας: https://horseraces.pamestoixima.gr. 78 Βλ. απάντηση στο ερώτημα 9 της υπ’αριθ.πρωτ.5829/20.9.2019 επιστολή του ΟΠΑΠ. Παρόμοια άποψη εκφράζουν και οι γνωστοποιούσες DEEP και PADIAN (αριθ.πρωτ.5834/20.9.2019 επιστολή) καθώς και ανταγωνίστριες εταιρείες που δραστηριοποιούνται στη διεξαγωγή διαδικτυακών τυχερών παιγνίων (βλ. τις υπ’ αριθ.πρωτ. 6044/27.9.2019, 6040/27.9.2019, 6041/27.9.2019, 6036/27.9.2019 και 5887/23.9.2019 απαντητικές επιστολές ανταγωνιστριών εταιρειών). 79 Βλ. σελ. 4 της υπ’ αριθ. πρωτ. 5829/20.9.2019 επιστολής του ΟΠΑΠ καθώς και ιστοσελίδα https://www.athensvoice.gr/greece/532044_irthe-ilektroniko-tzoker-diadiktyaki-platforma-apo-ton-opap. 77 11 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ έκδοσης Paysafe και Moneysafe. Οι συγκεκριμένοι κωδικοί αφού αποκτηθούν καταρχήν από τον τελικό καταναλωτή, στην συνέχεια καταχωρούνται από αυτόν στον ηλεκτρονικό λογαριασμό που ο ίδιος τηρεί στην εκάστοτε εκδότρια (π.χ. Paysafe, Moneysafe) και συνακόλουθα μπορούν να αξιοποιηθούν για τη διενέργεια αγορών στο διαδίκτυο. Η Tora Direct διανέμει τους εν λόγω κωδικούς σε διάφορα σημεία πώλησης μέσω τερματικού ηλεκτρονικού εξοπλισμού που εγκαθίσταται σε αυτά και χρησιμοποιείται για την έκδοση του κωδικού προς αγορά από τον τελικό καταναλωτή.80
- Επίσης, έμμεση 100% θυγατρική του ΟΠΑΠ είναι η εταιρεία Tora Wallet AE, η οποία δραστηριοποιείται στην Ελλάδα ως ίδρυμα ηλεκτρονικού χρήματος, αδειοδοτημένο από την Τράπεζα της Ελλάδος δυνάμει της υπ’ αριθ. 254/04/21.12.2017 και της υπ’ αριθ. 280/01/23.07.2018 (ΦΕΚ Β’ 3010/25.07.2018) απόφασης της Επιτροπής Πιστωτικών και Ασφαλιστικών Θεμάτων της Τράπεζας της Ελλάδος. H Tora Wallet δύναται, βάσει της άδειας λειτουργίας της και του νομοθετικού πλαισίου, να εκδίδει, διανέμει και εξαργυρώνει ηλεκτρονικό χρήμα καθώς και να παρέχει τις υπηρεσίες πληρωμών που προβλέπονται στο ν. 4537/2018, ως ισχύει. Η Tora Wallet προσφέρει επί του παρόντος μέσω του δικτύου πιστοποιημένων αντιπροσώπων της υπηρεσίες πληρωμής λογαριασμών κάθε είδους (τηλεφωνία, ενέργεια, ύδρευση, κλπ.), ενώ σχεδιάζει προσεχώς να παρέχει υπηρεσίες εκτέλεσης εμβασμάτων εντός και εκτός Ελλάδας, καθώς και υπηρεσίες που αφορούν το άνοιγμα λογαριασμού πληρωμών, την τοποθέτηση και ανάληψη χρηματικών ποσών από και προς τον λογαριασμό πληρωμών και την μεταφορά χρηματικών ποσών (credit transfer) σε άλλους λογαριασμούς πληρωμών δικαιούχων σε συνδυασμό με την έκδοση χρεωστικής κάρτας που θα διευκολύνει την πραγματοποίηση των ανωτέρω συναλλαγών. Η Tora Wallet θα παρέχει τις ανωτέρω υπηρεσίες είτε μέσω του φυσικού δικτύου πιστοποιημένων αντιπροσώπων της (όπως η έννοια του αντιπροσώπου προβλέπεται στο νόμο 4537/2018, ως εκάστοτε ισχύει) είτε και διαδικτυακά μέσω εφαρμογής που κατεβάζει ο χρήστης σε κινητές ή άλλες ηλεκτρονικές συσκευές, ανάλογα με τη φύση της υπηρεσίας. Λόγου χάρη, στην περίπτωση της εκτέλεσης πληρωμής εμβασμάτων ο πελάτης – χρήστης υπηρεσίας πληρωμών θα δύναται να προσέρχεται σε ένα κατάστημα πιστοποιημένου αντιπροσώπου της Tora Wallet προκειμένου να πραγματοποιηθεί η αποστολή ή/και λήψη του εμβάσματος. Αντίστοιχα, ο πελάτης – χρήστης υπηρεσιών πληρωμών θα δύναται μέσω εγγραφής του σε εφαρμογή της Tora Wallet για κινητές ηλεκτρονικές συσκευές (mobile app) να παρακολουθεί τις πληρωμές που πραγματοποιεί από/προς τον λογαριασμό πληρωμών του καθώς και να δίδει ηλεκτρονικά εντολές πληρωμής κλπ. 81
- Ο ΟΠΑΠ ΑΕ κατά την 31.12.2017 κατείχε το […]% του μετοχικού κεφαλαίου (εφεξής και «μκ») της ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΛΑΧΕΙΑ, το […]% του μκ της NEUROSOFTA.E. και το […]% του μκ των εταιρειών ΟΠΑΠ ΚΥΠΡΟΥ LTD, ΟΠΑΠ SPORTS LTD, ΟΠΑΠ INTERNATIONAL LTD,ΟΠΑΠ ΠΑΡΟΧΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ Α.Ε., ΟΠΑΠ INVESTMENT LTD, TORA DIRECT Α,Ε, ΙΠΠΟΔΡΟΜΙΕΣ A.E. και ΤORAWALLET Α.Ε
- Βλ. Τμήμα 6 παρ. 94-95 του Εντύπου. Βλ. Τμήμα 6 παρ. 98-100 του Εντύπου. 82 Βλ. Παράρτημα 2 του Εντύπου. 80 81 12 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
- Το Διοικητικό Συμβούλιο του ΟΠΑΠ της 30.11.2018 απαρτιζόταν από 13 μέλη, εκ των οποίων Πρόεδρος και εκτελεστικό μέλος της εταιρείας είναι ο […], Α΄ Αντιπρόεδρος ο Σπυρίδων Φωκάς, Β΄ Αντιπρόεδρος ο […] και Διευθύνων Σύμβουλος ο […] (εκτελεστικό μέλος)
- Η μετοχική σύνθεση με τους δέκα
(10)μεγαλύτερους μετόχους του ΟΠΑΠ, κατά το χρόνο υποβολής της γνωστοποίησης, παρουσιάζεται στον Πίνακα 384: Πίνακας 1: Μετοχική σύνθεση ΟΠΑΠ Μέτοχος EMMA DELTA HELLENIC HOLDINGS LTD85 KBC BANK NV GOVERNMENT OF SINGAPORE BAUPOST GROUP SECURITIES LLC CLEARSTREAM BANKING SILCHESTER INTERNATIONAL INVESTORS INTERNATIONAL VALUE EQUITY TRUST THE GENESIS GROUP TRUST FOR EMPLOYEE BENEFIT PLANS Ποσοστό συμμετοχής (%) […] […] […] […] […] […] […] ΛΟΙΠΟ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΟ ΚΟΙΝΟ […] […] […] […] ΣΥΝΟΛΟ 100 VALLEY FORGE CAPITAL LP VANGUARD EMERGING MARKETS STOCK INDEX FUND THE GENESIS EMERGING MARKETS INVESTMENT COMPANY Πηγή: ΟΠΑΠ
- Απώτεροι ελέγχοντες μέτοχοι του ΟΠΑΠ σε επίπεδο φυσικού προσώπου κατά την ημερομηνία υποβολής της γνωστοποίησης είναι […].
- Ο συνολικός κύκλος εργασιών του Ομίλου ΟΠΑΠ, βάσει των εσόδων που μένουν αφού πληρωθούν τα κερδισμένα στοιχήματα, προ φόρων (Gross Gaming Revenue – εφεξής και «GGR»), για το έτος 2017 ανήλθε σε € […]GGR (€[…]TGR86) στην ελληνική αγορά και € […]GGR ([…]TGR) στην παγκόσμια αγορά87,
- Βλ. το από 30.11.2018 πιστοποιητικό ισχύουσας εκπροσώπησης του Γ.Ε.ΜΗ., συνημμένο ως παράρτημα 5αii στην υπ’ αριθ. πρωτ. 7544/11.12,2018 επιστολή του ΟΠΑΠ. 84 Βλ. τη βεβαίωση μετοχικής θέσης της διεύθυνσης επενδυτικών σχέσεων του ΟΠΑΠ, συν. ως Παρ. 21 της υπ’ αριθ. πρωτ. 7544/11.12.2018 επιστολή. 85 Στην υπ’ αριθ. πρωτ. 5208/9.8.2019 επιστολή του ΟΠΑΠ αναφέρεται ότι το ποσοστό συμμετοχής της […]. 86 Total Gaming Revenue: Το συνολικό ποσό των πονταρισμένων στοιχημάτων (Η συνολική αξία/μεικτές εισπράξεις από τυχερά παίγνια του Ομίλου ΟΠΑΠ). Αν αφαιρεθεί από το εν λόγω ποσό τα κερδισμένα στοιχήματα των παικτών, τότε το ποσό που μένει, προ φόρων, αποτελεί το GGR. 87 Βλ. απάντηση του ΟΠΑΠ στο ερώτημα 12 στην υπ’ αριθ. πρωτ. 6608/12.11.2018 επιστολή του, απάντηση του ΟΠΑΠ στο ερώτημα 1 στην υπ’ αριθ. πρωτ. 893/1.2.2019 επιστολή του και απάντηση του ΟΠΑΠ στο ερώτημα 13 στην υπ’αριθ.πρωτ.5829/20.9.2019 επιστολή του. 88 Στα TGR συμπεριλαμβάνεται ποσό € […] από τις πωλήσεις του Πρωτοχρονιάτικου Λαχείου, επί του οποίου ο ΟΠΑΠ λαμβάνει μόνο μια προμήθεια […]% σύμφωνα με τον όρο 3.4 της σύμβασης παραχώρησης του αποκλειστικού δικαιώματος παραγωγής, λειτουργίας, κυκλοφορίας, προβολής και διαχείρισης των Κρατικών Λαχείων. 83 13 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Β.1.
- Η OPAP Investment Limited.
- Η εταιρεία «OPAP Investment Limited» συστάθηκε στις 23.11.2011 και έχει έδρα στην Κύπρο
- Είναι εταιρεία συμμετοχών και αποτελεί κατά 100% θυγατρική εταιρεία του ΟΠΑΠ
- Μεταξύ των σκοπών της εταιρείας που αναφέρονται στο ιδρυτικό έγγραφο αυτής91 είναι «[ν]α διοργανώνει, διεξάγει, διαχειρίζεται πάσης φύσεως τυχερά παίγνια, συμπεριλαμβανομένων λοτταριών, αριθμολαχείων, στιγμιαίων λαχείων και στοιχημάτων προκαθορισμένης ή και μεταβλητής απόδοσης σε οποιοδήποτε μέρος του κόσμου και αποκτώντας τις σχετικές άδειες από τις εκάστοτε αρμόδιες αρχές, και ως εκ τούτου να διεξάγει εργασίες εταιρείας συλλογικών στοιχημάτων, αποδέκτη ή βοηθού αποδέκτη στοιχημάτων οποιαδήποτε φύσης περιλαμβανομένων ποδοσφαιρικών, ιπποδρομικών ή άλλων στοιχημάτων αναφορικά με οποιοδήποτε άθλημα ή γεγονός, να αναλαμβάνει την παραγωγή, λειτουργία, κυκλοφορία, προβολή και διαχείριση πάσης φύσεως λαχείων, αριθμολαχείων και στιγμιαίων λαχείων γενικά σε οποιοδήποτε μέρος του κόσμου καθώς και να συμμετέχει στο μετοχικό κεφάλαιο εταιρειών που έχουν ως εταιρικό σκοπό ένα ή περισσότερα από τα ανωτέρω».
- Η Opap Investment Limited έχει διευθυντές τους Damian Cope, Michal Houst, Pavel Saroch, Kamil Ziegler και Σπυρίδων Φωκά, και γραμματέα τον Λέανδρο Ζαχαριάδη.92Η OPAP Investment Limited δεν πραγματοποίησε κύκλο εργασιών για το έτος
- Β.
- Deep Investments Ltd
- Η Deep ιδρύθηκε στις 02.08.2017 και έχει έδρα στη Μάλτα. Είναι εταιρεία συμμετοχών και σύμφωνα με την ιδρυτική της πράξη, αντικείμενό της είναι η εγγραφή, απόκτηση, κατοχή, διαχείριση, διοίκηση, διάθεση ή άλλη διαπραγμάτευση, άμεσα ή έμμεσα, μετοχών, ομολόγων, χρεογράφων, oμολογιών, γραμματίων, δικαιωμάτων προαίρεσης, συμφερόντων ή αξιογράφων κάθε είδους εταιρειών, οντοτήτων, partnerships, ή άλλων σωμάτων αποκλειστικά στο όνομα και για λογαριασμό της εταιρείας.94
- Η Deep έχει […] την κατοχή μετοχικού πακέτου στην TCB95, κατέχοντας το […]% του εκδοθέντος μετοχικού κεφαλαίου και το […]% των δικαιωμάτων ψήφου αυτής
- H μετοχική σύνθεση της Deep, κατά το χρόνο υποβολής της γνωστοποίησης και έως σήμερα, έχει ως εξής97: Πιστοποιητικό της 23.11.2017 το οποίο φέρει την από 5.11.2018 θεώρηση APOSTILLE (Αρ. 229352/18) (συν. ως Παρ. 8α της υπ’ αριθ. πρωτ. 6608/12.11.2018 επιστολής του ΟΠΑΠ). 90 Βλ. παρ. 31 ανωτέρω. 91 Βλ. ιδρυτικό έγγραφο της Opap Investments Limited, συν. ως Παρ. 8β της υπ’ αριθ. πρωτ. 6608/12.11.2018 επιστολής του ΟΠΑΠ. 92 Πιστοποιητικό της 5.11.2018, το οποίο φέρει την από 5.11.2018 θεώρηση APOSTILLE (Αρ. 229353/18) (συν. ως Παρ. 8γ της υπ’ αριθ. πρωτ.6608/12.11.2018 επιστολής του ΟΠΑΠ). 93 Βλ. παρ. 27 της υπ’ αριθ. πρωτ. 7544/11.12.2018 επιστολής του ΟΠΑΠ. 94 Βλ. παρ. 29 του Εντύπου και ιδρυτικό έγγραφο / καταστατικό της Deep, συν. ως Παρ. 4δii της υπ’ αριθ. πρωτ.6608/12.11.2018 επιστολής του ΟΠΑΠ. 95 Βλ. παρ. 18 του Εντύπου. 96 Βλ. Τμήμα 1 του Εντύπου παρ. 12ε (σελ. 9). 97 Πιστοποιητικό της 23.10.2018, συν. ως Παρ. 4δiii της υπ’ αριθ. πρωτ. 6608/12.11.2018 επιστολής του ΟΠΑΠ. 89 14 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Μέτοχος […] […] Πίνακας 2: Μετοχική σύνθεση Deep % επί του μ.κ. […] […] Πηγή: ΟΠΑΠ
- Ο πραγματικός δικαιούχος της DEEP […], δραστηριοποιείται επίσης στον τομέα των μέσων μαζικής ενημέρωσης μέσω του […] στην Ελλάδα και σε άλλα κράτη - μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης
- Ο όμιλος […] διαχειρίζεται τις ενημερωτικές και ψυχαγωγικές ιστοσελίδες: […] και […] καθώς και την ενημερωτική και ψυχαγωγική ιστοσελίδα […]99 και τους ενημερωτικούς και ψυχαγωγικούς ραδιοφωνικούς σταθμούς […]100 και […]
- Τέλος, δραστηριοποιείται στο μάρκετινγκ, προσφέροντας διαφημιστικό χώρο στις ιστοσελίδες και στους ραδιοφωνικούς σταθμούς που λειτουργεί και παρέχοντας σχετικές συμβουλευτικές υπηρεσίες σε διαφημιστές.
- Η Deep έχει επιλέξει τη δικηγορική εταιρεία WH Partners για την παροχή υπηρεσιών εταιρικής διαχείρισης και έχει ορίσει ως μόνο διευθυντή και γραμματέα τον […]
- Η Deep δεν πραγματοποίησε κύκλο εργασιών για το έτος 2017 καθώς το πρώτο φορολογικό έτος της έληξε το Δεκέμβριο του
- Β.
- Padian Ltd
- Η Padian ιδρύθηκε στις 28.7.2017 και έχει έδρα στη Μάλτα. Είναι εταιρεία συμμετοχών και σύμφωνα με την ιδρυτική της πράξη, αντικείμενο της είναι η εγγραφή, απόκτηση, κατοχή, διαχείριση, διοίκηση, διάθεση ή άλλη διαπραγμάτευση, άμεσα ή έμμεσα, μετοχών, ομολόγων, χρεογράφων, oμολογιών, γραμματίων, δικαιωμάτων προαίρεσης, συμφερόντων ή αξιογράφων κάθε είδους εταιρειών, οντοτήτων, partnerships, ή άλλων σωμάτων αποκλειστικά στο όνομα και για λογαριασμό της εταιρείας.104
- Η Padian έχει […] την κατοχή μετοχικού πακέτου στην TCB105, κατέχοντας το […]% του εκδοθέντος μετοχικού κεφαλαίου και το […]% των δικαιωμάτων ψήφου αυτής
- H μετοχική σύνθεση της Padian, έχει ως εξής107: Μέτοχος […] Πίνακας 3: Μετοχική σύνθεση Padian % επί του μ.κ. […] Βλ. Τμήμα 6 παρ. 78 και παρ. 106-121 του Εντύπου. Υπό την εταιρεία FarosNet Α.Ε. 100 Υπό την εταιρεία GreekRadioEnterprisesS.A. 101 Υπό την εταιρεία N.S.P. S.A. 102 Βλ. παρ. 11 της υπ’ αριθ. πρωτ. 6608/12.11.2018 επιστολής του ΟΠΑΠ και συν. ως Παρ. 4δiii πιστοποιητικό της 23.10.
- 103 Βλ. Τμήμα 5 παρ. 63 του Εντύπου και απάντηση 12β (σελ. 14) της υπ’ αριθ. πρωτ. 6608/12.11.2018 επιστολής του ΟΠΑΠ. 104 Βλ. παρ. 30 του Εντύπου και ιδρυτικό έγγραφο / καταστατικό της Padian, συν. ως Παρ. 4δii της υπ’ αριθ. πρωτ. 6608/12.11.2018 επιστολής του ΟΠΑΠ. 105 Βλ. παρ. 19 του Εντύπου. 106 Βλ. Τμήμα 1 του Εντύπου παρ. 12ε (σελ. 9). 107 Πιστοποιητικό της 20.9.2018, συν. ως Παρ. 4δiii της υπ’ αριθ. πρωτ.6608/12.11.2018 επιστολής του ΟΠΑΠ. 98 99 15 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ […] […] 16 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Πηγή: ΟΠΑΠ
- Ο πραγματικός δικαιούχος της Padian […], δραστηριοποιείται επίσης στον τομέα […] μέσω της εταιρείας […]
- Η Padian έχει επιλέξει τη δικηγορική εταιρεία WH Partners για την παροχή υπηρεσιών εταιρικής διαχείρισης και έχει ορίσει ως μόνο διευθυντή και γραμματέα τον […]
- Η Padian δεν πραγματοποίησε κύκλο εργασιών για το έτος 2017 καθώς το πρώτο φορολογικό έτος της έληξε το Δεκέμβριο του
- Β.
- Οι ελληνικές και κυπριακές δραστηριότητες της GML Interactive Ltd
- Η GML ιδρύθηκε στις 27.12.2007 και έχει έδρα στη Μάλτα
- Έχει ως κύριο αντικείμενο σύμφωνα με το ιδρυτικό της έγγραφο112 τη δραστηριοποίηση σε κάθε είδος τυχερών παιγνίων, στοιχηματισμού και σε κάθε σχετική ή επιβοηθητική αυτών δραστηριότητα. Ειδικότερα, είναι ενεργή στο onlineδιαδικτυακό αθλητικό στοίχημα και στα online παιχνίδια τύχης (online παιχνίδια casino, online virtual αθλητικό στοιχηματισμό, online virtual ιπποδρομιακό στοιχηματισμό) και άλλα παιχνίδια που διεξάγονται με RNG113σύστημα.
- Για τους σκοπούς της παρούσας λαμβάνονται υπόψη μόνο οι δραστηριότητες της GML στην Ελλάδα (εφεξής και Stoiximan), καθότι οι ΟΠΑΠ, Deep και Padian αποκτούν τον κοινό έλεγχο επί αυτών με τη γνωστοποιηθείσα συγκέντρωση, ενώ οι υπόλοιπες διεθνείς δραστηριότητες της GML θα παραμείνουν υπό τον αποκλειστικό έλεγχο της TCB
- Η GML δραστηριοποιείται στο διαδικτυακό αθλητικό στοίχημα στην Ελλάδα115 από τον Ιούνιο του 2014116,117 και στην Κύπρο118 υπό το εμπορικό σήμα Stoiximan
- Παρέχει υπηρεσίες διαδικτυακού αθλητικού στοιχήματος στην Ελλάδα από την πλατφόρμα Stoiximan.gr η οποία είναι προσβάσιμη μέσω web browser και κινητών συσκευών (Android και iOS), χρησιμοποιώντας αντίστοιχο mobile application (Stoiximan). Το αθλητικό στοίχημα της αποκτώμενης επιχείρησης αφορά πληθώρα αθλημάτων120και περιλαμβάνει τόσο pre-match Βλ. Τμήμα 6 παρ. 79 και παρ. 122-126 του Εντύπου. Βλ. παρ. 12 της υπ’ αριθ. πρωτ. 6608/12.11.2018 επιστολής του ΟΠΑΠ και συν. ως Παρ. 4δiii πιστοποιητικό της 20.9.
- 110 Βλ. Τμήμα 5 παρ. 63 του Εντύπου και απάντηση 12γ (σελ. 14) της υπ’ αριθ. πρωτ. 6608/12.11.2018 επιστολής του ΟΠΑΠ. 111 Πιστοποιητικό της 27.12.2007, συν. ως Παρ. 11α της υπ’ αριθ. πρωτ. 6608/12.11.2018 επιστολής του ΟΠΑΠ. 112 Βλ. καταστατικό της GML, συν. ως Παρ. 11β της υπ’ αριθ. πρωτ. 6608/12.11.2018 επιστολής του ΟΠΑΠ. 113 Random Number Generator (Γεννήτρια Τυχερών Αριθμών). 114 Οι δραστηριότητες της GML στον τομέα των διαδικτυακών τυχερών παιγνίων στη Γερμανία, Ρουμανία, Αυστρία και Πορτογαλία υπό το εμπορικό σήμα Betano, βλ. Τμήμα 1 παρ. 6 του Εντύπου. 115 Στην Ελλάδα διαθέτει φορολογικό αντιπρόσωπο του ν. 4002/2011 (αρ. 50 παρ. 12). 116 Βλ. παρ. 81 της υπ’ αριθ. πρωτ. 6608/12.11.2018 επιστολής του ΟΠΑΠ. 117 Κατά δήλωση του ΟΠΑΠ, υπό την άδεια της GML είχε δραστηριότητα στην Ελλάδα μεταξύ 2012 και 2014, η εταιρεία Malta Grand Casino (βλ. παρ. 52 της υπ’ αριθ. πρωτ. 6608/12.11.2018 επιστολής του ΟΠΑΠ). 118 Στην Κύπρο διαθέτει υποκαταστήματα. 119 Βλ. Τμήμα 1 παρ. 1 του Εντύπου. 120 Βλ. Τμήμα 6 υποσημείωση 39 του Εντύπου, Η πλατφόρμα της Stoiximan προσφέρει στοιχηματισμό για τα εξής αθλήματα: Ποδόσφαιρο, Μπάσκετ, Τένις, Αμερικάνικα Αθλήματα, Αμερικάνικο Ποδόσφαιρο, baseball, hockey, rugby, handball, βόλεϊ, polo, πυγμαχία, γκολφ, μπιλιάρδο, Formula1, MotoGP, μηχανοκίνητα, 108 109 17 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ στοιχηματισμό όσο και live betting (στοιχηματισμός σε πραγματικό χρόνο). Μέσω της πλατφόρμας προσφέρονται και εικονικά (virtual) γεγονότα και αγώνες121 προς στοιχηματισμό
- Επίσης, δραστηριοποιείται στην Ελλάδα στα ακόλουθα διαδικτυακά τυχερά παίγνια τύπου καζίνο: Ρουλέτα, Blackjack, Baccarat, Live Ρουλέτα, LiveBlackjack, LiveBaccarat, Slots, Video Slots και Casino Poker123.Η στοιχηματική πλατφόρμα της Stoiximan παρέχεται από τον τρίτο πάροχο Playtech Software Limited. Πλέον του στοιχηματισμού η πλατφόρμα της Stoiximan προσφέρει επίσης υπηρεσίες live streaming 124 αγώνων (σε Η/Υ και κινητές συσκευές), το οποίο παρέχεται από τρίτους παρόχους όπως οι εταιρείες IMG Group, Sportradar AG, Sportsman Media Group και Perform Media Channels. 125
- Η Stoiximan, όπως και οι περισσότεροι ανταγωνιστές της στο χώρο του διαδικτυακού αθλητικού στοιχηματισμού, προσφέρει in-house υποστήριξη πελατών. Στα πρότυπα της αγοράς είναι επίσης in-house η λογιστική επεξεργασία των πληρωμών και η εκκαθάριση λογαριασμών παικτών.126
- Η GML έχει ως μοναδικό μέτοχο την TCB, η μετοχική σύνθεση της οποίας έχει ως εξής127,128: Πίνακας 4: Μετοχική σύνθεση TCB Μέτοχος % % επί των δικαιωμάτων επί του μ.κ. ψήφου 129 ΟΠΑΠ […] […] Deep Padian Tisarko Ltd130 Skygame Ltd131 Llavaro Ltd132 Σύνολο […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] 100 100 ποδηλασία, κρίκετ, φουτσάλ, χειμερινά αθλήματα, ΜΜΑ, πολεμικές τέχνες, softball, beach βόλεϊ, σκάκι, στίβος, βελάκια, floorball. 121 Σε αθλήματα όπως ποδόσφαιρο, μπασκετ, τέννις, speedway, ιπποδρομίες , κυνοδρομίες, ποδηλασία. 122 www.stoiximan.gr 123 Βλ. παρ. 72-73 της υπ’ αριθ. πρωτ.6608/12.11.2018 επιστολής του ΟΠΑΠ. 124 Πρόκειται για μια απλή δραστηριότητα marketing που προσφέρεται από τις εταιρείες στοιχηματισμού αποσκοπώντας να καταστήσει το στοίχημα πιο ελκυστικό για τους παίκτες ψυχαγωγώντας τους και βοηθώντας τους να προβούν σε ενήμερες αποφάσεις στοιχήματος, δεν δημιουργεί κύκλο εργασιών και συνεπώς δεν αποτελεί ξεχωριστή αγορά σύμφωνα με την απάντηση στο ερώτημα 9 της υπ’αριθ.πρωτ.5829/20.9.2019 επιστολής του ΟΠΑΠ. 125 Βλ. Τμήμα 6 παρ. 82 και Τμήμα 7 παρ. 156 του Εντύπου. 126 Βλ. Τμήμα 7 παρ. 157 του Εντύπου. 127 Βλ. Τμήμα 1 παρ. 2 και 12ε του Εντύπου, και πιστοποιητικό της 10.8.2018 συν. ως Παρ. 11γ της υπ’ αριθ. πρωτ. 6608/12.11.2018 επιστολής του ΟΠΑΠ. 128 Βλ. Τμήμα 1 παρ. 12ε του Εντύπου. 129 Βλ. υπ. 6 και 48 ανωτέρω. 130 Εταιρεία συμμετοχών με έδρα στην Κύπρο, το […] των μετοχών της οποίας κατέχει η […], βλ. παρ. 56 της υπ’ αριθ. πρωτ. 6608/12.11.2018 επιστολής του ΟΠΑΠ. 131 Εταιρεία με έδρα στην Κύπρο, […], βλ. το από 13.7.2018 απόσπασμα της έκτακτης απόφασης των μετόχων της TCB, σελ. 4 του συν. ως Παρ. 5αiv στην υπ’ αριθ. πρωτ. 6608/12.11.2018 επιστολή του ΟΠΑΠ. 132 Εταιρεία με έδρα στην Κύπρο, […], βλ. το από 13.7.2018 απόσπασμα της έκτακτης απόφασης των μετόχων της TCB, σελ. 4 του συν. ως Παρ. 5αiv στην υπ’ αριθ. πρωτ. 6608/12.11.2018 επιστολή του ΟΠΑΠ. 18 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Πηγή: ΟΠΑΠ
- Η GML έχει διευθυντές τους […] και […], με την τελευταία να εκτελεί και χρέη γραμματέα
- Ο συνολικός κύκλος εργασιών της GML για το έτος 2017 ανήλθε σε €[…]GGR (€[…] TGR) στην ελληνική αγορά και €[…] GGR(€[…] TGR) στην ελληνική και κυπριακή αγορά
- Γ. Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ Γ.1 ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΥΠΟ ΚΡΙΣΗ ΠΡΑΞΗΣ
- Σύμφωνα με το άρθρο 5 παρ. 2 του Ν. 3959/2011 συγκέντρωση επιχειρήσεων πραγματοποιείται, όταν προκύπτει μόνιμη μεταβολή του ελέγχου, μεταξύ άλλων, στην περίπτωση κατά την οποία μία ή περισσότερες επιχειρήσεις ή ένα ή περισσότερα πρόσωπα που ελέγχουν ήδη τουλάχιστον μια επιχείρηση αποκτούν άμεσα ή έμμεσα τον έλεγχο του συνόλου ή τμημάτων μίας ή περισσοτέρων άλλων επιχειρήσεων με την αγορά τίτλων ή στοιχείων του ενεργητικού, με σύμβαση ή με άλλο τρόπο.
- Η γενική ρήτρα της εν λόγω διάταξης συγκεκριμενοποιείται περαιτέρω με τις παρ. 3135 και 4136 του ιδίου άρθρου, που ορίζουν την έννοια και το υποκείμενο του ελέγχου αντίστοιχα. Σύμφωνα με αυτές, έλεγχο συνιστά η δυνατότητα καθοριστικής επίδρασης στη δραστηριότητα μίας επιχείρησης, όσον δε αφορά τα μέσα απόκτησης ελέγχου ορίζεται ότι αυτός δύναται να απορρέει από την απόκτηση δικαιωμάτων κυριότητας ή επικαρπίας επί του συνόλου ή μέρους των περιουσιακών στοιχείων της επιχείρησης ή από δικαιώματα ή συμβάσεις που παρέχουν τη δυνατότητα καθοριστικής επίδρασης στη σύνθεση, στις συσκέψεις ή στις αποφάσεις των οργάνων μίας επιχείρησης, λαμβανομένων υπόψη των σχετικών πραγματικών ή νομικών συνθηκών.
- Το πλέον σύνηθες μέσο απόκτησης ελέγχου είναι η απόκτηση μετοχών (ενδεχομένως σε συνδυασμό με τη συμφωνία μετόχων σε περίπτωση κοινού ελέγχου)137, αντικείμενο δε του ελέγχου μπορεί να είναι και τμήμα μίας επιχείρησης
- Βλ. πιστοποιητικό της 10.8.2018, συν. ως Παρ. 11γ της υπ’ αριθ. πρωτ. 6608/12.11.2018 επιστολής του ΟΠΑΠ. 134 Βλ. παρ. 20 και συν. Παρ. 10δ, της υπ’ αριθ. πρωτ. 7544/11.12.2018 επιστολής του ΟΠΑΠ και απάντηση στο ερ. 13 της υπ’ αριθ. πρωτ. 5829/20.9.2019 επιστολής του ΟΠΑΠ.. 135 Σύμφωνα με την παρ. 3 του άρθρου 5 του Ν. 3959/2011 «Για την εφαρμογή του παρόντος νόμου, ο έλεγχος απορρέει από δικαιώματα, συμβάσεις ή άλλα μέσα, τα οποία, είτε μεμονωμένα είτε από κοινού με άλλα, λαμβανομένων υπόψη των σχετικών πραγματικών ή νομικών συνθηκών, παρέχουν τη δυνατότητα καθοριστικής επίδρασης στη δραστηριότητα μιας επιχείρησης, και ιδίως από: α) δικαιώματα κυριότητας ή επικαρπίας επί του συνόλου ή μέρους των περιουσιακών στοιχείων της επιχείρησης, β) δικαιώματα ή συμβάσεις που παρέχουν δυνατότητα καθοριστικής επίδρασης στη σύνθεση, στις συσκέψεις ή στις αποφάσεις των οργάνων μιας επιχείρησης». 136 Σύμφωνα με την παρ. 4 του άρθρου 5 του Ν. 3959/2011 «Ο έλεγχος αποκτάται από το πρόσωπο ή τα πρόσωπα ή τις επιχειρήσεις, τα οποία: α) είναι υποκείμενα αυτών των δικαιωμάτων ή δικαιούχοι από τις συμβάσεις αυτές ή β) χωρίς να είναι υποκείμενα των δικαιωμάτων ή δικαιούχοι από τις συμβάσεις αυτές, δικαιούνται να ασκούν τα δικαιώματα που απορρέουν από αυτές». 137 Βλ. Κωδικοποιημένη Ανακοίνωση, παρ.
- 138 Βλ. σχετικά Κωδικοποιημένη Ανακοίνωση, παρ.
- 133 19 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
- Περαιτέρω, ο έλεγχος μπορεί να είναι αποκλειστικός ή κοινός. Αποκλειστικός έλεγχος αποκτάται (de jure ή de facto), όταν μία και μόνη επιχείρηση μπορεί να επηρεάσει καθοριστικά μια άλλη. Ειδικότερα, αποκλειστικός έλεγχος ασκείται, όταν η ελέγχουσα επιχείρηση έχει την εξουσία να καθορίζει τις στρατηγικές εμπορικές αποφάσεις της ελεγχόμενης
- Ο αποκλειστικός έλεγχος αποκτάται de jure, ήτοι σε νομική βάση, όταν μία επιχείρηση αποκτά την πλειοψηφία των δικαιωμάτων ψήφου μιας άλλης
- Ωστόσο, ακόμη και ένας μειοψηφών μέτοχος μπορεί να ασκεί έλεγχο de jure, αν η συμμετοχή του συνοδεύεται από ειδικά δικαιώματα
- Αντιθέτως, κοινός έλεγχος υφίσταται, όταν δύο ή περισσότερες επιχειρήσεις έχουν τη δυνατότητα να ασκούν από κοινού σε μια άλλη επιχείρηση αποφασιστική επιρροή. Ως αποφασιστική επιρροή με την έννοια αυτή νοείται κατά κανόνα η εξουσία αναστολής ενεργειών που καθορίζουν την εμπορική στρατηγική συμπεριφορά μιας επιχείρησης. Ο κοινός έλεγχος χαρακτηρίζεται από τη δυνατότητα δημιουργίας αδιεξόδου λόγω της εξουσίας μίας ή περισσοτέρων μητρικών επιχειρήσεων να απορρίπτουν τις προτεινόμενες στρατηγικές αποφάσεις. Ως εκ τούτου, οι μέτοχοι αυτοί πρέπει να καταλήξουν σε από κοινού συνεννόηση για τον καθορισμό της εμπορικής πολιτικής της κοινής επιχείρησης και πρέπει να συνεργαστούν
- Η σαφέστερη μορφή κοινού ελέγχου υπάρχει, όταν τα δικαιώματα ψήφου στην κοινή επιχείρηση ανήκουν εξίσου σε δύο μόνο μητρικές επιχειρήσεις. Ισότητα υπάρχει επίσης, όταν και οι δύο μητρικές επιχειρήσεις έχουν δικαίωμα να διορίζουν ίσο αριθμό μελών στα όργανα λήψης αποφάσεων της κοινής επιχείρησης
- Κοινός έλεγχος μπορεί να υπάρχει και στην περίπτωση που δεν υπάρχει ισότητα ψήφων ή εκπροσώπησης στα όργανα λήψης αποφάσεων της κοινής επιχείρησης μεταξύ των δύο μητρικών ή υπάρχουν περισσότερες από δύο μητρικές, όταν οι μειοψηφούντες μέτοχοι έχουν πρόσθετα δικαιώματα, που επιτρέπουν την άσκηση αρνησικυρίας επί αποφάσεων με ουσιώδη σημασία για την εμπορική στρατηγική συμπεριφορά της κοινής επιχείρησης
- Τα δικαιώματα αρνησικυρίας μπορεί να προβλέπονται στο καταστατικό της κοινής επιχείρησης ή σε συμφωνία μετόχων μεταξύ των ασκούντων τον κοινό έλεγχο, μπορεί δε να προκύπτουν από την ειδική πλειοψηφία που απαιτείται για τις αποφάσεις της Γ.Σ. ή του Δ.Σ., στο βαθμό που οι μητρικές εκπροσωπούνται σε αυτό
- Τα ως άνω δικαιώματα, τα οποία συνήθως συνεπάγονται κοινό έλεγχο, αφορούν θέματα, όπως ο προϋπολογισμός, το επιχειρηματικό σχέδιο, σημαντικές επενδύσεις ή ο διορισμός των ανώτερων διοικητικών Βλ. Κωδικοποιημένη Ανακοίνωση, παρ.
- Βλ. Κωδικοποιημένη Ανακοίνωση, παρ.
- 141 Π.χ. εξουσία διορισμού περισσότερων από τα μισά μέλη του Δ.Σ. Βλ. Κωδικοποιημένη Ανακοίνωση, παρ.
- 142 Βλ. Κωδικοποιημένη Ανακοίνωση, παρ.
- Επίσης, βλ. απόφαση ΠΕΚ, T- 282/02, Cement bouw Handel κατά Επιτροπής, σκ. 42, 52 και
- 143 Βλ. Κωδικοποιημένη Ανακοίνωση, παρ.
- 144 Βλ. αποφάσεις ΠΕΚ Τ-2/93, Air France κατά Επιτροπής, σκ. 64-65 (οι μείζονος σημασίας αποφάσεις έπρεπε να εγκριθούν στο Δ.Σ. τουλάχιστον από δύο μέλη, έκαστο εκ των οποίων ήταν διορισμένο από έκαστο των συμβαλλομένων μελών), Ε. Επ. Μ.0010, Conagra/Idea, σκ. 6 (απαιτούνταν πλειοψηφία 75% στo Δ.Σ. για την έγκριση ζητημάτων στρατηγικής σημασίας, όπως ο προϋπολογισμός, τα στρατηγικά σχέδια, σημαντικές επενδύσεις κ.λπ.), Μ.409, ABB/RENAULTAUTOMATION, σκ. 6 (ανάγκη ύπαρξης ομοφωνίας στο Δ.Σ. σε βασικά θέματα, όπως ο διορισμός ανώτατων διευθυντικών στελεχών, ο προϋπολογισμός, η έγκριση δανείων και επενδύσεων), και COMP/M.4191-THALES/DCN, παρ. 9 (απαιτούμενη ομοφωνία επί του προϋπολογισμού και του τριετούς πλάνου). 145 Βλ. Κωδικοποιημένη Ανακοίνωση, παρ.
- 139 140 20 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ στελεχών. Κρίσιμο, συνεπώς, είναι τα δικαιώματα αυτά να παρέχουν επαρκείς δυνατότητες για την άσκηση επιρροής στη στρατηγική επιχειρησιακή συμπεριφορά της κοινής επιχείρησης
- Για την απόκτηση κοινού ελέγχου ο μειοψηφών δεν απαιτείται να έχει όλα τα προαναφερθέντα δικαιώματα αρνησικυρίας. Αρκεί και η ύπαρξη ορισμένων ή ακόμα και ενός από αυτά. Κατά πόσον αυτό ισχύει ή όχι εξαρτάται από το συγκεκριμένο περιεχόμενο του ίδιου του δικαιώματος και από τη σημασία του στα πλαίσια της συγκεκριμένης επιχειρηματικής δραστηριότητας της κοινής επιχείρησης
- Για την εκτίμηση της ειδικής σημασίας των εν λόγω δικαιωμάτων, εφόσον υπάρχουν περισσότερα του ενός, αυτά δεν πρέπει να αξιολογούνται μεμονωμένα, αλλά η διαπίστωση της ύπαρξης κοινού ελέγχου βασίζεται στην αξιολόγησή τους ως συνόλου
- Επισημαίνεται ότι συγκέντρωση υφίσταται και επί μεταβολής στην ποιότητα του ελέγχου και ειδικότερα, μεταξύ άλλων, επί μετάβασης από αποκλειστικό σε κοινό έλεγχο. Σε αυτή την περίπτωση υπάρχει νέα απόκτηση ελέγχου για το νεοεισερχόμενο μέτοχο, η οποία μεταβάλει την ελεγχόμενη επιχείρηση σε κοινή, και ως εκ τούτου η άλλη ελέγχουσα επιχείρηση θα πρέπει εφεξής να συνεργάζεται σε μόνιμη βάση με το νέο μέτοχο
- Επιπροσθέτως, σύμφωνα με το άρθρο 5 παρ. 5 του Ν. 3959/2011 «Η δημιουργία κοινής επιχείρησης που εκπληρώνει μόνιμα όλες τις λειτουργίες μιας αυτόνομης οικονομικής ενότητας, αποτελεί συγκέντρωση κατά την έννοια του παρόντος άρθρου». Συνεπώς, οι απαιτούμενες προϋποθέσεις, προκειμένου η δημιουργία κοινής επιχείρησης να συνιστά συγκέντρωση, είναι οι εξής: α) η άσκηση κοινού ελέγχου από τις μητρικές εταιρείες και β) η κοινή επιχείρηση να είναι λειτουργικά αυτόνομη σε διαρκή βάση από επιχειρησιακή άποψη.
- Το γεγονός ότι μία κοινή επιχείρηση μπορεί να είναι λειτουργικά -και επομένως οικονομικάαυτόνομη από επιχειρησιακή άποψη δε σημαίνει ότι διαθέτει αυτονομία ως προς τη λήψη των στρατηγικών της αποφάσεων. Επομένως, αρκεί για το κριτήριο της λειτουργικής αυτονομίας η επιχείρηση να είναι αυτόνομη από επιχειρησιακή άποψη
- Η κοινή επιχείρηση εκπληρώνει μόνιμα όλες τις λειτουργίες μίας αυτόνομης επιχείρησης, όταν δραστηριοποιείται στην αγορά εκτελώντας τις συνήθεις λειτουργίες των επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στην ίδια αγορά, έχει αυτοτελή διοίκηση και διαθέτει επαρκείς πόρους (ιδίως χρηματοοικονομικούς, προσωπικό και περιουσιακά στοιχεία), κατά τέτοιο τρόπο, ώστε να ασκεί την επιχειρηματική της δραστηριότητα σε μόνιμη βάση
- Αντίθετα, όταν η κοινή επιχείρηση περιορίζεται στην άσκηση επικουρικών δραστηριοτήτων σε σχέση με τις δραστηριότητες των ιδρυτικών της επιχειρήσεων, τότε δεν πρόκειται για λειτουργικά αυτόνομη επιχειρηματική μονάδα
- Το ίδιο συμβαίνει, όταν Για την άσκηση κοινού ελέγχου δεν απαιτείται η εξουσία άσκησης αποφασιστικής επιρροής στην καθημερινή λειτουργία της επιχείρησης. Βλ. Κωδικοποιημένη Ανακοίνωση, παρ.
- 147 Βλ. Κωδικοποιημένη Ανακοίνωση, παρ.
- 148 Βλ. Κωδικοποιημένη Ανακοίνωση, παρ.
- 149 Βλ. Κωδικοποιημένη Ανακοίνωση, παρ. 83 και
- 150 Βλ. Κωδικοποιημένη Ανακοίνωση, παρ.
- 151 Βλ. Κωδικοποιημένη Ανακοίνωση, παρ.
- 152 Βλ. Κωδικοποιημένη Ανακοίνωση, παρ.
- 146 21 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ η λειτουργία της κοινής επιχείρησης βασίζεται σε σημαντικό βαθμό σε αγορές ή πωλήσεις που πραγματοποιεί με τις ιδρυτικές επιχειρήσεις όχι μόνο κατά την περίοδο εκκίνησής της, οπότε και η συνδρομή αυτή θα ηδύνατο να θεωρηθεί δικαιολογημένη, προκειμένου η κοινή επιχείρηση να κατορθώσει να διεισδύσει στη σχετική αγορά, αλλά για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα
- Εν προκειμένω, μέσω του μηχανισμού που προβλέπεται στην προκαταρκτική συμφωνία πρόκειται να επιτευχθεί ο διαχωρισμός των ελληνικών από τις λοιπές δραστηριότητες της GML (ήτοι τις διεθνείς). Προς τον σκοπό αυτό, πέραν των υφιστάμενων κοινών μετοχών, οι οποίες θα αφορούν τις ελληνικές δραστηριότητες και θα μεταβιβαστούν κατά ποσοστό 51% στην OPAP INVESTMENT, ώστε το ποσοστό της TCB να ανέλθει πλέον σε 49%, θα εκδοθούν νέες προνομιούχες μετοχές, οι οποίες θα αφορούν τις διεθνείς δραστηριότητες και θα κατέχονται αποκλειστικά από την TCB
- Με αυτό τον τρόπο έκαστος μέτοχος, αναλόγως του είδους μετοχών που κατέχει, θα αποφασίζει περί των σχετικών ζητημάτων: για τις μεν ελληνικές δραστηριότητες από κοινού οι DEEP, PADIAN (μέσω της TCB) και η OPAP INVESTMENT, για τις δε διεθνείς δραστηριότητες η TCB. Επισημαίνεται ότι τα προαναφερόμενα θα ισχύσουν ήδη από την πρώτη φάση της συναλλαγής. Ως εκ τούτου, το γεγονός ότι ο πλήρης διαχωρισμός των ελληνικών από τις διεθνείς δραστηριότητες, ώστε πλέον να ασκούνται από διαφορετικά νομικά πρόσωπα, θα επέλθει κατά τη δεύτερη φάση της συναλλαγής 155 δεν ασκεί επίδραση στην παρούσα συναλλαγή.
- Περαιτέρω, στο Δ.Σ. της GML, το οποίο θα συνέρχεται εγκύρως με απαρτία 3/4 και θα αποφασίζει με απλή πλειοψηφία, θα συμμετέχουν 2 εκπρόσωποι της OPAP INVESTMENT και 1 για έκαστη των DEEP και PADIAN, ο δε Πρόεδρος, ο οποίος θα ορίζεται από την OPAP INVESTMENT, θα έχει αποφασιστική ψήφο
- Ωστόσο, η αποφασιστική ψήφος του Προέδρου δε θα ισχύει για τα Εξαιρούμενα Θέματα του άρθρου 5 (βλ. παρ. 8, της παρούσας), για τα οποία θα απαιτείται ομοφωνία, μεταξύ δε των ζητημάτων αυτών περιλαμβάνεται η έγκριση/αναθεώρηση του επιχειρηματικού σχεδίου. Το εν λόγω ζήτημα σύμφωνα με τα προεκτεθέντα συγκαταλέγεται στα θέματα με ουσιώδη σημασία για την εμπορική στρατηγική συμπεριφορά μίας επιχείρησης. Συνεπώς, για τη λήψη σχετικής απόφασης, θα απαιτείται συνεργασία των ανωτέρω, η οποία καθίσταται ακόμη πιο επιτακτική, λαμβανομένου υπόψη ότι, σε περίπτωση αδιεξόδου σχετικά με τα Εξαιρούμενα Θέματα, δεν προβλέπεται διαδικασία επίλυσης κατά τους πρώτους 36 μήνες από την Ολοκλήρωση, δηλ. ελλείψει ομοφωνίας, δε θα λαμβάνεται απόφαση. Συναφώς, στην προκαταρκτική συμφωνία προβλέπεται ότι για τα Εξαιρούμενα Θέματα θα απαιτείται ομόφωνη απόφαση είτε αυτά αποφασίζονται σε επίπεδο Δ.Σ. είτε Γ.Σ. κατά περίπτωση
- Βλ. Κωδικοποιημένη Ανακοίνωση, παρ.
- Βλ. ανωτέρω υπό παρ. 7, με περαιτέρω παραπομπή στο άρ. 1.12 της προκαταρκτικής συμφωνίας. 155 Η οποία θα πραγματοποιηθεί, όπως προεκτέθηκε, πριν από τη 2η επέτειο της Ολοκλήρωσης. 156 Βλ. ανωτέρω υπό παρ. 8, με περαιτέρω παραπομπή στην παρ. 12(γ) του εντύπου. Επίσης, βλ. άρ. 4.2 της προκαταρκτικής συμφωνίας. 157 Αντίστοιχα, η TCB θα δικαιούται να υποδεικνύει ένα μέλος του Δ.Σ. ως αρμόδιο για τη διοίκηση των διεθνών δραστηριοτήτων, σε περίπτωση δε ισοψηφίας το μέλος που διορίστηκε από την PADIAN θα έχει αποφασιστική ψήφο εκτός από τα Εξαιρούμενα Θέματα του άρ. 6, για τα οποία θα απαιτείται ομοφωνία, και την περίπτωση Αρνητικής Απόκλισης, οπότε θα απαιτείται απλή πλειοψηφία. Σημειώνεται ότι μεταξύ των εν λόγω Εξαιρούμενων Θεμάτων περιλαμβάνεται η αναθεώρηση/έγκριση νέου επιχειρηματικού σχεδίου μόνο στην 153 154 22 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
- Οι σχετικές προβλέψεις που θα υλοποιούν και θα εξειδικεύουν τα ανωτέρω θα περιληφθούν στη συμφωνία μετόχων ή/και στο καταστατικό της GML μετά την Ολοκλήρωση έπειτα από την έγκριση της συναλλαγής από τις αρμόδιες Αρχές Ανταγωνισμού. Ωστόσο, όπως προαναφέρθηκε, η προκαταρκτική συμφωνία θέτει τις βασικές αρχές της συναλλαγής με τρόπο δεσμευτικό για τα μέρη.
- Περαιτέρω η ύπαρξη σειράς αιρέσεων στη γνωστοποιηθείσα πράξη δε μεταβάλλει το χαρακτήρα της ως οριστικής και δεσμευτικής, δεδομένου ότι από το νόμο δεν απαιτείται επιπλέον να είναι η επέλευση των αποτελεσμάτων της εκάστοτε γνωστοποιούμενης συμφωνίας βέβαιη ούτε και αμετάκλητη.
- Συνεπώς, με τη γνωστοποιηθείσα πράξη επέρχεται μεταβολή του αποκλειστικού μέχρι σήμερα ελέγχου της TCB επί της GML σε κοινό μεταξύ των OPAP INVESTMENT, DEEP και PADIAN, ο οποίος αφορά τμήμα επιχείρησης και συγκεκριμένα τις ελληνικές δραστηριότητες της GML, αφού η απόκτηση ελέγχου δεν καταλαμβάνει το σύνολο των δραστηριοτήτων της GML, οι οποίες κατά τα προαναφερθέντα εκτείνονται σε διάφορες χώρες (π.χ. Ρουμανία, Πορτογαλία, Γερμανία).
- Εξάλλου, σύμφωνα με τις γνωστοποιούσες η υπό κρίση πράξη οδηγεί στη δημιουργία λειτουργικά αυτόνομης κοινής επιχείρησης, καθώς η αποκτώμενη «α. Θα συνεχίσει να δραστηριοποιείται στα διαδικτυακά τυχερά παίγνια, εκπληρώνοντας τις λειτουργίες που πραγματοποιούν συνήθως οι επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στην ίδια αγορά, προσφέροντας υπηρεσίες σε τρίτους χρήστες και όχι στις από κοινού ελέγχουσες επιχειρήσεις. Η εν λόγω δραστηριοποίηση θα γίνει χωριστά από τις οποιεσδήποτε δραστηριότητες του ΟΠΑΠ, ο οποίος θα συνεχίσει να προσφέρει χωριστά διαδικτυακό αθλητικό στοιχηματισμό (υπό το ρυθμιστικό πλαίσιο που διέπει τις λειτουργίες του). β. Θα έχει ΔΣ που θα αποφασίζει για τις καθημερινές της δραστηριότητες χωριστά και με διαφορετικό τρόπο από τις υπόλοιπες δραστηριότητες. γ. Θα έχει το δικό της επιχειρησιακό σχέδιο. γ. Θα έχει πρόσβαση σε επαρκείς πόρους, ιδίως χρηματοδότηση, προσωπικό και περιουσιακά στοιχεία (ενσώματα και άυλα) προκειμένου να ασκεί σε μόνιμη βάση τις επιχειρηματικές της δραστηριότητες ανεξάρτητα από τις επιχειρήσεις που θα την ελέγχουν από κοινού»
- Συνεπώς, επί τη βάσει των ως άνω δηλώσεων των γνωστοποιουσών η αποκτώμενη θα εκπληρώνει μόνιμα τις λειτουργίες μίας αυτόνομης επιχείρησης.
- Ως εκ τούτου, η υπό κρίση πράξη συνιστά συγκέντρωση επιχειρήσεων κατά το άρθρο 5 του Ν. 3959/
- Σημειώνεται ότι οι DEEP και PADIAN θα ασκούν έκαστη κοινό έλεγχο κατά τα ανωτέρω επί της αποκτώμενης έμμεσα, ήτοι μέσω της TCB, δεδομένου ότι δε συμμετέχουν άμεσα στη GML. Ειδικότερα, το νομικό πρόσωπο που θα ορίζει τα (δύο) μέλη του Δ.Σ. της GML που θα εκπροσωπούν τις ως άνω δύο εταιρείες είναι η TCB, η οποία συμμετέχει άμεσα στη GML. Τα περίπτωση αρνητικών ή/και αποκλινόντων καθαρών εσόδων ή EBITDA (περίπτωση «καθόλα εξαιρετική» σύμφωνα με την υπ’ αρ. πρωτ. 6481/6.11.2018 επιστολή). Στις λοιπές περιπτώσεις η απόφαση περί του επιχειρηματικού σχεδίου λαμβάνεται με απλή πλειοψηφία (βλ. και υπ’ αρ. πρωτ. 7439/7.12.2018 επιστολή). Επίσης, και η περίπτωση Αρνητικής Απόκλισης προβλέπεται στην προκαταρκτική συμφωνία ως «[…]» («[…]» κατά τις υπ’ αρ. πρωτ. 6481/6.11.2018 και 7439/7.12.2018 επιστολές). 158 Βλ. υπ’ αρ. πρωτ. 7544/11.12.2018 επιστολή, καθώς και παρ. 35 του εντύπου. 23 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ανωτέρω συνάδουν και με τη δήλωση των γνωστοποιουσών ότι «Δεδομένου ότι οι εταιρείες Deep και Padian δεν έχουν άμεση συμμετοχή στη GML (όπως ο ΟΠΑΠ), αναφέρεται ότι οι εν λόγω εταιρείες αποκτούν κοινό έλεγχο «μέσω της TCB» με την ιδιότητα τους ως μετόχων της TCB και εξαιτίας των δικαιωμάτων που έχουν οι λόγω [sic] εταιρείες από την Προκαταρκτική Συμφωνία (και τα οποία δεν έχουν οι λοιποί μέτοχοι της TCB), ήτοι τον διορισμό μελών του ΔΣ της GML και τα δικαιώματα αρνησικυρίας σχετικά με την κατάρτιση και την αναθεώρηση του επιχειρηματικού σχεδίου των ελληνικών και κυπριακών δραστηριοτήτων της GML»
- Γ.2 ΕΛΕΓΧΟΣ ΕΠΙ ΤΗΣ ΟΠΑΠ
- Όπως προαναφέρθηκε160, ο μεγαλύτερος μέτοχος της ΟΠΑΠ είναι η EMMA DELTA HELLENIC HOLDINGS LTD (εφεξής και EMMA DELTA) με ποσοστό […]% κατά το χρόνο της γνωστοποίησης
- Συνεπώς, η EMMA DELTA […]. Περαιτέρω, από την έρευνα της Υπηρεσίας δεν προέκυψε ότι η […] συμμετοχή της EMMA DELTA συνοδεύεται από ειδικά δικαιώματα162 ούτε ότι υφίσταται συμφωνία μετόχων της ΟΠΑΠ
- Ως εκ τούτου, κατά τα προαναφερθέντα164δεν προκύπτει αποκλειστικός έλεγχος της εν λόγω εταιρείας επί της ΟΠΑΠ σε νομική βάση (de jure).
- Ωστόσο, αποκλειστικός έλεγχος μπορεί επίσης να θεωρηθεί ότι ασκείται από ένα μειοψηφούντα μέτοχο de factο165, ιδίως όταν έχει πολλές πιθανότητες να εξασφαλίσει πλειοψηφία στις συνελεύσεις των μετόχων λόγω του επιπέδου της συμμετοχής του και της παρουσίας των μετόχων στις συνελεύσεις κατά τα προηγούμενα έτη. Εφόσον με βάση τη συμμετοχή του166, την παραδοσιακή κατανομή των ψήφων στις συνελεύσεις των μετόχων και τη θέση των άλλων μετόχων ο μειοψηφών μέτοχος είναι πιθανόν να έχει σταθερή πλειοψηφία κατά τις ψηφοφορίες, αυτός ο σημαντικός μειοψηφών μέτοχος θεωρείται ότι ασκεί αποκλειστικό Βλ. υπ’ αρ. πρωτ. 7544/11.12.2018 επιστολή, παρ.
- Βλ. Πίνακα 1 της παρούσας. 161 Διευκρινίζεται ότι η μείωση του εν λόγω ποσοστού σε […]%, η οποία έλαβε χώρα στις […], μέσω προγράμματος επανεπένδυσης μερισμάτων (βλ. υπ’ αρ. πρωτ. 5208/9.8.2019 και 5829/20.9.2019 επιστολές) είναι αμελητέα και ως εκ τούτου ουδεμία επίδραση ασκεί στην παρούσα ανάλυση. 162 Βλ. υπ’ αρ. πρωτ. 199/14.1.2019 επιστολή, παρ. 5, καθώς και υπ’ αρ. πρωτ. 7544/11.12.2018 επιστολή, παράρτημα 5Αi. 163 Βλ. υπ’ αρ. πρωτ. 199/14.1.2019 (παρ. 6) και 599/24.1.2019 (παρ. 13) επιστολές. 164 Βλ. Ενότητα Γ.1 της παρούσας. 165 Βλ. Κωδικοποιημένη Ανακοίνωση, παρ.
- 166 Βλ. απόφαση της Ε. Επ. Μ. 7779, TRAFIGURA/NYRSTAR, στην οποία ένα ποσοστό της τάξης του 20%30% κρίθηκε αρκετό για να εγκαθιδρύσει defacto έλεγχο (σκ. 4 επ.). Ομοίως κρίθηκε με την απόφαση της Ε. Επ. Μ. 6957, IF P&C/ TOPDANMARK, για ποσοστό 26,51% των δικαιωμάτων ψήφου (σκ. 4 επ.). Στην εν λόγω υπόθεση συνεκτιμήθηκε η ευρεία διασπορά των μετοχών (οι λοιποί μέτοχοι κατείχαν λιγότερο από 5% έκαστος), καθώς και η έλλειψη συμφέροντος και κινήτρων των λοιπών μετόχων, προκειμένου να συνασπιστούν (σκ. 10). Βλ. επίσης απόφαση της Ε. Επ. M. 754, ANGLO AMERICAN CORPORATION/LONRHO, όπου για την κατάφαση του defacto ελέγχου της ANGLO AMERICAN επί της LONRHO βάσει ποσοστού 27,47%, εκτός από τις ψηφοφορίες στις Γ.Σ. κατά το διάστημα 1993-1996, έπαιξε σημαντικό ρόλο το γεγονός ότι η ANGLO AMERICAN ήταν η μοναδική βιομηχανική εταιρεία με σημαντική συμμετοχή στη LONRHO (σκ. 27, 30, 32, 38 και 44). Βλ. και ΕΑ 427/2009, όπου για τη στοιχειοθέτηση αποκλειστικού defacto ελέγχου μειοψηφούντος μετόχου αξιολογήθηκαν μεταξύ άλλων οι ψηφοφορίες σε Γ.Σ. παρελθόντων ετών και ο πλήρης έλεγχος του Δ.Σ. από τον μειοψηφούντα μέτοχο. 159 160 24 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ έλεγχο
- Ειδικότερα, με βάση τον τρόπο κατανομής των ψήφων στο παρελθόν γίνεται ανάλυση των προοπτικών και λαμβάνονται υπόψη οι αναμενόμενες μεταβολές στην παρουσία των μετόχων στις συνελεύσεις που μπορεί να προκύψουν στο μέλλον κατόπιν της συγκέντρωσης, αναλύεται δε η θέση των άλλων μετόχων και εκτιμάται ο ρόλος τους. Η εκτίμηση αυτή βασίζεται ιδίως σε κριτήρια, όπως η ευρεία διασπορά των υπόλοιπων μετοχών168, οι τυχόν διαρθρωτικοί169, οικονομικοί ή οικογενειακοί δεσμοί άλλων σημαντικών μετόχων με τον μειοψηφούντα μέτοχο ή η ύπαρξη στρατηγικού ή καθαρά οικονομικού συμφέροντος των άλλων μετόχων στην επιχείρηση-στόχο. Τα κριτήρια αυτά αξιολογούνται κατά περίπτωση.
- Με βάση τα ανωτέρω, η Υπηρεσία προέβη σε περαιτέρω έρευνα για τη διερεύνηση τυχόν αποκλειστικού έμμεσου (de facto) ελέγχου της EMMA DELTA επί της ΟΠΑΠ, από την οποία προέκυψε ότι το ανωτέρω ποσοστό συμμετοχής της EMMA DELTA στην ΟΠΑΠ ([…]%) υπερβαίνει […] αυτά των λοιπών μετόχων. Ενδεικτικά, αναφέρεται ότι οι τρεις αμέσως μεγαλύτεροι μέτοχοι κατέχουν ποσοστό […]%,[…]% και […]%, ενώ οι λοιποί συμμετέχουν με ποσοστά μικρότερα του […]%
- Μάλιστα σύμφωνα με τα προσκομισθέντα στοιχεία 171, ο αριθμός των μετόχων που παρέστησαν στις Γ.Σ. των ετών 2013-2018 κυμαίνεται από […] μέχρι Σημειώνεται ότι στο ανωτέρω συμπέρασμα κατέληξε η Ε. Επ. ακόμη και σε περιπτώσεις που ο μειοψηφών μέτοχος δεν μπορούσε βάσει του ποσοστού συμμετοχής του να εξασφαλίσει πλειοψηφία κατά τις Γ.Σ. των προηγούμενων ετών, συνεκτιμωμένων ωστόσο και άλλων παραγόντων. Ειδικότερα, σύμφωνα με την απόφαση Μ. 794, COCA-COLA/AMALGAMATED BEVERAGES, σκ. 5-8 και 13, η The Coca-Cola Company (TCCC) ελέγχει την Coca-Cola Enterprises Inc. βάσει του ποσοστού συμμετοχής της (45%), το οποίο απείχε ελάχιστα από το να της παρέχει πλειοψηφία στις Γ.Σ. κατά το παρελθόν, σε συνδυασμό με την ευρεία διασπορά των μετοχών, τη διαφορά από τον αμέσως μεγαλύτερο μέτοχο (8%), τη βαρύνουσα σημασία της TCCC ως μετόχου και την έλλειψη πιθανότητας οι λοιποί μέτοχοι να ψηφίσουν από κοινού εναντίον της TCCC (πράγμα που άλλωστε δεν είχε συμβεί στο παρελθόν). Η ύπαρξη de facto ελέγχου έγινε δεκτή επί τη βάσει διαφόρων δεδομένων και στην υπόθεση Μ. 1519, RENAULT/NISSAN, σκ. 7 επ. (ιδίως 10 και 14), μολονότι η RENAULT, αν και μακράν ο μεγαλύτερος μέτοχος, δε θα είχε την πλειοψηφία στις Γ.Σ. 168 Βλ. απόφαση Ε. Επ. Μ. 3330, RTL/M6, με την οποία κρίθηκε ότι η κατοχή ποσοστού 34% των δικαιωμάτων ψήφου από την RTL αρκούσε για να της προσδώσει de facto έλεγχο, λαμβανομένης υπόψη της ευρείας διασποράς των λοιπών ψήφων και δη μεταξύ θεσμικών και ιδιωτών επενδυτών (ο αμέσως μεγαλύτερος μέτοχος κατείχε 5%), πράγμα που καθιστούσε απίθανο τον όποιο συνασπισμό μεταξύ τους κατά τις Γ.Σ. (σκ. 5-6, 8-10). Βλ. επίσης απόφαση της Ε. Επ. M. 25,ARJOMARI-PRIOUX SA/WIGGINS TEAPE APPLETON PLC (WTA), όπου κρίθηκε (σκ. 4) ότι η ARJOMARI θα ελέγχει την WTA μέσω απόκτησης ποσοστού 39% των μετοχών της τελευταίας, καθώς οι υπόλοιπες μετοχές κατέχονται από περίπου 107.000 μετόχους, κανένας εκ των οποίων δεν έχει πάνω από 4%, ενώ μόνο 3 μέτοχοι έχουν πάνω από 3% του μετοχικού κεφαλαίου. 169 Βλ. και απόφαση της Ε. Επ. της 10.6.2009 σχετικά με την επιβολή προστίμου για πρόωρη πραγματοποίηση επί της υπόθεσης M. 4994, ELECTRABEL/COMPAGNIENATIONALEDURHONE, στην οποία η ELECTRABEL απέκτησε από την EDF μετοχές της CNR, αυξάνοντας τη συμμετοχή της στο κεφάλαιο της CNR σε 49,95 % και τα δικαιώματα ψήφου σε 47,92 %. Επιπλέον, η ELECTRABEL είχε συνάψει συμφωνία μετόχων με τη CDC (δεύτερο μεγαλύτερο μέτοχο της CNR με 29,43 % του κεφαλαίου και 29,80 % των δικαιωμάτων ψήφου), σύμφωνα με την οποία δεσμεύτηκαν να ψηφίζουν συντονισμένα για την εκλογή Δ.Σ., σε συνδυασμό δε με τις καταστατικές προβλέψεις της CNR τα προαναφερόμενα εξασφάλιζαν ότι η ELECTRABEL θα εκπροσωπείται στο Δ.Σ. από 2 μέλη (σε σύνολο 3). Η Ε. Επ. θεώρησε ότι, λόγω των ποσοστών συμμετοχής στις παρελθούσες Γ.Σ. της CNR και της μεγάλης διασποράς του εναπομένοντος κεφαλαίου της, η ELECTRABEL έχει εξασφαλίσει σταθερή πλειοψηφία στις Γ.Σ. και ότι είχε αποκτήσει κατά συνέπεια de facto αποκλειστικό έλεγχο, συμπέρασμα που ενισχύθηκε βάσει των ακόλουθων στοιχείων: α) δυνάμει της συμφωνίας με τη CDC η ELECTRABEL είχε εξασφαλίσει τον έλεγχο του Δ.Σ. και β) ως μόνος βιομηχανικός μέτοχος της CNR η ELECTRABEL ανέλαβε το ρόλο που κατείχε προηγουμένως η EDF στην επιχειρησιακή διαχείριση των σταθμών ηλεκτροπαραγωγής της CNR και στην εμπορία της παραγόμενης από αυτήν ηλεκτρικής ενέργειας. 170 Βλ. υπ’ αρ. πρωτ. 7544/11.12.2018 επιστολή, παράρτημα
- 171 Βλ. υπ’ αρ. πρωτ. 199/14.1.2019 επιστολή, παράρτημα 9ΣΤ. 167 25 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ […]. Όπως γίνεται αντιληπτό, αν ληφθούν υπόψη και οι μη παραστάντες, τότε οι μέτοχοι της ΟΠΑΠ αυξάνονται έτι περαιτέρω. Συνεπώς, υφίσταται ευρεία διασπορά των μετοχών.
- Επίσης, το ποσοστό παρουσίας των μετόχων στις Γ.Σ. από το 2013172 και εφεξής ανέρχεται σε […]%, το δε ποσοστό της EMMA DELTA –βάσει των μετοχών της- σε σχέση με τις μετοχές όλων των παρισταμένων μετόχων κυμαίνεται μεταξύ […]% και […]%
- Σημειωτέον ότι […] εξ αυτών των Γ.Σ. (και ειδικότερα κατά τα έτη 2013, 2016, 2017 και 2018) είχαν μεταξύ άλλων ως θέμα την εκλογή/αντικατάσταση μελών Δ.Σ.
- Ως εκ τούτου, ναι μεν διαπιστώνεται ότι βάσει του ποσοστού της η EMMA DELTA δεν μπορεί μόνη της να εξασφαλίσει την πλειοψηφία στις Γ.Σ., ωστόσο δε φαίνεται εξ αυτού του λόγου να στερείται τον έλεγχο. Ειδικότερα, το γεγονός ότι όλα τα προταθέντα από την EMMA DELTA174 μέλη Δ.Σ. κατά την ως άνω περίοδο υπερψηφίστηκαν και δη με υψηλά ποσοστά ([…]%-[…]%175), καταδεικνύει ότι υπάρχει σύμπλευση των λοιπών μετόχων με την EMMA DELTA επί σημαντικών ζητημάτων, όπως η εκλογή Δ.Σ. Άλλωστε, λόγω της κατά τα ανωτέρω μεγάλης διασποράς των μετοχών της ΟΠΑΠ το ενδεχόμενο οι λοιποί μέτοχοι να συνασπιστούν εναντίον της EMMA DELTA καθίσταται μάλλον απίθανο. Παράλληλα, συνεκτιμάται το γεγονός ότι η συμμετοχή της EMMA DELTA δεν έχει απλά επενδυτικό χαρακτήρα, καθώς η εταιρεία SAZKA GROUP A.S., η οποία ελέγχει την EMMA DELTA176, έχει ενεργή παρουσία στον κλάδο των τυχερών παιγνίων 177, όπου δραστηριοποιείται η ΟΠΑΠ
- Λαμβανομένων υπόψη των προαναφερόμενων, εξάγεται το συμπέρασμα ότι η EMMA DELTA είναι πιθανό να έχει σταθερή πλειοψηφία κατά τις μελλοντικές Γ.Σ. της ΟΠΑΠ και ως εκ τούτου να ελέγχει την τελευταία de facto.
- Στο σημείο αυτό επισημαίνεται ότι ως προς το ζήτημα του ελέγχου της ΟΠΑΠ η θέση των γνωστοποιούντων μερών ήταν ότι «ουδέν νομικό ή φυσικό πρόσωπο ασκεί έλεγχο επί της ΟΠΑΠ ΑΕ κατά την έννοια των οικείων διατάξεων του ν. 3959/2011»179, επικαλούμενα την από 9.9.2013 Έτος απόκτησης της συμμετοχής της EMMADELTA. Βλ. υπ’ αρ. πρωτ. 199/14.1.2019 επιστολή, παραρτήματα 9Δ και 9ΣΤ. 174 Συναφώς βλ. υπ’ αρ. πρωτ. 199/14.1.2019 επιστολή, παρ. 9-
- 175 Το ποσοστό το οποίο συγκέντρωσε η πρόταση υποψηφιότητας των Σ. Φωκά και P. Horak (64,74%) κατά τη Γ.Σ. της 25.4.2018 εκτιμάται ότι συνιστά μία εξαιρετική περίπτωση. Βλ. υπ’ αρ. πρωτ. 199/14.1.2019 επιστολή, παράρτημα 9Δ. 176 Σχετικά με το καθεστώς ελέγχου επί της EMMA DELTA βλ. παρ. 82 κατωτέρω. 177 Βλ. υπ’ αρ. πρωτ. 199/14.1.2019 επιστολή, παράρτημα 9Β. 178 Τα ανωτέρω επιβεβαιώνονται από το από 17.8.2016 δελτίο τύπου σχετικά με τη δημιουργία της SAZKA GROUP A.S., σύμφωνα με το οποίο“The usual strategy followed by companies associated under EMMA CAPITAL is becoming actively involved in the management of companies in which the group invests” (https://www.emmacapital.cz/articles/kkcg-and-emma-capital-merge-their-lottery-assets, https://kkcg.com/en/kkcg-and-emma-capital-merge-their-lottery-assets). Στο ίδιο πνεύμα στο από 9.6.2017 δελτίο τύπου της SAZKA GROUP A.S. αναφέρεται ότι“… both of the Sazka Group's shareholders, the KKCG and EMMA Groups, have regarded OPAP as a strategic investment since the beginning of their partnership … The Sazka Group's shareholders include the investment companies KKCG (75%) and EMMA Capital (25%), which both take equal part in the company's management. The international and business expertise of both groups guarantees that Sazka Group specialists possess the necessary experience with long-term management, productive consolidation, and sustainable development of business operations. Their know-how plays an important role in the management of gaming and lottery enterprises ...”(https://www.sazkagroup.com/media/press-releases/85ksyifrp6esgd35jjdzeafwqz71nt). 179 Βλ. υποσ. 20 του εντύπου, καθώς και υπ’ αρ. πρωτ. 6608/12.11.2018 επιστολή, παρ.
- 172 173 26 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ επιστολή της Γενικής Διεύθυνσης Ανταγωνισμού της Ε.Επ. στο πλαίσιο σχετικού ερωτήματος κατά την απόκτηση της συμμετοχής της EMMA DELTA στην ΟΠΑΠ
- Σύμφωνα με την εν λόγω επιστολή, “[…]”
- Ερωτηθείσες σχετικά, οι εταιρείες που συμμετέχουν έμμεσα στην EMMA DELTA, μολονότι ανέφεραν ότι ασκούν έλεγχο επ’ αυτής, υποστήριξαν ότι δεν ελέγχουν την ΟΠΑΠ (μέσω της EMMA DELTA), επικαλούμενες ομοίως την ανωτέρω επιστολή της Γενικής Διεύθυνσης Ανταγωνισμού της Ε.Επ.182 Ωστόσο, ειδικά η εταιρεία KKCGAG (επίσης συμμετέχουσα έμμεσα στην EMMA DELTA), ενώ αρχικά υποστήριξε τα περί μη άσκησης ελέγχου επί της ΟΠΑΠ183, στη συνέχεια ανέφερε ότι υφίσταται κοινός de facto έλεγχος από τις SAZKA GROUP A.S. και GEORGIELLA Holdings Co. Ltd επί τη βάσει νεότερης σχετικής διαβούλευσης εντός του 2019 με την Ε.Επ. (περί του αν ασκείται de facto έλεγχος μετά την απόκτηση της συμμετοχής στην ΟΠΑΠ), στο πλαίσιο της οποίας οι υπηρεσίες της Ε.Επ. κατέληξαν ότι η ΟΠΑΠ ελέγχεται de facto από κοινού από τις ως άνω εταιρείες και ότι συνεπώς η πράξη είναι γνωστοποιητέα
- Στις 4 Ιουνίου 2019, η ΟΠΑΠ απέστειλε στην Υπηρεσία την υπ’ αριθ. πρωτ. 3768/04.06.2019 επιστολή, με την οποία ενημέρωνε, μεταξύ άλλων, ότι η Ε.Επ., κατόπιν ελέγχου του τρόπου κατανομής ψήφων κατά το παρελθόν στην ΓΣ των μετόχων της ΟΠΑΠ, επιβεβαίωσε185 ότι η SAKZA GROUP και η GEORGIELLA ασκούν επί του παρόντος de facto κοινό έλεγχο (μέσω της EMMA DELTA) επί της εν λόγω εταιρείας.
- Περαιτέρω, σύμφωνα με την έρευνα της Υπηρεσίας επί της EMMA DELTA ασκείται κατά το χρόνο της γνωστοποίησης κοινός έλεγχος. Ειδικότερα οι απώτεροι ελέγχοντες μέτοχοι της EMMADELTA είναι […] (μέσω της εταιρείας GEORGIELLA Holdings Co. Ltd.), καθώς και […] μέσω της εταιρείας SAZKA GROUP A.S., την οποία ελέγχουν από κοινού)
- Γ.3 ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΑ
- Στην 23 Απριλίου 2019, η Πρόεδρος της ΕΑ, λαμβάνοντας υπόψη το με αρ. πρωτ. 2974/23.04.2019 ενημερωτικό σημείωμα της Υπηρεσίας, εξέδωσε την υπ’ αρ. 2/2019 Πράξη, με την οποία διαπίστωνε ότι η από 22.10.2018 γνωστοποιηθείσα συγκέντρωση δεν έμπιπτε στο πεδίο εφαρμογής των άρθρων 5 και 6 του Ν. 3959/2011, λόγω του ότι είχε κοινοτική διάσταση187 και άρα δεν ήταν γνωστοποιητέα ενώπιον της ΕΑ, αλλά ενώπιον της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Βλ. υπ’ αρ. πρωτ. 6608/12.11.2018 επιστολή, παρ.
- Βλ. υπ’ αρ. πρωτ. 199/14.1.2019 επιστολή, παράρτημα 9Α. Η επισήμανση τέθηκε από τον συντάκτη της παρούσας. 182 Βλ. επιστολές υπ’ αρ. πρωτ. 2006/15.3.2019 (απαντήσεις 1, 3 και 5), 1841/8.3.2019 (παρ. 8 και 12), 1855/12.3.2019 (παρ. 11-19) και 1854/12.3.2019 (απαντήσεις 2, 3 και 5). 183 Βλ. υπ’ αρ. πρωτ. 1851/12.3.2019 επιστολή, παρ. 1-4, 10 και
- 184 Βλ. υπ’ αρ. πρωτ. 2764/15.4.2019 επιστολή, παρ. 2-4, παρ. 88-89 κατωτέρω. 185 Βλ. σχετικά e-mail επιβεβαίωσης που στάλθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στον νομικό σύμβουλο της Sazka Group κ. Radovan Kubac στις 29 Μαρτίου
- 186 Βλ. υπ’ αρ. πρωτ. 199/14.1.2019 επιστολή (ιδίως παράρτημα 9Β), καθώς και επιστολές υπ’ αρ. πρωτ. 2006/15.3.2019 (απαντήσεις 2 και 6), 1841/8.3.2019 (παρ. 2-6 και 13), 1855/12.3.2019 (παρ. 2-10), 1851/12.3.2019 (παρ. 9, 16 και 18) και 1854/12.3.2019 (απαντήσεις 1 και 6). Διευκρινίζονται τα εξής: […]. Βλ. υπ’ αρ. πρωτ. 2006/15.3.2019 (απαντήσεις 2 και 6), 5208/9.8.2019 και 5829/20.9.2019 επιστολές. 187 Σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στο άρθρο 1 παρ. 2 του Κανονισμού 139/
- 180 181 27 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
- Ωστόσο, η Ε.Επ., στο πλαίσιο της επίσημης εξέτασης της απόκτησης του de facto κοινού ελέγχου της ΟΠΑΠ ΑΕ από την SAZKA GROUP και την GEORGIELLA 188, κατέληξε ότι η γνωστοποιηθείσα συγκέντρωση SAZKA GROUP/GEORGIELLA/ΟΠΑΠ δεν πληροί τις προϋποθέσεις του Κανονισμού Συγκεντρώσεων. Η Ε.Επ.κατέληξε σε αυτό το συμπέρασμα βασιζόμενη στο γεγονός ότι οι κύκλοι εργασιών των μερών στον τομέα των παιγνίων πρέπει να υπολογιστούν επί τη βάσει του Gross Gaming Revenue (εφεξής και «GGR») και όχι του Total Gaming Revenue (εφεξής και «TGR»)
- Αυτό προκύπτει τόσο από την επιστολή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προς τη KKCG AG στις 16 Μαΐου 2019, όσο και από την επικοινωνία, μέσω ηλεκτρονικής αλληλογραφίας, στις 5 Δεκεμβρίου 2018 μεταξύ των νόμιμων εκπροσώπων της KKCG AG και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, όπου η τελευταία αναφέρει: «We confirm your understanding. The relevant turnover under Article 5
(1)of the EU Merger Regulation in the gaming/betting industry corresponds to the gross gaming revenue only (i.e. the money kept after the winning bets are paid and before taxes), and not the total amount of bets placed. Indeed, only the part of the bets retained by the undertakings concerned reflects the economic reality of their activities»
- Κατόπιν των ανωτέρω, η Υπηρεσία και δεδομένου ότι η ΕΑ ήδη κατά το σχετικά πρόσφατο παρελθόν, με βάση γνωστοποιήσεις του ίδιου του ΟΠΑΠ, έχει εκδώσει τρεις συνολικά αποφάσεις191λαμβάνοντας υπόψη της το TGR, απέστειλε στον επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τα θέματα συγκεντρώσεων ([…]) την υπ. αριθ. πρωτ. 4063/14.06.2019 επιστολή192, με την οποία ζητούσε, μεταξύ άλλων193, να λάβει πληροφορίες αναφορικά με το εάν η υπό κρίση συγκέντρωση είχε γνωστοποιηθεί στην Ε.Επ.και, εάν ναι, ποιο ήταν το αποτέλεσμα. Σε απάντηση της ανωτέρω επιστολής, στις 10 Ιουλίου 2019 ο […] απέστειλε στην Υπηρεσία απαντητική επιστολή, με την οποία την ενημέρωνε ότι η υπό κρίση συγκέντρωση στην παρούσα δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του Κανονισμού για τις συγκεντρώσεις, δεδομένου ότι δεν καλύπτονται τα «κατώφλια», βάσει του GGR, του κύκλου εργασιών υπό το άρθρο 1
(2)του ίδιου Κανονισμού. Ειδικότερα, όπως αναφέρεται στην εν λόγω επιστολή:
- «[…]»
- Κατόπιν των ανωτέρω, η Πρόεδρος της ΕΑ εξέδωσε την υπ’ αριθ. 3/2019 Πράξη195, ανακλητική της προηγούμενης υπ’ αριθ. 2/2019 Πράξης. Όπως ειδικότερα αναφέρεται στην ανακλητική 3/2019 Πράξη: «[…]. Βλ. σχετικά Μ.9361 SAZKA GROUP/GEORGIELLA/ΟΠΑΠ. Βλ. σχετικά Case No COMP/M.3109-Candover/Cinven/Gala, Case M.8058 - NOVOMATIC / LOTTOMATICA / JV και Case M.3373, Accor/Colony/Desseigne-Barriere/JV. 190 «Επιβεβαιώνουμε την δική σας κατανόηση. O σχετικός κύκλος εργασιών υπό το Άρθρο 5
(1)του Κανονισμού της EE για τις Συγκεντρώσεις στον τομέα των παιγνίων/στοιχημάτων ανταποκρίνεται μόνο στα καθαρά έσοδα εκ των παιγνίων (δηλαδή τα χρήματα που παραμένουν ύστερα από την πληρωμή των κερδισμένων στοιχημάτων και προ των φόρων), και όχι στο συνολικό ποσό των στοιχημάτων που παίχτηκαν. Πράγματι, μόνο το μέρος των στοιχημάτων που παρέμειναν στις επιχειρήσεις υπό εξέταση αντικατοπτρίζει την οικονομική πραγματικότητα των δραστηριοτήτων τους». 191 Βλ. σχετικά τις Αποφάσεις 573/VII/2013, 597/2014, 611/2015 της ΕΑ. 192 Με θέμα: «[…] 193 […]». 194 […]. 195 Με αρ. πρωτ. 4913/25.07.
- 188 189 28 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
- […].
- […]».
- Ως εκ τούτου, τον Ιούλιο του 2019, σε συνέχεια της ανωτέρω αλληλογραφίας της Υπηρεσίας με την Ε.Επ., προκρίθηκε ως καταλληλότερη η εφαρμογή του GGR ως ερμηνεία του συνολικού κύκλου εργασιών για περιπτώσεις όπως η παρούσα και, προκειμένου να αποφευχθεί η διαφαινόμενη σε διαφορετική περίπτωση ως άνω περιγραφείσα αρνησιδικία, με την υπ’ αριθ. 3/2019 Πράξη Προέδρου, ανακλήθηκε η προηγούμενη υπ’ αρ. 2/2019 Πράξη αυτής.
- Ενόψει των ανωτέρω και σύμφωνα με τα στοιχεία, του φακέλου, τα οποία προσκόμισαν οι Γνωστοποιούσες, υπολογισθέντα κατά το άρθρο 10 του ν. 3959/2011, οι κύκλοι εργασιών των μερών βάσει του GGRκαι όχι του TGR, παρουσιάζονται στον κάτωθι πίνακα: ΠΙΝΑΚΑΣ 5: ΚΥΚΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΥΣΩΝ, 2017, (ΣΕ ΕΥΡΩ) Επωνυμίες […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] ΕΛΛΑΔΑ […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] ΕΕ […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] Πηγή: ΟΠΑΠ196
- Βάσει των προαναφερόμενων κύκλων εργασιών καταρχήν πληρούνται τα ποσοτικά όρια που τίθενται με τη διάταξη του άρθρου 6 παρ. 1 του ν. 3959/
- Περαιτέρω, η γνωστοποιηθείσα πράξη δεν έχει κοινοτική διάσταση, δεδομένου ότι καθώς τα μέρη δεν πληρούν τα κατώφλια του κύκλου εργασιών του άρθρου 1 παρ. 2 και 3 του Κανονισμού Βλ. απάντηση στο ερ. 13 της υπ’ αριθ. πρωτ. 5829/20.9.2019 επιστολής του ΟΠΑΠ. Η οποία προβλέπει ότι «Κάθε συγκέντρωση επιχειρήσεων πρέπει να γνωστοποιείται στην Επιτροπή Ανταγωνισμού μέσα σε τριάντα ημέρες από τη σύναψη της συμφωνίας … που εξασφαλίζει τον έλεγχο της επιχείρησης, όταν ο συνολικός κύκλος εργασιών όλων των επιχειρήσεων που συμμετέχουν στη συγκέντρωση κατά το άρθρο 10 ανέρχεται, στην παγκόσμια αγορά τουλάχιστον σε εκατόν πενήντα εκατομμύρια (150.000.000) ευρώ και δύο τουλάχιστον από τις συμμετέχουσες επιχειρήσεις πραγματοποιούν, η καθεμία χωριστά, συνολικό κύκλο εργασιών άνω των δεκαπέντε εκατομμυρίων (15.000.000) ευρώ στην ελληνική αγορά». 196 197 29 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ΕΚ 139/
- Ενόψει των ανωτέρω, η παρούσα γνωστοποίηση υποβάλλεται αρμοδίως ενώπιον της Ε.Α. Γ.4 ΠΑΡΑΔΕΚΤΗ ΚΑΙ ΕΜΠΡΟΘΕΣΜΗ ΓΝΩΣΤΟΠΟΙΗΣΗ
- Οι υπόχρεες προς γνωστοποίησης ΟΠΑΠ, DEEP και PADIAN199 υπέβαλαν στην ΕΑ το έντυπο γνωστοποίησης (αριθ. πρωτ. 6183) την 22.10.2018 200, ήτοι εντός τριάντα
(30)ημερών από τη σύναψη της από 20.09.2018 προκαταρκτικής συμφωνίας, κατά τα οριζόμενα στο άρθρο 6 παρ. 1 του Ν. 3959/
- Με την ως άνω γνωστοποίηση συνυποβλήθηκε το προβλεπόμενο - στο άρθρο 45 παρ. 1 του ν. 3959/2011 παράβολο
- Η γνωστοποιηθείσα πράξη δημοσιεύθηκε στην ημερήσια οικονομική εφημερίδα πανελλαδικής κυκλοφορίας «Η Ναυτεμπορική»202, κατά τα προβλεπόμενα στο άρθρο 6 παρ. 6 του Ν. 3959/2011 και στην απόφαση Ε.Α. 558/VII/2013
- Ως εκ τούτου, η εν λόγω γνωστοποίηση θεωρείται εμπρόθεσμη και παραδεκτή.
- Σύμφωνα με το άρθρο 14 τελ. εδάφιο του Ν. 3959/2011, στην περίπτωση ανάκλησης απόφασης, κατά τα ανωτέρω στην Ενότητα Γ.3,που εκδίδεται σύμφωνα με την παράγραφο 2 της ίδιου άρθρου204 «…επιτρέπεται η έκδοση νέας απόφασης, χωρίς την τήρηση των προθεσμιών που προβλέπονται στο άρθρο αυτό.». Ως εκ τούτου, δεν προβλέπεται ο ορισμός της ημερομηνίας Βλ. άρθρο 1 παρ. 2 και 3 του Κανονισμού του Συμβουλίου της 20.01.2004, για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων μεταξύ επιχειρήσεων («Κοινοτικός κανονισμός συγκεντρώσεων»), ΕΕ L 024 της 29/01/2004, σελ. 0001 – 0022, σύμφωνα με το οποίο «
- Μία συγκέντρωση έχει κοινοτική διάσταση όταν: α) ο συνολικός κύκλος εργασιών που πραγματοποιούν παγκοσμίως όλες οι συμμετέχουσες επιχειρήσεις υπερβαίνει τα 5 δισεκατομμύρια ευρώ και β) δύο τουλάχιστον από τις συμμετέχουσες επιχειρήσεις πραγματοποιούν, κάθε μία χωριστά, εντός της Κοινότητας, συνολικό κύκλο εργασιών άνω των 250 εκατομμυρίων ευρώ, εκτός εάν κάθε μία από τις συμμετέχουσες επιχειρήσεις πραγματοποιεί άνω των δύο τρίτων του συνολικού κοινοτικού κύκλου εργασιών της σε ένα και το αυτό κράτος μέλος.
- Μία συγκέντρωση που δεν υπερβαίνει τα κατώτατα όρια που προβλέπονται στην παράγραφο 2 έχει κοινοτική διάσταση, εφόσον: α) ο συνολικός κύκλος εργασιών που πραγματοποιούν παγκοσμίως όλες οι συμμετέχουσες επιχειρήσεις υπερβαίνει τα 2,5 δισεκατομμύρια ευρώ· β) ο συνολικός κύκλος εργασιών που πραγματοποιούν όλες οι συμμετέχουσες επιχειρήσεις σε κάθε ένα από τρία τουλάχιστον κράτη μέλη, υπερβαίνει τα 100 εκατομμύρια ευρώ· γ) σε κάθε ένα από τα τρία τουλάχιστον κράτη μέλη που λαμβάνονται υπόψη για τους σκοπούς του στοιχείου β), δύο τουλάχιστον από τις συμμετέχουσες επιχειρήσεις πραγματοποιούν κάθε μία χωριστά συνολικό κύκλο εργασιών άνω των 25 εκατομμυρίων ευρώ και δ) δύο τουλάχιστον από τις συμμετέχουσες επιχειρήσεις πραγματοποιούν, κάθε μία χωριστά, εντός της Κοινότητας συνολικό κύκλο εργασιών άνω των 100 εκατομμυρίων ευρώ, εκτός εάν κάθε μία από τις συμμετέχουσες επιχειρήσεις πραγματοποιεί άνω των δύο τρίτων του συνολικού κοινοτικού κύκλου εργασιών της σε ένα και το αυτό κράτος μέλος». 199 Σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 6 παρ. 3 (α) του Ν. 3959/2011, υπόχρεες προς γνωστοποίηση σε περίπτωση απόκτησης κοινού ελέγχου είναι από κοινού οι επιχειρήσεις που συμμετέχουν στην πράξη αυτή. 200 Βλ. ανωτέρω Ενότητα Α.
- 201 Βλ. σχετικά άρθρο 45 παρ. 1 του ν. 3959/2011, όπως ισχύει, σύμφωνα με το οποίο: «Οι γνωστοποιήσεις του άρθρου 6 και οι αιτήσεις της παραγράφου 3 του άρθρου 9 συνοδεύονται, με ποινή το απαράδεκτο αυτών, από γραμμάτιο καταβολής παραβόλου. Το ποσό του παραβόλου ορίζεται στο ποσό των χιλίων εκατό (1.100) ευρώ για την γνωστοποίηση του άρθρου 6 και για τις αιτήσεις των παραγράφων 9 και 3 των άρθρων 8 και 9, αντιστοίχως». Το υποβληθέν ηλεκτρονικό παράβολο €1.100 εκδόθηκε την 17.10.
- (κωδικός παραβόλου 23967171095812170018) για την εταιρεία ΟΠΑΠ. 202 Στο φύλλο της 10.11.2018, σελ.
- Βλ επιστολή με αρ.πρωτ. 6608/12.11.2018, Παράρτημα 15 203 ΦΕΚ 91/Β’/21.1.
- 204 Σύμφωνα με το άρθρο 8 παρ. 2 τουΝ.3959/2011, ορίζεται ότι : «Αν διαπιστωθεί ότι η γνωστοποιηθείσα συγκέντρωση δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 6 παράγραφος 1, ο Πρόεδρος της Επιτροπης Ανταγωνισμού, μέσα σε 1 μήνα από τη γνωστοποίηση, εκδίδει πράξη,…». 198 30 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ προσήκουσας γνωστοποίησης στην υπό κρίση πράξη, καθώς δεν λαμβάνει χώρα η έναρξη των σχετικών προβλεπόμενων από το νόμο προθεσμιών. Δ. Ο ΚΛΑΔΟΣ ΤΩΝ ΤΥΧΕΡΩΝ ΠΑΙΓΝΙΩΝ
- Ο κλάδος των τυχερών παιγνίων βρίσκεται σε φάση ανάπτυξης στην Ευρώπη. Χαρακτηριστικά αναφέρεται205 ότι η Ευρωπαϊκή Αγορά Διαδικτυακών Τυχερών Παιγνίων εκτιμάται βάσει GGR σε € 19,6 δισ. κατά το έτος 2017, € 21,5 δις. κατά το 2018, € 23,1 δις. κατά το 2019 προσεγγίζοντας τα € 24,7 δισ. κατά το
- Επιπλέον, τα επίγεια τυχερά παίγνια αποτελούν το 79,3% του συνόλου της αγοράς με το υπόλοιπο ποσοστό 20,7% να αφορά διαδικτυακά τυχερά παίγνια. Αναφορικά με τα διαδικτυακά τυχερά παίγνια οι πιο δημοφιλείς για το «παικτικό» κοινό κατηγορίες είναι το αθλητικό στοίχημα με ποσοστό 40,31% και τα παίγνια τύπου καζίνο με ποσοστό 32,14%. Δ.
- ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΤΥΧΕΡΩΝ ΠΑΙΓΝΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ
- Όπως αναφέρεται στην υπ’ αριθ. 611/2015 Απόφαση της ΕΑ206«[…]Ως τυχερό παίγνιο ορίζεται ο στοιχηματισμός χρημάτων ή άλλων αγαθών αξίας σε ένα γεγονός με αβέβαιο αποτέλεσμα, με βασικό σκοπό του στοιχήματος το κέρδος επιπλέον χρημάτων ή υλικών αγαθών …Ο ευρύτερος κλάδος των τυχερών παιγνίων περιλαμβάνει ένα μεγάλο εύρος παιχνιδιών με διακριτά χαρακτηριστικά, διαφορετικό τρόπο παιξίματος και ως εκ τούτου διαφορετικό κοινό. Το Swiss Institute of Comparative Law, σε μελέτη που εκπόνησε για λογαριασμό της Ευρωπαϊκής Επιτροπής … καταλήγει ότι οι υπηρεσίες τυχερών παιγνίων περιλαμβάνουν τις παρακάτω γενικές κατηγορίες: • Υπηρεσίες στοιχηματισμού (betting services) • Παιχνίδια τύπου Μπίνγκο • Υπηρεσίες καζίνο • Τυχερά παιχνίδια για φιλανθρωπικούς λόγους και από μη κερδοσκοπικές εταιρίες • Μηχανήματα τυχερών παιγνίων που μπορούν να τοποθετηθούν σε χώρους εκτός καζίνο • Υπηρεσίες λαχείων/λοταρίας (lottery services) • Υπηρεσίες στοιχηματισμού μέσων μαζικής ενημέρωσης • Υπηρεσίες προώθησης πωλήσεων, όταν περιλαμβάνουν προωθητικά παιχνίδια με έπαθλο μεγαλύτερο των €100.000 και η συμμετοχή είναι συνδεδεμένη με την αγορά προϊόντος. … Τα βασικά παίγνια του κλάδου, βάσει της παρουσίας τους στην Ελλάδα, είναι τα λαχεία/λοταρίες/αριθμολαχεία, τα παίγνια καζίνο, το αθλητικό στοίχημα και το ιπποδρομιακό στοίχημα και προσφέρονται στους παίκτες με δύο τρόπους: α)με επίγεια μέσα, όπου δηλαδή απαιτείται η φυσική παρουσία του παίκτη (στο πρακτορείο, στο καζίνο) και 205 https://www.egba.eu/resource-post/european-online-gambling-key-figures-2017/ Σχετικά με τη «Λήψη απόφασης επί της προηγούμενης γνωστοποίησης, σύμφωνα με το άρθρο 6 του ν. 3959/2011, που αφορά στην απόκτηση αποκλειστικού ελέγχου επί του δικαιώματος διοργάνωσης και διεξαγωγής του αμοιβαίου ιπποδρομιακού στοιχήματος στην Ελλάδα από την εταιρία με την επωνυμία «ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΩΝ ΑΓΩΝΩΝ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟΥ Α.Ε.» και το διακριτικό τίτλο «ΟΠΑΠ Α.Ε.» 206 31 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ β) εξ αποστάσεως, δηλαδή χωρίς τη φυσική παρουσία του παίκτη, με τη χρήση του διαδικτύου […]». Δ.
- ΟΙ ΠΑΡΟΧΟΙ ΤΥΧΕΡΩΝ ΠΑΙΓΝΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ
- Οι φορείς που διεξάγουν207 τα ανωτέρω τυχερά παίγνια στην ελληνική αγορά είναι 208: α) ο ΟΠΑΠ και η θυγατρική του «Ελληνικά Λαχεία Α.Ε.» για τα εξής τυχερά παίγνια: λαχεία, λοταρίες, αριθμολαχεία, στοίχημα και παιγνιομηχανές (VLTs)209, β) η θυγατρική του «Ιπποδρομίες Α.Ε.» για το αμοιβαίο ιπποδρομιακό στοίχημα210, γ) εννέα επιχειρήσεις καζίνο, δ) εικοσιτέσσερις
(24)εταιρείες211 (μία εκ των οποίων είναι και η GML) που έχουν υπαχθεί στη μεταβατική διάταξη της παραγράφου 12 του άρθρου 50 του ν. 4002/2011, οι οποίες μπορούν να παρέχουν υπηρεσίες τυχερών παιγνίων μέσω του διαδικτύου, μέχρι τη χορήγηση των σχετικών αδειών212. Από τις 24 εταιρείες που εισήλθαν στην αγορά το 2011, δέκα
(10)εξ’ αυτών δεν παρέχουν πλέον υπηρεσίες τυχερών παιγνίων μέσω διαδικτύου
- Στην εν λόγω αγορά δραστηριοποιείται επίσης και μεγάλος αριθμός, χωρίς άδεια και εκτός του μεταβατικού καθεστώτος του ν. 4002/2011, παρόχων διαδικτυακού αθλητικού στοιχηματισμού και άλλων τυχερών παιγνίων
- Δ.
- ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ
- Η εποπτεία του τομέα των τυχερών παιγνίων υπάγεται στην αρμοδιότητα της Επιτροπής Εποπτείας και Ελέγχου Παιγνίων, η οποία συστάθηκε δυνάμει του άρθρου 16 του ν. 3229/2004215 και λειτουργεί ως ανεξάρτητη διοικητική αρχή
- Mε το άρθρο 17 του ιδίου νόμου, Απεικόνιση των παρόχων τυχερών παιγνίων παρατίθεται στο Σχήμα Ι. Βλ. Τμήμα 6 παρ. 68 του Εντύπου. 209 Βλ. Iστοσελίδες https://www.opap.gr και https://www.hellenic-lotteries.gr/el/web/hellenic-lotteries/ products 210 Βλ. ιστοσελίδα https://www.horseraces.gr/about-us. 211 Οι εταιρείες Personal Exchange International Ltd, Diamond Link Ltd, Lucky Stream Ltd, Silver Link Ltd, GLB Gmbh, Online Amusement Solution NV, Online Amusement Solutions Ltd, Gambling Malta Ltd, Rebels Gaming Ltd, Sporting Odds Ltd, King Maker Ltd, Paddy Power Plc, B2B Gaming Services Malta Ltd, Cashpoint Malta Ltd, AS IMG Kaziinod, Magic Services Ltd, Eldorado Sportwetten Gmbh, STS Sportwetten Gmbh, YEZ Gaming Ltd, Doms Holdings Ltd (Statusbet Ltd), Logflex Ltd, Doms Cars UK Ltd (Lexgaming Ltd), Love 2 Celebrate Ltd (Unibet Ltd) και Meridian Gaming Ltd. 212 Οι εν λόγω εταιρείες μπορούν να παρέχουν υπηρεσίες τυχερών παιγνίων, που προβλέπονται από τις άδειες που κατέχουν από τις Ρυθμιστικές Αρχές των χωρών της ΕΕ και του ΕΟΧ, από τις οποίες έχουν αδειοδοτηθεί. 213 Βρίσκονται σε αδράνεια, είτε έχουν διακόψει ή αναστείλει τη λειτουργία τους είτε δεν κατέχουν άδεια ή βρίσκονται σε blacklist σύμφωνα με την υπ’αριθ.πρωτ. ΠΡΠ ΕΜΠ 637ΕΞ/13.11.2018 επιστολή της ΕΕΕΠ. 214 Βλ. σχετ. υπ’ αριθ. 611/2015 Απόφαση Ε.Α. σύμφωνα με την οποία «…..ο κύκλος εργασιών στην ελληνική αγορά των ανωτέρω μη αδειοδοτημένων παρόχων διαδικτυακού στοιχηματισμού προσεγγίζει ή υπερβαίνει το ένα δις ευρώ, ενώ σύμφωνα με δηλώσεις του Ελληνικού Δημοσίου, ο εν λόγω κύκλος εργασιών εκτιμάται σε δύο δις ευρώ ετησίως»..
- «Εποπτεία της ιδιωτικής ασφάλισης, εποπτεία και έλεγχος τυχερών παιχνιδιών, εφαρμογή των Διεθνών Λογιστικών Προτύπων και άλλες διατάξεις» (ΦΕΚ Α΄ 38/10.2.2004). 216 Βλ. άρθρο 7 παρ. 10 του ν. 4038/2012 (ΦΕΚ Α΄ 14/2.2.2012). 207 208 32 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ καθορίζονται οι αρμοδιότητες της Ε.Ε.Ε.Π.217, και συγκεκριμένα ορίζεται ότι αυτή ελέγχει τα καζίνο και τη διεξαγωγή κάθε τυχερού παιχνιδιού, που διεξάγεται ύστερα από άδεια που έχει χορηγηθεί από την αρμόδια κατά περίπτωση αρχή. Τα τυχερά παιχνίδια, ο έλεγχος των οποίων υπάγεται στην αρμοδιότητα της Επιτροπής είναι: τα Κρατικά Λαχεία, ο Ιππόδρομος, το Ξυστό, το Λόττο, το Πρώτο, το ΠΡΟΠΟ, το Τζόκερ, όπως επίσης και κάθε τυχερό παιχνίδι, που ήδη λειτουργούσε ή έχει τεθεί σε λειτουργία μέχρι την έναρξη ισχύος του ως άνω νόμου. Βάσει της ίδιας διάταξης, η Ε.Ε.Ε.Π. μεταξύ άλλων καταρτίζει ειδικό κανονισμό ελέγχου για κάθε τυχερό παίγνιο. 218
- Πέραν των προβλεπόμενων στο ως άνω άρθρο αρμοδιοτήτων, η Ε.Ε.Ε.Π. ασκεί και τις αρμοδιότητες που της απονέμονται δυνάμει του άρθρου 28 του Ν. 4002/2011219, με το οποίο Στο εν λόγω άρθρο, αναφέρεται επί λέξει ότι «Η Επιτροπή έχει τις εξής αρμοδιότητες: α) Παρακολουθεί και ελέγχει τα καζίνο και τη διεξαγωγή κάθε τυχερού παιχνιδιού, που διεξάγεται ύστερα από άδεια που έχει χορηγηθεί από την αρμόδια κατά περίπτωση αρχή. Τα τυχερά παιχνίδια, ο έλεγχος των οποίων υπάγεται στην αρμοδιότητα της Επιτροπής είναι: τα Κρατικά Λαχεία, ο Ιππόδρομος, το Ξυστό, το Λόττο, το Πρώτο, το ΠΡΟΠΟ, το Τζόκερ , όπως επίσης και κάθε τυχερό παιχνίδι, που ήδη λειτουργεί ή έχει τεθεί σε λειτουργία μέχρι την έναρξη ισχύος του παρόντος εδαφίου. δ) Συγκεντρώνει, μελετά και επεξεργάζεται στοιχεία σχετικά με τα έσοδα του Δημοσίου από τη λειτουργία των τυχερών παιχνιδιών και τη διεξαγωγή τους. ε) Μελετά και αξιολογεί το υφιστάμενο θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας των τυχερών παιχνιδιών, καθώς και των συστημάτων ελέγχου αυτών και της διασφάλισης των οικονομικών συμφερόντων του Δημοσίου. στ) Καταρτίζει ειδικό κανονισμό ελέγχου κάθε τυχερού παιχνιδιού. ζ) Εισηγείται τη λήψη μέτρων βελτίωσης του υφιστάμενου θεσμικού πλαισίου για τη διασφάλιση των συμφερόντων του Δημοσίου και την προστασία των παικτών. θ) Συλλέγει, οργανώνει, επεξεργάζεται και αξιολογεί, υπό τον όρο της εχεμύθειας και της προστασίας του επιχειρηματικού και άλλων απορρήτων, καθώς και της προστασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, τα αναγκαία για την εκπλήρωση της αποστολής της τεχνικό, οικονομικό, λογιστικό, εμπορικό και άλλα συναφή στοιχεία, που αφορούν τα πρόσωπα που ασκούν δραστηριότητα στον τομέα των τυχερών παιχνιδιών. ια) Συνεργάζεται με αντίστοιχες αρχές άλλων κρατών ή με διεθνείς οργανισμούς και συμμετέχει σε δραστηριότητες των εν λόγω αρχών και οργανισμών». 218 Βλ. περ. στ. του άρθρου 17 του ν. 3229/2004 καθώς και τμήμα 6 παρ. 69 του Εντύπου. 219 Βλ άρθρο 28 του Ν. 4002/2011 με τίτλο «Τροποποίηση της συνταξιοδοτικής νομοθεσίας του Δημοσίου Ρυθμίσεις για την ανάπτυξη και τη δημοσιονομική εξυγίανση - Θέματα αρμοδιότητας Υπουργείων Οικονομικών, Πολιτισμού και Τουρισμού και Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης», ΦΕΚ Α΄ 180/22.8.
- Σύμφωνα με την παράγραφο 3 του εν λόγω άρθρου «Η Ε.Ε.Ε.Π. ασκεί τις ακόλουθες αρμοδιότητες πέραν αυτών που προβλέπονται στο άρθρο 17 του ν. 3229/2004: α) Την εποπτεία και τον έλεγχο της αγοράς: αα) «ηλεκτρονικών τεχνικών - ψυχαγωγικών παιγνίων,» με παιγνιομηχανήματα ή μέσω του διαδικτύου, *** Οι λέξεις «τεχνικών - ψυχαγωγικών παιγνίων,» της υποπερ.αα΄ αντικαταστάθηκαν ως άνω με την παρ.4.β άρθρου 22 Ν.4141/2013,ΦΕΚ Α 81/5.4.
- ββ) τυχερών παιγνίων, με παιγνιομηχανήματα ή μέσω του διαδικτύου, γγ) των μορφών παιγνίων για τα οποία δεν ορίζεται από άλλες διατάξεις αρμόδια εποπτική αρχή, ανεξάρτητα από τα μέσα διεξαγωγής τους. «Ο τρόπος, η διαδικασία και τα είδη του ασκούμενου ελέγχου ορίζονται με τον Κανονισμό Διεξαγωγής και Ελέγχου Παιγνίων. Οι έλεγχοι αφορούν ενδεικτικά τη νομιμότητα διεξαγωγής του παιγνίου, την τήρηση των κανόνων διεξαγωγής του, την εφαρμογή των όρων της άδειας, την οικονομική διαχείριση του παιγνίου, την απόδοση των κερδών στους παίκτες στο Δημόσιο και τους δικαιούχους φορείς του.» *** Το τελευταίο εδάφιο της υποπερίπτωσης γγ΄, όπως είχε τροποποιηθεί με την παρ. 4.α άρθρου 22 Ν. 4141/2013,ΦΕΚ Α 81,αντικαταστάθηκε ως άνω με το άρθρο 173 παρ. 4 Ν. 4261/2014, ΦΕΚ Α 107/5.5.
- «β) Τη διενέργεια των απαιτούμενων ελέγχων στα πρόσωπα που αιτούνται άδειες διεξαγωγής παιγνίων ή/ και συμμετέχουν σε διαγωνισμούς χορήγησης τέτοιων αδειών ή παραχώρησης δικαιωμάτων διεξαγωγής παιγνίων, καθώς και στους κατόχους αδειών και πιστοποιήσεων, ώστε να διαπιστώνεται η εφαρμογή των κειμένων διατάξεων, των διατάξεων του Κανονισμού Διεξαγωγής και Ελέγχου Παιγνίων και των όρων των αδειών και πιστοποιήσεων. Με τον Κανονισμό Διεξαγωγής και Ελέγχου Παιγνίων ορίζονται οι προϋποθέσεις που πρέπει να πληρούν τα πρόσωπα που αιτούνται άδειες διεξαγωγής παιγνίων ή/και συμμετέχουν σε διαγωνισμούς χορήγησης τέτοιων αδειών ή παραχώρησης δικαιωμάτων διεξαγωγής παιγνίων, οι κάτοχοι αδειών και πιστοποιήσεων, καθώς και η μορφή, ο τρόπος, η διαδικασία και τα όργανα διεξαγωγής των κάθε είδους ελέγχων». *** Η περίπτωση β΄ αναδιατυπώθηκε ως άνω με την παρ.4.γ άρθρου 22 Ν.4141/2013, ΦΕΚ Α 81/5.4.
- 217 33 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ απέκτησε κατά βάση επιπλέον αρμοδιότητα και στην εποπτεία και τον έλεγχο των ηλεκτρονικών τεχνικών-ψυχαγωγικών παιγνίων. Συγκεκριμένα σύμφωνα με την παρ. 1 του εν λόγω άρθρου η Ε.Ε.Ε.Π. είναι αρμόδια για την έκδοση των αδειών και πιστοποιήσεων, την εποπτεία και τον έλεγχο διεξαγωγής και εκμετάλλευσης παιγνίων, ενώ μεταξύ των αρμοδιοτήτων που παρατίθενται στην παράγραφο 3 αυτού περιλαμβάνεται η κατάρτιση του Κανονισμού Διεξαγωγής και Ελέγχου Παιγνίων 220, ο οποίος σύμφωνα με το άρθρο 29 παρ. 1 του ιδίου νόμου θεσπίζεται με Π.Δ. κατόπιν πρότασης της Ε.Ε.Ε.Π. Στο πεδίο εφαρμογής του Κανονισμού εμπίπτουν σύμφωνα με το άρθρο 27 παρ. 2 στ. β του Ν. 2843/2000221 και τα παίγνια που διεξάγει η ΟΠΑΠ. Μέχρι την έκδοση του Κανονισμού τα διεπόμενα από αυτόν θέματα ρυθμίζονται με απόφαση της Ε.Ε.Ε.Π.222, ενώ μέχρι τότε εξακολουθούν να ισχύουν οι υφιστάμενοι κανονισμοί διεξαγωγής των παιγνίων της ΟΠΑΠ, οι οποίοι έχουν εγκριθεί με υπουργικές αποφάσεις
- Περαιτέρω αναφέρεται ότι κατά την άποψη των γνωστοποιουσών, όσον αφορά τα παίγνια του ΟΠΑΠ, η νομοθεσία θεσπίζει μία επιπλέον δικλείδα ελέγχου πέραν της εποπτείας που ασκεί η Ε.Ε.Ε.Π.224 Σύμφωνα με το άρθρο 28 παρ. 3α του ν. 4002/2011 225 προβλέπεται η σύσταση με απόφαση της Ε.Ε.Ε.Π. μίας τριμελούς επιτροπής ελέγχου, η οποία παρίσταται στις συνεδριάσεις γ) Τον έλεγχο, το χαρακτηρισμό, την ταξινόμηση και την πιστοποίηση κάθε τύπου παιγνίου ή λογισμικού αυτών και τη λήψη ή ανάκληση των σχετικών αποφάσεων, μετά από αίτηση που υποβάλλεται από κατασκευαστή, προμηθευτή, διανομέα, κάτοχο άδειας ή επιτηδευματία στο κατάστημα του οποίου θα εγκατασταθούν και θα διενεργούνται τα παίγνια «, ή αυτεπάγγελτα». ***Οι λέξεις «, ή αυτεπάγγελτα» προστέθηκαν με τη παρ.1 του άρθρου 74 του Ν.4170/2013 (ΦΕΚ Α 163 12.7.2013) «δ) Την τεχνική πραγματογνωμοσύνη κατόπιν αιτήματος από δικαστική αρχή, το Υπουργείο Οικονομικών, τις Αστυνομικές Αρχές ή αυτοβούλως. Ο τρόπος, ο τόπος και η διαδικασία εκτέλεσης της πραγματογνωμοσύνης καθορίζονται με απόφαση της Ε.Ε.Ε.Π.. Η Ε.Ε.Ε.Π., για τη διεξαγωγή πραγματογνωμοσύνης, μπορεί να χρησιμοποιεί τεχνικούς παιγνίων και παιγνιομηχανημάτων ή/και ανεξάρτητα εξειδικευμένα εργαστήρια ή οργανισμούς πιστοποίησης, που είναι καταχωρημένοι στα μητρώα της.» *** Η περίπτωση δ΄ αντικαταστάθηκε ως άνω με το άρθρο 173 παρ. 5 Ν.4261/2014, ΦΕΚ Α 107/5.5.
- ε) Την έκδοση κανονιστικών αποφάσεων με σκοπό την προστασία ανηλίκων και γενικά ευάλωτων ομάδων του πληθυσμού και την εφαρμογή συγκεκριμένων μέτρων πρόληψης και καταστολής, την απαγόρευση παιγνίων με περιεχόμενο ρατσιστικό, ξενοφοβικό, πορνογραφικό ή αντίθετο σε κανόνες δημόσιας τάξης. στ) Την έκδοση κανονιστικών αποφάσεων που απευθύνονται στους κατόχους των αδειών για την εφαρμογή μέτρων πρόληψης και παρεμπόδισης νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες. ζ) Τη συνεργασία και το συντονισμό με όλες τις συναφείς κρατικές και διεθνείς υπηρεσίες (όπως, ιδίως, το Σ.Δ.Ο.Ε., η Υ.Δ.Η.Ε., η ΙΝΤΕΡΠΟΛ, οι αντίστοιχες αρχές των κρατών - μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα), καθώς και την εκπροσώπηση σε αυτές. η) Την επιβολή των προβλεπόμενων από το νόμο αυτόν διοικητικών κυρώσεων μεταξύ των οποίων και η προσωρινή ή οριστική αφαίρεση των αδειών διενέργειας παιγνίων, χωρίς αυτό να αποτελεί εμπόδιο για την επιβολή άλλων κυρώσεων που ορίζονται από τη λοιπή νομοθεσία. θ) Την παρακολούθηση των εξελίξεων σχετικά με το παράνομο παίγνιο και την υποβολή εισηγήσεων σε κάθε αρμόδιο όργανο για την αποτελεσματικότερη πάταξη του. ι) Την κατάρτιση του Οργανισμού της Ε.Ε.Ε.Π. και του Κανονισμού Διεξαγωγής και Ελέγχου Παιγνίων. ια) Την ανάθεση διαδικαστικών ενεργειών αναφορικά με τα καθήκοντα που ασκεί σχετικά με τα παίγνια σε άλλους φορείς του Δημοσίου και των ΟΤΑ πρώτου και δεύτερου βαθμού, η οποία θα γίνεται με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και Εσωτερικών, καθώς και του καθ` ύλην αρμόδιου Υπουργού.» 220 Βλ. περ. ι της παρ. 3 του άρθρου 28 του ν. 4001/2011 221 «Εκσυγχρονισμός των χρηματιστηριακών συναλλαγών, εισαγωγή εταιρειών επενδύσεων στην ποντοπόρο ναυτιλία στο Χρηματιστήριο Αξιών Αθηνών και άλλες διατάξεις», ΦΕΚ Α΄ 219/12.10.2000, όπως αντικαταστάθηκε από την παράγραφο 8 του άρθρου 24 του Ν. 4141/2013, ΦΕΚ Α΄ 81/5.4.
- 222 Βλ. τη μεταβατική διάταξη του άρθρου 54 παρ. 5 του ως άνω νόμου. 223 Βλ. δεύτερο εδάφιο του άρθρου 27 παρ. 2 στ. β του Ν. 2843/
- 224 Βλ. Τμήμα 6 παρ. 70 του Εντύπου 225 Η εν λόγω παράγραφος προστέθηκε με την παρ. 2 του αρ. 24 του ν. 4141/2013 (ΦΕΚ Α’ 81 / 5.4.2013). 34 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ του ΔΣ του ΟΠΑΠ, και ασκεί έλεγχο και εποπτεία για την τήρηση της κείμενης νομοθεσίας και των συμβατικών υποχρεώσεων του ΟΠΑΠ. Σε περίπτωση διαφωνίας της τριμελούς επιτροπής με τις προτεινόμενες ενώπιον του ΔΣ του ΟΠΑΠ εισηγήσεις, η διαφωνία αυτή απευθύνεται εγγράφως προς το ΔΣ του ΟΠΑΠ και κοινοποιείται στην Ε.Ε.Ε.Π., ο δε ΟΠΑΠ οφείλει να απόσχει από τη σχετική λήψη απόφασης. Επίσης, η τριμελής επιτροπή εισηγείται στο ΔΣ του ΟΠΑΠ μέτρα για την προστασία του δημοσίου συμφέροντος και σε περίπτωση μη συμμόρφωσης του ΟΠΑΠ, ενημερώνει την Ε.Ε.Ε.Π., το οποίο ισχύει και σε κάθε περίπτωση μη συμμόρφωσης του ΟΠΑΠ με τη νομοθεσία ή τις συμβατικές υποχρεώσεις του.226
- Σύμφωνα με την παράγραφο 4 του άρθρου 29 του Ν. 4002/2011 ο ως άνω Κανονισμός Διεξαγωγής και Ελέγχου Παιγνίων καθορίζει μεταξύ άλλων την εμπορική επικοινωνία των παιγνίων και ζητήματα σχετικά με τη διαφήμιση των παιγνίων και τους κανόνες δεοντολογίας που διέπουν τις σχετικές δραστηριότητες
- Επισημαίνεται ότι οι τροποποιήσεις του νομοθετικού πλαισίου που επήλθαν με το ν. 4141/2013 ακολούθησαν την έκδοση από το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (εφεξής ΔΕΕ) απόφασης με ημερομηνία 24 Ιανουαρίου 2013 επί των συνεκδικαζομένων υποθέσεων C-186/11 και C-209/11 με αντικείμενο αιτήσεις προδικαστικής αποφάσεως δυνάμει του άρθρου 267 της ΣΛΕΕ, που υπέβαλε το ΣτΕ. Με την εν λόγω απόφασή του το ΔΕΕ έκρινε ότι εθνική κανονιστική ρύθμιση, η οποία παρέχει το αποκλειστικό δικαίωμα διεξαγωγής, διαχειρίσεως, οργανώσεως και λειτουργίας των τυχερών παιγνίων σε έναν και μόνον οργανισμό, είναι συμβατή με τη ΣΛΕΕ, εφόσον α) η εν λόγω νομοθεσία, λαμβανομένων ιδίως υπόψη των συγκεκριμένων λεπτομερειών εφαρμογής της (φύση οργανισμού, στον οποίο έχει παραχωρηθεί το μονοπώλιο, και τρόπος λειτουργίας του στην πράξη, προνόμια που απολαμβάνει, καθορισμός μέγιστου ποσού στοιχηματισμού ανά δελτίο και όχι ανά παίκτη), ανταποκρίνεται όντως στη μέριμνα για μείωση των δυνατοτήτων συμμετοχής σε παίγνια και για περιορισμό των δραστηριοτήτων στον τομέα αυτόν με συνεπή και συστηματικό τρόπο και β) ο ασκούμενος κρατικός έλεγχος ασκείται όντως προς επιδίωξη κατά συνεπή και συστηματικό τρόπο της καταπολέμησης της συναφούς προς τα τυχερά παίγνια εγκληματικότητας και είναι αποτελεσματικός, λαμβανομένου υπόψη του γεγονότος ότι ένα τόσο περιοριστικό μέτρο, όπως ένα μονοπώλιο, πρέπει μεταξύ άλλων να υπόκειται σε αυστηρό έλεγχο εκ μέρους των δημοσίων αρχών.
- Σύμφωνα με την παράγραφο 3 του ίδιου άρθρου «Με τον Κανονισμό Διεξαγωγής και Ελέγχου Παιγνίων καθορίζονται θέματα σχετικά με τα παίγνια, ιδίως δε: α) Οι προϋποθέσεις πιστοποίησης και εγγραφής στα οικεία μητρώα των κατασκευαστών και των εισαγωγέων τυχερών παιγνίων και παιγνιομηχανημάτων, όπως και των τεχνικών όλων των παιγνίων και παιγνιομηχανημάτων, καθώς και ο τρόπος τήρησης των μητρώων αυτών. β) Η ειδικότερη διαδικασία χορήγησης των αδειών και οι διαδικασίες παρακολούθησης, εποπτείας, ελέγχου, τήρησης των όρων των αδειών και των υποχρεώσεων του νόμου αυτού από τους κατόχους των αδειών. γ) Η διαδικασία πιστοποίησης, η διάρκειά της, και η εγγραφή στα οικεία μητρώα των καταστημάτων, των παιγνιομηχανημάτων, των παιγνίων ή των ιστοτόπων διεξαγωγής παιγνίων, καθώς και ο τρόπος τήρησης των μητρώων αυτών. δ) Το περιεχόμενο και η μορφή της υποχρεωτικής σήμανσης της πιστοποίησης αναφορικά με τα παίγνια, τα καταστήματα, τα παιγνιομηχανήματα και τους ιστοτόπους, καθώς και το περιεχόμενο και η μορφή της υποχρεωτικής σήμανσης της απαγόρευσης εισόδου στα άτομα της παραγράφου 1 του άρθρου 33 σε καταστήματα διεξαγωγής τυχερών παιγνίων με παιγνιομηχανήματα ή σε ιστοτόπους διεξαγωγής τυχερών παιγνίων. ε) Ο τρόπος επικύρωσης μέσω του Π.Σ.Ε.Ε. της συμμετοχής σε τυχερά παίγνια σύμφωνα με το άρθρο
- στ) Ο τρόπος έκδοσης και παραλαβής της ατομικής κάρτας παίκτη, τα τεχνικά χαρακτηριστικά αυτής, καθώς και πρόσθετοι περιορισμοί που μπορούν να ενσωματωθούν σε αυτήν από τον ίδιο τον παίκτη. ζ) Οι κανόνες υπεύθυνου παιχνιδιού που αφορούν τους κατόχους άδειας, όσους εκμεταλλεύονται παίγνια, τους παρόχους, τους παίκτες, τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, τους ιδιοκτήτες των καταστημάτων, τους παρόχους υπηρεσιών διαδικτύου (ISPs), τους διαφημιστές και κάθε εμπλεκόμενο στη σχετική διαδικασία. η) Οι υποχρεώσεις του κατόχου ή των εκμεταλλευτών της άδειας προκειμένου να διασφαλίζεται η μη συμμετοχή σε τυχερά παίγνια ατόμων της παραγράφου 1 του άρθρου
- θ) Ο έλεγχος των συμβάσεων προσχώρησης στο παίγνιο που συνάπτουν οι παίκτες με τους κατόχους των αδειών ή όσους εκμεταλλεύονται, διεξάγουν και λειτουργούν τυχερά παίγνια, με στόχο την προστασία των παικτών από καταχρηστικές ή παρακωλυτικές πρακτικές, όπως δέσμευση ποσού για επόμενο στοίχημα, καταβολή ποσού κερδών εφόσον υπερβαίνει ορισμένο ύψος κερδών. ι) Ο τρόπος ενημέρωσης των παρόχων υπηρεσιών δια-δικτύου (iSPs) από την Ε.Ε.Ε.Π., προκειμένου να διασφαλίζεται η φραγή μη αδειοδοτημένων ιστοτόπων διεξαγωγής τυχερών παιγνίων μέσω διαδικτύου από τους χρήστες. ια) Οι 226 35 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
- Δεδομένου ότι δεν έχει θεσπιστεί ακόμη ο ως άνω Κανονισμός, έχουν εκδοθεί μέχρι στιγμής αποφάσεις της ΕΕΕΠ, οι οποίες ρυθμίζουν διάφορα θέματα. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι: Α. Σε σχέση με τα κρατικά λαχεία έχουν εκδοθεί από την ΕΕΕΠ α) η με αρ. 14/2/17-7-2012 απόφαση της ΕΕΕΠ228 με τίτλο «Ρύθμιση θεμάτων Κανονισμού Διεξαγωγής και Ελέγχου του παιγνίου των Κρατικών Λαχείων», β) η με αρ. 103/9/25.04.2014 απόφαση της ΕΕΕΠ229 με τίτλο «Ειδικός Κανονισμός Διεξαγωγής και Ελέγχου του παιγνίου του Εθνικού Λαχείου», γ) η με αρ. 103/8/25.04.2014 απόφαση της ΕΕΕΠ230 με τίτλο «Ειδικός Κανονισμός Διεξαγωγής και Ελέγχου του παιγνίου του Λαϊκού Λαχείου», δ) η με αρ. 94/4/14.02.2014 απόφαση της ΕΕΕΠ231 με τίτλο «Ειδικός Κανονισμός Στιγμιαίου Κρατικού Λαχείου» (αφορά στο γνωστό «Ξυστό»), ε) η με αρ. 103/7/25.4.2014 απόφαση της ΕΕΕΠ232 με τίτλο «Τροποποίηση και Κωδικοποίηση της με αριθμό 14/2/17.07.2012 (Β 2205) απόφασης της Ε.Ε.Ε.Π., με την οποία ρυθμίζονται θέματα Κανονισμού Διεξαγωγής και Ελέγχου του παιγνίου των Κρατικών Λαχείων» και στ) η με αρ. 131/2/21.11.2014 απόφαση της ΕΕΠ233 Β. Σε σχέση με το αμοιβαίο ιπποδρομιακό στοίχημα έχει εκδοθεί από την ΕΕΕΠ η με αρ. 171/14.08.2015 απόφαση234 με τίτλο «Κανονισμός Αμοιβαίου Ιπποδρομιακού Στοιχήματος», ο οποίος περιλαμβάνει τους όρους, τις προϋποθέσεις, τις διαδικασίες, τους ειδικούς κανόνες διεξαγωγής του συγκεκριμένου τύπου Αμοιβαίου Ιπποδρομιακού Στοιχήματος, τον τρόπο υπολογισμού των διανεμόμενων κερδών, τη μέθοδο υπολογισμού της απόδοσης, τον τρόπο γνωστοποίησης στους παίκτες του αποδιδόμενου κάθε φορά ποσοστού κέρδους, καθώς και τις ειδικότερες ρυθμίσεις σε περίπτωση ακύρωσης ή μη συμμετοχής ίππων ή μη διεξαγωγής ιπποδρομιακών γεγονότων. Προβλέπονται επίσης υποχρεώσεις του Φορέα Εκμετάλλευσης για την τήρηση αρχείων και υποβολή αναφορών, ώστε να είναι εφικτή η πλήρης εποπτεία και ο έλεγχος εκ μέρους της Ε.Ε.Ε.Π. Γ. Σε σχέση με τα παιγνιομηχανήματα τύπου videolotteryterminals (εφεξής και VLTs) έχει εκδοθεί από την ΕΕΕΠ η με αρ. 225/2/25.10.2016 απόφαση 235 με την οποία συμπληρώθηκε και κωδικοποιηθήκε η με αρ. 158/4/05.06.2015236 απόφαση της ΕΕΕΠ με τίτλο «Ρύθμιση Θεμάτων Διεξαγωγής και Ελέγχου Τυχερών Παιγνίων που διεξάγονται μέσω Παιγνιομηχανημάτων τύπου VLT», ενώ επιπλέον με αυτήν ρυθμίστη