← Ελλάδα

1975-decision-590-2014

ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ΑΠΟΦΑΣΗ ΑΡΙΘΜ. 590/2014 Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΣΕ ΟΛΟΜΕΛΕΙΑ Συνεδρίασε στην αίθουσα Συνεδριάσεων του 1 ο υ ορόφου του κτηρίου των γραφείων της, επί της οδού Κότσικα 1 Α , Αθήνα, την 20 η Μαρτίου 2014, ημέρα Πέμπτη και ώρα 10:00, με την εξής σύνθεση: Πρόεδρος: Δημήτριος Κυριτσάκης Αντιπρόεδρος: Δημήτριος Λουκάς Μέλη: Βικτωρία Μερτικοπούλου, Φραγκίσκος Αρμάος, Νικόλαος Νικολαΐδης, Δημήτριος Δανηλάτος, Ιωάννης Αυγερινός Γραμματέας: Παρασκευή Α. Ζαχαριά Το τακτικό μέλος/Εισηγήτρια, Λευκοθέα Ντέκα δεν συμμετείχε στη συζήτηση της υπόθεσης, λόγω της υποβληθείσας δήλωσης αποχής και της αποδοχής αυτής από την Ολομέλεια της Επιτροπής. Θέμα της συνεδρίασης: Λήψη απόφασης επί της αυτεπάγγελτης έρευνας στην αγορά ζύθου για διαπίστωση τυχόν παράβασης του άρθρου 2 ν. 703/1977, νυν άρθρου 2 ν. 3959/2011, καθώς και του άρθρου 82 ΣΕΚ, νυν άρθρου 102 ΣΛΕΕ και επί της υπ’ αριθ. πρωτ. 8461/29.12.2006 καταγγελίας της Μύθος Ζυθοποιίας Α.Ε. κατά της Αθηναϊκής Ζυθοποιίας Α.Ε. για παράβαση του άρθρου 2 ν. 703/1977 Η ως άνω συνεδρίαση ορίσθηκε μετά από αίτημα αναβολής της αρχικώς προγραμματισμένης για την 20η Φεβρουαρίου 2014 συνεδρίασης, το οποίο υπέβαλε η εταιρία «ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΖΥΘΟΠΟΙΪΑ Α.Ε.» και έγινε αποδεκτό από την Ολομέλεια της ΕΑ κατά την 6η/22.1.2014 Συνεδρίαση. Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης τα νομίμως κλητευθέντα ενδιαφερόμενα μέρη παραστάθηκαν ως εξής: α) η καταγγελλόμενη εταιρία με την επωνυμία «ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΖΥΘΟΠΟΙΪΑ Α.Ε.», με τους νόμιμους εκπρόσωπούς της Ζωούλλη Μηνά, Διευθύνοντα Σύμβουλο, Βασίλειο Κουτσομύτη, Διευθυντή Πωλήσεων και Κωνσταντίνο Βαλκανά, Διευθυντή Πωλήσεων και μετά των πληρεξουσίων δικηγόρων της Επαμεινώνδα Λαμπαδάριου, Κωνσταντίνου Λαμπαδάριου, Ιωάννη Σταυρόπουλου και Ευανθίας Τσίρη και β) η καταγγέλλουσα εταιρία «ΜΥΘΟΣ ΖΥΘΟΠΟΙΪΑ Α.Ε.» με το νόμιμο εκπρόσωπό της  Από την παρούσα απόφαση έχουν παραλειφθεί, σύμφωνα με το άρθρο 28 παρ.7 του Κανονισμού Λειτουργίας και Διαχείρισης της Επιτροπής Ανταγωνισμού (ΦΕΚ 54/Β’/16.1.2013), τα στοιχεία εκείνα, τα οποία κρίθηκε ότι αποτελούν επιχειρηματικό απόρρητο. Στη θέση των στοιχείων που έχουν παραλειφθεί υπάρχει η ένδειξη […]. Όπου ήταν δυνατό τα στοιχεία που παραλείφθηκαν αντικαταστάθηκαν με ενδεικτικά ποσά και αριθμούς ή με γενικές περιγραφές (εντός […]). 1 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Αλέξανδρο - Ευμένιο Καραφυλλίδη, Διευθύνοντα Σύμβουλο και μετά των πληρεξουσίων δικηγόρων της Ιωάννη Δρυλλεράκη, Βασίλειου Κωνσταντινίδη και Εμμανουήλ Δρυλλεράκη. Στην υπό κρίση υπόθεση κατατέθηκε, βάσει των παρ. 2 και 3 του άρθρου 23 του Κανονισμού Λειτουργίας και Διαχείρισης της Επιτροπής Ανταγωνισμού (ΦΕΚ Β΄ 54/16.1.2013), το υπ’ αριθ. πρωτ. οικ. 1808/26.2.2014 υπόμνημα της εταιρίας «ΖΥΘΟΠΟΙΪΑ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ Α.Ε.» υπό την ιδιότητα τρίτου, το οποίο ανέπτυξε προφορικά ο πληρεξούσιος δικηγόρος της, Γρηγόριος Πελεκάνος, ο οποίος παραστάθηκε με το νόμιμο εκπρόσωπο, Δημήτριο Πολιτόπουλο, Διευθύνοντα Σύμβουλο της εταιρίας, και ζήτησε να εξετασθεί ως μάρτυρας ο [...] της εταιρίας αυτής. Κατά την ακροαματική διαδικασία προς υποστήριξη των ισχυρισμών των μερών προσήλθαν προκειμένου να εξετασθούν ενόρκως ως μάρτυρες για λογαριασμό: α) της εταιρίας «ΜΥΘΟΣ ΖΥΘΟΠΟΙΪΑ Α.Ε.», [...] , [...] , και [...] , Οικονομολόγος, ως τεχνικός σύμβουλος, και β) της εταιρίας «ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΖΥΘΟΠΟΙΪΑ Α.Ε.» [...] , [...] , Χονδρέμπορος, και [...] , Οικονομολόγος-Καθηγητής, ως τεχνικός σύμβουλος. Στην αρχή της συζήτησης ο Πρόεδρος έδωσε το λόγο στην Εισηγήτρια, Βικτωρία Μερτικοπούλου, η οποία ανέπτυξε συνοπτικά την υπ’ αριθ. 2192/14.3.2014 εισήγησή της επί των προτεινομένων δεσμεύσεων από την εταιρία «ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΖΥΘΟΠΟΙΪΑ Α.Ε.», σχετικά με τις αναφερόμενες στην υπ’ αριθ. πρωτ. οικ. 9704/11.12.2013 Έκθεση πρακτικές αυτής, και πρότεινε, για τους λόγους που αναλυτικά αναφέρονται στην σχετική εισήγηση ειδικότερα, την απόρριψη της πρότασης ανάληψης δεσμεύσεων από την Αθηναϊκή Ζυθοποιία. Κατόπιν, ο λόγος δόθηκε στους πληρεξούσιους δικηγόρους της εταιρίας «ΜΥΘΟΣ ΖΥΘΟΠΟΙΪΑ Α.Ε.», οι οποίοι συντάχθηκαν με την Εισήγηση της Βικτωρίας Μερτικοπούλου και ζήτησαν –για τους λόγους που αναλυτικά ανέπτυξαν προφορικώς και εγγράφως με το υπόμνημά τους– την απόρριψη των προτεινομένων από την εταιρία «ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΖΥΘΟΠΟΙΪΑ Α.Ε.» δεσμεύσεων. Στη συνέχεια, ο λόγος δόθηκε στους πληρεξούσιους δικηγόρους της εταιρίας «ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΖΥΘΟΠΟΙΪΑ Α.Ε.», οι οποίοι ανέπτυξαν περαιτέρω το ζήτημα της ανάληψης δεσμεύσεων και τις δεσμεύσεις που προτείνουν να αναλάβουν και κατέθεσαν στη διαδικασία αναθεωρημένο κείμενο με προτεινόμενες δεσμεύσεις -το οποίο διανεμήθηκε και στην εταιρία «ΜΥΘΟΣ ΖΥΘΟΠΟΙΪΑ Α.Ε.» στη μη απόρρητη εκδοχή του- τις οποίες ζήτησαν να εξετασθούν και να γίνουν αποδεκτες από την Επιτροπή. Ακολούθως, η Επιτροπή προχώρησε σε διακοπή της συνεδρίασης, προκειμένου τα μέλη της να μελετήσουν το αναθεωρημένο κείμενο των δεσμεύσεων. Με την επάνοδο στην αίθουσα, των μερών και των υπαλλήλων της Γ.Δ.Α., ο λόγος δόθηκε στην Εισηγήτρια, η οποία εισηγήθηκε εκ νέου την απόρριψη των δεσμεύσεων, όπως αναθεωρήθηκαν. Και τούτο για τους ακόλουθους ιδίως λόγους, τους οποίους προφορικά ανέπτυξε: Οι αναθεωρημένες δεσμεύσεις συνιστούν κατ’ αρχάς, εν πολλοίς, απλώς συμμόρφωση με το νόμο, εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές εξαιρέσεις, δεν αντιμετωπίζουν τα ζητήματα που συναρτώνται με την πιστωτική πολιτική και πολλές άλλες εντοπισθείσες ως καταχρηστικές συμπεριφορές, οι οποίες κατά την εισήγηση έχουν ήδη επιφέρει ζημία. Ιδίως όμως, οι εντοπισθείσες πρακτικές της εταιρίας «ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΖΥΘΟΠΟΙΪΑ Α.Ε.» ενέχουν σοβαρότατους περιορισμούς του ανταγωνισμού (παγίως αναγνωρισθείσες, μακροχρόνιες, σοβαρές περιπτώσεις κατάχρησης) και για το λόγο αυτό χρειάζεται να υπάρξει αποτρεπτικός χαρακτήρας της απόφασης. Απαιτείται, επομένως, 2 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ απόφαση απαγόρευσης με επιβολή προστίμου και συμπεριφορικά μέτρα, η οποία θα είχε τον απαραίτητο επανορθωτικό αλλά και τον απαραίτητο αποτρεπτικό χαρακτήρα προκειμένου να διασφαλισθεί η μη επανάληψη αυτών των πρακτικών. Κατόπιν ο λόγος δόθηκε στους πληρεξουσίους δικηγόρους της εταιρίας «ΜΥΘΟΣ ΖΥΘΟΠΟΙΪΑ Α.Ε.», οι οποίοι αναφέρθηκαν στην εισήγηση και στη συνέχεια στους πληρεξουσίους δικηγόρους της εταιρίας «ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΖΥΘΟΠΟΙΪΑ Α.Ε.», οι οποίοι ζήτησαν εκ νέου την αποδοχή από την Επιτροπή του αιτήματός της. Ακολούθησε διαλογική συζήτηση και τα μέλη απηύθυναν ερωτήσεις στους πληρεξουσίους δικηγόρους της εταιρίας «ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΖΥΘΟΠΟΙΪΑ Α.Ε.», οι οποίοι παρείχαν διευκρινίσεις. Ακολούθως, τα μέρη και οι υπάλληλοι της Γ.Δ.Α. αποχώρησαν από την αίθουσα και η Επιτροπή προχώρησε σε μυστική διάσκεψη για να λάβει απόφαση επί των προτεινομένων δεσμεύσεων. Η Επιτροπή, αφού έλαβε υπόψη τα στοιχεία του φακέλου, την Εισήγηση, τις απόψεις που διατύπωσαν εγγράφως με τα σχετικά υπομνήματά τους και προφορικά ενώπιόν της οι πληρεξούσιοι δικηγόροι των μερών, μετά από διαλογική συζήτηση με τη συμμετοχή της Εισηγήτριας, Βικτωρίας Μερτικοπούλου, η οποία δεν έλαβε μέρος στη ψηφοφορία, αποφάσισε ομοφώνως, και ο Πρόεδρος, με την επάνοδο των μερών και των υπαλλήλων της Γ.Δ.Α. στην αίθουσα, ανακοίνωσε την απόρριψη των ως άνω προτεινόμενων δεσμεύσεων, υπό όλες τις εκδοχές τους, διότι οι αποδιδόμενες παραβάσεις έχουν εν προκειμένω ιδιαίτερη σοβαρότητα και ανάγονται στο σκληρό πυρήνα του δικαίου του ανταγωνισμού και των σκοπών που ικανοποιούνται με τις διατάξεις του. Ειδικότερα, φέρεται ότι αφορούν πολλαπλές πρακτικές από επιχείρηση με δεσπόζουσα θέση, οι οποίες έλαβαν ποικίλες μορφές, διήρκησαν πολλά έτη, κατέλαβαν περισσότερα επίπεδα του εμπορίου και εφαρμόστηκαν στις σχέσεις της καταγγελλόμενης με διαφορετικές κατηγορίες πελατών της, είχαν πολύ σοβαρό χαρακτήρα και σύνθετη φύση, και εξ αυτών προέκυπταν ενδεχόμενα σοβαρά επιζήμια αποτελέσματα στον ανταγωνισμό και τη δομή της αγοράς, ενώ δεν συντρέχει υπέρτερος λόγος αποτελεσματικότητας για τον τερματισμό της διαδικασίας από μέρους της Επιτροπής. Επομένως, κατά την ομόφωνη κρίση της Επιτροπής, οι αποδιδόμενες στην καταγγελλόμενη παραβάσεις πρέπει να τύχουν περαιτέρω εξέτασης κατά τη συνήθη διαδικασία, και, εφόσον διαπιστωθεί παράβαση, να επιβληθούν οι δέουσες κυρώσεις, ώστε να διασφαλιστεί ο αποτρεπτικός χαρακτήρας των κανόνων του ανταγωνισμού. Η Επιτροπή δεν υποχρεούται στην αποδοχή δεσμεύσεων που προτείνουν οι επιχειρήσεις αλλά προβαίνει στην αποδοχή τους μόνο όταν κρίνει ότι αυτό αρμόζει ενόψει όλων των περιστάσεων, λαμβάνοντας υπόψη την αρχή της πρόληψης και την επανορθωτική αρχή και σταθμίζοντας την προκύπτουσα από τις δεσμεύσεις ωφέλεια, προκειμένου να επιλεγεί η πλέον κατάλληλη από άποψη δημοσίου συμφέροντος συνέπεια στο πλαίσιο της αποκατάστασης των συνθηκών αποτελεσματικού ανταγωνισμού στην αγορά. Υπενθυμίζεται, παρεμπιπτόντως, σε σχέση με συναφές επιχείρημα που εμμέσως προβλήθηκε από την καταγγελλόμενη, ότι, σύμφωνα με το νόμο και τη νομολογία, η Επιτροπή Ανταγωνισμού χαίρει ευρείας διακριτικής ευχέρειας να αποφασίσει επί της αποδοχής ή μη των δεσμεύσεων που προτείνουν οι εμπλεκόμενες επιχειρήσεις, ενώ η αποδοχή δεσμεύσεων από την Επιτροπή Ανταγωνισμού σε συγκεκριμένη υπόθεση δεν την δεσμεύει σε σχέση με υπάρχουσες ή μελλοντικές διαδικασίες ή υποθέσεις και δεν δημιουργεί οποιοδήποτε δικαίωμα ή εύλογη προσδοκία για την επίλυση 3 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ υφιστάμενων ή μελλοντικών υποθέσεων ή διαδικασιών με την αποδοχή δεσμεύσεων

  1. Εν συνεχεία, εισήλθαν στην αίθουσα συνεδριάσεων για την εξέταση του αιτήματος συμμετοχής στη διαδικασία με την ιδιότητα του τρίτου της εταιρίας «ΖΥΘΟΠΟΙΪΑ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ Α.Ε.», ο νόμιμος εκπρόσωπός της μετά του πληρεξουσίου δικηγόρου της, ο οποίος έκανε αναφορά στο κατατεθέν βάσει της παρ. 2 του άρθρου 23 του Κανονισμού Λειτουργίας και Διαχείρισης της Επιτροπής Ανταγωνισμού υπόμνημά της και ζήτησε να παρασταθεί στη συζήτηση, να προτείνει και να εξετάσει μάρτυρες, να παραλάβει τα πρακτικά της διαδικασίας και να υποβάλει υπόμνημα, αφού έχει λάβει γνώση των μη εμπιστευτικών υπομνημάτων των μερών κατ’ άρθρο 23 του Κανονισμού Λειτουργίας και Διαχείρισης της Επιτροπής Ανταγωνισμού. Στη συνέχεια το λόγο επί του αιτήματος έλαβαν οι πληρεξούσιοι δικηγόροι της εταιρίας «ΜΥΘΟΣ ΖΥΘΟΠΟΙΪΑ Α.Ε.», οι οποίοι αναφέρθηκαν στην κρίση της Επιτροπής. Κατόπιν, το λόγο έλαβαν οι πληρεξούσιοι δικηγόροι της εταιρίας «ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΖΥΘΟΠΟΙΪΑ Α.Ε.» οι οποίοι ζήτησαν από την Επιτροπή να απορρίψει το αίτημα της εταιρίας «ΖΥΘΟΠΟΙΪΑ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ Α.Ε.» για λόγους έλλειψης ειδικού εννόμου συμφέροντος και νομοθετικής εξουσιοδότησης για τη διάταξη του κανονισμού σε σχέση με τη συμμετοχή ενός τρίτου στη διαδικασία και για λόγους διασφάλισης του απορρήτου κατά την προφορική διαδικασία και οι οποίοι, επίσης, ανέφεραν ότι το υπόμνημα της εταιρίας «ΖΥΘΟΠΟΙΪΑ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ Α.Ε.» περιλαμβάνει ακριβώς τα ίδια περιστατικά, τα οποία έχουν συμπεριληφθεί στην υπ’ αριθ. πρωτ. οικ. 9704/11.12.2013 Έκθεση και θεωρούν ότι θα έχουν αξιολογηθεί. Κατόπιν, το λόγο έλαβε η Εισηγήτρια, Βικτωρία Μερτικοπούλου, η οποία πρότεινε τη μερική συμμετοχή της εταιρίας «ΖΥΘΟΠΟΙΪΑ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ Α.Ε.» στην προφορική ακρόαση με την υποβολή ερωτημάτων στα μέρη και την παραλαβή των πρακτικών της διαδικασίας μόνο καθ' ὅ μέρος πλήρως την αφορά, ώστε να μπορέσει να υποβάλει συμπληρωματικό υπόμνημα. Ακολούθως, τα μέρη και οι υπάλληλοι της Γ.Δ.Α. αποχώρησαν από την αίθουσα και η Επιτροπή προχώρησε σε μυστική διάσκεψη για να λάβει απόφαση επί του ζητήματος. Η Επιτροπή, αφού έλαβε υπόψη τα στοιχεία του φακέλου, την εισήγηση, τις απόψεις που διατύπωσαν εγγράφως με τα σχετικά υπομνήματά τους και προφορικά ενώπιόν της οι πληρεξούσιοι δικηγόροι και το ισχύον νομικό πλαίσιο, και μετά από διαλογική συζήτηση με τη συμμετοχή της Εισηγήτριας, Βικτωρίας Μερτικοπούλου, η οποία δεν έλαβε μέρος στη ψηφοφορία, αποφάσισε ομόφωνως, και ο Πρόεδρος, με την επάνοδο στην αίθουσα, των μερών και των υπαλλήλων της Γ.Δ.Α., ανακοίνωσε ότι η εταιρία «ΖΥΘΟΠΟΙΪΑ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ Α.Ε.» θεμελιώνει έννομο συμφέρον βάσει της παραγράφου 4 του άρθρου 23 του Κανονισμού Λειτουργίας και Διαχείρισης της Επιτροπής Ανταγωνισμού περί ακρόασης τρίτων, θεωρεί ότι η παρουσία της μετά του πληρεξουσίου δικηγόρου της θα συμβάλει στη διακρίβωση της αλήθειας στην υπό κρίση υπόθεση, και, σταθμίζοντας τις συνθήκες της παρούσας περίστασης, επιτρέπει τη μερική συμμετοχή της στη διαδικασία. Συγκεκριμένα επιτρέπει την παρουσία της μόνο κατά το σημείο που αφορά το μέρος της εισήγησης, το οποίο αναφέρεται στην εν λόγω εταιρία ως υποστάσα βλάβη από τις ενέργειες της εταιρίας «ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΖΥΘΟΠΟΙΪΑ Α.Ε.» και με την εξέταση του προτεινόμενου από αυτήν μάρτυρος και την εξέταση επί των δεδομένων των συγκεκριμένων αιτιάσεων της εταιρίας «ΖΥΘΟΠΟΙΪΑ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ 1 Άρθρο 25 παρ. 6 ν. 3959/
  2. Βλ. επίσης ECN Recommendation οn Commitment Procedures, παρ. Ι.
  3. 4 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ΘΡΑΚΗΣ Α.Ε.» για την εταιρία «ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΖΥΘΟΠΟΙΪΑ Α.Ε.» και στη συνέχεια θα αποχωρήσει από τη διαδικασία, αφού αναπτύξει τις απόψεις της, κατά τα προβλεπόμενα στην παράγραφο 5 του άρθρου 23 του Κανονισμού Λειτουργίας και Διαχείρισης της Επιτροπής Ανταγωνισμού. Και αυτό μόνο το τμήμα θα αφορά η δυνατότητα πρόσβασης της «ΖΥΘΟΠΟΙΪΑ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ Α.Ε.» στα πρακτικά και στις προτάσεις των διαδίκων μερών, στο μέρος μόνο που αυτά αναφέρονται σε ό,τι αφορά στην εταιρία «ΖΥΘΟΠΟΙΪΑ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ Α.Ε.» κατά τα ανωτέρω. Εν συνεχεία, η Επιτροπή προχώρησε στην κατ΄ ουσία εξέταση της υπό κρίση υπόθεσης και ο λόγος δόθηκε στην αρμόδια Εισηγήτρια, Βικτωρία Μερτικοπούλου, η οποία ανέπτυξε συνοπτικά την υπ΄ αριθ. πρωτ. οικ. 9704/11.12.2013 Έκθεσή της παρουσία όλων των μερών και του τρίτου. Στη διάρκεια της συνοπτικής ανάπτυξης, για λόγους διασφάλισης των απόρρητων και εμπιστευτικών στοιχείων που περιείχε η Έκθεση, αποχώρησαν από την αίθουσα συνεδριάσεων αρχικά, η εταιρία «ΖΥΘΟΠΟΙΪΑ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ Α.Ε.» και στη συνέχεια η εταιρία «ΜΥΘΟΣ ΖΥΘΟΠΟΙΪΑ Α.Ε.», η οποία επανακλήθηκε στην αίθουσα συνεδριάσεων όταν εξέλιπαν οι σχετικοί λόγοι. Η Εισηγήτρια, για τους λόγους που αναλυτικά περιέχονται στην Έκθεσή της, πρότεινε: i. Να διαπιστωθούν οι παραβάσεις των άρθρων 2 ν. 703/1977 - 2 ν. 3959/2011, και των άρθρων 82 ΣΕΚ - νυν 102 ΣΛΕΕ από την εταιρία Αθηναϊκή Ζυθοποιία Α.Ε. ii. Να υποχρεωθεί η καθ’ ης εταιρία Αθηναϊκή Ζυθοποιία Α.Ε. να παύσει αμέσως και να παραλείπει στο μέλλον τις διαπιστούμενες παραβάσεις, τροποποιώντας αντιστοίχως τις σχετικές συμβάσεις, όπου δει. iii. Να απειληθεί η καθ’ ης εταιρία με πρόστιμο και χρηματική ποινή, εάν με απόφαση της Επιτροπής βεβαιωθεί η συνέχιση ή η επανάληψη των παραβάσεων. iv. Να επιβληθεί πρόστιμο στην καθ’ ης εταιρία η οποία έχει υποπέσει σε παραβάσεις των άρθρων 2 ν. 703/1977, 2 ν. 3959/2011 και 82 ΣΕΚ - νυν 102 ΣΛΕΕ, υπολογιζόμενο επί των ετησίων ακαθάριστων εσόδων της επιχείρησης για κάθε έτος της παράβασης αθροιστικά (Σεπτέμβριος 1998 – σήμερα), λαμβάνοντας υπόψη τα στοιχεία που παρατίθενται στην παρούσα εισήγηση αναφορικά με τη σοβαρότητα και τη διάρκεια της παράβασης. v. Να υποχρεωθεί η καθ’ ης εταιρία να αναγράφει επί όλων των συμφωνιών και όλων των τιμολογίων πώλησής της ότι οι πελάτες της είναι ελεύθεροι να αγοράζουν, να πωλούν και με οποιοδήποτε τρόπο να διαθέτουν ανταγωνιστικά προϊόντα σε είδος και ποσότητα της επιλογής τους. vi. Να υποχρεωθεί η καθ’ ης εταιρία να προσδιορίζει, σε όλες τις συμφωνίες με τους πελάτες της με τις οποίες προβαίνει σε οποιασδήποτε φύσης παροχή με αντάλλαγμα την παροχή από τον πελάτη μίας υπηρεσίας (π.χ. πραγματοποίηση προωθητικών ενεργειών), συγκεκριμένα και με σαφήνεια τόσο την παροχή της δεσπόζουσας εταιρίας όσο και την υπηρεσία του πελάτη για την οποία συνιστά το αντάλλαγμα. vii. Να υποχρεωθεί η καθ’ ης εταιρία να αναρτήσει και να διατηρήσει σε εμφανές σημείο στην ιστοσελίδα της αντίγραφο της απόφασης της Επιτροπής. Η συζήτηση συνεχίστηκε την 21.3.2014, ημέρα Παρασκευή και ώρα 9:30 με τη συμμετοχή των μερών και, υπό την ιδιότητα τρίτου, της εταιρίας «ΖΥΘΟΠΟΙΪΑ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ Α.Ε.», η οποία παρέστη μόνο κατά τη διάρκεια της συνοπτικής ανάγνωσης της υπ’ αριθ. πρωτ. οικ. 9704/11.12.2013 5 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Έκθεσης της Εισηγήτριας, Βικτωρίας Μερτικοπούλου καθ' o μέρος την αφορούσε και της ένορκης εξέτασης του προτεινόμενου από μέρους της μάρτυρα, [...] , ο οποίος ανέπτυξε τις θέσεις του. Κατά την ανωτέρω συνεδρίαση, μετά την εκ νέου συνοπτική ανάπτυξη της Έκθεσης της Εισηγήτριας κατά το μέρος που αφορούσε στην υπό την ιδιότητα τρίτου εταιρία και μετά την αποχώρησή της από την αίθουσα συνεδριάσεων, οι πληρεξούσιοι δικηγόροι της εταιρίας «ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΖΥΘΟΠΟΙΪΑ Α.Ε.» έλαβαν το λόγο προκειμένου να αναπτύξουν τις προβαλλόμενες ενστάσεις τους. Συγκεκριμένα, προέβαλαν και ανέπτυξαν ενστάσεις αναφορικά με την παραγραφή των εικαζόμενων/αποδιδόμενων παραβάσεων, με την απώλεια/έλλειψη της κατά χρόνον αρμοδιότητος και με την προσβολή των δικαιωμάτων άμυνας. Ακολούθησε διαλογική συζήτηση και η Επιτροπή επιφυλάχθηκε να αποφασίσει μετά το πέρας της αποδεικτικής διαδικασίας. Στη συνέχεια, ακολούθησε προκαταρκτική τοποθέτηση των νομίμων εκπροσώπων των εταιριών «ΜΥΘΟΣ ΖΥΘΟΠΟΙΪΑ Α.Ε.» και «ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΖΥΘΟΠΟΙΪΑ Α.Ε.» και ολοκληρώθηκε η εξέταση του μάρτυρα [...] και η τοποθέτηση του νομίμου εκπροσώπου της υπό την ιδιότητα τρίτου εταιρίας «ΖΥΘΟΠΟΙΪΑ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ Α.Ε.». Πρίν τη λήξη της συνεδρίασης, η εταιρία «ΖΥΘΟΠΟΙΪΑ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ Α.Ε.», διά του πληρεξουσίου δικηγόρου της, παραιτήθηκε του δικαιώματος εξέτασης και αντεξέτασης των μαρτύρων των διαδίκων και περιορίστηκε στη διατύπωση των απόψεών της στο τέλος της διαδικασίας πριν τις τελικές αγορεύσεις των μερών. Η συζήτηση συνεχίστηκε την 24.3.2014, ημέρα Δευτέρα και ώρα 9:30 (για την εταιρία «ΜΥΘΟΣ ΖΥΘΟΠΟΙΪΑ Α.Ε.» παρέστη ο νόμιμος εκπρόσωπός της [...] ), κατά την οποία η Επιτροπή σε μυστική διάσκεψη και μετά από διαλογική συζήτηση με τη συμμετοχή της Εισηγήτριας, Βικτωρίας Μερτικοπούλου, η οποία δεν έλαβε μέρος στη ψηφοφορία, αποφάσισε ομοφώνως να ζητήσει από την εταιρία «ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΖΥΘΟΠΟΙΪΑ Α.Ε.» στο πλαίσιο του άρθρου 22 παρ. 6 του Κανονισμού Λειτουργίας και Διαχείρισης της Ε.Α. την προσκόμιση στοιχείων επί συγκεκριμένων θεμάτων και παράλληλα εξουσιοδότησε τον Πρόεδρο να ορίζει τις προθεσμίες κατάθεσης των στοιχείων. Η εταιρία προσκόμισε τα ζητούμενα στοιχεία εντός της ορισθείσας προθεσμίας, ήτοι την 28.3.
  4. Κατόπιν, ολοκληρώθηκε η εξέταση της μάρτυρος της εταιρίας «ΜΥΘΟΣ ΖΥΘΟΠΟΙΪΑ Α.Ε.», [...] και ξεκίνησε η εξέταση του έτερου μάρτυρα της ιδίας εταιρίας [...] . Η συζήτηση συνεχίστηκε την 31.3.2014, ημέρα Δευτέρα και ώρα 9:30 (για την εταιρία «ΜΥΘΟΣ ΖΥΘΟΠΟΙΪΑ Α.Ε.» παραστάθηκαν οι νόμιμοι εκπρόσωποί της [...] και [...] ) κατά την οποία ολοκληρώθηκε η εξέταση του μάρτυρα της εταιρίας «ΜΥΘΟΣ ΖΥΘΟΠΟΙΪΑ Α.Ε.», [...] και η εξέταση των μαρτύρων της εταιρίας «ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΖΥΘΟΠΟΙΪΑ Α.Ε.» [...] και [...] . Η συζήτηση συνεχίστηκε την 1.4.2014, ημέρα Τρίτη και ώρα 10:00 (για την εταιρία «ΜΥΘΟΣ ΖΥΘΟΠΟΙΪΑ Α.Ε.» παραστάθηκε ο νόμιμος εκπρόσωπός της [...]). Στη συνεδρίαση προς επίρρωση των ισχυρισμών της εταιρίας «ΜΥΘΟΣ ΖΥΘΟΠΟΙΪΑ Α.Ε.» προσήλθε και εξετάσθηκε ενόρκως ως μάρτυρας ο [...], Τεχνικός Σύμβουλος, ο οποίος αγνοεί την ελληνική γλώσσα και κατέθεσε στην αγγλική. Ο Πρόεδρος διόρισε τους προτεινόμενους από την εταιρία «ΜΥΘΟΣ ΖΥΘΟΠΟΙΪΑ Α.Ε.» διερμηνείς 6 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ [...] και [...] , οι οποίοι ορκίστηκαν ότι θα ασκήσουν το καθήκον τους πιστά και θα αποδώσουν με ακρίβεια, με μεταφορά από Αγγλικά σε Ελληνικά και αντίστροφα, τα όσα διαμειφθούν στη διαδικασία. Μετά την ολοκλήρωση της εξέτασης του Τεχνικού Συμβούλου της εταιρίας «ΜΥΘΟΣ ΖΥΘΟΠΟΙΪΑ Α.Ε.», η Επιτροπή σε μυστική διάσκεψη και μετά από διαλογική συζήτηση με τη συμμετοχή της Εισηγήτριας, Βικτωρίας Μερτικοπούλου, η οποία δεν έλαβε μέρος στη ψηφοφορία, αποφάσισε ομοφώνως α) να κλητεύσει κατά το άρθρο 23 παρ. 1 του Κανονισμού Λειτουργίας και Διαχείρισης της Επιτροπής Ανταγωνισμού, το [...] , νόμιμο εκπρόσωπο της εταιρίας με την επωνυμία «[...] » καθώς έκρινε ότι η συμμετοχή του συμβάλλει στην εξέταση της υπόθεσης και β) να ζητήσει από την εταιρία «ΜΥΘΟΣ ΖΥΘΟΠΟΙΪΑ Α.Ε.» στο πλαίσιο του άρθρου 22 παρ. 6 του Κανονισμού Λειτουργίας και Διαχείρισης της Ε.Α. την προσκόμιση στοιχείων επί συγκεκριμένων θεμάτων ενώ παράλληλα εξουσιοδότησε τον Πρόεδρο να ορίζει τις προθεσμίες κατάθεσης των στοιχείων. Η εταιρία προσκόμισε τα ζητούμενα στοιχεία εντός των ορισθεισών προθεσμιών, ήτοι την 17.4.2014, και συμπληρωματικά στοιχεία την 28.4.2014, τα οποία, στη μη απόρρητη εκδοχή τους, κοινοποιήθηκαν στην εταιρία «ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΖΥΘΟΠΟΙΪΑ Α.Ε.», την 25.4.2014 και την 30.4.2014, αντίστοιχα. Η συζήτηση συνεχίστηκε την 14.4.2014 ημέρα Δευτέρα και ώρα 9:
  5. Στην αρχή της συζήτησης και πριν την είσοδο των μερών και των υπαλλήλων της Γ.Δ.Α. στην αίθουσα συνεδριάσεων, η Επιτροπή προχώρησε σε μυστική διάσκεψη για λήψη απόφασης επί των αιτημάτων που υπέβαλαν α) η εταιρία «Ζυθοποιία Μακεδονίας-Θράκης Α.Ε.» (αριθ. πρωτ. ημετ. 92/31.03.2014) και β) η εταιρία «ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΖΥΘΟΠΟΙΪΑ Α.Ε.» (αριθ. πρωτ. 94/01.04.2014) για την άρση του απορρήτου στοιχείων των καταθέσεων των κκ. [...] και [...] κατά την από 24.03.2014 και 31.03.2014 ακροαματική διαδικασία ενώπιον της ΕΑ. Αρχικά, ο Πρόεδρος ανέγνωσε το αίτημα της εταιρίας «Ζυθοποιία Μακεδονίας-Θράκης Α.Ε.» και στη συνέχεια, η Επιτροπή μετά από διαλογική συζήτηση με τη συμμετοχή της Εισηγήτριας, Βικτωρίας Μερτικοπούλου, η οποία δεν έλαβε μέρος στη ψηφοφορία, αφού έλαβε υπόψη τη δήλωση της ως άνω εταιρίας διά του πληρεξουσίου δικηγόρου αυτής, Γρηγορίου Πελεκάνου κατά τη 16η συνεδρίασή της την 21.3.2014, ότι δηλαδή «Η Μακεδονία-Θράκης παραιτείται του δικαιώματος εξέτασης και αντεξέτασης των μαρτύρων των διαδίκων» και την αποδοχή από μέρους της να παραστεί κατά την τελευταία συνεδρίαση της συζήτησης μόνο ως προς τη διατύπωση των απόψεών της, ομοφώνως αποφάσισε να απορρίψει το αίτημά της περί συμμετοχής στις εξετάσεις των μαρτύρων των διαδίκων. Στη συνέχεια, ο Πρόεδρος ανέγνωσε το αίτημα της εταιρίας «ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΖΥΘΟΠΟΙΪΑ Α.Ε.». Κατόπιν, η Επιτροπή μετά από διαλογική συζήτηση με τη συμμετοχή της Εισηγήτριας, Βικτωρίας Μερτικοπούλου, η οποία δεν έλαβε μέρος στη ψηφοφορία, αφού έλαβε υπόψη το νομικό πλαίσιο που αναφέρεται στη διαχείριση απόρρητων επιχειρηματικών στοιχείων, καθώς και ότι μια ισχυρή επιχείρηση είναι, δυνητικά, σε θέση να ασκήσει οικονομική ή εμπορική πίεση στους ανταγωνιστές της ή στους εμπορικούς εταίρους της, και δη στους πελάτες της, και στην περίπτωση αυτή μπορεί να κρίνεται ότι δεν πρέπει να αποκαλυφθεί η ταυτότητά τους, μεταξύ άλλων για την αποτροπή φαινομένων αντιποίνων ή βλάβης των προσώπων αυτών, ομοφώνως αποφάσισε να μην αποκαλύψει τα ονόματα των τελικών σημείων και χονδρεμπορικών επιχειρήσεων που αναφέρθηκαν στις καταθέσεις των μαρτύρων [...] και [...] στις συνεδριάσεις της Ε.Α. την 24.3.2014 και την 31.3.
  6. Μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας διάσκεψης, με πρόσκληση του Προέδρου της Ε.Α. εισήλθαν στην αίθουσα τα μέρη και οι υπάλληλοι της Γ.Δ.Α. και ανακοινώθηκαν τα ανωτέρω σε σχέση με την άρση του 7 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ απορρήτου στοιχείων των καταθέσεων από τον Πρόεδρο ο οποίος, επίσης, ανακοίνωσε ότι θα δοθεί πρόσβαση στην εταιρία «ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΖΥΘΟΠΟΙΪΑ Α.Ε.» στη μη εμπιστευτική εκδοχή του ερωτηματολογίου που απηύθυνε η Επιτροπή, κατόπιν της από 01.04.2014 Απόφασής της κατά την 20η συνεδρίαση στην εταιρία «ΜΥΘΟΣ ΖΥΘΟΠΟΙΪΑ Α.Ε.» καθώς και στη μη εμπιστευτική εκδοχή των όποιων απαντήσεων, η προθεσμία κατάθεσης των οποίων έληγε την 17.4.
  7. Εν συνεχεία, προσήλθε και εξετάστηκε ενόρκως ο νομίμως κλητευθείς από την Επιτροπή Ανταγωνισμού κατά το άρθρο 23 παρ. 1 του Κανονισμού Λειτουργίας και Διαχείρισής της, [...] , νόμιμος εκπρόσωπος της εταιρίας με την επωνυμία «[...] » και ακολούθως ξεκίνησε η εξέταση του προτεινόμενου από την εταιρία «ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΖΥΘΟΠΟΙΪΑ Α.Ε.» μάρτυρα, [...] , Οι κο ν ο μο λ ό γο υ - Τ εχ νι κού Σ υ μβ ο ύλ ο υ . Η συζήτηση συνεχίστηκε την 15.04.2014, ημέρα Τρίτη και ώρα 9:30, οπότε ολοκληρώθηκε η κατάθεση του [...] , Τεχνικού Συμβούλου της εταιρίας «ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΖΥΘΟΠΟΙΪΑ Α.Ε.». Στη συνεδρίαση συμμετείχε η υπό την ιδιότητα τρίτου εταιρία «ΖΥΘΟΠΟΙΪΑ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ Α.Ε.» (για την εταιρία παραστάθηκε ο νόμιμος εκπρόσωπός της Δημήτριος Πολιτόπουλος, Διευθύνων Σύμβουλος μετά του πληρεξουσίου δικηγόρου της, Γρηγορίου Πελεκάνου). Κατά την είσοδό τους στην αίθουσα, ο Πρόεδρος ανακοίνωσε την από 14.4.2014 απόφαση της Επιτροπής επί του υπ’ αριθ. πρωτ. ημετ. 92/31.3.2014 αιτήματος της εταιρίας. Στη συνέχεια, η εταιρία «ΖΥΘΟΠΟΙΪΑ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ Α.Ε.» ανέπτυξε τις απόψεις της και ύστερα αποχώρησε. Ακολούθησαν οι αγορεύσεις των πληρεξούσιων δικηγόρων της εταιρίας «ΜΥΘΟΣ ΖΥΘΟΠΟΙΪΑ Α.Ε.» και κατόπιν της εταιρίας «ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΖΥΘΟΠΟΙΪΑ Α.Ε.». Μετά την ολοκλήρωση της ακροαματικής διαδικασίας, τα ενδιαφερόμενα μέρη ζήτησαν, και ο Πρόεδρος χορήγησε, προθεσμία πέντε

(5)εργάσιμων ημερών από την παράδοση των απομαγνητοφωνημένων πρακτικών στα μέρη, προκειμένου αυτά να υποβάλουν τα συμπληρωματικά υπομνήματά τους. Κατόπιν, η Επιτροπή σε μυστική διάσκεψη και μετά από διαλογική συζήτηση με τη συμμετοχή της Εισηγήτριας, Βικτωρίας Μερτικοπούλου, η οποία δεν έλαβε μέρος στη ψηφοφορία, αποφάσισε ομοφώνως να ζητήσει από την εταιρία «ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΖΥΘΟΠΟΙΪΑ Α.Ε.» στο πλαίσιο του άρθρου 22 παρ. 6 του Κανονισμού Λειτουργίας και Διαχείρισης της Ε.Α. την προσκόμιση στοιχείων επί συγκεκριμένων θεμάτων και παράλληλα εξουσιοδότησε τον Πρόεδρο να ορίζει τις προθεσμίες κατάθεσης των στοιχείων. Η εταιρία προσκόμισε τα ζητούμενα στοιχεία εντός της ορισθείσας προθεσμίας, ήτοι την 06.06.2014. Τα απομαγνητοφωνημένα πρακτικά παραδόθηκαν από τη Γραμματεία της Επιτροπής στα μέρη και την υπό την ιδιότητα τρίτου εταιρία την 10.06.2014 και τα μέρη και η υπό την ιδιότητα τρίτου εταιρία κατέθεσαν τα τελικά υπομνήματά τους, εντός της προσδιορισθείσας αυτής προθεσμίας, ήτοι την 18.06.2014. Στη συνέχεια η Επιτροπή συνήλθε σε διάσκεψη με την ίδια σύνθεση στην ως άνω αίθουσα συνεδριάσεων του 1ου ορόφου των Γραφείων της, τη 17η Ιουλίου 2014 (ημέρα Πέμπτη και ώρα 11:00), τη 18η Ιουλίου 2014 (ημέρα Παρασκευή και ώρα 17:00) και τη 19η Σεπτεμβρίου 2014 (ημέρα Παρασκευή και ώρα 10:20), οπότε και ολοκληρώθηκε η διάσκεψη, με τη συμμετοχή της Εισηγήτριας, Βικτωρίας Μερτικοπούλου, η οποία δεν έλαβε μέρος στη ψηφοφορία. 8 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Η Επιτροπή, αφού έλαβε υπόψη όλα τα στοιχεία του φακέλου της κρινόμενης υπόθεσης, την υπ΄ αριθ. πρωτ. 9704/11.12.2013 Έκθεση, τις ενστάσεις και τις απόψεις που διατύπωσαν εγγράφως και προφορικώς τα ενδιαφερόμενα μέρη κατά τη συζήτηση της υπόθεσης και με τα υπομνήματα που υπέβαλαν (αρχικά και συμπληρωματικά), τα όσα κατέθεσαν οι μάρτυρες κατά την ακροαματική διαδικασία, τα συμπληρωματικά στοιχεία που προσκομίσθηκαν και τα οποία είχαν ζητηθεί βάσει του άρθρου 22 παρ. 6 του Κανονισμού Λειτουργίας και Διαχείρισης της Ε.Α. και το ισχύον νομικό πλαίσιο, ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΩΣ ΑΚΟΛΟΥΘΩΣ: 9 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Ι. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ............................................................................................................................................................. 18 Ι.1. Σύντομο ιστορικό της διαδικασίας ................................................................................................................. 18 Ι.2. Η Καταγγελία της Μύθος Ζυθοποιία Α.Ε. .......................................................................................................... 18 Ι.3. Επί της συνεκδίκασης της Καταγγελίας της Μύθος Ζυθοποιία και της αυτεπάγγελτης έρευνας της Ε.Α. στην αγορά του ζύθου....................................................................................................................................................... 19 II. ΕΜΠΛΕΚΟΜΕΝΑ ΜΕΡΗ ..................................................................................................................................... 21 Η καθ’ ης Αθηναϊκή Ζυθοποιία Α.Ε. ........................................................................................................................ 21 Η καταγγέλλουσα Μύθος Ζυθοποιία Α.Ε. ................................................................................................................ 22 ΙΙΙ. ΥΠΟΒΛΗΘΕΙΣΕΣ ΕΝΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΪΚΗΣ ΖΥΘΟΠΟΙΙΑΣ ............................................................. 23 A. Έλλειψη κατά χρόνο αρμοδιότητος για έκδοση απόφασης εις βάρος της ΑΖ, άλλως «παραγραφή» του δικαιώματος της Ε.Α. και υπέρβαση εύλογης διάρκειας της διοικητικής διαδικασίας/ Ένσταση παραβίασης δικαιώματος προς άμεση λήψη αντιγράφων των καταγγελιών ................................................................................. 23 B. Δικαίωμα συμμετοχής της «Μύθος Ζυθοποιία ΑΕ» ως καταγγέλλουσας στην ενώπιον της Ε.Α. διαδικασία ........ 34 Γ. Ένσταση ΑΖ περί προσβολής των δικαιωμάτων άμυνας της ΑΖ / Προσβολής του δικαιώματος πρόσβασης στο φάκελο και παραβίασης ουσιώδους τύπου της διαδικασίας ...................................................................................... 36 Υπομνήματα και συμμετοχή ως τρίτου της Ζυθοποιία Μακεδονίας Θράκης Α.Ε. ..................................................... 45 Τα Υπομνήματα της Ζυθοποιίας Μακεδονίας Θράκης Α.Ε. κατά την προδικασία ................................................... 45 Παρέμβαση της Ζυθοποιίας Μακεδονίας Θράκης με την ιδιότητα του τρίτου και υπομνήματα και λοιπές υποβολές και αιτήματα της Ζυθοποιίας Μακεδονίας Θράκης κατά τη διάρκεια και μετά το τέλος της ακροαματικής διαδικασίας .............................................................................................................................................................. 46 Δ. Ένσταση της Αθηναϊκής Ζυθοποιίας σε σχέση με τη συμμετοχή ως τρίτου της Ζυθοποιίας Μακεδονίας Θράκης στη διαδικασία ......................................................................................................................................................... 47 Διαδικαστικής φύσης αιτήματα Ζυθοποιίας Μακεδονίας Θράκης ............................................................................ 52 Ειδικώς το αίτημα της Ζυθοποιίας Μακεδονίας Θράκης για πρόσβαση στον φάκελο .............................................. 55 Αίτημα της Ζυθοποιίας Μακεδονίας Θράκης ως τρίτου σχετικό με αιτίασή της περί κακόπιστης άσκησης ένδικων μέσων από την Αθηναϊκή Ζυθοποιία ........................................................................................................................ 57 Αίτημα της Ζυθοποιίας Μακεδονίας Θράκης για καταλογισμό σε μητρική ............................................................... 59 IV. ΟΙ ΒΑΣΙΚΕΣ ΘΕΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΑΤΑΓΓΕΛΛΟΥΣΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΑΤΑΓΓΕΛΛΟΜΕΝΗΣ ΚΑΙ ΑΠΟΨΕΙΣ ΤΩΝ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΩΝ ...................................................................................................................................................... 61 Αντικείμενο της καταγγελίας της εταιρίας Μύθος Ζυθοποιία.................................................................................... 61 Οι βασικές θέσεις της καθ’ ης .................................................................................................................................. 62 Άποψη της […] ........................................................................................................................................................ 64 10 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Άποψη της Ζυθοποιίας Μακεδονίας Θράκης ........................................................................................................... 64 Απόψεις λοιπών ανταγωνιστών ................................................................................................................................ 65 V. ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ ΚΑΙ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ............................................................................... 67 V.1 Προσφορά στον κλάδο της ζυθοποιίας .............................................................................................................. 67 V.1.1. Εισαγωγικά .................................................................................................................................................................67 V.1.2 Παρουσίαση επιχειρήσεων του κλάδου .......................................................................................................................68 V.1.3 Δίκτυα Διανομής ..........................................................................................................................................................69 V.1.4 Διαφημιστική δαπάνη μπίρας.......................................................................................................................................72 V.2 Ζήτηση στον κλάδο της ζυθοποιίας .................................................................................................................... 72 V.2.1 Χαρακτηριστικά και παράγοντες που επηρεάζουν τη ζήτηση ....................................................................................72 V.3 Σχετικές αγορές ................................................................................................................................................. 73 V.3.1 Εισαγωγικά ..................................................................................................................................................................74 V.3.2 Σχετική αγορά προϊόντος στην κρινόμενη υπόθεση ....................................................................................................74 V.3.3. Σχετική γεωγραφική αγορά .........................................................................................................................................96 V.4. Δομή και μερίδια αγοράς .................................................................................................................................. 97 V.4.1. Εγχώρια αγορά μπίρας ................................................................................................................................................97 V.4.2. Αγορά επιτόπιας κατανάλωσης μπίρας .....................................................................................................................102 V.4.3. Αγορά μελλοντικής κατανάλωσης μπίρας ................................................................................................................104 V.4.4. Χονδρεμπορική βαθμίδα διανομής ...........................................................................................................................106 V.4.5. Δομή αγοράς ζύθου ...................................................................................................................................................107 V.5. Ανταγωνιστικές συνθήκες – Εμπόδια εισόδου ................................................................................................ 108 V.5.1. Νομικά εμπόδια εισόδου ...........................................................................................................................................108 V.5.2. Πραγματικά εμπόδια εισόδου ...................................................................................................................................110 V.5.2.1. Διαφημιστική δαπάνη .......................................................................................................................................110 V.5.2.2. Δίκτυο Διανομής ...............................................................................................................................................112 VI. ΕΦΑΡΜΟΣΤΕΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ (Ν. 703/1977 ΚΑΙ N. 3959/2011) ...................................................................... 115 Κατάχρηση δεσπόζουσας θέσης ............................................................................................................................. 115 Γενικό Πλαίσιο ...................................................................................................................................................... 115 VII. ΕΠΗΡΕΑΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΝΔΟΚΟΙΝΟΤΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ ΚΑΙ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 102 ΣΛΕΕ .................................................................................................................................................. 120 VIII. ΑΠΟΔΕΙΚΤΙΚΑ ΜΕΣΑ ................................................................................................................................. 123 IX. Η ΔΕΣΠΟΖΟΥΣΑ ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΪΚΗΣ ΖΥΘΟΠΟΙΙΑΣ .......................................................................... 127 Άποψη της καθ’ ης σχετικά με την κατοχή δεσπόζουσας θέσης .............................................................................. 127 Η άποψη της καταγγέλλουσας ΜΥΘΟΣ.................................................................................................................. 135 Η εκτίμηση της Επιτροπής ..................................................................................................................................... 136 X. ΕΡΕΥΝΑ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ ΤΗΣ ΑΖ ......................... 145 ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ ΑΖ ................................................................................................................... 146 11 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ΧΙ. ΕΝΙΑΙΟΣ ΚΑΙ ΔΙΑΡΚΗΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑΣ ΤΗΣ ΠΑΡΑΒΑΣΗΣ ....................................................................... 147 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α .............................................................................................................................................................. 150 ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΪΚΗΣ ΖΥΘΟΠΟΙΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΕΠΙΤΟΠΙΑΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ......................................................................................................................................................... 150 1. ΡΗΤΡΕΣ ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΕ ΑΛΥΣΙΔΕΣ ΜΑΖΙΚΗΣ ΕΣΤΙΑΣΗΣ («KEY ACCOUNTS») ............... 154 [...........]................................................................................................................................................................. 167 [.........]................................................................................................................................................................... 174 [.........]................................................................................................................................................................... 178 [.........]................................................................................................................................................................... 182 [.........]................................................................................................................................................................... 182 [.........]................................................................................................................................................................... 183 [.........] και [………] .............................................................................................................................................. 184 [………] ................................................................................................................................................................. 186 [………] ................................................................................................................................................................. 187 «[………]» και [………] ........................................................................................................................................ 189 «[………]» ............................................................................................................................................................. 190 Ξενοδοχεία ............................................................................................................................................................ 190 Σημασία των key accounts ως διαύλου διανομής και συνολικές παρατηρήσεις για τα key accounts ...................... 199 2. ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΠΑΡΟΧΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΘ’ ΗΣ ΣΤΙΣ ΑΛΥΣΙΔΕΣ ΜΑΖΙΚΗΣ ΕΣΤΙΑΣΗΣ («KEY ACCOUNTS») ................................................................................................................................................................................... 202 2.α. Προκαταβολική χορήγηση αμοιβών ως ποσοστό επί της προβλεπόμενης αξίας αγορών του πελάτη .............. 202 «[………]» και «[………]» .................................................................................................................................... 205 «[………]» ............................................................................................................................................................. 206 «............................................................................................................................................................................. 207 «[………]» ............................................................................................................................................................. 207 «[………]» ............................................................................................................................................................. 207 Συμπεράσματα σε σχέση με τη χορήγηση αμοιβών ως ποσοστό επί της προβλεπόμενης αξίας αγορών του πελάτη που καλύπτει το σύνολο των αναγκών του .................................................................................................................... 208 2.β. Χορήγηση αμοιβών ως ποσοστό επί της αξίας αγορών για «προωθητικές ενέργειες» ..................................... 213 [………] ................................................................................................................................................................. 213 [………] ................................................................................................................................................................. 214 2.γ. Χορήγηση από την Αθηναϊκή Ζυθοποιία επιπλέον εκπτώσεων με πιστωτικό σημείωμα επί της πραγματοποιηθείσας αξίας πωλήσεων του πελάτη ................................................................................................. 216 […] ........................................................................................................................................................................ 216 «[…]» .................................................................................................................................................................... 216 […] ........................................................................................................................................................................ 216 12 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ «[…]» .................................................................................................................................................................... 216 […] ........................................................................................................................................................................ 217 Ξενοδοχεία «[…]» ................................................................................................................................................. 217 3. Επί των απόψεων της ΑΖ για την αγορά επιτόπιας κατανάλωσης ...................................................................... 217 Ειδικότερα επί των απόψεων της καθ’ ης για τις εκπτώσεις αποκλειστικότητας και την επικαλούμενη ανάγκη απόδειξης των αντιανταγωνιστικών αποτελεσμάτων.............................................................................................. 229 Συμπεράσματα ....................................................................................................................................................... 235 3. ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟΥ ΤΗΣ ΑΖ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΠΩΛΗΣΕΩΝ […] ............................................................................................................................................................................. 236 Τα στοιχεία των μεθόδων […] ............................................................................................................................... 237 Εφαρμογή στην πράξη............................................................................................................................................ 238 […] ........................................................................................................................................................................ 239 […] ........................................................................................................................................................................ 241 […] ........................................................................................................................................................................ 243 […] ........................................................................................................................................................................ 243 [………] ................................................................................................................................................................. 244 Αξιολόγηση των απόψεων της καθ’ ης ................................................................................................................... 245 4. ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΤΗΣ ΚΑΘ’ ΗΣ ΣΕ ΤΕΛΙΚΑ ΣΗΜΕΙΑ ΕΠΙΤΟΠΙΑΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ...................................... 254 Αναφορές της Μύθος Ζυθοποιίας για εκπτώσεις και παροχές της ΑΖ υπό τον όρο της αποκλειστικότητας και για στοχευμένες παροχές προς εκτοπισμό ανταγωνιστών ............................................................................................. 255 Αποκλειστικότητα σε άλλα τελικά σημεία επιτόπιας κατανάλωσης (εστιατόρια, καταστήματα ψυχαγωγίας και διασκέδασης, καφετέριες - μπαρ) ........................................................................................................................... 257 ΕΠΙΒΟΛΗ ΟΡΩΝ ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΕ ΤΕΛΙΚΑ ΣΗΜΕΙΑ ΠΩΛΗΣΗΣ ................................................ 260 Όμιλος καταστημάτων […] .................................................................................................................................... 260 Όμιλος καταστημάτων εστίασης και διασκέδασης στις περιοχές […]. .................................................................... 265 Περιπτώσεις αναφοράς συμφωνίας αποκλειστικότητας από τα λιανικά σημεία ..................................................... 268 «[…]» καφετέρια – εστιατόριο στ[…], ιδιοκτησίας της επιχείρησης «[…]»........................................................... 269 «[…]» καφετέρια στ[…] ιδιοκτησίας του […] ....................................................................................................... 269 […], αναψυκτήριο – καφετέρια στη […] ιδιοκτησίας της […] ............................................................................... 270 […] καφετέρια – μπαρ στο […] ιδιοκτησίας της επιχείρησης «[…]» ..................................................................... 271 Άλλες περιπτώσεις αποκλειστικότητας ................................................................................................................... 271 […] καφετέρια στο […] ιδιοκτησίας της «[…]» .................................................................................................... 272 Αποκλειστικά σημεία με υπερβολικές παροχές ....................................................................................................... 273 Αναφορές των ανταγωνιστριών.............................................................................................................................. 275 Καταστήματα «[…]», «[…]» και «[…]» στο […] .................................................................................................. 276 […] καφετέρια – μπαρ στην Αθήνα ιδιοκτησίας τ[…]. ........................................................................................... 278 […] εστιατόριο στ[…] ιδιοκτησίας […] ................................................................................................................. 281 13 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ […] μπαρ στ[…] .................................................................................................................................................... 281 […] κέντρο διασκεδάσεως στην Αθήνα .................................................................................................................. 281 […] εστιατόριο στ[…] ιδιοκτησίας […] ................................................................................................................. 282 […] εστιατόριο στ[…] της […] .............................................................................................................................. 283 Αναφορές της ......................................................................................................................................................... 284 […] καφετέρια-μπαρ στη Θεσσαλονίκη ιδιοκτησίας της […] ................................................................................. 286 […] μπαρ στην Αθήνα ιδιοκτησίας […] ................................................................................................................. 286 «[…]» και «[…]» μπαρ στ[…] .............................................................................................................................. 286 «[…]» μπαρ στη Θεσσαλονίκη ιδιοκτησίας της «[…]» .......................................................................................... 286 «[…]» μπαρ στην […] ιδιοκτησίας της «[…]» ....................................................................................................... 287 «[…]» μπαρ στο […]ιδιοκτησίας […] ................................................................................................................... 287 Λοιπά σημεία ......................................................................................................................................................... 287 «[…]» καφετέρια-μπαρ στη Θεσσαλονίκη ιδιοκτησίας […] ................................................................................... 288 «[…]» μπαρ στη Θεσσαλονίκη ιδιοκτησίας της «[…]» .......................................................................................... 289 Αναφορές της […] ................................................................................................................................................. 289 Άλλες αναφορές από ανταγωνίστριες επιχειρήσεις ................................................................................................. 290 «............................................................................................................................................................................. 290 Όμιλος καταστημάτων εστίασης και διασκέδασης «[…]», «[…]», «[…]» και «[…]» στ[…] ιδιοκτησίας της «[…]» ............................................................................................................................................................................... 290 «[…]» μπαρ στον […] ιδιοκτησίας […] ................................................................................................................. 292 Κατάστημα ταχείας εστίασης στην Θεσσαλονίκη ιδιοκτησίας […] ......................................................................... 292 «[…]» καφετέρια στα […] ιδιοκτησίας «[…]» ...................................................................................................... 293 «[…]» καφετέρια – μπαρ στα […] ιδιοκτησίας της «[…]» .................................................................................... 294 «[…]» εστιατόριο στα […] ιδιοκτησίας «[…]» ...................................................................................................... 294 «[…]» καφετέρια στην Αθήνα ιδιοκτησίας της […] στην Αθήνα ............................................................................ 295 «[…]» καφετέρια στην […] ιδιοκτησίας […] ......................................................................................................... 297 «[…] μπαρ - […] στη Θεσσαλονίκη ιδιοκτησίας […] ............................................................................................ 297 Περαιτέρω αναφορές από ανταγωνίστριες για πρακτικές αποκλεισμού σε τελικά σημεία ....................................... 300 […] ιδιοκτησίας […] ............................................................................................................................................. 313 Ψητοπωλείο στο […] ............................................................................................................................................. 313 Περίπτωση καταστημάτων «[…]» ......................................................................................................................... 314 […] ........................................................................................................................................................................ 316 «[…]» εστιατόριο στην Αθήνα ............................................................................................................................... 317 «[…]» εστιατόριο στην Αθήνα ............................................................................................................................... 318 «[…]» εστιατόριο στην Αθήνα ............................................................................................................................... 318 «[…]» εστιατόριο – καφετέρια - μπαρ στη Θεσσαλονίκη ....................................................................................... 319 «[…]» καφετέρια στη Θεσσαλονίκη ιδιοκτησίας της «[…]» .................................................................................. 319 14 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ «[…]» ψητοπωλείο στη Θεσσαλονίκη .................................................................................................................... 319 […] ........................................................................................................................................................................ 319 Εστιατόριο […]στο […] ......................................................................................................................................... 320 […] στο […] .......................................................................................................................................................... 320 Η άποψη της καθ’ ης ............................................................................................................................................. 323 Περιστατικά στόχευσης και επιδίωξης εκτοπισμού ανταγωνιστών μέσω δελεαστικών παροχών εκ μέρους της καθ’ ης ........................................................................................................................................................................... 327 Εστιατόριο στο […] ιδιοκτησίας της επιχείρησης […] ........................................................................................... 329 «[…]» καφετέρια-μπαρ στο […] ιδιοκτησίας της «[…]» ....................................................................................... 329 Εστιατόριο στη […] ιδιοκτησίας […]..................................................................................................................... 329 «[…]» εστιατόριο στη […] ιδιοκτησίας της […] .................................................................................................... 329 «[…]» καφετέρια – μπαρ στην […] ιδιοκτησίας […] ............................................................................................. 330 Επιβολή από την Αθηναϊκή Ζυθοποιία της διακοπής υφιστάμενων σχέσεων συνεργασίας των τελικών σημείων με ανταγωνίστριες επιχειρήσεις .................................................................................................................................. 331 «[…]» εστιατόριο – μπαρ […] ιδιοκτησίας […] .................................................................................................... 331 «[…]» εστιατόριο – μπαρ στη […] ιδιοκτησίας της […] ........................................................................................ 331 «[…]» μπαρ στη […] ιδιοκτησίας […] .................................................................................................................. 331 […]ιδιοκτησίας του […] ........................................................................................................................................ 332 «[…]» καφετέρια στη […] ιδιοκτησίας […] .......................................................................................................... 332 «[…]» καφετέρια στην […] ιδιοκτησίας της «[…]» ............................................................................................... 332 «[…]» μπαρ στη […]ιδιοκτησίας του […] ............................................................................................................. 333 «[…]» καταστήματα στην […] ............................................................................................................................... 333 «[…]» εστιατόριο στο […] .................................................................................................................................... 334 «[…]» εστιατόριο στη […] ιδιοκτησίας της «[…]» ................................................................................................ 334 Επιβολή στόχων στους πελάτες και συνδεόμενες με αυτούς παροχές ..................................................................... 335 Απειλές και τιμωρητική συμπεριφορά σε περίπτωση συνεργασίας με ανταγωνιστικό προμηθευτή .......................... 335 «[…]» εστιατόριο στ[…] ιδιοκτησίας […] ............................................................................................................. 336 «[…]» εστιατόριο στ[…] ιδιοκτησίας […] ............................................................................................................. 336 «[…]» εστιατόριο στ[…] ιδιοκτησίας της «[…]» ................................................................................................... 336 «[…]» στ […] ........................................................................................................................................................ 337 «[…]», καφετέρια ιδιοκτησίας […] ....................................................................................................................... 337 Συνολικές παρατηρήσεις για τα μικρά σημεία επιτόπιας κατανάλωσης .................................................................. 338 Επί των απόψεων της καθ’ ης................................................................................................................................ 339 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β .............................................................................................................................................................. 355 ΕΠΙΒΟΛΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΖΥΘΟΠΟΙΙΑ ΟΡΟΥ ΓΙΑ ΕΠΙΤΕΥΞΗ ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΜΕΡΙΔΙΟΥ ΡΑΦΙΟΥ ΜΕ ΑΝΤΑΛΛΑΓΜΑ ΤΗ ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΕΚΠΤΩΣΗΣ ΠΙΣΤΕΩΣ ΣΤΑ ΣΟΥΠΕΡ ΜΑΡΚΕΤ ............ 355 15 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ .............................................................................................................................................................. 368 ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΪΚΗΣ ΖΥΘΟΠΟΙΙΑΣ ΣΤΗ ΧΟΝΔΡΕΜΠΟΡΙΚΗ ΒΑΘΜΙΔΑ ΔΙΑΝΟΜΗΣ ....... 368 1. ΕΠΙΒΟΛΗ ΟΡΩΝ ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑΣ / ΔΙΑΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΤΑΧΕΙΡΙΣΗ ΧΟΝΔΡΕΜΠΟΡΩΝ ................ 368 1.1. Ευνοϊκότερη μεταχείριση (προώθηση συνεργασιών με τελικά σημεία, ανάθεση τριγωνικών πωλήσεων, υψηλότερες παροχές, ευνοϊκότερη πιστωτική πολιτική) ως ανταλλαγμα της αποκλειστικότητας ή του αποκλεισμού ανταγωνιστικών προϊόντων ................................................................................................................................... 369 1.1.1 Προώθηση συνεργασιών με τελικά σημεία ................................................................................................................369 1.1.2. Ανάθεση τριγωνικών πωλήσεων στη χονδρεμπορική επιχείρηση ως κίνητρο για τον περιορισμό της διακίνησης ανταγωνιστικών σημάτων – .................................................................................................................................................372 Διακοπή ή μείωση συνεργασιών από την ΑΖ σε περιπτώσεις διακίνησης ανταγωνιστικών σημάτων από χονδρεμπόρους 372 1.1.3 Διακριτική μεταχείριση - Υψηλότερες παροχές..........................................................................................................377 1.1.4 Διακριτική πιστωτική μεταχείριση χονδρεμπόρων .....................................................................................................379 1.1.4.1. Πλαίσιο πιστωτικής πολιτικής ...........................................................................................................................379 1.1.4.2 Αποκλίσεις από τη γενική πιστωτική πολιτική ...................................................................................................380 α) Αποκλίσεις στις ημέρες πίστωσης που συνδέονται με τη χρονική περίοδο και με την ανατίμηση των προϊόντων ζύθου ως κίνητρο αύξησης των αγορών – αποθεματοποίησης ......................................................................................................381 Άλλα στοιχεία σχετικά με αποκλίσεις και κίνητρα με σκοπό τη δημιουργία υψηλών αποθεμάτων ή την κάλυψη της δυναμικότητας των χονδρεμπορικών επιχειρήσεων με προϊόντα της καθ’ ης (aποθεματοποίηση) ......................... 386 β) Αποκλίσεις από την πιστωτική πολιτική ως μορφή κινήτρου για την επίτευξη συγκεκριμένων στόχων ........................388 γ) Άλλες περιπτώσεις αποκλίσεων ως ανταμοιβή για την επιβολή αποκλειστικότητας ......................................................389 δ) Μείωση περιθωρίου πίστωσης και εν γένει πιέσεις και τιμωρητική συμπεριφορά σε περιπτώσεις διακίνησης ανταγωνιστικών προϊόντων εκ μέρους του πελάτη - χονδρεμπορικής επιχείρησης .............................................................390 Αναφορές εκ μέρους ανταγωνιστριών εταιριών ..................................................................................................................390 Αναφορές της Ζυθοποιίας Μακεδονίας Θράκης ..................................................................................................................392 Αναφορές εκπροσώπων χονδρεμπορικών επιχειρήσεων .....................................................................................................393
  1. i)Περίπτωση της εταιρίας […] ....................................................................................................................................393
  2. ii)Περίπτωση της […] .........................................................................................................................................................393 iii) Περίπτωση της εταιρίας «[…]» ......................................................................................................................................395
  3. v)Περίπτωση της «[…]» .....................................................................................................................................................397 Εξασφάλιση συναλλαγών ....................................................................................................................................................404 α) Πιστωτικό όριο αγορών (πλαφόν) ...................................................................................................................................404 β) Εμπράγματες ασφάλειες (προσημειώσεις ακινήτων) σε βάρος ακινήτων ιδιοκτησίας χονδρεμπόρων ως τρόπος δέσμευσης των πελατών της ΑΖ ..........................................................................................................................................405 1.2. Άμεση ή έμμεση επιβολή εκπτώσεων στόχων πωλήσεων ................................................................................ 409 1.3. ΑΠΕΙΛΕΣ ΚΑΙ ΤΙΜΩΡΗΤΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΕΚ ΜΕΡΟΥΣ ΤΗΣ ΔΕΣΠΟΖΟΥΣΑΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ ΣΕ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΧΟΝΔΡΕΜΠΟΡΟΥ ΜΕ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΗ ........................................................................................................................ 413 16 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1.3.1. Πιέσεις για περιορισμό ανταγωνιστικών σημάτων μέσω παροχής ανταλλαγμάτων ............................ 413 α) Προτάσεις χρηματικών παροχών για διακοπή διακίνησης ανταγωνιστικών σημάτων ....................................................413 1.4. Άλλες πιέσεις εκ μέρους της Αθηναϊκής Ζυθοποιίας για περιορισμό ανταγωνιστικών σημάτων .................................417 α) Αναφορές από εκπροσώπους επιχειρήσεων ...............................................................................................................418 β) Αναφορές ανταγωνιστών ................................................................................................................................... 425 1.4. Άλλες αναφορές .............................................................................................................................................. 429 1.5. Εμπορική πολιτική .......................................................................................................................................... 431 1.5.1. Εκπτώσεις ..................................................................................................................................................................431 1.5.1.1. Έκπτωση […] .........................................................................................................................................................432 1.5.1.2. Έκπτωση […] ....................................................................................................................................................433 1.5.2. Διαφημιστικές παροχές ..............................................................................................................................................433 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ: ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΔΙΑΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΤΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΟ ΧΟΝΔΡΕΜΠΟΡΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ ................................................................................................................... 435 2. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ ΤΗΣ ΑΖ ΣΤΟ ΧΟΝΔΡΕΜΠΟΡΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ ......................................... 436 2.1. Προνομιακοί όροι πίστωσης για αποθεματοποίηση με στόχο τον περιορισμό του εφοδιασμού από ανταγωνιστές και τον αποκλεισμό αυτών ..................................................................................................................................... 438 2.2. Διακριτική μεταχείριση - Μείωση πίστωσης και πιστωτικού ορίου (plafond) και χειροτέρευση συναλλακτικών όρων όταν διατίθενται ανταγωνιστικά προϊόντα στο κανάλι διανομής των χονδρεμπόρων - χρησιμοποίηση οικονομικών κινήτρων και αντικινήτρων για επαύξηση πελατειακής πίστης .......................................................... 445 2.3. Παροχή άλλων ανταλλαγμάτων για αποκλειστικότητα: πληρωμή χρηματικών ποσών για τη διακοπή διακίνησης ανταγωνιστικών σημάτων, τριγωνικές πωλήσεις και προώθηση συνεργασιών με τελικά σημεία ............................ 449 2.4. Πρακτική προσημειώσεων ακινήτων των πελατών, παροχής δανείου ή πάγιου εξοπλισμού και λοιπών κινήτρων ............................................................................................................................................................................... 455 3. ΑΠΟΨΕΙΣ ΤΗΣ ΚΑΘ’ ΗΣ ..................................................................................................................................... 459 ΤΕΛΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ................................................................................................................................. 476 ΕΠΙ ΤΩΝ ΕΠΙΒΑΛΛΟΜΕΝΩΝ ΚΥΡΩΣΕΩΝ - ΠΡΟΣΤΙΜΩΝ ............................................................................. 479 ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ - ΕΦΑΡΜΟΣΤΕΟ ΔΙΚΑΙΟ ....................................................................................................... 479 ΤΟ ΒΑΣΙΚΟ ΠΟΣΟ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΙΜΟΥ.................................................................................................................. 482 Η βάση για τον υπολογισμό του προστίμου ............................................................................................................ 482 Κριτήρια για τον καθορισμό του ύψους του προστίμου .......................................................................................... 485 Γεωγραφική έκταση (εμβέλεια) της παράβασης ..................................................................................................... 486 Προσδιορισμός ποσοστού 0% - 30% επί της αξίας πωλήσεων............................................................................... 488 ΕΠΙΒΑΡΥΝΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΕΛΑΦΡΥΝΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΣΤΑΣΕΙΣ ................................................................................... 490 ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΑΝΩΤΑΤΟΥ ΚΑΤΑ ΝΟΜΟ ΟΡΙΟΥ 10% ................................................................................ 491 17 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Ι. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ι.1. Σύντομο ιστορικό της διαδικασίας 1 Η υπό κρίση υπόθεση αφορά στην αυτεπάγγελτη έρευνα της Επιτροπής Ανταγωνισμού σχετικά με την εμπορική πολιτική της εταιρίας παραγωγής και εισαγωγής προϊόντων ζύθου, Αθηναϊκή Ζυθοποιία Α.Ε. (στο εξής και «Αθηναϊκή Ζυθοποιία» ή «καθ’ ης» ή «καταγγελλόμενη» ή «ΑΖ») και στην υπ’ αρ. πρωτ. 8461/29.12.2006 καταγγελία της εταιρίας παραγωγής και διάθεσης προϊόντων ζύθου Μύθος Ζυθοποιία Α.Ε. (στο εξής και «Μύθος Ζυθοποιία» ή «Καταγγέλλουσα» ή «Μύθος») για παράβαση του άρθρου 2 και 2α ν. 703/1977 όπως ίσχυε, για σωρεία πρακτικών κατάχρησης δεσπόζουσας θέσης, και ιδίως για επιβολή αποκλειστικότητας, εκπτώσεις στόχου, καταβολή ποσών για προσέγγιση των πελατών της καταγγέλλουσας, καταβολή ποσών για αποκλεισμό των ανταγωνιστών, ευνοϊκή αντιμετώπιση χονδρεμπόρων που κατ’ αποκλεισμό των ανταγωνιστών προωθούν τα προϊόντα της καταγγελλόμενης. Ι.2. Η Καταγγελία της Μύθος Ζυθοποιία Α.Ε. 2 Στις 29.12.2006 κατατέθηκε στην Επιτροπή Ανταγωνισμού η προαναφερθείσα υπ’ αριθ. πρωτ. 8461 καταγγελία της εταιρίας παραγωγής και διάθεσης προϊόντων ζύθου Μύθος Ζυθοποιία Α.Ε. κατά της Αθηναϊκής Ζυθοποιίας (στο εξής και «Καταγγελία»). Σύμφωνα με την Καταγγελία, η Αθηναϊκή Ζυθοποιία καταχράται τη δεσπόζουσα θέση την οποία κατέχει στην αγορά της μπίρας μέσω πρακτικών που στρεβλώνουν την αγορά, βλάπτουν τους ανταγωνιστές, τους πελάτες και τους καταναλωτές και καταλήγουν στην επιβολή διαφορετικών τιμών για ίδια προϊόντα για τον πελάτη, και ιδίως μέσω: α) της επιβολής στους πελάτες της αποκλειστικότητας με άμεσο τρόπο, αλλά και εμμέσως, μέσω της επιβολής στόχων στους πελάτες της που για να μπορέσουν να τους φθάσουν πρέπει να προμηθεύονται μόνο προϊόντα της καθ’ ης, β) εκπτώσεων πίστης / τζίρου και του καθορισμού στόχων πωλήσεων, γ) της καταβολής ποσών εφάπαξ ή με τη μορφή της αύξησης των προσφορών ή με τη μορφή της κάλυψης της αξίας ανταγωνιστικών προϊόντων της προς τους πελάτες για να αποσπάσει τον πελάτη από τον ανταγωνισμό (ιδίως όταν κάποιος πελάτης/συνεργάτης της βρίσκεται σε διαπραγματεύσεις με την Καταγγέλλουσα για την αγορά προϊόντων της ή την έναρξη στενότερης συνεργασίας με αυτήν, ενώ, κατά την καταγγέλλουσα, η πρακτική της καταγγελλόμενης εφαρμόζεται τόσο σε μεγάλους όσο και σε μικρούς πελάτες, με παροχές που προσαρμόζονται στη δυναμικότητα του κάθε σημείου με σκοπό τον αποκλεισμό της Μύθος Ζυθοποιία). Η Μύθος Ζυθοποιία περαιτέρω καταγγέλλει ότι η καθ’ ης προβαίνει σε πρακτικές εκφοβισμού των πελατών αποσκοπούσες στην αποκλειστικότητα, που συνίστανται σε ελάττωση των παροχών ή επιδείνωση των συναλλακτικών όρων και των όρων πίστωσης έναντι των συνεργαζόμενων με τη Μύθος Ζυθοποιία χονδρεμπορικών επιχειρήσεων, μέσω, ιδίως μειώσεων πιστωτικού ορίου και ημερών πίστωσης και επιβολής στον πελάτη πληρωμής τοις μετρητοίς, παύσης ή απειλής παύσης τριγωνικών πωλήσεων των προϊόντων της, ενόψει συνεργασίας πελάτη της με ανταγωνιστική επιχείρηση, καθώς και με διαφορετική πιστωτική μεταχείριση των χονδρεμπόρων εκείνων που, κατ’ αποκλεισμό των ανταγωνιστών της Αθηναϊκής Ζυθοποιίας προωθούν τα προϊόντα της τελευταίας. 3 Οι καταγγελλόμενες από τη Μύθος Ζυθοποιία πρακτικές και τα προσκομισθέντα από αυτή στοιχεία αφορούν, τόσο στο επίπεδο λιανικής – ρητή μνεία γίνεται σε περιπτώσεις πελατών του καναλιού key accounts και καταστημάτων επιτόπιας κατανάλωσης – όσο και στο επίπεδο χονδρικής, καλύπτουν δε 18 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ χρονικό διάστημα τουλάχιστον από το έτος 2003 εντεύθεν. 4 Δια της Καταγγελίας η Μύθος Ζυθοποιία ζητεί: (α) Να αναγνωριστεί η κατάχρηση της δεσπόζουσας θέσης της Αθηναϊκής Ζυθοποιίας. (β) Να επιβληθεί το κατά νόμο πρόστιμο στην Αθηναϊκή Ζυθοποιία για παράβαση του άρθρου 2 [και 2α2] του ν. 703/1977. (γ) Να απαγορευθεί στην Αθηναϊκή Ζυθοποιία η εφαρμογή στο μέλλον των πρακτικών και συμφωνιών που αναφέρονται στην καταγγελία. (δ) Να καταδικαστεί η Αθηναϊκή Ζυθοποιία να δηλώσει στους πελάτες της ότι δύνανται να προμηθεύονται προϊόντα και από τους λοιπούς προμηθευτές της αγοράς και ειδικότερα από την καταγγέλλουσα. (ε) Να απειληθεί πρόστιμο σε περίπτωση που η Αθηναϊκή Ζυθοποιία δεν σταματήσει τις πρακτικές που περιγράφονται στην καταγγελία. 5 Τέλος, η Μύθος Ζυθοποιία αιτήθηκε δια της Καταγγελίας την από κοινού εξέταση της εν λόγω Καταγγελίας με την αυτεπάγγελτη έρευνα της Ε.Α. στην αγορά ζύθου, για την εξυπηρέτηση της διαδικασίας και την οικονομία της διαφοράς3. Ι.3. Επί της συνεκδίκασης της Καταγγελίας της Μύθος Ζυθοποιία και της αυτεπάγγελτης έρευνας της Ε.Α. στην αγορά του ζύθου 6 Λόγω της ανάγκης συσχέτισης και αξιολόγησης όλων των συναφών στοιχείων στο πλαίσιο εξέτασης της λειτουργίας του ανταγωνισμού στην ελληνική αγορά ζύθου στις 18.02.2009 η Υπηρεσία ζήτησε από την Αθηναϊκή Ζυθοποιία έγκριση για τη λήψη υπόψη και χρησιμοποίηση των στοιχείων που συνελέγησαν κατά τη διάρκεια του αυτεπαγγέλτου ελέγχου στo πλαίσιο εξέτασης της Καταγγελίας. 7 Η Αθηναϊκή Ζυθοποιία αρνήθηκε να συναινέσει στην από κοινού εξέταση της αυτεπάγγελτης έρευνας και της Καταγγελίας της Μύθος Ζυθοποιία και στη χρήση στοιχείων της αυτεπάγγελτης έρευνας και στo πλαίσιο εξέτασης της Καταγγελίας4. Κατόπιν των ανωτέρω, στις 27.05.2009 η Γ.Δ.Α. αιτήθηκε5 στην Επιτροπή Ανταγωνισμού την από κοινού εξέταση των δυο φακέλων και τη συσχέτισης των στοιχείων τους, προκειμένου να συνταχθεί κοινή Εισήγηση, να χρησιμοποιηθεί το σύνολο του συλλεχθέντος στο πλαίσιο και των δυο ανωτέρω υποθέσεων αποδεικτικού υλικού και να εκδοθεί ενιαία 2 Η αναφορά σε παράβαση του άρθρου 2α του ν. 703/1977 στον τίτλο και στο αιτητικό της καταγγελίας δεν μπορεί να ληφθεί υπ’ όψιν, δεδομένου ιδίως ότι αιτίαση περί παραβίασης του άρθρου 2α του ν. 703/1977 από την Αθηναϊκή Ζυθοποιία Α.Ε. δεν προκύπτει από το σώμα της καταγγελίας. 3 Η Αθηναϊκή Ζυθοποιία έλαβε αντίγραφο της Καταγγελίας την 20.11.2008. 4 Η Αθηναϊκή Ζυθοποιία στο υπ’ αρ. πρωτ. 2133/11.03.2009 έγγραφό της, ανέφερε ως αιτιολογία για την άρνησή της ότι το, [...] . 5 Σύμφωνα με το άρθρο 18 του Κανονισμού Λειτουργίας και Διαχείρισης της Επιτροπής Ανταγωνισμού (εφεξής και ΚΛΔΕΑ), όπως ίσχυε, κατά το οποίο: «Η Επιτροπή μπορεί κατόπιν αιτήματος της Γενικής Διεύθυνσης Ανταγωνισμού ή των μερών να διατάξει την από κοινού εξέταση ή το χωρισμό υποθέσεων που πρόκειται να εισαχθούν ή εκκρεμούν ενώπιόν της». 19 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ απόφαση της Επιτροπής Ανταγωνισμού6. Διαδικαστικά η σκοπιμότητα συσχέτισης των ευρημάτων της αυτεπάγγελτης έρευνας με τα στοιχεία της καταγγελίας προέκυπτε λόγω του κοινού τους αντικειμένου και της σύμπτωσης των εξεταζόμενων αιτιάσεων, και για λόγους αποτελεσματικότερης άσκησης των αρμοδιοτήτων καθώς η συνεξέταση των ανωτέρω δυο υποθέσεων θα επέτρεπε την ασφαλή και εις βάθος διάγνωση των προβλημάτων της εν λόγω αγοράς και τη συνολική αντιμετώπιση των αναφυόμενων προβλημάτων καθώς και για λόγους οικονομίας της διαδικασίας και εξοικονόμησης διοικητικών πόρων. Η Ολομέλεια της Επιτροπής Ανταγωνισμού αποφάσισε κατά την 1608η Συνεδρίαση της 09.07.2009 την από κοινού εξέταση της Καταγγελίας και της αυτεπάγγελτης έρευνας, συνεπώς τα στοιχεία της καταγγελίας συσχετίσθηκαν με τα ευρήματα της προηγούμενης αυτεπάγγελτης έρευνας και ενώθηκαν οι δυο φάκελοι. Κατά της απόφασης αυτής η Αθηναϊκή Ζυθοποιία κατέθεσε στις 28.09.2009 προσφυγή και αίτηση αναστολής στο Διοικητικό Εφετείο Αθηνών (εφεξής και «ΔΕφΑθ»). Επί της αιτήσεως αναστολής εκδόθηκε στις 30.10.2009 η υπ’ αριθ. 96/2009 απόφαση της Προέδρου του Διοικητικού Εφετείου Αθηνών, με την οποία αποφασίστηκε να ανασταλεί η εκτέλεση της ως άνω προσβαλλόμενης απόφασης της Επιτροπής Ανταγωνισμού, μέχρι την έκδοση οριστικής απόφασης επί της προσφυγής7. Στη συνέχεια, εκδόθηκε στις 13.10.2010 η απόφαση του 15ου Τριμελούς Τμήματος του ως άνω Δικαστηρίου υπ’ αριθ. 2274/2010, με την οποία απερρίφθη η προσφυγή της Αθηναϊκής Ζυθοποιίας ως απαράδεκτη. Το Δικαστήριο, μεταξύ άλλων, έκρινε ότι δεν προέκυψε ότι η προσβαλλόμενη απόφαση της Επιτροπής Ανταγωνισμού αναπτύσσει δεσμευτικά αποτελέσματα ικανά να επηρεάσουν τα συμφέροντα της προσφεύγουσας Αθηναϊκής Ζυθοποιίας μεταβάλλοντας κατά τρόπο σαφή τη νομική της θέση και, επομένως, πρόκειται για πράξη μη εκτελεστή, η οποία προσβάλλεται απαραδέκτως. 8 Κατά της απόφασης 2274/2010 του 15ου Τριμελούς Τμήματος του ΔΕφΑθ η Αθηναϊκή Ζυθοποιία άσκησε στις 29.12.2010 αίτηση αναιρέσεως ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας («ΣτΕ») και αίτηση αναστολής ενώπιον της Επιτροπής Αναστολών του ΣτΕ. Η αίτηση αναιρέσεως συζητήθηκε αρχικά την 21.09.2011. Ωστόσο, λόγω αδυναμίας ολοκλήρωσης της διάσκεψης σε εύλογο χρόνο από την ως άνω αρχική συζήτηση αποφασίσθηκε, με την από 29.5.2012 Πράξη του Προέδρου Β΄ Τμήματος του ΣτΕ, η επανάληψη της συζήτησης και ορίσθηκε νέα δικάσιμος για ανασυζήτηση η 20.6.2012. Στις 10.10.2012 δημοσιεύθηκε η απόφαση 3830/2012 του Β΄ Τμήματος του ΣτΕ, με την οποία απερρίφθη η ως άνω αίτηση αναιρέσεως της Αθηναϊκής Ζυθοποιίας ως απαράδεκτη. Το ΣτΕ, μεταξύ άλλων, έκρινε ότι [...]. Την 12.11.2012 εκδόθηκε και η υπ’ αριθ. 652/2012 απόφαση της Επιτροπής Αναστολών του 6 Σημειώνεται εδώ ότι αίτημα περί συσχετισμού της καταγγελίας με τα πορίσματα της αυτεπάγγελτης έρευνας είχε υποβάλει και η Μύθος Ζυθοποιία Α.Ε. προς εξυπηρέτηση της διαδικασίας και της οικονομία της διαφοράς. 7 Στις 09.12.2009 η Μύθος Ζυθοποιία άσκησε αίτηση ανάκλησης της υπ’ αριθ. 96/2009 απόφασης της Προέδρου του ΔΕφΑθ, ως τρίτη έχουσα έννομο συμφέρον, η οποία στερήθηκε το συνταγματικό δικαίωμά της στην παροχή έννομης προστασίας από το Δικαστήριο, καθώς δεν είχε κλητευθεί και δεν συμμετείχε στη διαδικασία που κατέληξε στην έκδοση της ως άνω υπ’ αριθ. 96/2009 απόφασης Προέδρου. Επί της ανωτέρω αίτησης ανάκλησης εκδόθηκε στις 22.12.2009 η απόφαση 134/2009 του 18ου Τμήματος του ΔΕφΑθ, με την οποία αναβλήθηκε η έκδοση οριστικής απόφασης, προκειμένου να επιδώσει η Μύθος Ζυθοποιία στην Επιτροπή Ανταγωνισμού και στην Αθηναϊκή Ζυθοποιία αντίγραφα της αίτησης ανάκλησης καθώς και της οικείας πράξης ορισμού δικασίμου. Με την ως άνω αναβλητική απόφαση διατάχθηκε, επίσης, η Επιτροπή Ανταγωνισμού «να απόσχει από κάθε ενέργεια σχετική με τις επίμαχες υποθέσεις μέχρι να εκδοθεί η απόφαση του Συμβουλίου για την κρινόμενη αίτηση ανακλήσεως». Στις 4.2.2010 εκδόθηκε η απόφαση 20/2010 του 18ου Τμήματος ΔΕφΑθ, με την οποία η ως άνω αίτηση ανάκλησης απορρίφθηκε ως αβάσιμη. 20 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ΣτΕ με την οποία απορρίφθηκε ως άνευ αντικειμένου και η από 20.01.2011 αίτηση αναστολής της Αθηναϊκής Ζυθοποιίας επί της 2274/2010 απόφασης του ΔΕφΑθ. 9 Κατόπιν των ανωτέρω, αξιολογήθηκε το σύνολο του συλλεχθέντος -στο πλαίσιο, τόσο της αυτεπάγγελτης έρευνας όσο και της Καταγγελίας της Μύθος Ζυθοποιία -αποδεικτικού υλικού και συνετάγη η υπ’ αρ. 9704/11.12.2013 Εισήγηση επ’ αυτών. II. ΕΜΠΛΕΚΟΜΕΝΑ ΜΕΡΗ Η καθ’ ης Αθηναϊκή Ζυθοποιία Α.Ε. 10 Η Αθηναϊκή Ζυθοποιία Α.Ε. είναι εταιρία παραγωγής και εμπορίας μπίρας με έδρα την Αθήνα. Διαθέτει τρεις μονάδες σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη και Πάτρα αντιστοίχως, δύο βυνοποιεία (Θεσσαλονίκη και Πάτρα), και μία μονάδα εμφιάλωσης του φυσικού μεταλλικού νερού ΙΟΛΗ και ένα κέντρο διακίνησης στο Ηράκλειο Κρήτης8. Ιδρύθηκε το 1963 από έλληνες επιχειρηματίες και αποτελεί θυγατρική εταιρία της ολλανδικής Heineken N.V. (Όμιλος Heineken) η οποία κατέχει το […]% του μετοχικού της κεφαλαίου. Ο Όμιλος Heineken εξαγόρασε την Ολλανδική Ζυθοποιία Amstel το 1968 και σύμφωνα με την Ετήσια Έκθεσή του για το 2012, είναι ο μεγαλύτερος παραγωγός μπίρας στην Ευρώπη. Σήμερα η Αθηναϊκή Ζυθοποιία παράγει και συσκευάζει τις μπίρες: Amstel, Amstel Pils, Amstel Bock, Amstel Radler, Heineken, ΑΛΦΑ, Fischer, Buckler, BIOΣ 5, ενώ εισάγει τις μπίρες Amstel Light, McFarland, Erdinger, SOL, Murphy’s, Duvel, Chimay, Kirin, Moretti, Desperados, Krusovice, Strongbow και άλλες9. 11 Σύμφωνα με την κλαδική μελέτη ζυθοποιίας της […] που προσκόμισε η ΑΖ (σχετικό ΤΣ 1 υπομνήματος ΑΖ της 04.03.2014, σ. 39), η ΑΖ παράγει πολύ γνωστά εμπορικά σήματα μπίρας και αποτελεί την κορυφαία ζυθοβιομηχανία της χώρας. Στη συγκεκριμένη μελέτη εκτιμάται ότι περίπου το […]% του κύκλου εργασιών της εταιρίας καλύπτεται από την μπίρα. Η ΑΖ διακινεί τα προϊόντα της μέσω […] χονδρεμπόρων περίπου10. Τα 25 προϊόντα που παράγει και διανέμει εξάγονται σε 11 χώρες με τη βοήθεια ενός εκτεταμένου δικτύου διανομής και πωλήσεων11. Σύμφωνα με την ιστοσελίδα της Αθηναϊκής Ζυθοποιίας, η Amstel το 1977 απέκτησε το προβάδισμα στην ελληνική αγορά στις προτιμήσεις των ελλήνων καταναλωτών. Η Αθηναϊκή Ζυθοποιία δραστηριοποιείται συστηματικά με χορηγίες σε κοινωνικά, αθλητικά και πολιτιστικά γεγονότα. Το 2001 η εταιρία έγινε Μέγας Χορηγός 8 Το πρώτο εργοστάσιο της Αθηναϊκής Ζυθοποιίας λειτούργησε στην Αθήνα το 1965 και παρήγε την μπίρα Amstel. Το 1975 εγκαινιάστηκε το δεύτερο εργοστάσιο στη Θεσσαλονίκη και το 1985 αγοράστηκε το τρίτο, στη ΒΙ.ΠΕ. Πάτρας. Από το 1993 λειτουργεί στη Λαμία η μονάδα εμφιάλωσης του Φυσικού Μεταλλικού Νερού Ιόλη [ http://www.athenianbrewery.gr/50-xronia-eimaste-edw/istoria/#sthash.aMUs2S6P.dpuf ]. Βλ. και υπόμνημα ΑΖ. 9 Σύμφωνα με την ιστοσελίδα της, η Αθηναϊκή Ζυθοποιία το 1981 λανσάρισε στην ελληνική αγορά την Heineken, το 1990-1993 τη μπίρα Buckler και άρχισε να εισάγει 10 ακόμη μάρκες, το 1999-2000 τα σήματα Fischer και ΑΛΦΑ, το 2006 την Amstel Pulse και το 5λιτρο βαρέλι της Heineken, το 2007 το BeerTender και το ποτό Segredo, το 2009 άρχισε να εισάγει τις μπίρες Krusovice, Moretti, Tiger, το 2010 λανσάρισε τη μπίρα ΒΙΟΣ 5, το 2011 την μπίρα Amstel Pils, το 2012 την μπίρα SOL, το 2013 τις μπίρες Amstel Radler, ΑΛΦΑ STRONG, το 2014 τις Amstel Free και Affligem. Η κλαδική μελέτη ζυθοποιίας της […], σ. 39 αναφέρει […]. 10 Στοιχείο από υπόμνημα ΑΖ της 04.03.2014. 11 Στόχος της εταιρίας είναι οι εξαγωγές (που ανέρχονται σε περίπου 10%) να φτάσουν να αντιστοιχούν στο 20% της συνολικής παραγωγικής δραστηριότητας. 21 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004 στην Αθήνα με το εμπορικό σήμα της Heineken, ενώ στη χορηγική δράση του σήματος Heineken περιλαμβάνεται και η δημοφιλής αθλητική διοργάνωση UEFA Champions League. Η ΑΖ χορηγεί, επίσης, μεταξύ άλλων, τη διοργάνωση συναυλιών, φεστιβάλ μουσικής και κινηματογράφου. Τέλος, κατά δήλωσή της12, η ΑΖ είναι μέλος του Ομίλου HEINEKEN ο οποίος έχει θέσει ως πρωταρχική επιχειρηματική αρχή την αυστηρή τήρηση, σε παγκόσμιο επίπεδο, πολιτικής συμμόρφωσης με κάθε ισχύοντα νόμο και θεσμικό πλαίσιο. Μια περιοχή υψίστης σημασίας είναι η περιοχή του δικαίου του ανταγωνισμού. Η ΑΖ αναφέρει ότι στο πλαίσιο επιμόρφωσης και ενημέρωσης του προσωπικού της για την νομοθεσία του ανταγωνισμού έχει προβεί συστηματικά σε γραπτές ενημερώσεις, εκδόσεις και εσωτερικά σεμινάρια με παρουσίαση των υποχρεώσεων και ευθυνών που απορρέουν από τη νομοθεσία αυτή, με έμφαση σε ζητήματα συμπεριφοράς εταιρίας με δεσπόζουσα θέση και με δηλώσεις περί μηδενικής ανοχής σε μη τήρηση της νομοθεσίας του ανταγωνισμού. Οι ενημερώσεις αυτές έχουν γίνει από εξειδικευμένα στελέχη (νομικούς συμβούλους, υψηλόβαθμα διοικητικά στελέχη) τόσο του ομίλου HEINEKEN όσο και της ΑΖ. Η καταγγέλλουσα Μύθος Ζυθοποιία Α.Ε. 12 Η Μύθος Ζυθοποιία13 έχει ως αντικείμενο δραστηριότητας την παραγωγή, τις αντιπροσωπείες, τις εισαγωγές και το χονδρικό εμπόριο μπίρας. Συστάθηκε το 1968 στην Αθήνα με την επωνυμία «Henninger Hellas Ανώνυμη Εταιρία Παραγωγής Ζύθου και Αναψυκτικών». Το 1989 η Γαλλική Εταιρία Brasseries Kronenbourg απέκτησε την ελέγχουσα πλειοψηφία των μετοχών της Henninger Hellas, ενώ το 1992 το μεγαλύτερο μέρος των μετοχών της απέκτησε η εταιρία «Μπουτάρης Ι. & Yιός Ανώνυμη Εταιρία Συμμετοχών και Επενδύσεων». Το 1994 η επωνυμία της εταιρίας άλλαξε σε Ζυθοποιία Βορείου Ελλάδος και τον Ιανουάριο του 2000 στη σημερινή (Μύθος Ζυθοποιία Α.Ε.). Μετά από αλλεπάλληλες εξαγορές συμμετοχών από τον Αύγουστο 2002 έως το Μάιο 2006 ο έλεγχος της εταιρίας περιήλθε στη Βρετανική εταιρία «Scottish & Newcastle Plc». Το 2008 η «Carlsberg Breweries A/S» και η Heineken NV απέκτησαν διαφορετικά τμήματα της ζυθοποιίας «Scottish & Newcastle Plc» (S&N) μέσω δημόσιας προσφοράς της 25.01.200814. Βάσει του διαχωρισμού των περιουσιακών στοιχείων της S&N μεταξύ της Carlsberg και της Heineken που ακολούθησε, η Carlsberg απέκτησε τον έλεγχο επιχειρήσεων που λειτουργούσε η S&N σε διάφορες χώρες, περιλαμβανομένης και της Μύθος Ζυθοποιίας στην Ελλάδα (η οποία πλέον ανήκει στην «Carlsberg Breweries A/S» και στην «Carlsberg International A/S» που με τη σειρά της είναι 100% θυγατρική της «Carlsberg Breweries A/S»). 13 H Μύθος Ζυθοποιία διαθέτει ιδιόκτητη μονάδα παραγωγής στην περιοχή της Σίνδου, στη Θεσσαλονίκη, όπου παράγει τις μπίρες Mythos, Kaiser και Henninger, τις οποίες και διανέμει στη χώρα μας. Παράλληλα, η εταιρία εισάγει και διανέμει τα σήματα: Carlsberg, Corona Extra, Guinness, Kilkenny, Grimbergen, Schneider Weisse, τον μηλίτη Magnes και τον οίνο από μήλα Somersby. Η εταιρία 12 Υπόμνημα της 04.03.2014, σ. 11. Στοιχεία από την καταγγελία της Μύθος Ζυθοποιία και από την ιστοσελίδα της εταιρίας: http://www.mythosbrewery.gr. 14 Βλ. αποφάσεις της Ευρ. Επιτροπής COMP/M.4952 – Carlsberg / Scottish & Newcastle Assets της 07.03.2008 και COMP/M.4999 - Heineken / Scottish & Newcastle assets της 03.04.2008. 13 22 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ αναπτύσσει εξαγωγική δραστηριότητα, ειδικά σε ό,τι αφορά την μπίρα Mythos, η οποία εξάγεται σε περίπου 40 χώρες. ΙΙΙ.ΥΠΟΒΛΗΘΕΙΣΕΣ ΕΝΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΪΚΗΣ ΖΥΘΟΠΟΙΙΑΣ Στο από 04.03.2014 υπόμνημά της, η καταγγελλόμενη προέβαλε τις ακόλουθες ενστάσεις, οι οποίες διατυπώθηκαν και αναπτύχθηκαν κατά τη συνεδρίαση της 21.03.2014: A. Έλλειψη κατά χρόνο αρμοδιότητος για έκδοση απόφασης εις βάρος της ΑΖ, άλλως «παραγραφή» του δικαιώματος της Ε.Α. και υπέρβαση εύλογης διάρκειας της διοικητικής διαδικασίας15/ Ένσταση παραβίασης δικαιώματος προς άμεση λήψη αντιγράφων των καταγγελιών 14 Κατ’ αρχάς, η καθ’ ης ισχυρίζεται ότι16 η μη αποκάλυψη προς την ΑΖ της καταγγελίας της ΜΥΘΟΣ από μέρους της Ε.Α. από τις 29.12.2006, οπότε αυτή κατατέθηκε [η ΑΖ έλαβε αντίγραφο της μη επιστευτικής της εκδοχής την 20.11.2008] και η μη αναφορά στην Καταγγελία στο πλαίσιο ελέγχου τον οποίο διεξήγαγε η ΕΑ απευθυνόμενη προς την ΑΖ, παραβίασε την αρχή της χρηστής διοίκησης και τα δικαιώματα άμυνας της ΑΖ. 15 Η εν λόγω ένσταση είναι απορριπτέα ως αβάσιμη. Στην ελεγχόμενη/καταγγελλόμενη εταιρία παρασχέθηκε η προσήκουσα πρόσβαση στο φάκελο της υπόθεσης, και τηρήθηκαν όλες οι προβλεπόμενες από τις κείμενες διατάξεις διαδικασίες. Ειδικότερα, βάσει του άρθρου 19 παρ. 4 του Κανονισμού Ε.Α. όπως ίσχυε κατά την αίτηση λήψης αντιγράφου της καταγγελίας17: «Τα πρόσωπα κατά των οποίων στρέφονται οι καταγγελίες ... έχουν δικαίωμα πρόσβασης στα μη απόρρητα στοιχεία του φακέλου μετά την κοινοποίησης της κλήτευσης... Κατ’ εξαίρεση, αντίγραφα καταγγελιών λαμβάνονται από αυτά και πριν από την κοινοποίηση της κλήτευσης». Όπως θα αναλυθεί, η Αθηναϊκή Ζυθοποιία θεμελίωσε γενικό δικαίωμα πρόσβασης στα μη απόρρητα στοιχεία του φακέλου της υπόθεσης το πρώτον μετά την κοινοποίηση της κλήτευσης σε συζήτηση, και όχι πριν από την κλήτευσή της, όπως εσφαλμένως υπολαμβάνει. Το ίδιο ισχύει αντιστοίχως και στο ενωσιακό δίκαιο, κατά τα ρητώς προβλεπόμενα στο άρθρο 15 παρ. 1 του Εκτελεστικού Κανονισμού (ΕΚ) 773/2004 («Εάν της ζητηθεί, η Επιτροπή χορηγεί στα μέρη προς τα οποία έχει αποσταλεί κοινοποίηση αιτιάσεων πρόσβαση στον φάκελο της υπόθεσης. Η πρόσβαση αυτή χορηγείται μετά την αποστολή της κοινοποίησης αιτιάσεων») και στο σημείο 26 της Ανακοίνωσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής περί των κανόνων πρόσβασης στον φάκελο υπόθεσης, Ε.Ε. C 325 της 22/12/2005 («Πριν από την αποστολή της κοινοποίησης αιτιάσεων της Επιτροπής ... τα μέρη δεν έχουν δικαίωμα πρόσβασης στον φάκελο της αντίστοιχης υπόθεσης»). Και είναι αυτό συνεπές, διότι στο στάδιο της προδικασίας, πριν δηλαδή από την κλήτευση, δεν έχουν ελεγχθεί τα 15 Βλ. Υπόμνημα ΑΖ της 04.03.2014, Ενστάσεις, 7.Γ.2, σ. 246 επ. Βλ. Υπόμνημα ΑΖ της 04.03.2014, Ενστάσεις, 7.Α, σ. 232 επ. ιδίως σ. 233. 17 Υπ’ αριθ. 8275/15.12.2006 (ΦΕΚ Β’ 1890/29.12.2006) Κοινή Υπουργική Απόφαση των Υπουργών Εξωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης και Οικονομίας και Οικονομικών και Ανάπτυξης που είχε αντικαταστήσει την υπ’ αριθμ. 963/30.3.2001 (ΦΕΚ Β΄ 361/4.4.2001) Κοινή Απόφαση των Υπουργών Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης, Οικονομίας και Οικονομικών και Ανάπτυξης, για την Λειτουργία της Επιτροπής. 16 23 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ σχετικά στοιχεία, ούτε και έχει ακόμη αποκρυσταλλωθεί η προκαταρκτική θέση της υπηρεσίας, ενώ παράλληλα προέχει η διαφύλαξη του αντικειμένου της υπό εξέλιξη έρευνας [βλ. σχετ. άρθρο 5 παρ. 3 Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας] και η διασφάλιση της αποτελεσματικότητας της εφαρμογής των κανόνων του ανταγωνισμού εν γένει. Μόνο κατ’ εξαίρεση, και κατά τη διακριτική προς τούτο ευχέρεια της Υπηρεσίας, μπορεί να χορηγηθούν στην καταγγελλόμενη αντίγραφα των καταγγελιών που στρέφονται εναντίον της πριν από την κοινοποίηση της κλήτευσης, βάσει της ρητής πρόβλεψης του Κανονισμού της Ε.Α.18 Στο πλαίσιο αυτό της κατ΄εξαίρεση χορήγησης, η καταγγελλόμενη έλαβε κατ’ εξαίρεση αντίγραφο της υπ’ αριθμ. 8461/29.12.2006 καταγγελίας της Μύθος Ζυθοποιίας που στρέφονταν εναντίον της, πριν από την κοινοποίηση της κλήτευσης, κατόπιν της υπ’ αριθμ. πρωτ. 7565/30.10.2008 αίτησής της, γεγονός που της επέτρεψε να κατανοήσει το βασικό περιεχόμενο των αιτιάσεων που διατύπωνε η καταγγέλλουσα εναντίον της. Σε κάθε περίπτωση, δεν γεννάται στην κρινόμενη υπόθεση θέμα παραβίασης των δικαιωμάτων προηγούμενης ακρόασης και άμυνας της καταγγελλόμενης, καθώς τηρήθηκαν όλες οι εκ του νόμου προβλεπόμενες διαδικαστικές εγγυήσεις για την ακρόαση και άμυνά της ενώπιον της Επιτροπής, συμπεριλαμβανομένων της προφορικής ακρόασης, της εξέτασης μαρτύρων της και της κατάθεσης διαδοχικών υπομνημάτων (γραπτού υπομνήματος, υπομνήματος προσθήκης-αντίκρουσης, καθώς και συμπληρωματικού υπομνήματος μετά το τέλος της συζήτησης). 16 Περαιτέρω, και σε αντίθεση με τους ισχυρισμούς της, η καθ’ ης, κατά τη διάρκεια του εν λόγω χρονικού διαστήματος γνώριζε σε κάθε περίπτωση ότι ελέγχεται από την Επιτροπή Ανταγωνισμού. Ενδεικτικά σημειώνεται ότι ήδη η αρχική εντολή ελέγχου της 04.07.2001 (υπ’ αρ. πρωτ. 1851) ανέφερε ρητώς και κατά τρόπο που δεν κατέλιπε αμφιβολία ότι η εντολή δίδεται, προκειμένου να διενεργηθεί έλεγχος «στα βιβλία, στοιχεία και λοιπά έγγραφα της εταιρίας ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΖΥΘΟΠΟΙΪΑ Α.Ε., για τη συλλογή στοιχείων και πληροφοριών, προκειμένου να διερευνηθεί η εν γένει εμπορική πολιτική της εν λόγω εταιρείας». Προκύπτει, επομένως, αδιαμφισβήτητα ότι η ΑΖ γνώριζε ότι ήταν η εμπορική πολιτική της ίδιας που διερευνούνταν από την Επιτροπή Ανταγωνισμού (αναγνωρίζει άλλωστε και η ίδια ότι αποτελούσε «αντικείμενο έρευνας» της Επιτροπής19), εξ ου και το επιχείρημα της ΑZ περί του ότι η ΑΖ τουλάχιστον μέχρι τις 18.07.2008 είχε την πεποίθηση ότι η διεξαγόμενη έρευνα δεν στόχευε ή επικεντρωνόταν στην ΑΖ20 είναι αλυσιτελές και η αιτίαση προφανώς αβάσιμη. Συναφώς, και οι εντολές για τη διενέργεια ελέγχου της 22.05.2006 παρέχονται προκειμένου να διενεργηθεί έλεγχος «στα βιβλία, στοιχεία και λοιπά έγγραφα της συγκεκριμένης επιχείρησης [ενν. η καθ’ ης Αθηναϊκή Ζυθοποιία προς την οποία κοινοποιείται το έγγραφο και η οποία αναφέρεται ως παραλήπτης], για τη συλλογή στοιχείων και πληροφοριών, στο πλαίσιο αυτεπάγγελτης έρευνας της Υπηρεσίας μας για διαπίστωση τυχόν παράβασης των άρθρων 1 και 2 του ν. 703/77 και άρθρα 81 και 82 της ΣυνθΕΚ από εταιρείες παραγωγής και διανομής ζύθου». Αντίστοιχες αναφορές γίνονται σε πολλά άλλα έγγραφα που είχε αποστείλει η ΕΑ στην καθ’ ης κατά τη διάρκεια της εν λόγω περιόδου21, ενώ ανάλογο ήταν και το αντικείμενο επαφών 18 Βλ. ενδεικτικά απόφαση ΕΑ 520/VI/2011 ΤΣΑΚΙΡΗΣ ΑΒΕΕ κατά TASTY FOODS ΑΒΓΕ («Tasty»). Βλ. Πρακτικά 16ης Συνεδρίασης της 21.03.2014. 20 Υπόμνημα ΑΖ της 04.03.2014, σ. 233. 21 Βλ. ενδεικτικά επιστολές παροχής στοιχείων της ΓΔΑ προς την καθ’ ης, υπ’ αριθ. πρωτ. 1141/23.02.2007, 19 24 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ της ΑΖ με στελέχη της ΓΔΑ. Όσα, επομένως, περί του αντιθέτου υποστηρίζονται από την καθ’ ης είναι απορριπτέα ως αβάσιμα. Εξάλλου, η Αθηναϊκή ήταν σε απόλυτη γνώση ότι το μερίδιό της στην αγορά το 2006 ήταν της τάξεως του [75-80]% και, συνεπώς, δεν μπορούσε να έχει αμφιβολία ότι ο έλεγχος της Υπηρεσίας για ενδεχόμενη παράβαση των άρθρων 2 ν. 703/1977 και 82 ΣυνθΕΚ [νυν άρθρο 102 ΣΛΕΕ] περί απαγόρευσης κατάχρησης δεσπόζουσας θέσης αφορούσε την ίδια ως «εταιρεία παραγωγής και διανομής ζύθου» κατέχουσα το μεγαλύτερο μερίδιο στην αγορά [βλ. ετήσια έκθεση 2006 της καθ’ ης με σχετική αναφορά]22. 17 Σε σχέση με την έλλειψη κατά χρόνο αρμοδιότητος για έκδοση απόφασης εις βάρος της – παρόλο που η AZ συνομολογεί ότι ευρίσκετο υπό καθεστώς αυτεπάγγελτης και κατόπιν καταγγελίας έρευνας από την Ε.Α. προ της 20.04.2011 και, ως εκ τούτου, κατά ρητή επιταγή της μεταβατικής διάταξης (άρθρο 50 παρ. 6 ν. 3959/2011) οι συνεξεταζόμενες υποθέσεις δεν ενέπιπταν σε παραγραφή – διατείνεται ακολούθως ότι23, βάσει της συνταγματικής αρχής της ισότητας και της αρχής της δίκαιης δίκης, στη διάταξη πρέπει να δοθεί η ερμηνεία ότι η καθ’ ης Αθηναϊκή Ζυθοποιία διατηρεί το δικαίωμα να κάνει επίκληση των νεωτέρων υπό του ν. 3959/2011 διατάξεων κατά το τμήμα που αυτές εισάγουν ευνοϊκότερες ρυθμίσεις. Περαιτέρω, κατά την καθ’ ης, η αρμοδιότητα της Ε.Α. προς έκδοση απόφασης υπόκειται, ως δυσμενής διοικητική πράξη, σε ανατρεπτική (ή αποσβεστική) προθεσμία, μετά την πάροδο της οποίας τα όργανα της διοίκησης καθίστανται κατά χρόνο αναρμόδια να ενεργήσουν24. Η ΑΖ υποστηρίζει, επίσης, ότι «τα ερωτηματολόγια της ΕΑ» δεν είχαν το απαραίτητο σαφές και εντοπισμένο στις τελικώς αποδιδόμενες στην Εισήγηση παραβάσεις περιεχόμενο και έτσι δεν μπορούσαν νομίμως να διακόψουν την παραγραφή. Στο πλαίσιο αυτό, ως αφετηρία του υπολογισμού του χρόνου της παραγραφής πρέπει – κατά την άποψή της πάντοτε – να λαμβάνεται η ημερομηνία κοινοποίησης της Εισήγησης προς τον διοικούμενο (ή άλλως η ημερομηνία έκδοσης αυτής) με την οποία εισάγεται η υπόθεση στην Ε.Α. προς τελική εξέταση και η Ε.Α. έχει την αρμοδιότητα κατά χρόνο 3203/04.06.2007 και 3239/06.07.2007, στις οποίες αναφέρεται: «στο πλαίσιο του αυτεπάγγελτου ελέγχου που διενεργεί η Υπηρεσία μας στον κλάδο της ζυθοποιϊας, για διαπίστωση τυχόν παράβασης των άρθρων 1, 2 και 2α του ν. 703/77 και των άρθρων 81 και 82 ΣυνθΕΚ από επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στον κλάδο και σε συνέχεια … β) των αυτεπάγγελτων ελέγχων που διενήργησαν υπάλληλοι της Υπηρεσίας στις εγκαταστάσεις της εταιρείας σας…». 22 Όπως συνομολογείται (αν και για το διάστημα μετά τις 18.07.2008) και από την καθ’ ης η οποία στο υπόμνημά της δηλώνει ότι: «Από τις 18.07.2008 και εφεξής ή ΓΔΑ απευθύνεται προς την ΑΖ αναφερόμενη σε έλεγχο ο οποίος διεξάγεται στο πλαίσιο αυτεπάγγελτης έρευνας της ΓΔΑ για τυχόν παράβαση του άρθρου 2 του ν. 703/77 (ή της αντίστοιχης μεταγενέστερης νομοθεσίας ή της Κοινοτικής νομοθεσίας) ήτοι παράβαση συνδεόμενη με κατάχρηση δεσπόζουσας θέσης στην αγορά του ζύθου και, ως εκ τούτου, αν και η ΓΔΑ αποφεύγει έως και τις 7.06.2012 να αναφερθεί ρητά στην καταγγελία, είναι δυνατόν, καλοπίστως, να συμπεράνει κανείς ότι η έρευνα στοχεύει στην ΑΖ ως διαθέτουσα το μεγαλύτερο μερίδιο στην σχετική αγορά υπό οποιονδήποτε ορισμό αυτής». 23 Βλ. Υπόμνημα ΑΖ της 04.03.2014, Ενστάσεις, 7.Α, σ. 235 επ. Βλ. επίσης Πρακτικά Συνεδρίασης της 21.03.2014. 24 Υπόμνημα ΑΖ, ιδίως σ. 236 επ. Η ελεγχόμενη ισχυρίζεται ότι, σύμφωνα με την παρ. 5 του άρθρου 10 του Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας, οι προθεσμίες για την έκδοση δυσμενών ατομικών διοικητικών πράξεων είναι αποκλειστικές και ότι κατά το γενικό ερμηνευτικό κανόνα του άρθρου 279 ΑΚ, για την αποσβεστική προθεσμία εφαρμόζονται αναλόγως οι διατάξεις περί παραγραφής. Συνοπτικά, υποστηρίζει ότι υφίσταται ανατρεπτική (αποσβεστική) αποκλειστική προθεσμία για έκδοση της αποφάσεως της Ε.Α. για την επιβολή προστίμου επί εικαζομένης παραβάσεως της νομοθεσίας του ανταγωνισμού η οποία κατ’ αρχήν είναι ευλόγου χρόνου ο οποίος δεν υπερβαίνει τα πέντε έτη από την τέλεση της παράβασης και ότι με την πάροδο της αποσβεστικής προθεσμίας αποσβέννυται η αρμοδιότητα της Ε.Α. να επιβάλει πρόστιμο και να εκδώσει οποιαδήποτε διοικητική πράξη σχετικά με την συμπεριφορά του διοικουμένου για την οποία πλέον έχει καταστεί αναρμόδια. 25 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ να εξετάσει πράξεις του διοικούμενου και να εκδώσει σχετικά απόφαση μόνο για χρονικό διάστημα μη υπερβαίνον την πενταετία προ της συντάξεως της Εισηγήσεως και της εισαγωγής της υποθέσεως προς εξέταση από την Ε.Α25. Περαιτέρω, κατά την ΑΖ, η ελεγχόμενη περίοδος δεν μπορεί να επεκταθεί προ της 18.07.2008 δεδομένου ότι «τότε για πρώτη φορά η Ε.Α. περιείχε σε έγγραφό της προς την ΑΖ συγκεκριμένη αναφορά για το ότι η έρευνα γίνεται στο πλαίσιο έρευνας για τυχόν κατάχρηση δεσπόζουσας θέσης το οποίο σε συνδυασμό με την καθυστερημένη, με υπαιτιότητα της Ε.Α., γνώση μας της καταγγελίας της ΜΥΘΟΣ ΖΥΘΟΠΟΙΙΑ Α.Ε. την 28.11.2008, δημιούργησε στην ΑΖ την εντύπωση, για πρώτη φορά, ότι η έρευνα της Ε.Α. επικεντρώνεται στην συμπεριφορά της» - αιτίαση, ωστόσο, που προβάλλεται αβασίμως κατά τα προεκτεθέντα26. Επιπροσθέτως, η ΑΖ διατείνεται ότι η έρευνα «η οποία επικεντρώθηκε στην ΑΖ από το 2008» δεν ήταν δυνατόν εκ νέου να επανέλθει σε εποχή ακόμα και προ δεκαετίας, διότι αυτό θα αντέβαινε στην ασφάλεια δικαίου και την προστατευόμενη εμπιστοσύνη του διοικουμένου. Ισχυρίζεται δε, ότι υπό το προ του ν. 3959/2011 δεν νοείται διάπραξη διαρκούς διοικητικής παράβασης χωρίς αυτό να προβλέπεται ειδικά σε νόμο27. Η ΑΖ επικουρικώς αιτείται να ληφθεί ως απώτατο όριο παραγραφής αυτό των δέκα ετών από την τέλεση της παράβασης (δηλαδή η αξιολόγηση στοιχείων και η τυχόν επιβολή κύρωσης εκ μέρους της Επιτροπής να μην έχει πεδίο αναφοράς για το διάστημα πέραν των δέκα προηγουμένων ετών από την προσδοκώμενη ημερομηνία έκδοσης της απόφασης ΕΑ) επικαλούμενη το άρθρο 42 του ν. 3959/2011 και το άρθρο 25 του Κανονισμού 1/2003. Τέλος, η ΑΖ προβάλλει28 ισχυρισμούς σε σχέση με την υπέρβαση της εύλογης διάρκειας της διοικητικής διαδικασίας που αποτελεί γενική αρχή του δικαίου της Ένωσης. Ειδικότερα – παρόλο που ΑΖ αναγνωρίζει ότι το εύλογο της διάρκειας και των δύο φάσεων της διοικητικής διαδικασίας (του ερευνητικού σταδίου πριν από την ανακοίνωση της Εισήγησης, και του υπόλοιπου μέρους της διοικητικής διαδικασίας από την κοινοποίηση των αιτιάσεων ή της Εισήγησης μέχρι την έκδοση της τελικής αποφάσεως) πρέπει να εκτιμάται ενόψει των συγκεκριμένων περιστάσεων κάθε υπόθεσης, και ιδίως του όλου πλαισίου της, των διάφορων διαδικαστικών σταδίων που ακολούθησε η Επιτροπή, της συμπεριφοράς που επέδειξαν οι εμπλεκόμενοι στη διάρκεια της διαδικασίας, της σημασίας της υποθέσεως για τις διάφορες 25 Επομένως κατ’ αυτήν, αφού η Εισήγηση κοινοποιήθηκε στην ΑΖ στις 20.12.2013, το χρονικό διάστημα εντός του οποίου η Ε.Α. είναι αρμόδια κατά χρόνον να ερευνήσει είναι – σύμφωνα πάντοτε με τους ισχυρισμούς της –το εύλογο χρονικό διάστημα προ της ημερομηνίας αυτής και πάντως μόνο μεταγενέστερα της 20.12.2008 (πέντε έτη από την κοινοποίηση της Εισήγησης) με μόνο ανασταλτικό γεγονός το διάστημα των 105 ημερών κατά το οποίο η Ε.Α. εκωλύετο να προβεί σε οποιαδήποτε ενέργεια δυνάμει της υπ’ αριθ. 134/2009 αποφάσεως του Διοικητικού Εφετείου Αθηνών. 26 Η καθ’ ης ισχυρίζεται ότι το χρονικό διάστημα προ της 18.07.2008 δεν μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο έρευνας και αξιολόγησης και για τον λόγο ότι η Ε.Α., στα πλαίσια της αυτεπάγγελτης έρευνας την οποία άρχισε στις 4.07.2001 και η οποία, όπως η ίδια συνομολογεί, «συνέχισε μέχρι και την 6.06.2007 διά του υπ’ αριθ. 3239/06.06.2007 ερωτηματολογίου, οπότε και την ολοκλήρωσε και η οποία αφορούσε κάθε τυχόν παράβαση του δικαίου του ανταγωνισμού στην αγορά ζύθου» δεν εξέδωσε απόφαση εντός πενταετίας, με αποτέλεσμα, μέχρι την 18.07.2008 οπότε η Ε.Α. γνωστοποίησε την πρόθεσή της για έρευνα επικεντρωμένη στην ΑΖ, να έχει απολέσει το δικαίωμά της και την αρμοδιότητά της για έλεγχο και έκδοση διοικητικής πράξης επί τη βάσει της έρευνας η οποία άρχισε στις 4.07.2001. 27 Κατά την ΑΖ, οι νέες περί παραγραφής διατάξεις διατάξεις του ν. 3959/2011 (άρθρο 42 § 2), δεν εφαρμόζονται εν προκειμένω και, ελλείψει ειδικής νομοθετικής πρόβλεψης ή νομολογίας ως προς το ζήτημα αυτό, θα πρέπει να γίνει δεκτό ότι υπό το προηγούμενο καθεστώς δεν υφίσταται η έννοια της διαρκούς ή κατ’ εξακολούθηση παράβασης αλλά αφετηρία της παραγραφής είναι ο χρόνος διάπραξης της παράβασης και όχι ο χρόνος της τελευταίας από τις επαναλαμβανόμενες παραβάσεις. Περαιτέρω, κατά την ΑΖ, το διοικητικό διαφοροποιείται από το ποινικό δίκαιο και μια – έστω και επαναλαμβανόμενη διοικητική παράβαση – δεν περιβάλλεται τον τύπο διαρκούς παράβασης. 28 Υπόμνημα ΑΖ της 04.03.2014, Ενστάσεις, 7.Γ.2., σ. 246 επ. 26 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις και του βαθμού πολυπλοκότητάς της – διατείνεται ότι η υπερβολική διάρκεια της πρώτης φάσης της διοικητικής διαδικασίας, καταλογιζόμενη στην αδράνεια της Ε.Α., και η έλλειψη αναφοράς επί μιας επταετίας (2001 έως 2008) σε στοχευμένη έρευνα κατά της ΑΖ, είχαν ως αποτέλεσμα να επηρεάσουν ουσιωδώς τη δυνατότητά της προς συλλογή αποδεικτικών στοιχείων29. Τέλος, σύμφωνα πάντοτε με την ΑΖ, σε περίπτωση που δεν ήθελε γίνει δεκτή η πρώτη ένσταση περί περιορισμού του εξεταζόμενου διαστήματος στην πενταετία προ της κοινοποιήσεως της Εισήγησης, θα πρέπει κατ’ ακολουθίαν της ένστασης αυτής να περιορισθεί το διάστημα αυτό στην εν λόγω πενταετία λόγω του ότι αναφορικά με το προ αυτής διάστημα έχει αποδυναμωθεί το δικαίωμά της ΑΖ προς άμυνα λόγω παρελεύσεως του μέγιστου εύλογου χρόνου από τυχόν διάπραξη παραβάσεων. 18 Κατά την κρίση της Επιτροπής, όλοι οι προαναφερόμενοι ισχυρισμοί της ΑΖ περί (δήθεν) παραγραφής ή έλλειψης κατά χρόνο αρμοδιότητος για έκδοση απόφασης εις βάρος της, περί υπέρβασης του εύλογου χρόνου δράσης της διοίκησης και περί της επικαλούμενης αδυναμίας αποτελεσματικής άσκησης του δικαιώματος άμυνας είναι απορριπτέοι ως αβάσιμοι. Περαιτέρω, ο ισχυρισμός ότι η αρμοδιότητα της Επιτροπής για την επιβολή προστίμων – η οποία μάλιστα κρίνεται εντελώς επιβεβλημένη στις περιστάσεις της κρινόμενης υπόθεσης (βλ. ενότητα περί δεσμεύσεων και περί επιβολής προστίμου με σχετική νομολογία) – έχει (δήθεν) υποπέσει σε παραγραφή είναι, επίσης, απορριπτέος ως αόριστος, δεδομένου ότι βασίζεται σε αφηρημένους και αόριστους ισχυρισμούς, χωρίς η εμπλεκόμενη επιχείρηση να τεκμηριώνει τις αιτιάσεις της περί (δήθεν) αδυναμίας αντίκρουσης συγκεκριμένων αποδεικτικών στοιχείων, παρότι έφερε το σχετικό βάρος απόδειξης30. Πέραν όμως της αοριστίας, δεν τίθεται εν προκειμένω κανένα ζήτημα παρέλευσης υπερβολικού χρόνου για λόγους που αποδίδονται στη διενεργούσα την έρευνα διοικητική αρχή, και η οποία να είχε επίπτωση στην ικανότητα των επιχειρήσεων να αμυνθούν αποτελεσματικά. Και τούτο, για τους ακόλουθους ιδίως λόγους: 19 Κατά πρώτον, λόγω του διαρκούς χαρακτήρα των διαπιστωθεισών παραβάσεων, η διάπραξη των οποίων ουδέποτε διακόπηκε (ούτε άλλωστε και η καθ’ ης ισχυρίζεται, πολλώ δε μάλλον αποδεικνύει κάτι τέτοιο). Τουναντίον, αυτές συνεχίζονταν για διάστημα που υπερβαίνει τη δεκαπενταετία με υπαιτιότητα της καθ’ ης (βλ. κατωτέρω ενότητες – ιδίως ενότητα περί διάρκειας των παραβάσεων). Πρόκειται, επομένως, για διαρκή παράβαση που εκτείνεται για σημαντικό διάστημα ακόμη και μετά την εκκίνηση της έρευνας της Επιτροπής Ανταγωνισμού, την υποβολή της καταγγελίας και την έκδοση της Εισήγησης. Συνεπώς, ακόμη κι αν ήθελε υποτεθεί ότι οι διαδικαστικοί κανόνες περί παραγραφής διέπουν την επίδικη υπόθεση (εκδοχή, ωστόσο, που δεν συντρέχει εν προκειμένω, για τους ειδικότερους λόγους που εκτίθενται κατωτέρω), οι εξουσίες της Επιτροπής Ανταγωνισμού για την επιβολή προστίμου στην προκειμένη περίπτωση δεν θα είχαν υποπέσει σε παραγραφή (και επιπλέον δεν θα είχε 29 Διατείνεται, σχετικώς, ότι κατά το χρονικό διάστημα των δώδεκα ετών, έχουν αποχωρήσει από την ΑΖ σημαντικά διευθυντικά στελέχη της, έχουν αντικατασταθεί μέλη της διοίκησής της, πρόσωπα που λόγω της ιδιότητάς τους στην ΑΖ είχαν επάρκεια γνώσεων προς αντίκρουση των συλλογισμών της Ε.Α. και έχουν ατονήσει οι μνήμες των προσώπων της ΑΖ που ασχολούνται με τα υπό εξέταση ζητήματα. 30 Βλ. αναλ. απόφαση ΠΕΚ Τ-405/06 ArcelorMittal κλπ. κατά Επιτροπής, σκ. 167. Βλ. και ΔΕΚ C-113/04 P Technische Unie BV κατά Επιτροπής, σκ. 61-69 (οι οποίες, όμως, και πάλι προϋποθέτουν υπερβολική διάρκεια της ερευνητικής διαδικασίας για λόγους που αποδίδονται στη διοικητική αρχή, γεγονός που δεν συντρέχει σε καμία περίπτωση εν προκειμένω). 27 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ παρέλθει ο μέγιστος εύλογος χρόνος από τη διάπραξη των παραβάσεων), δεδομένου ότι η διαπιστωθείσα παράβαση δεν είχε προφανώς λήξει, ούτε βεβαίως και είχε παρέλθει πενταετία από τη λήξη της παράβασης έως και το πρώτο μέτρο έρευνας για τη διερεύνησή της. Ειδικότερα, η διαπιστωθείσα παράβαση στην κρινόμενη υπόθεση είναι ενιαία και διαρκής παράβαση και εκτείνεται από το Σεπτέμβριο του 1998 εντεύθεν, αδιαλείπτως. Όπως αναλυτικά εκτίθεται εν συνεχεία31, η ΑΖ είχε υιοθετήσει και υλοποιούσε μια ενιαία, μακρόχρονη και στοχευμένη στρατηγική αποκλεισμού των ανταγωνιστών της. Οι υπό εξέταση αντιανταγωνιστικές πρακτικές υλοποιούνταν αδιαλείπτως από την καθ΄ ης χωρίς να έχουν παύσει έως σήμερα, είχαν κοινό αντικείμενο και αφορούσαν στα ίδια προϊόντα, και στοιχειοθετούν, ως σύνολο, μία ενιαία και διαρκή παράβαση. Η εμβέλεια, η χρονική αλληλουχία και η συμπληρωματικότητα των σχετικών καταχρηστικών πρακτικών, καθώς και η κοινή τους στόχευση στο πλαίσιο μιας μακρόχρονης στρατηγικής αποκλεισμού των ανταγωνιστών της καθ’ ης, καταδεικνύουν με σαφήνεια τον ενιαίο χαρακτήρα τους. Επομένως, ο διαρκής χαρακτήρας της διαπιστωθείσας παράβασης αποκλείει, εν προκειμένω, την παραγραφή ως προς την επιβολή προστίμου (ακόμη κι αν ήθελε υποτεθεί ότι υφίστατο μία τέτοια τυχόν δυνατότητα υπό το προϋπάρχον νομοθετικό πλαίσιο - βλ. αναλυτικότερα κατωτέρω)32. 20 Εξάλλου, το γεγονός ότι η διαπιστωθείσα (διαρκής) παράβαση ανατρέχει στο έτος 1998 (τουλάχιστον) είναι αποκλειστικώς ευθύνη της καταγγελλόμενης και δεν νοείται καμία ευνοϊκή μεταχείρισή της για το λόγο αυτό. 21 Κατά δεύτερον, δεν συντρέχει εν προκειμένω περίπτωση τυχόν παρέλευσης υπερβολικού χρόνου για λόγους που αποδίδονται στη διενεργούσα την έρευνα διοικητική αρχή, και η οποία να είχε επίπτωση στην ικανότητα της ελεγχόμενης επιχείρησης να αμυνθεί33. 22 Πιο συγκεκριμένα, κατά πάγια νομολογία, ο εύλογος χαρακτήρας της διάρκειας μιας διοικητικής διαδικασίας δεν μπορεί εκ των προτέρων και αφηρημένα να προσδιορισθεί σε απόλυτο μέγεθος, αλλά πρέπει να εξετάζεται σε συνάρτηση με τις περιστάσεις που χαρακτηρίζουν κάθε υπόθεση. Κρίνεται, δηλαδή, κατά περίπτωση, συνεκτιμώμενων του είδους της εκάστοτε διαπιστούμενης παράβασης, της πολυπλοκότητας των πραγματικών περιστατικών και του πλήθους των διερευνητέων στοιχείων34 (όπως, άλλωστε, συνομολογεί και η ελεγχόμενη). Εν προκειμένω, δεν παρήλθε υπερβολικός χρόνος κατά το ερευνητικό στάδιο για λόγους που μπορεί να αποδοθούν στη διενεργούσα την έρευνα διοικητική αρχή, λαμβανομένων ιδίως υπόψη της εκτεταμένης χρονικά διάρκειας και μεγάλης εμβέλειας της 31 Βλ. ιδίως ενότητα περί ενιαίου και διαρκούς χαρακτήρα της παράβασης. Το επιχείρημα της ΑΖ για το ότι τα ερωτηματολόγια της ΕΑ δήθεν δεν είχαν το απαραίτητο σαφές και εντοπισμένο στις αποδιδόμενες στην Εισήγηση παραβάσεις περιεχόμενο έχει απαντηθεί αναλυτικά ανωτέρω. 33 Βλ. ενδεικτικά, απόφαση ΠΕΚ Τ-60/05 UFEX κατά Επιτροπής, σκ. 56-57: κατά πάγια νομολογία, για να αποδειχθεί προσβολή των δικαιωμάτων άμυνας, περιλαμβανομένης της προσβολής λόγω της υπερβολικής διάρκειας του ερευνητικού σταδίου, θα πρέπει να αποδειχθεί ότι η δυνατότητα της επιχείρησης να αντικρούσει τις αιτιάσεις της αρχής ανταγωνισμού όντως περιορίστηκε για λόγους που οφείλονται στο γεγονός ότι το πρώτο στάδιο της διοικητικής διαδικασίας ήταν χωρίς εύλογη αιτία μακρό. Βλ. και ΔΕφΑθ 3793/2012, σκ. 21. 34 Βλ. ενδεικτικά αποφάσεις ΠΕΚ στις συνεκδ. υποθέσεις T-305/94, T-306-94, Τ-307/94, Τ-316/94, Τ-318/94, Τ-325/94, Τ-328/94, Τ-325/94, Τα-329/94, Τ-335/94, Limburgse Vinyl Maatschappij NV κ.αλ. κατά Επιτροπής , σκ.122 και 126. Βλ. επίσης αντί πολλών ΔΕφΑθ 3793/2012 και ΔΕφΑθ 1227/2013. 32 28 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ διαπιστωθείσας παράβασης, της ιδιαίτερης δυσχέρειας των υπό κρίση ζητημάτων (λόγω και της φύσης των επίδικων καταχρηστικών πρακτικών) και της συνακόλουθης διενέργειας πολύπλοκης έρευνας προς στοιχειοθέτησή της, του μεγάλου όγκου του αποδεικτικού υλικού (που περιλαμβάνει αναλύσεις των οικονομικών παροχών της ελεγχόμενης ανά αντισυμβαλλόμενη επιχείρηση, τελικά σημεία πώλησης και χονδρεμπόρους), καθώς και της (εγγενούς) δυσχέρειας αποκάλυψης της παραβατικής συμπεριφοράς. Εξάλλου, η συνδρομή των προαναφερόμενων παραγόντων στην υπό κρίση υπόθεση προκύπτει ευθέως, κατά την κρίση της Επιτροπής, από το σκεπτικό της εισήγησης και της παρούσας απόφασης, αλλά και από τα στοιχεία του φακέλου της υπόθεσης εν γένει, ιδίως αναφορικά με την πληθώρα μέτρων έρευνας που έπρεπε να πραγματοποιηθούν προς διερεύνηση και στοιχειοθέτηση μιας ομολογουμένως σύνθετης παράβασης35. Επίσης, και πέραν της ουσιαστικής περιπλοκότητας της υπόθεσης, θα πρέπει να συνεκτιμηθεί και η δικονομική περιπλοκότητα αυτής που εξαρτάται από μια σειρά παραγόντων, μεταξύ των οποίων η συσχέτιση δύο διαδικασιών έρευνας και σώρευση δύο υποθέσεων, καθώς και η δικαστική διαμάχη που ακολούθησε με ευθύνη της ελεγχόμενης επιχείρησης. Ειδικώς αναφορικά με τη δικαστική διαδικασία που μεσολάβησε, θα πρέπει πρωτίστως να συνεκτιμηθεί η πρακτική αδυναμία της Υπηρεσίας να συνεχίσει το έργο της επί τρία έτη και τρεις μήνες, δηλαδή από 30.10.2009 που εκδόθηκε η υπ’ άριθ. 96 πράξη του Προέδρου του Διοικητικού Εφετείου και για όσο χρόνο απαιτήθηκε για να ολοκληρωθεί η διαδικασία της προσφυγής ενώπιον του Διοικητικού Εφετείου και, στη συνέχεια, επί αναίρεσής της ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας κατά τα ειδικότερα ανωτέρω υπό ενότητα Ι εκτιθέμενα. Σε αντίθεση δε με όσα υπολαμβάνει η ελεγχόμενη περί (δήθεν) περιορισμένης επιβάρυνσης της διοικητικής διαδικασίας εξ αυτού του λόγου, επισημαίνεται ότι η Επιτροπή κατ’ ανάγκη απείχε, έως και την προπαρατεθείσα αμετάκλητη απόφαση του ΣτΕ, από την ολοκλήρωση και κοινοποίηση κοινής Εισήγησης στα μέρη, καθώς η τελευταία εξέταζε τη σχετική ως άνω καταγγελία από κοινού με την αυτεπάγγελτη έρευνα της Επιτροπής, και η έκδοση της εν λόγω Εισήγησης θα υπήρχε κίνδυνος να θεωρηθεί ότι συνιστά ένα μη αναστρέψιμο γεγονός (που θα ήταν δυνατό να εγείρει πολλαπλά διαδικαστικά ζητήματα σε περίπτωση που το Συμβούλιο της Επικρατείας άλλως έκρινε). Παρόλα αυτά, σημειώνεται ότι η Επιτροπή υποστήριξε σθεναρά τις θέσεις της σε όλα τα στάδια της διαδικασίας ενώπιον του Διοικητικού Εφετείου και του Συμβουλίου της Επικρατείας, μέχρι που αμετάκλητα δικαιώθηκε, αλλά όμως δεν μπορεί η καθ΄ης να επικαλείται προς όφελός της χρόνους που με δική της πρωτοβουλία έμειναν εκ των πραγμάτων ανενεργείς. 23 Αλλά ακόμη κι αν ήθελε θεωρηθεί ότι παρήλθε πολύς χρόνος κατά το ερευνητικό στάδιο για λόγους 35 Περί της έκτασης και του τύπου των μέτρων έρευνας βλ. ενότητα Α.3 κατωτέρω (πρακτικές της καθ’ ης σε τελικά σημεία επιτόπιας κατανάλωσης). Όπως εκτίθεται εκεί, η ΓΔΑ συνέλεξε μεγάλο όγκο στοιχείων μέσω της διενέργειας 59 επιτόπιων ελέγχων και καταθέσεων που πραγματοποιήθηκαν σε δύο επιχειρήσεις δραστηριοποιούμενες στην παραγωγή και εμπορία προϊόντων ζύθου, σε 23 χονδρεμπορικές επιχειρήσεις, σε 33 επιχειρήσεις εκμετάλλευσης σημείων επιτόπιας κατανάλωσης μπίρας καθώς και σε ένα σούπερ μάρκετ. Επιπλέον, η ΓΔΑ απηύθυνε 113 ερωτηματολόγια παροχής στοιχείων και συγκεκριμένα απηύθυνε 14 ερωτηματολόγια σε 4 ανταγωνίστριες της καθ’ ης, 31 ερωτηματολόγια σε 30 χονδρεμπορικές επιχειρήσεις, 47 ερωτηματολόγια σε 42 επιχειρήσεις εκμετάλλευσης σημείων επιτόπιας κατανάλωσης μπίρας και τα υπόλοιπα ερωτηματολόγια απευθύνθηκαν σε 12 σούπερ μάρκετ, 3 διεθνείς όμιλους επιχειρήσεων παραγωγής και εμπορίας προϊόντων ζύθου καθώς και στα Γραφεία Οικονομικών και Εμπορικών Υποθέσεων 6 Πρεσβειών. Τα αποτελέσματα της έρευνας καταγράφηκαν στην Εισήγηση που κάνει ειδική αναφορά σε περίπου 50 key accounts και πάνω από 180 άλλα τελικά σημεία κατανάλωσης. 29 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ που μπορεί να αποδίδονται, μεταξύ άλλων, και στη διενεργούσα την έρευνα διοικητική αρχή – υπόθεση, ωστόσο, που δεν στοιχειοθετείται εν προκειμένω κατά τα προεκτεθέντα, λαμβανομένων ιδίως υπόψη της μεγάλης εμβέλειας και διάρκειας της εξεταζόμενης παράβασης, των χαρακτηριστικών αυτής και της συνακόλουθης πολυπλοκότητας της έρευνας ως προς τη διαπίστωσή της, αλλά και την πολύχρονη δικαστική διαμάχη με ευθύνη της ΑΖ – τούτο δεν επέδρασε στην ικανότητα της ΑΖ να αμυνθεί αποτελεσματικά. Πιο συγκεκριμένα, η ελεγχόμενη είχε στη διάθεσή της όλα τα πραγματικά και νομικά στοιχεία για την αντίκρουση των αποδιδόμενων παραβάσεων στο στάδιο της διοικητικής διαδικασίας, ενώ άσκησε πλήρως και τα διαδικαστικά της δικαιώματα κατά τις κείμενες διατάξεις. Επίσης, τόσο η Εισήγηση όσο και η απόφαση, στην προκειμένη περίπτωση βασίζεται, σε σημαντικό βαθμό, σε συμβάσεις της ίδιας της καθ’ ης με ρητούς κατά περιεχόμενο όρους που περιλαμβάνονται σε αυτές, καθώς και σε έγγραφα στα οποία και η καταγγελλόμενη είχε άμεση πρόσβαση (αρκετά εξ αυτών προέρχονταν από την καθ’ ης). Περαιτέρω, οι κοινοποιήσεις και τα στοιχεία από τις εντολές ελέγχου και τα υπόλοιπα μέτρα έρευνας προς την καθ’ ης36, της έδωσαν, κατά τα ανωτέρω, τη δυνατότητα να γνωρίζει, με αρκετή ακρίβεια, το αντικείμενο της έρευνας και τη σχετική αγορά και, επομένως, της δόθηκε η δυνατότητα να προσδιορίσει και να συλλέξει τυχόν απαλλακτικά αποδεικτικά στοιχεία. Συναφώς, μολονότι η καθ’ ης προβάλλει τη (δήθεν) δυσχέρεια συλλογής αποδεικτικών στοιχείων, αναφέροντας αφηρημένως ότι οι προσωπικές αναμνήσεις των οικείων προσώπων έχουν καταστεί πιο αόριστες, δεν θεμελιώνει ωστόσο τον ισχυρισμό αυτό με συγκεκριμένα στοιχεία και, ειδικότερα, δεν προσδιορίζει τους λόγους για τους οποίους ήταν κρίσιμο να επικαλεστεί τις αναμνήσεις τους, τους λόγους για τους οποίους δεν μπόρεσε να απευθυνθεί σε αυτούς, όπως αποτάνθηκε σε πληθώρα καταστημάτων και χονδρεμπορικών επιχειρήσεων για τη συλλογή μαρτυριών, καθώς και τις περιστάσεις για τις οποίες δεν ήταν πλέον δυνατό να συλλέξει πληροφορίες με άλλους τρόπους37. Εναπόκειτο, επίσης, κατά μείζονα λόγο σε εκείνη να ενεργήσει με τη δέουσα επιμέλεια και να λάβει τυχόν όλα τα χρήσιμα και αναγκαία εκείνα μέτρα για να διατηρήσει τα στοιχεία που ευλόγως είχε στη διάθεσή της, προς αντίκρουση τυχόν διοικητικών ερευνών ή δικαστικών ερευνών, πολλώ δε μάλλον όταν γνώριζε τη διενεργούμενη έρευνα, όπως προαναφέρθηκε38. Υπό τις συνθήκες αυτές, δεν μπορεί να γίνει δεκτός ο ισχυρισμός της καθ’ ης ότι δεν είχε πληροφορηθεί, από την αρχή της έρευνας, το αντικείμενό της καθώς και τις τυχόν αιτιάσεις της Επιτροπής εναντίον της, οπότε δεν μπορούσε να προετοιμάσει την άμυνά της και να συγκεντρώσει τα απαλλακτικά στοιχεία τα οποία διέθετε. Αντιστοίχως, αλυσιτελώς προβάλλεται από την ΑΖ και το επιχείρημά περί (δήθεν) αποδυνάμωσης της άμυνάς της, δεδομένου ότι τα περιστατικά σχετικά με τα πρόσωπα, καθώς και οι μαρτυρίες των προσώπων που επικαλείται κατά τα ανωτέρω η καθ’ ης39, έχουν ήδη καταγραφεί και αποτελούν 36 Βλ. Απόφαση ΓενΔικ της 16.06.2011, υπόθεση T-240/07, Heineken Nederland BV, Heineken NV, κατά Ευρωπαϊκής Επιτροπής, σκ. 298 επ. 37 Βλ., υπ’ αυτή την έννοια, απόφαση Technische Unie κατά Επιτροπής, σκέψη 286 ανωτέρω, σκέψη 64. 38 Βλ. συναφώς απόφαση Nederlandse Federatieve Vereniging voor de Groothandel op Elektrotechnisch Gebied και Technische Unie κατά Επιτροπής, σκ. 245 ανωτέρω, σκ. 87. 39 Αναφερόμενη ιδίως σε στελέχη όπως ο [ ...] που αποχώρησε το [...] - και ο [. ..] που κατέλαβε την ίδια θέση από το [ ...] έως το [...] και ακολούθως [ ...] μέχρι τις αρχές το [...] , ενώ στη θέση αυτή τον διαδέχθηκε ο [...] -υψηλόβαθμο στέλεχος και προγενέστερα- καθώς και άλλων εμπλεκόμενων στις πρακτικές στελεχών της - Βλ. κατωτέρω. 30 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ στοιχείο του φακέλου ή θα μπορούσαν να καταγραφούν και από την καθ’ ης. Εξάλλου, τα ίδια αυτά μεμονωμένα στελέχη που αναφέρει η ΑΖ κατείχαν θέσεις στην εταιρία σε χρόνο, κατά τον οποίο η καθ’ ης γνώριζε ότι ελέγχεται και κατά τον οποίο συνεχίζονταν οι επίμαχες πρακτικές. Κατά πάγια δε πρακτική, όπως και στην προκειμένη περίπτωση, κατά τη διάρκεια των επιτόπιων ελέγχων παραδίδεται στην ελεγχόμενη επιχείρηση κατάλογος των ληφθέντων εγγράφων (η οποία άλλωστε τηρεί και τα πρωτότυπα) και η ελεγχόμενη επιχείρηση μπορεί, επομένως, να επικεντρώσει την έρευνα και συνακόλουθη άμυνά της στα εν λόγω πειστήρια. Άλλωστε, και ανεξαρτήτως της αξιολόγησης των καταθέσεων εκπροσώπων της (μεταξύ των οποίων και στελεχών όπως ο τότε [...] 40 και [...], των οποίων την αποχώρηση επικαλείται η ΑΖ, και οι οποίοι και είχαν ιδία αντίληψη πολλών από τα πραγματικά περιστατικά που μνημονεύονται στην εισήγηση) κατά τη διαδικασία, σε χρόνο δηλαδή παράλληλο με τις υπό έρευνα παραβάσεις, των οποίων αντίγραφα έχει στην κατοχή της η καθ΄ης, τα μέρη συγκέντρωσαν και προσκόμισαν και ανταποδείξεις, συμπεριλαμβανομένων οικονομικών στοιχείων, ενόρκων βεβαιώσεων, κ.ά., προς αντίκρουση των αποδιδόμενων παραβάσεων. Ενόψει όλων των προαναφερόμενων σκέψεων, οι ισχυρισμοί της ελεγχόμενης περί (δήθεν) προσβολής των δικαιωμάτων άμυνας, λόγω της παρατεταμένης διάρκειας της διοικητικής διαδικασίας, δεν δύναται να στοιχειοθετηθούν στις περιστάσεις της κρινόμενης υπόθεσης, ούτε και η καθ’ ης απέδειξε κάτι τέτοιο. 24 Σε συνέχεια των προαναφερόμενων σκέψεων, επισημαίνεται ότι, κατά πάγια νομολογία, για να αποδειχθεί προσβολή των δικαιωμάτων άμυνας, περιλαμβανομένης της προσβολής λόγω της υπερβολικής διάρκειας του ερευνητικού σταδίου, θα πρέπει να αποδειχθεί ότι η δυνατότητα της επιχείρησης να αντικρούσει τις αιτιάσεις της αρχής ανταγωνισμού πράγματι περιορίστηκε για λόγους που οφείλονται στο γεγονός ότι το πρώτο στάδιο της διοικητικής διαδικασίας ήταν χωρίς εύλογη αιτία μακρό41. Εν προκειμένω, ωστόσο, καμία βλάβη τέτοιου είδους δεν συντρέχει ως προς την ελεγχόμενη (ούτε και στοιχειοθετήθηκε από την ελεγχόμενη), κατά τα προεκτεθέντα. Συναφώς, η εμπλεκόμενη επιχείρηση πρέπει να τεκμηριώνει τις αιτιάσεις της περί (δήθεν) αδυναμίας αντίκρουσης συγκεκριμένων αποδεικτικών στοιχείων, φέροντας το σχετικό βάρος απόδειξης, προϋποτίθεται δε υπερβολική διάρκεια της ερευνητικής διαδικασίας για λόγους που αποδίδονται στη διοικητική αρχή – γεγονός όμως που δεν συντρέχει σε καμία περίπτωση εν προκειμένω (βλ. ανωτέρω)42. Πέραν δηλαδή της αοριστίας, δεν τίθεται κανένα ζήτημα τυχόν παρέλευσης υπερβολικού χρόνου για λόγους που αποδίδονται στη διενεργούσα την έρευνα διοικητική αρχή, και η οποία να είχε επίπτωση στην ικανότητα των 40 Σε σχέση ειδικά με τον [ ...] και [ ...] , υπάρχει άλλωστε ρητή καταγραφή των απαντήσεών του στο από 21.07.2008 έγγραφο που υπογράφεται από εκπροσώπους της ΑΖ και έχει η τελευταία στην κατοχή της. 41 Βλ. αναλ. αποφάσεις ΠΕΚ στις συνεκδ. υποθέσεις

🔗 Στην επίσημη πηγή

Επεξήγηση AI βάσει του επίσημου κειμένου του νόμου. Ενδεικτική, δεν υποκαθιστά νομική συμβουλή.