1979-decision-581-2013

(2)επιπλέον εκδόσεις με τα διακριτικά: 1) Έκδοση για την εταιρία «ΠΡΟΚΤΕΡ & ΓΚΑΜΠΛ» και 2) Προς Δημοσίευση στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως. Από τις παραπάνω εκδόσεις έχουν αφαιρεθεί τα απόρρητα επιχειρηματικά στοιχεία (όπου η ένδειξη […]) τα οποία δεν θα πρέπει να περιέλθουν σε γνώση τρίτων, σύμφωνα με το άρθρο 28 του Κανονισμού Λειτουργίας και Διαχείρισης της Επιτροπής Ανταγωνισμού (ΦΕΚ 54/Β΄/16.1.2013) και με το άρθρο 41 του ν. 3959/2011 (ΦΕΚ 93/Α΄/20.4.2011), ως ισχύει, 1 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Κατά τη συζήτηση η νομίμως κλητευθείσα εταιρία παραστάθηκε διά των πληρεξουσίων δικηγόρων Ξενοφώντα Παπαρρηγόπουλου, Νικολάου Λουκαϊτη και Βασιλείου Στεργίου. Στην αρχή της συζήτησης ο Πρόεδρος έδωσε το λόγο στην αρμόδια Εισηγήτρια Εμμανουέλα Τρούλη, η οποία ανέπτυξε συνοπτικά την υπ’ αριθ. πρωτ. 4672/7.6.2013 γραπτή εισήγησή της, και λαμβάνοντας υπόψη όσα αναφέρονται αναλυτικά στην εισήγηση, πρότεινε, τα εξής: 1) Να διαπιστωθεί η παράβαση των άρθρων 1 του ν. 3959/2011 και 101 ΣΛΕΕ από την εταιρία ΠΡΟΚΤΕΡ & ΓΚΑΜΠΛ, για τους λόγους που εκτενώς αναφέρονται ανωτέρω, και να της επιβληθεί πρόστιμο για κάθε έτος της παράβασης αθροιστικά, για τα έτη 2003 έως 2011 τουλάχιστον. 2) Να διαπιστωθεί η παράβαση των άρθρων 2 ν. 703/1977, 2 ν. 3959/2011 και 102 ΣΛΕΕ από την ως άνω εταιρία για τους λόγους που εκτενώς αναφέρονται ανωτέρω και να της επιβληθεί πρόστιμο για κάθε έτος της παράβασης αθροιστικά, για τα έτη 2003 έως 2011 τουλάχιστον. 3) Να υποχρεωθεί η εταιρία ΠΡΟΚΤΕΡ & ΓΚΑΜΠΛ να παύσει τις ως άνω διαπιστωθείσες παραβάσεις, στο βαθμό που αυτές συνεχίζονται και να παραλείπει αυτές στο μέλλον. 4) Να απειληθεί η εταιρία ΠΡΟΚΤΕΡ & ΓΚΑΜΠΛ με πρόστιμο όταν με απόφαση της Επιτροπής βεβαιώνεται η συνέχιση ή επανάληψη των διαπιστωθεισών παραβάσεων. Κατόπιν, το λόγο έλαβαν οι πληρεξούσιοι δικηγόροι του ενδιαφερομένου μέρους, οι οποίοι τοποθετήθηκαν επί της προαναφερόμενης εισήγησης, ανέπτυξαν τις απόψεις τους, έδωσαν διευκρινίσεις και απάντησαν σε ερωτήσεις που τους υπέβαλαν ο Πρόεδρος και τα μέλη της Επιτροπής. Για τη θεμελίωση των ισχυρισμών τους οι πληρεξούσιοι δικηγόροι της ΠΡΟΚΤΕΡ & ΓΚΑΜΠΛ ζήτησαν την εξέταση μαρτύρων. Η Επιτροπή, αποδεχόμενη το σχετικό αίτημα, εξέτασε τους μάρτυρες: 1) […], 2) […] και 3) […]. Επίσης, κατέθεσε ως μάρτυρας, η […],[…], μετά από σχετική κλήτευση που εστάλη στην ως άνω εταιρία, σύμφωνα με το άρθρο 23 παρ. 1 του Κανονισμού Λειτουργίας και Διαχείρισης της Επιτροπής Ανταγωνισμού. Με την ολοκλήρωση της ακροαματικής διαδικασίας και την εξέταση των μαρτύρων οι πληρεξούσιοι δικηγόροι ζήτησαν και ο Πρόεδρος της Επιτροπής χορήγησε προθεσμία τριών

(3)εργάσιμων ημερών μετά την παραλαβή των πρακτικών από το ενδιαφερόμενο μέρος, προκειμένου να υποβάλει το συμπληρωματικό υπομνήματά του. Η Επιτροπή συνήλθε σε διάσκεψη την 4η Νοεμβρίου 2013 (ημέρα Δευτέρα και ώρα 11:00 π.μ.), η οποία συνεχίσθηκε και ολοκληρώθηκε την 18η Νοεμβρίου 2013 (ημέρα Δευτέρα και ώρα 10:00 π.μ.) στην ως άνω αίθουσα συνεδριάσεων 2 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ του 1ου ορόφου των Γραφείων της, με τη συμμετοχή της Εισηγήτριας Εμμανουέλας Τρούλη, η οποία δεν έλαβε μέρος στην ψηφοφορία και αφού έλαβε υπόψη τα στοιχεία του φακέλου της κρινόμενης υπόθεσης, την Εισήγηση, τις απόψεις που διατύπωσε προφορικώς το ενδιαφερόμενο μέρος κατά τη συζήτηση της υπόθεσης και με τα υπομνήματά τα οποία υπέβαλε, καθώς και τα όσα κατέθεσαν οι μάρτυρες κατά την ακροαματική διαδικασία, ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΩΣ ΕΞΗΣ: I ΕΙΣΑΓΩΓΗ – ΕΝΣΤΑΣΕΙΣ I.1 Ιστορικό της υπόθεσης 1) Σε συνέχεια δημοσιευμάτων και διαμαρτυριών καταναλωτών σχετικά με τη σημαντική διαφορά τιμών μεταξύ των σούπερ μάρκετ (εφεξής σ/μ) της Ελλάδας και άλλων χωρών της Ε.Ε. στα προϊόντα με το σήμα Pampers και τυχόν στρεβλώσεις στον ανταγωνισμό που οφείλονται στην εμπορική πολιτική της εταιρίας ΠΡΟΚΤΕΡ & ΓΚΑΜΠΛ ΕΛΛΑΣ ΕΠΕ1 στην αγορά των παιδικών πανών, καθώς και του υπ’ αριθ. πρωτ. 490/29.01.2008 εγγράφου του Προέδρου της Ε.Α, η ΓΔΑ ξεκίνησε αυτεπάγγελτη έρευνα για την εξέταση των συμφωνιών συνεργασίας βιομηχανίας (ή εμπορικών αντιπροσώπων επώνυμων προϊόντων) με το λιανεμπόριο για τα προϊόντα παιδικής πάνας προκειμένου να διαπιστώσει τυχόν παράβαση των άρθρων 1 και 2 του ν. 703/1977, όπως ίσχυε (πλέον άρθρα 1 και 2 του ν. 3959/2011) και των άρθρων 101 και 102 της ΣΛΕΕ. 2) Για τους σκοπούς της εν λόγω έρευνας στάλθηκαν αιτήματα παροχής στοιχείων στις αλυσίδες σ/μ «ΑΤΛΑΝΤΙΚ Α.Ε.Ε.», «ΜΕΤΡΟ Α.Ε. & Β.Ε.», «ΣΚΛΑΒΕΝΙΤΗΣ Ι. & Σ. Α.Ε.Ε.», «ΛΙΝΤΛ ΕΛΛΑΣ & ΣΙΑ Ο.Ε.», «ΑΛΦΑΒΗΤΑ ΒΑΣΙΛΟΠΟΥΛΟΣ Α.Ε.», «ΑΦΟΙ ΒΕΡΟΠΟΥΛΟΙ Α.Ε.Β.Ε.», «ΚΑΡΦΟΥΡ ΜΑΡΙΝΟΠΟΥΛΟΣ Α.Ε.», «ΜΑΚΡΟ ΚΑΣ & ΚΑΡΥ ΧΑΕΕ ΑΕ», «ΠΕΝΤΕ Α.Ε.», «ΜΑΣΟΥΤΗΣ Δ. ΣΟΥΠΕΡΜΑΡΚΕΤ Α.Ε.» και «ΑΡΒΑΝΙΤΙΔΗΣ Α.Ε.»

1. Οι προαναφερόμενες αλυσίδες σ/μ επιλέχθηκαν λόγω του σημαντικού μεγέθους που αυτές κατέχουν, στην ελληνική επικράτεια ή σε καίριες γεωγραφικές αγορές
2. 3) Επίσης, στάλθηκαν εκτενή ερωτηματολόγια τόσο στην «ΠΡΟΚΤΕΡ & ΓΚΑΜΠΛ ΕΛΛΑΣ ΕΠΕ» (εφεξής ΠΡΟΚΤΕΡ & ΓΚΑΜΠΛ), όσο και στους λοιπούς κυριότερους προμηθευτές προϊόντων παιδικής πάνας των ανωτέρω σ/μ και συγκεκριμένα στις εταιρίες «SCA HYGIENE PRODUCT AE» (εφεξής SCA), «ΜΕΓΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΑΤΟΜΙΚΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΑΕ» (εφεξής ΜΕΓΑ) και «ΛΙΝΕΤ ΕΛΛΑΣ ΑΕ» (εφεξής ΛΙΝΕΤ)
3. 1 Σύμφωνα με τα εν λόγω δημοσιεύματα και διαμαρτυρίες το ποσοστό της εν λόγω εταιρίας στην αγορά των παιδικών πανών μίας χρήσης είναι πολύ μεγαλύτερο του 50%. 2 Με υπ’ αριθ. πρωτ. […]και […] επιστολές αντίστοιχα. 3 Βάσει έρευνας της ΓΔΑ αλλά και με βάση τα συμπεράσματα προηγούμενων Αποφάσεων της Ε.Α. 4 Με υπ’ αριθ. πρωτ. […] και […] επιστολές αντίστοιχα. Ερωτηματολόγιο στάλθηκε επίσης και στην εταιρία «Α. Βαμβακά & ΣΙΑ ΟΕ» (υπ’ αριθ. πρωτ. […]επιστολή). Η εταιρία απάντησε με την 3 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4) Καθώς από την επεξεργασία των προσκομισθέντων στοιχείων προέκυψαν σαφείς ενδείξεις πιθανής παράβασης των άρθρων 1 και 2 του ν. 703/1977, όπως ίσχυε (πλέον άρθρα 1 και 2 του ν. 3959/2011), και των άρθρων 101 και 102 της ΣΛΕΕ από την εταιρία ΠΡΟΚΤΕΡ & ΓΚΑΜΠΛ, η ΓΔΑ απέστειλε συμπληρωματικό ερωτηματολόγιο στην εν λόγω εταιρία
4. 5) Ερωτηματολόγια για την παροχή επιπλέον στοιχείων στάλθηκαν επίσης και στις λοιπές εταιρίες παραγωγής/εισαγωγής παιδικών πανών, ήτοι στις SCA, MΕΓΑ και ΛΙΝΕΤ6 και στα σ/μ «ΑΛΦΑ-ΒΗΤΑ ΒΑΣΙΛΟΠΟΥΛΟΣ Α.Ε.» (εφεξής ΒΑΣΙΛΟΠΟΥΛΟΣ), «ΜΑΡΙΝΟΠΟΥΛΟΣ Α.Ε.» (πρώην ΚΑΡΦΟΥΡ ΜΑΡΙΝΟΠΟΥΛΟΣ Α.Ε. και εφεξής ΜΑΡΙΝΟΠΟΥΛΟΣ), «ΛΙΝΤΛ ΕΛΛΑΣ & ΣΙΑ Ο.Ε.» (εφεξής ΛΙΝΤΛ), «ΑΦΟΙ ΒΕΡΟΠΟΥΛΟΙ Α.Ε.Β.Ε.» (εφεξής ΒΕΡΟΠΟΥΛΟΙ), «ΜΑΚΡΟ ΚΑΣ & ΚΑΡΥ ΧΑΕΕ ΑΕ» (εφεξής ΜΑΚΡΟ)7, «ΜΑΣΟΥΤΗΣ Δ. ΣΟΥΠΕΡΜΑΡΚΕΤ Α.Ε.» (εφεξής ΜΑΣΟΥΤΗΣ), «ΜΕΤΡΟ Α.Ε. & Β.Ε.» (εφεξής ΜΕΤΡΟ), «ΠΕΝΤΕ Α.Ε.» (εφεξής ΠΕΝΤΕ) και «ΣΚΛΑΒΕΝΙΤΗΣ Ι. & Σ. Α.Ε.Ε.» (εφεξής ΣΚΛΑΒΕΝΙΤΗΣ)8,
5. 6) Στο πλαίσιο της εν λόγω έρευνας κλήθηκαν στα γραφεία της Ε.Α. στις […] και […] σε κατάθεση για την παροχή διευκρινίσεων, εκπρόσωποι / στελέχη των βασικών ανταγωνιστριών εταιριών που δραστηριοποιούνται στη σχετική αγορά10, ήτοι των εταιριών […] και […] αντίστοιχα
6. Συγκεκριμένα, από την εταιρία […] παρίστατο ο κ. […], Γενικός Δ/ντής και από την εταιρία […] ο κ. […], Δ/νων Σύμβουλος της εταιρίας. 7) Επίσης, στις 2.10.2012, η ΓΔΑ πραγματοποίησε αιφνίδιο επιτόπιο έλεγχο, χωρίς προηγούμενη ειδοποίηση, στην έδρα της εταιρίας ΠΡΟΚΤΕΡ & ΓΚΑΜΠΛ, στο Μαρούσι Αττικής
7. Κατά τη διενέργεια του ανωτέρω επιτόπιου ελέγχου υπ’ αριθ. πρωτ. […]επιστολή της. Λόγω του αμελητέου μεγέθους της στην εθνική αγορά, κρίθηκε ότι δεν ήταν σκόπιμη η περαιτέρω συλλογή στοιχείων από την εν λόγω εταιρία. 5 Με υπ’ αριθ. πρωτ. […] επιστολή. 6 Με υπ’ αριθ. πρωτ. […] και […] επιστολές αντίστοιχα. 7 Καθώς στην παρούσα εισήγηση εξετάζονται μόνο οι συμφωνίες συνεργασίας με τα καταστήματα λιανικής που πωλούν βρεφικές πάνες και είδη βρεφικής φροντίδας και τα καταστήματα ΜΑΚΡΟ είναι καταστήματα cash & carry χονδρικής, αποφασίστηκε να μη συμπεριληφθούν τα στοιχεία που συλλέχθηκαν από τα ΜΑΚΡΟ. Επισημαίνεται ότι τόσο από την πρακτική της Ε.Α. (βλ. ενδεικτικά υπόθεση 496/VI/2010 CARREFOUR-ΜΑΡΙΝΟΠΟΥΛΟΣ/DIA), όσο και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (βλ. ενδεικτικά υπόθεση COMP/M.1221 REWE/MEINL, σκ. 15-16), τα καταστήματα cash & carry δεν θεωρούνται ως άμεσοι ανταγωνιστές των καταστημάτων λιανικής πώλησης καταναλωτικών αγαθών καθημερινής χρήσης. 8 Με υπ’ αριθ. πρωτ. […] και […] επιστολές αντίστοιχα. 9 Η αλυσίδα καταστημάτων ΑΤΛΑΝΤΙΚ σύμφωνα με την απόφαση […] του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών […] και για το λόγο αυτό δεν απεστάλη νέο ερωτηματολόγιο στην αλυσίδα αυτή. 10 Με βάση τα εθνικά μερίδια και τις απαντήσεις των προμηθευτριών. 11 Με τις υπ’ αριθ. πρωτ. […] και […] κλήσεις αντίστοιχα. 12 Σύμφωνα με την υπ’ αριθ. πρωτ. οικ. 7451/27.09.2012 εντολή για τη διενέργεια ελέγχου στην αγορά των παιδικών πανών και στις συγγενείς αγορές προϊόντων βρεφικής φροντίδας. Κατά τη διάρκεια του ελέγχου, ελέγχθηκαν τα γραφεία και οι υπολογιστές στελεχών της εταιρίας και συλλέχθηκαν όσα έγγραφα αξιολογήθηκαν ως σχετικά με το σκοπό της έρευνας. Επίσης, ελήφθησαν αντίγραφα ηλεκτρονικών αρχείων και ηλεκτρονικού ταχυδρομείου από ηλεκτρονικούς υπολογιστές της επιχείρησης. 4 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ απαντήθηκε ερωτηματολόγιο13 που αφορούσε στο αντικείμενο της έρευνας από τον Δ/ντη πωλήσεων της ελεγχόμενης, κ. […]. Ακολούθως, η ΠΡΟΚΤΕΡ & ΓΚΑΜΠΛ απάντησε σε πληθώρα ερωτηματολογίων της υπηρεσίας
8. 8) Παράλληλα, κρίθηκε αναγκαίο να κληθούν σε κατάθεση στις […] στα γραφεία της Ε.Α., εκπρόσωποι/στελέχη των τεσσάρων μεγαλύτερων σ/μ, και συγκεκριμένα των εταιριών ΜΑΡΙΝΟΠΟΥΛΟΣ, ΜΑΣΟΥΤΗΣ, ΒΑΣΙΛΟΠΟΥΛΟΣ και ΣΚΛΑΒΕΝΙΤΗΣ15, προκειμένου να παράσχουν διευκρινίσεις σχετικά με ορισμένα από τα στοιχεία που προέκυψαν κατά τη διαδικασία του ελέγχου και σε σχέση με την πολιτική που εφαρμόζει η εν λόγω επιχείρηση έναντι των πελατών της. Από την εταιρία ΜΑΡΙΝΟΠΟΥΛΟΣ παρέστησαν ο κ. […] με την ιδιότητα του […] και ο κ. […] με την ιδιότητα του […]. Για την εταιρία ΜΑΣΟΥΤΗΣ προσήλθε ο κ. […] με την ιδιότητα του […] και για την εταιρία ΒΑΣΙΛΟΠΟΥΛΟΣ ο κ. […] με την ιδιότητα του […]. Για την εταιρία ΣΚΛΑΒΕΝΙΤΗΣ παρίστατο ο κ. […] με την ιδιότητα του […]. 9) Τέλος, στάλθηκαν διευκρινιστικά ερωτηματολόγια στην εταιρία παραγωγής παιδικών πανών SCA16 και στις εταιρίες σ/μ ΣΚΛΑΒΕΝΙΤΗΣ, ΒΑΣΙΛΟΠΟΥΛΟΣ, ΒΕΡΟΠΟΥΛΟΙ, ΜΕΤΡΟ, ΜΑΡΙΝΟΠΟΥΛΟΣ, ΠΕΝΤΕ και ΜΑΣΟΥΤΗΣ
9. I.2 Υποβληθείσα ένσταση περί μη παροχής πλήρους και προσήκουσας πρόσβασης στο φάκελο της υπόθεσης 10) Στο υπόμνημά της και στη συζήτηση ενώπιον της Επιτροπής, η ΠΡΟΚΤΕΡ & ΓΚΑΜΠΛ18, ισχυρίστηκε ότι δεν της χορηγήθηκε πλήρης και προσήκουσα πρόσβαση στο φάκελο της υπόθεσης και, ειδικότερα, ότι η εμπιστευτική έκδοση της υπ’ αριθ. πρωτ. οικ 4672/7.6.2013 έκθεσης (εισήγησης) και των εγγράφων του φακέλου είχαν υποστεί περικοπές σε μεγάλη έκταση, συμπεριλαμβανομένων τμημάτων που περιελάμβαναν απαλλακτικά στοιχεία για εκείνη, γεγονός που περιόρισε τη δυνατότητα λυσιτελούς άσκησης της άμυνάς της. Σύμφωνα με την ΠΡΟΚΤΕΡ & ΓΚΑΜΠΛ, τυχόν λόγοι προστασίας του επιχειρηματικού απορρήτου ανταγωνιστών, πελατών ή άλλων μαρτύρων θα έπρεπε, εν προκειμένω, να είχαν καμφθεί υπέρ του δικαιώματος της ελεγχόμενης για πλήρη πρόσβαση στο φάκελο της υπόθεσης. Ενίσταται, συνεπώς, για την αδικαιολόγητη απόφαση της υπηρεσίας να μην κοινοποιήσει πλήρως το σύνολο των εγγράφων που επικαλείται η εισήγηση. 13 Βλ. το από 2.10.2012 συμπληρωμένο ερωτηματολόγιο κατά τη διάρκεια του ελέγχου στην ΠΡΟΚΤΕΡ & ΓΚΑΜΠΛ. 14 Βλ. υπ’ αριθ. πρωτ. οικ. 5666/26.8.2008 με την υπ’ αριθ. πρωτ. 6335/25.9.2008 επιστολή της και στο υπ’ αριθ. πρωτ. οικ.8317/15.12.2011 ερωτηματολόγιο της ΓΔΑ με την υπ’ αριθ. πρωτ. 885/31.01.2012 επιστολή της. Τέλος, απάντησε σε διευκρινιστικές ερωτήσεις στο υπ’ αριθ. πρωτ. οικ.7558/1.10.2012 ερωτηματολόγιο της ΓΔΑ με την υπ’ αριθ. πρωτ. 8212/22.10.2012 επιστολή της. 15 Με τις υπ’ αριθ. πρωτ. […] και […] κλήσεις αντίστοιχα. 16 Υπ’ αριθ. πρωτ. […] ερωτηματολόγιο. 17 Υπ’ αριθ. πρωτ. […] ερωτηματολόγια αντίστοιχα. 18 Βλ. το από 10.9.2013 υπόμνημα της ελεγχόμενης, σελ. 64 επ. και Πρακτικά Συνεδρίασης 26/9/2013, σελ.
10. 5 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11) Η εν λόγω ένσταση είναι απορριπτέα ως αβάσιμη, δεδομένου ότι στην ελεγχόμενη χορηγήθηκε εκτενέστατη πρόσβαση στα στοιχεία του φακέλου, επιτρέποντας έτσι την πλήρη κατανόηση και αντίκρουση των αιτιάσεων της εισήγησης, και τηρήθηκαν όλες οι κείμενες διατάξεις. Επισημαίνεται, σχετικώς, ότι το δικαίωμα πρόσβασης στο φάκελο της υπόθεσης δεν είναι απόλυτο. Τα μέρη, και ιδίως οι επιχειρήσεις κατά των οποίων στρέφονται τυχόν καταγγελίες ή μαρτυρίες, πρέπει να είναι σε θέση να λαμβάνουν γνώση των πληροφοριακών στοιχείων που περιλαμβάνονται στον φάκελο της υπόθεσης, προκειμένου να μπορούν να διατυπώσουν ουσιαστικά τις απόψεις τους επί των προκαταρκτικών διαπιστώσεων που αναφέρονται στην εισήγηση. Ωστόσο, δεν υφίσταται υποχρέωση των αρχών ανταγωνισμού να αποκαλύπτουν στα μέρη το σύνολο του περιεχομένου του φακέλου κάθε υπόθεσης
11. Πιο συγκεκριμένα, κατά πάγια πρακτική και νομολογία, το δικαίωμα πρόσβασης στο φάκελο δεν επεκτείνεται στο επιχειρηματικό απόρρητο, στις πληροφορίες εμπιστευτικού χαρακτήρα και στα εσωτερικά έγγραφα της Επιτροπής Ανταγωνισμού ή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και των αρχών ανταγωνισμού των κρατών μελών (καθώς και στη μεταξύ τους αλληλογραφία)
12. Κατά συνέπεια, θα πρέπει να σταθμίζεται κάθε φορά αφενός το δικαίωμα άμυνας των καταγγελλόμενων επιχειρήσεων και αφετέρου το δικαίωμα προστασίας των απορρήτων και των λοιπών εμπιστευτικών πληροφοριών των επιχειρήσεων, λαμβανομένων υπόψη των περιστάσεων κάθε υπόθεσης
13. Εν προκειμένω, και σε αντίθεση με τους ισχυρισμούς της ΠΡΟΚΤΕΡ & ΓΚΑΜΠΛ, η μελέτη των στοιχείων της υπόθεσης καταδεικνύει ότι στη ελεγχόμενη χορηγήθηκε κατά τον προσήκοντα τρόπο πρόσβαση στο φάκελο της υπόθεσης, σε συνέχεια της σχετικής αίτησής της, και τηρήθηκαν όλες οι προβλεπόμενες στις ισχύουσες διατάξεις διαδικαστικές εγγυήσεις που αποσκοπούν στην προστασία των δικαιωμάτων άμυνας και στην εφαρμογή της αρχής της ισότιμης μεταχείρισης. Πέραν της εκτενούς πρόσβασης σε στοιχεία που συλλέχθηκαν με πρωτοβουλία της ΓΔΑ στο πλαίσιο της έρευνας, και πρωτίστως από την ίδια την ελεγχόμενη που είχε τα περισσότερα στοιχεία ήδη στην κατοχή της, η τελευταιά έλαβε και εκτενή πρόσβαση σε στοιχεία που υποβλήθηκαν από τρίτα μέρη, με εξαίρεση πληροφορίες απόρρητου ή εμπιστευτικού χαρακτήρα που κατά τα παγίως εφαρμοζόμενα, δηλαδή: (α) επιμέρους παραγράφους και παραρτήματα σε συγκεκριμένα έγγραφα που εμπεριείχαν επιχειρηματικά απόρρητα και εμπιστευτικές πληροφορίες τρίτων επιχειρήσεων, η αποκάλυψη των οποίων θα μπορούσε να βλάψει ουσιωδώς τις τελευταίες, χωρίς να είναι ουσιώδεις για την άσκηση του δικαιώματος άμυνας της καταγγελλόμενης ∙ (β) πληροφορίες για την ταυτότητα τρίτων προσώπων, τα οποία ήταν εύλογο να 19 Βλ. ενδεικτικά υποθέσεις ΔΕΕ C-43/82 και 63/82, VBVB & VBBB κατά Επιτροπής, Συλλ. 1984, σελ. 1984, σκ. 25, καθώς και ΔΕΕ C-62/86, Αkzo κατά Επιτροπής, Συλλ. 1991, σελ. Ι-3359, σκ.
14. Βλ. επίσης υπ’ αριθ. Απόφαση Ε.Α. 520/VI/2011 που επικυρώθηκε από το ΔΕφΑθ. 20 Βλ. άρθρο 19, παρ. 3-9 του Κανονισμού Λειτουργίας και Διαχείρισης Ε.Α. και, αντιστοίχως, άρθρο 27 παρ. 2 του Κανονισμού (ΕΚ) 1/2003, άρθρο 15 παρ. 2 και άρθρο 16 παρ. 1 του Εκτελεστικού Κανονισμού (ΕΚ) 773/2004, καθώς και Ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής περί των κανόνων πρόσβασης στο φάκελο υπόθεσης, Ε.Ε. C 325 της 22/12/2005, σημ.
15. Βλ. επίσης, ενδεικτικά, υπόθεση ΓενΔΕΕ T-7/89, Hercules Chemicals κατά Επιτροπής, Συλλ. 1991, σελ. II-1711, σκ.
16. 21 Βλ. ενδεικτικά υπόθεση ΓενΔΕΕ Τ-36/91, ICI κατά Επιτροπής, Συλλ. 1995, σελ. ΙΙ-1847, σκ.
17. 6 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ παραμείνουν ανώνυμα και (γ) ορισμένες μαρτυρίες/απαντήσεις τρίτων μερών, δεδομένου ότι η σχετική αποκάλυψη θα μπορούσε εύκολα να εκθέσει τους κυρίους τους στον κίνδυνο αντιποίνων
18. Επίσης, τα στοιχεία στα οποία δεν είχε πλήρη πρόσβαση η καταγγελλόμενη ήταν ελάχιστα σε σχέση με το συνολικό όγκο του φακέλου. Σε κάθε περίπτωση, η πρόσβαση που χορηγήθηκε στην εξεταζόμενη υπόθεση ήταν εκτενής και λεπτομερής ως προς τις εξεταζόμενες πρακτικές και τις πιθανολογούμενες παραβάσεις, και επέτρεψε στην ΠΡΟΚΤΕΡ & ΓΚΑΜΠΛ την πλήρη κατανόηση και αντίκρουση όλων των σχετικών αιτιάσεων (όπως, άλλωστε, καταδεικνύεται και στα αναλυτικά υπομνήματα που αυτή υπέβαλε). Περαιτέρω, όπως αναγνώρισε και η ίδια, με την υπ’ αριθ. πρωτ. 6321/23.8.2013 αίτησή της, η ελεγχόμενη ζήτησε πρόσθετη πρόσβαση σε ορισμένα στοιχεία του φακέλου, και ειδικότερα τον αποχαρακτηρισμό συγκεκριμένων τμημάτων ή χωρίων από έγγραφα, τα οποία είχαν προηγουμένως χαρακτηριστεί ως απόρρητα ή/και εμπιστευτικά κατά τα προαναφερθέντα. Παρά το γενικόλογο χαρακτήρα της εν λόγω αίτησης, η υπηρεσία εξέτασε, και έκανε μερικώς δεκτή, τη σχετική αίτηση, παραχωρώντας στην ελεγχόμενη πρόσθετη πρόσβαση στο φάκελο. Σημειωτέον ότι τα χαρακτηρισμένα ως απόρρητα ή/και εμπιστευτικά αυτά στοιχεία συνιστούσαν, ούτως ή άλλως, πολύ περιορισμένο τμήμα κάθε σχετικού εγγράφου, ενώ οι μη εμπιστευτικές εκδοχές που είχαν ήδη χορηγηθεί στην καταγγελλόμενη με την αρχική πρόσβαση στο φάκελο ήταν εκτενείς και λεπτομερείς, επιτρέποντας σε κάθε περίπτωση τη λυσιτελή άσκηση του δικαιώματος άμυνάς της. Το γεγονός ότι δόθηκε επιπλέον πρόσβαση στα εν λόγω έγγραφα, κατόπιν σχετικής αιτήσεως της ΠΡΟΚΤΕΡ & ΓΚΑΜΠΛ, ουδόλως καταδεικνύει την παραβίαση των διακαιωμάτων άμυνας της ελεγχόμενης, όπως εσφαλμένως υπολαμβάνεται στο υπόμνημά της, αλλά τουναντίον τη δυνατότητα ουσιαστικής ακρόασης αυτής με όρους αντικειμενικότητας, στο πλαίσιο των σχετικών διατάξεων του Κανονισμού Λειτουργίας και Διαχείρισης της ΕΑ για την πρόσβαση στο φάκελο που αποσκοπούν ακριβώς στη λυσιτελή άσκηση των δικαιωμάτων άμυνας των καταγγελλόμενων ή/και ελεγχόμενων εταιριών. Σε κάθε περίπτωση, η πρόσθετη αυτή πρόσβαση ολοκληρώθηκε προσηκόντως πριν από την ακροματική διαδικασία ενώπιον της Επιτροπής. Με βάση τα ανωτέρω, προκύπτει ότι ακολουθήθηκε, εν προκειμένω, η ενδεδειγμένη διαδικασία εξέτασης του αιτήματος της ελεγχόμενης για περαιτέρω πρόσβαση στο φάκελο, και τηρήθηκαν όλες οι προβλεπόμενες στις κείμενες διατάξεις διαδικαστικές εγγυήσεις. Ως εκ τούτου δεν χώρησε, κατά την ομόφωνη κρίση της Επιτροπής, καμία παράβαση ουσιώδους τύπου της διαδικασίας. 22 Βλ. σχετ. άρθρο 19, παρ. 3-9 του Κανονισμού Λειτουργίας και Διαχείρισης Ε.Α, καθώς και Ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής περί των κανόνων πρόσβασης στον φάκελο υπόθεσης, Ε.Ε. C 325 της 22/12/2005, σημ. 8-
19. Ειδικά για τον κίνδυνο έκθεσης σε αντίποινα, βλ. ενδεικτικά υπόθεση ΓενΔΕΕ T-65/89 BPB Industries και British Gypsum, Συλλ. 1993, σελ. II-389, υπόθεση ΔΕΕ C-310/93P BPB Industries και British Gypsum, Συλλ. 1995, σελ. I-865, υπόθεση ΓενΔΕΕ T-221/95 Endemol κατά Επιτροπής, Συλλ. 1999, σελ. II-1299, σκ. 69, και υπόθεση ΓενΔΕΕ T-5/02 Laval κατά Επιτροπής, Συλλ. 2002, σελ. II-4381, σκ. 98 επ. 7 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ II Η «ΠΡΟΚΤΕΡ & ΓΚΑΜΠΛ ΕΛΛΑΣ ΕΠΕ» 12) Η ΠΡΟΚΤΕΡ & ΓΚΑΜΠΛ προήλθε από μετατροπή της «ΠΡΟΚΤΕΡ & ΓΚΑΜΠΛ ΑΒ & ΕΕ», που δραστηριοποιείτο στην Ελλάδα από το 1960 και είναι 100% θυγατρική της «P & G International Operations S.A.», η οποία ανήκει στον όμιλο της «The Procter & Gamble Company» με έδρα της ΗΠΑ. Ο όμιλος αποτελεί μια από τις μεγαλύτερες εταιρίες καταναλωτικών προϊόντων παγκοσμίως, με θυγατρικές σε περισσότερες από 80 χώρες. Τα προϊόντα της καλύπτουν 38 κατηγορίες προϊόντων και διατίθενται σε συνολικά 180 χώρες. 13) Η ΠΡΟΚΤΕΡ & ΓΚΑΜΠΛ δραστηριοποιείται στην εισαγωγή στη χώρα μας προϊόντων βρεφικής φροντίδας, καθαρισμού και απορρυπαντικών, ειδών ατομικής υγιεινής, παραφαρμακευτικών προϊόντων, καλλυντικών, σαπουνιών, χαρτικών tissue και σνακ. Οι εισαγωγές των παραπάνω προϊόντων πραγματοποιούνται από τις παραγωγικές μονάδες θυγατρικών εταιριών του Ομίλου «The Procter & Gamble Company». Ορισμένα από τα σήματα που διαθέτει στην ελληνική αγορά είναι το Ariel, Pantene, Head & Shoulders, Wella, Max Factor, Gillette, Oral – B, Duracell, Always κλπ. (βλ. αναλυτικότερα παρακάτω Ενότητα IV.1.4 «Γκάμα προϊόντων και αριθμός κωδικών ΠΡΟΚΤΕΡ & ΓΚΑΜΠΛ και ανταγωνιστών»). 14) Ειδικότερα, όσον αφορά στα προϊόντα βρεφικής φροντίδας, η ΠΡΟΚΤΕΡ & ΓΚΑΜΠΛ εισάγει […], παιδικές πάνες με το εμπορικό σήμα Pampers και μωρομάντιλα με τα εμπορικά σήματα Pampers Wipes και Kandoo. 15) Ο κύκλος εργασιών του Ομίλου «The Procter & Gamble Company» το οικονομικό έτος 2009/2010 ανήλθε σε […] δισ. δολάρια σε παγκόσμιο επίπεδο και το 2011 σε […] δισ. δολάρια. Στην εθνική αγορά ο κύκλος εργασιών της ΠΡΟΚΤΕΡ & ΓΚΑΜΠΛ έφτασε τα 465,7 εκατ. ευρώ23 το 2010 για να μειωθεί στα 419,7 εκατ. ευρώ το
20. Τόσο ο παγκόσμιος κύκλος εργασιών του Ομίλου όσο και ο εθνικός κύκλος εργασιών της ΠΡΟΚΤΕΡ & ΓΚΑΜΠΛ παρουσίασαν αύξηση κατά τις οικονομικές χρήσεις 2002/2003 έως και 2009/201024, αν και ο ρυθμός αύξησής τους προοδευτικά μειώθηκε. 16) Η συνεισφορά των πωλήσεων παιδικών πανών στο συνολικό κύκλο εργασιών της εταιρίας μειώθηκε κατά τη διάρκεια των οικονομικών ετών 2003-2011 (βλ. και αναλυτικότερα παρακάτω Πίνακας 9). Συγκεκριμένα, το ποσοστό του συνολικού κύκλου εργασιών της ΠΡΟΚΤΕΡ & ΓΚΑΜΠΛ που αφορά σε πωλήσεις βρεφικής πάνας ανερχόταν στο […]% την οικονομική χρήση 2003, ενώ κατά τη χρήση 2011 το εν λόγω ποσοστό μειώθηκε στο […]% του συνολικού κύκλου εργασιών
21. 23 Βλ. ΕΚΘΕΣΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΟΥ προς τους Εταίρους της ΠΡΟΚΤΕΡ & ΓΚΑΜΠΛ, Οικονομική Χρήση 1.7.2009 – 30.6.2010, σελίδα 1 και υπ’ αριθ. πρωτ. 8212/22.10.2012 απαντητική επιστολή της ΠΡΟΚΤΕΡ & ΓΚΑΜΠΛ, Παράρτημα 5 της υπ’ αριθ. πρωτ. 4672/7.6.2013 Έκθεσης. 24 Με εξαίρεση το οικονομικό έτος 2008/2009 για τον Όμιλο, χρήση κατά την οποία τα έσοδα μειώθηκαν κατά περίπου 3%. 25 Σύμφωνα με την υπ’ αριθ. πρωτ. 885/31.1.2012 απαντητική επιστολή της εταιρίας: Οικ. Χρήση 02/03 03/04 04/05 05/06 8 06/07 07/08 08/09 09/10 10/11 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ III ΟΡΙΣΜΟΣ ΣΧΕΤΙΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ III.1 Σχετικές αγορές – Δομή αγορών 17) Με τον ορισμό της σχετικής αγοράς προσδιορίζονται τα όρια εντός των οποίων ασκείται ο ανταγωνισμός μεταξύ επιχειρήσεων. Ο ορισμός αυτός επιτρέπει τον καθορισμό του πλαισίου εντός του οποίου εφαρμόζεται η εθνική και ενωσιακή νομοθεσία περί ελεύθερου ανταγωνισμού. Βασικός στόχος είναι ο συστηματικός εντοπισμός των περιορισμών εκείνων που υφίσταται ο ανταγωνισμός στον οποίο υπόκεινται οι επιχειρήσεις ενός κλάδου. Ο ορισμός μιας αγοράς, τόσο αναφορικά με τα προϊόντα που περιλαμβάνει όσο και με τη γεωγραφική της διάσταση, έχει ως στόχο τον προσδιορισμό των πραγματικών ανταγωνιστών, οι οποίοι είναι σε θέση να επηρεάζουν τη συμπεριφορά των επιχειρήσεων σε μία αγορά και να τις εμποδίζουν να ενεργούν ανεξάρτητα από τις πιέσεις που επιβάλλει ο πραγματικός ανταγωνισμός. III.1.1 Ζήτηση προϊόντων παιδικής πάνας 18) Η κατανάλωση παιδικής πάνας εξαρτάται άμεσα από τον αριθμό των γεννήσεων στη χώρα. Όπως προκύπτει και από το ακόλουθο διάγραμμα, ο αριθμός των γεννήσεων στην Ελλάδα παρουσίαζε αυξητική τάση μέχρι και το 2008, ενώ κατά τα επόμενα έτη ο αριθμός γεννήσεων μειώνεται. Διάγραμμα 1: Εξέλιξη γεννήσεων περιόδου 1993 - 2010 Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ 19) Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις εταιριών του κλάδου, η συνολική εγχώρια ζήτηση προϊόντων βρεφικής πάνας διαμορφώθηκε το 2010 στα 350 εκατ. τεμάχια26 περίπου, ενώ σύμφωνα με την […] ένα ποσοστό 90% περίπου της ζήτησης καλύπτεται μέσω σ/μ (βλ. αναλυτικά παρακάτω Ενότητα IV.1.6). Η εγχώρια ζήτηση είναι αισθητά μειωμένη σε σχέση με το 2007, έτος κατά το οποίο, σύμφωνα με την Κλαδική Μελέτη της ICAP27, η εγχώρια φαινομενική ζήτηση για % πανών στον κ.ε. […]% […]% […]% […]% […]% […]% […]% […]% […]% Σημειώνεται ότι κατά το έτος 2005 η P&G εξαγόρασε τη Gillette (βλ. απόφαση COMP. 3732). 26 Σύμφωνα με την υπ’ αριθ. πρωτ. […] απάντηση της ΜΕΓΑ και την υπ’ αριθ. πρωτ. 885/31.1.2012 απάντηση της ΠΡΟΚΤΕΡ & ΓΚΑΜΠΛ. 27 Κλαδική Μελέτη για τα «ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΧΑΡΤΙΟΥ ΥΓΕΙΑΣ – ΚΑΘΑΡΙΟΤΗΤΑΣ – ΑΤΟΜΙΚΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ (TISSUE)», ICAP, Έκδοση Η, Φεβρουάριος
22. 9 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ παιδικές πάνες ανήλθε σε 430-440 εκατ. τεμάχια. Πτωτική τάση παρουσιάζει η κατηγορία της πάνας για μωρά και το
23. Ειδικότερα, η κατηγορία μειώθηκε κατά 6,3% σε όγκο και κατά 7,5% σε αξία σε σχέση με το 2010, σύμφωνα με στοιχεία της Symphony IRI Group
24. 20) Η συνολική ζήτηση την επόμενη πενταετία αναμένεται, κατά την […]29, να μειωθεί περαιτέρω, κυρίως λόγω του δυσμενούς οικονομικού περιβάλλοντος, το οποίο έχει άμεσο αντίκτυπο στον αριθμό των γεννήσεων
25. Σύμφωνα με εσωτερικό έγγραφο ηλεκτρονικής αλληλογραφίας που συλλέχθηκε κατά τη διάρκεια του επιτόπιου ελέγχου στις 2.10.2012: «η ζήτηση για βρεφικές πάνες μειώνεται τόσο σε όγκο όσο και σε αξία λόγω της μειωμένης κατανάλωσης και αυξημένων προσφορών από τους σημαντικότερους παίχτες της αγοράς. Η διαφορά ανάμεσα σε όγκο και αξία μεγαλώνει δημιουργώντας ακόμα πιο ασφυκτικές πιέσεις για την επίτευξη των στόχων αύξησης του όγκου των πωλήσεων»
26. 21) Επίσης, σύμφωνα με μαρτυρίες από την αγορά, είναι πλέον φανερό ότι οι γονείς αραιώνουν όσο γίνεται τις αλλαγές πανών στα παιδιά τους για λόγους οικονομίας, γεγονός που φέρνει επιπλέον μείωση πωλήσεων στην κατηγορία βρεφικής πάνας. Η τάση αυτή επιβεβαιώνεται και από αντίστοιχα ηλεκτρονικά αρχεία της εταιρίας ΠΡΟΚΤΕΡ & ΓΚΑΜΠΛ. Η μεγαλύτερη πτώση σύμφωνα με στοιχεία της Symphony IRI Group παρατηρείται στην υποκατηγορία της πάνας-βρακάκι όπου οι πωλήσεις έπεσαν σε όγκο κατά […]% και κατά […]% σε αξία το 2011 σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Κυριότερος λόγος για αυτή τη μείωση αποτελεί το υψηλότερο κόστος της πάνας-βρακάκι σε σχέση με την πάνα επικόλλησης που καθιστά την πάνα-βρακάκι ακριβότερη ανά τεμάχιο. III.1.2 Προσφορά προϊόντων παιδικής πάνας 22) Ο κλάδος της παιδικής πάνας αποτελεί μέρος του ευρύτερου κλάδου των προϊόντων χαρτιού υγείας- καθαριότητας- ατομικής υγιεινής «tissue»
27. Στον ευρύτερο κλάδο περιλαμβάνονται οι κατηγορίες προϊόντων ανεπεξέργαστου χαρτιού «tissue», τελικών προϊόντων «tissue»33 και ειδών ατομικής υγιεινής. Στην τελευταία κατηγορία προϊόντων εντάσσονται οι παιδικές πάνες, καθώς και τα γυναικεία επιθέματα, οι πάνες ακράτειας και τα μωρομάντιλα. 28 Περιοδικό Self Service Σεπτέμβριος
28. Υπ’ αριθ. πρωτ. […]επιστολή. 30 Ενδεικτικά, η εταιρία ΠΡΟΚΤΕΡ & ΓΚΑΜΠΛ επισημαίνει ότι ο αριθμός γεννήσεων το 2011 έχει μειωθεί κατά 7% σε σχέση με το αντίστοιχο εξάμηνο του 2010 (στοιχεία γεννήσεων από τις μαιευτικές κλινικές) με άμεση συνέπεια τη μείωση της κατανάλωσης (στοιχεία Nielsen- αγορά βρεφικών πανών κατανάλωση σε όγκο Ιανουάριος - Οκτώβριος 2011 (-7%) σε σχέση με το αντίστοιχο διάστημα του 2010). Η πρόβλεψη της εταιρίας είναι ότι η συγκεκριμένη αρνητική τάση θα συνεχιστεί και τα επόμενα χρόνια ως αποτέλεσμα του δύσκολου μακροοικονομικού περιβάλλοντος (υπ’ αριθ. πρωτ. 885/31.1.2012 απαντητική επιστολή). 31 Ηλεκτρονικός φάκελος […]. Ελεύθερη μετάφραση από ΓΔΑ. 32 Σύμφωνα με την Κλαδική Μελέτη της ICAP για τα «ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΧΑΡΤΙΟΥ ΥΓΕΙΑΣ – ΚΑΘΑΡΙΟΤΗΤΑΣ – ΑΤΟΜΙΚΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ (TISSUE)», Έκδοση Η, Φεβρουάριος
29. 33 Στην κατηγορία τελικών προϊόντων χαρτιού tissue υπάγονται το χαρτί υγείας, το χαρτί κουζίνας, οι χαρτοπετσέτες, τα χαρτομάντιλα, τα χάρτινα τραπεζομάντιλα και τα είδη επαγγελματικής χρήσης. 29 10 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 23) Σύμφωνα με την Κλαδική Μελέτη της ICAP34: «στον τομέα των ειδών ατομικής υγιεινής η αγορά ελέγχεται κυρίως από εισαγωγικές εταιρείες. Ο ανταγωνισμός στην συγκεκριμένη κατηγορία είναι μεγαλύτερος [ενν. σε σύγκριση με άλλα καταναλωτικά προϊόντα], καθώς πρώτον τα εν λόγω προϊόντα έχουν συνήθως ισχυρά εμπορικά σήματα και υποστηρίζονται από πολυεθνικές επιχειρήσεις και δεύτερον η υποκατάστασή τους από προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας δεν είναι τόσο εκτενής όσο στον τομέα των χαρτικών (βλ. επίσης σχετική Ενότητα III.1.3). 24) Κατά το παρελθόν, ορισμένες παραγωγικές επιχειρήσεις του κλάδου, θυγατρικές πολυεθνικών εταιριών, στράφηκαν σταδιακά προς τον εισαγωγικό τομέα, διακόπτοντας την παραγωγική τους δραστηριότητα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η SCA, η οποία μέχρι το 1998 αποτελούσε παραγωγική επιχείρηση, ενώ το 1999 σταμάτησε την παραγωγή παιδικής πάνας και το 2001 διέκοψε επίσης την παραγωγή πάνας για ακράτεια
30. Σύμφωνα με τη […]36, οι μοναδικές επιχειρήσεις παραγωγής παιδικής πάνας στην Ελλάδα είναι πλέον οι εταιρίες ΜΕΓΑ, ΛΙΝΕΤ και ΑΛΚΟ
31. 25) Κατά την περίοδο 2003–2011, σημαντική παρουσία στην αγορά παιδικής πάνας, έχουν οι εταιρίες ΠΡΟΚΤΕΡ & ΓΚΑΜΠΛ με το εμπορικό σήμα Pampers, η SCA38 με το εμπορικό σήμα Libero και η ΜΕΓΑ39 με τα εμπορικά σήματα Babylino και Babygo. Παρουσία στην αγορά είχε μέχρι το 200640 και η ΛΙΝΕΤ με το σήμα Nanny’s, η οποία όμως στη συνέχεια έπαψε να κατέχει σημαντικό μερίδιο στην αγορά παιδικής πάνας [βλ. επίσης παρ. 145)]. 34 Κλαδική Μελέτη για τα «ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΧΑΡΤΙΟΥ ΥΓΕΙΑΣ – ΚΑΘΑΡΙΟΤΗΤΑΣ – ΑΤΟΜΙΚΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ (TISSUE)», ICAP, Έκδοση Η, Φεβρουάριος
32. 35 Κλαδική Μελέτη της ICAP, σελίδες 26-
33. 36 Υπ’ αριθ. πρωτ. […] απαντητική επιστολή. 37 Από έρευνα που διεξήχθη στο διαδίκτυο, η πλήρης επωνυμία της εταιρίας είναι «ALCO ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΑΕ», έχει έδρα στο νομό Δράμας και δραστηριοποιείται στην εμπορία παιδικών πανών, υποσέντονων, γυναικείων επιθεμάτων λοχείας, γυναικείων επιθεμάτων ακράτειας και γεροντικών πανών. Κανένα από τα ερευνώμενα σ/μ δεν προσκόμισε συμφωνία συνεργασίας με την εν λόγω εταιρία. 38 Η SCA ιδρύθηκε το 1973 με την επωνυμία «Αυλών Ιντερνάσιοναλ Α.Ε» ως συνέχεια της επιχείρησης «Πήττας Βασίλειος». Το 1988 η επωνυμία της άλλαξε σε «Αυλών Α.Ε.» μετά την εξαγορά της από τη σουηδική εταιρία SCA και το 1990 σε «Molnlycke Hellas A.E.». Το 1997 η επωνυμία της μετατράπηκε σε «SCA Molnlycke A.E.» και το 1998 στη σημερινή. Η SCA ανήκει κατά […]% στην ολλανδική εταιρία «SCA De Breul Holding BV» και κατά […]% στη γαλλική εταιρία «SCA Hygiene Products SA». Μέχρι το 1998 η SCA αποτελούσε παραγωγική επιχείρηση, η οποία παρήγαγε τις βρεφικές πάνες Panty Slip (οι οποίες μετονομάστηκαν σε Libero) και τις πάνες ακράτειας Slipad. Από το 1999 σταμάτησε την παραγωγή των παιδικών πάνων και το 2001 διέκοψε επίσης την παραγωγή των πανών ακράτειας. Η SCA, πλέον εισαγωγική εταιρία, εκτός από παιδικές πάνες εισάγει επίσης γυναικεία επιθέματα, πάνες ακράτειας, χαρτικά tissue (χαρτομάντιλα, μωρομάντιλα, χαρτί κουζίνας και υγείας) όπως επίσης και επαγγελματικά προϊόντα (χαρτί κουζίνας). 39 Η ΜΕΓΑ ιδρύθηκε το
34. Τον Ιανουάριο του 2003 η επωνυμία της άλλαξε από «Μέγα Προϊόντα Μιας Χρήσεως Α.Ε.» στη σημερινή. Η ΜΕΓΑ αποτελεί επιχείρηση παραγωγής προϊόντων ατομικής φροντίδας και υγιεινής. Εκτός από παιδικές πάνες παράγει γυναικεία επιθέματα, υγρά μαντιλάκια καθαρισμού χεριών και προσώπου, προϊόντα βαμβακιού και μωρομάντιλα. Όσον αφορά στα προϊόντα παιδικής πάνας, η ΜΕΓΑ παράγει προϊόντα επώνυμης αλλά και ιδιωτικής ετικέτας για τα σ/μ. 40 Από το δεύτερο εξάμηνο του […], η ΛΙΝΕΤ σταμάτησε να […], και τα διακινεί […], αλλά και […] σε σημεία λιανικής πώλησης (υπ’ αριθ. πρωτ. […] απαντητική επιστολή). 11 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 26) Αντίθετα, σημαντικό μερίδιο, την ίδια περίοδο, κέρδισε η αλυσίδα σ/μ ΛΙΝΤΛ που ξεκίνησε να διακινεί παιδικές πάνες ιδιωτικής ετικέτας με τα σήματα Cien41 και Toujours42 από το
35. Πάνες ιδιωτικής ετικέτας στο διάστημα αυτό διακινούν επίσης το σ/μ ΜΑΡΙΝΟΠΟΥΛΟΣ με τα εμπορικά σήματα Carrefour, Champion και Νο143, το σ/μ ΒΑΣΙΛΟΠΟΥΛΟΣ με το εμπορικό σήμα 365 και CARE, το σ/μ ΜΑΣΟΥΤΗΣ με εμπορικό σήμα Mr Grand και το σ/μ ΒΕΡΟΠΟΥΛΟΙ με το εμπορικό σήμα Daipers. 27) Στις ενότητες που ακολουθούν παρουσιάζονται τα βασικά χαρακτηριστικά (μέγεθος, μερίδια αγοράς44, εμπορική πολιτική, γκάμα προϊόντων) των κυριότερων ανταγωνιστών στην αγορά της παιδικής πάνας. III.1.3 Σχετική Αγορά Προϊόντος45 28) Οι παιδικές πάνες που διακινούνται στην ελληνική αγορά μπορούν να κατηγοριοποιηθούν με βάση τις πρώτες ύλες από τις οποίες έχουν παραχθεί (υφασμάτινες ή μίας χρήσης από χαρτί tissue), το είδος τους (με ταινίες επικόλλησης, πάνα-βρακάκια, πάνες κολύμβησης κ.α.) και την ετικέτα τους (επώνυμες και ιδιωτικής ετικέτας). Πρώτες ύλες παραγωγής παιδικής πάνας 29) Στην ελληνική αγορά, κατά την περίοδο 2003 - 2011, η ζήτηση για πάνες μίας χρήσης (σε σχέση με τη ζήτηση για υφασμάτινες πάνες) αυξήθηκε (βλ. επίσης Ενότητα III.1.1 όπου φαίνεται μια πτωτική τάση στη συνολική εγχώρια ζήτηση για παιδικές πάνες από το 2007 και μετά) και το 2007 κάλυπτε, σύμφωνα με την εταιρία του κλάδου […], το 99,5% της αγοράς. Αντίθετα, σε διεθνές επίπεδο, οι υφασμάτινες πάνες είχαν ήδη από το 2003 χάσει σημαντικό έδαφος απέναντι στις πάνες μίας χρήσης
36. 30) Από την έρευνα που διεξήγαγε η ΓΔΑ προέκυψε ότι οι υφασμάτινες πάνες: α) κατέχουν ασήμαντο μερίδιο στην αγορά, β) η ζήτησή τους δεν επηρεάζει, κατά δήλωση εταιριών του κλάδου, τη ζήτηση για πάνες μίας χρήσης, γ) καμία από τις εταιρίες παραγωγής/εισαγωγής πανών μίας χρήσης δεν εμπορεύεται υφασμάτινες πάνες και δ) τόσο οι τιμές τους όσο και οι ποιοτικές προδιαγραφές τους διαφοροποιούνται από αυτές των πανών μίας χρήσης
37. 41 Το σήμα Cien δεν διακινείται πλέον. Οι βρεφικές πάνες που εμπορεύεται η αλυσίδα ΛΙΝΤΛ παράγονται από τις εξής: […] (βλ. υπ’ αριθ. πρωτ[…] επιστολή). 43 Τα σήματα Champion και Νο1 δεν διακινούνται πλέον. 44 Τα μερίδια αγοράς που προσκομίστηκαν παρουσιάζονται στο Παράρτημα 3 της υπ’ αριθ. πρωτ. 4672/7.6.2013 Έκθεσης. 45 Η σχετική αγορά προϊόντων περιλαμβάνει το σύνολο των προϊόντων ή/και υπηρεσιών που θεωρούνται από τον καταναλωτή εναλλάξιμα ή δυνάμενα να υποκατασταθούν μεταξύ τους λόγω των χαρακτηριστικών τους, των τιμών τους και της χρήσης για την οποία προορίζονται. 46 Βλ. «Competitive Analysis: Huggies Supreme diapers», David A. Jecker,
38. 47 Σημειώνεται σχετικά ότι η εταιρία […], με την υπ’ αριθ. πρωτ. […] απαντητική επιστολή της αναγνωρίζει τις υφασμάτινες πάνες ως υποκατάστατα προϊόντα για τις παιδικές πάνες που παράγει, όμως, παρόλα αυτά, εκτιμά ότι τα προϊόντα αυτά δεν θα επηρεάσουν σημαντικά τη ζήτηση των προϊόντων της εταιρίας την επόμενη πενταετία. Η εταιρία επίσης αναφέρει ότι επειδή δεν γίνεται καταγραφή των υποκατάστατων προϊόντων από έγκυρη πηγή, δεν είναι ως εταιρία σε 42 12 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 31) Από τα ανωτέρω προκύπτει η εξαιρετικά περιορισμένη υποκατάσταση μεταξύ των δύο κατηγοριών και συνεπώς για τους σκοπούς της παρούσας εισήγησης, οι παιδικές πάνες μίας χρήσης αποτελούν διακριτή σχετική αγορά προϊόντος. Είδη παιδικής πάνας 32) Σύμφωνα με την έρευνα της ΓΔΑ, στην ελληνική αγορά διατίθενται τρία είδη παιδικών πανών: α) πάνες με ταινίες επικόλλησης, β) πάνες βρακάκια και γ) πάνες κολύμβησης. Η ζήτηση τόσο για πάνες βρακάκια όσο και για πάνες με ταινίες επικόλλησης είναι σχετικά σταθερή την τελευταία εξαετία (2006 – 2011), με τη ζήτηση για πάνες βρακάκια να κυμαίνεται περίπου στο 10% της ζήτησης για πάνες με ταινίες επικόλλησης. Παρατηρείται ωστόσο μία κάμψη της ανοδικής πορείας της ζήτησης για πάνες με ταινίες επικόλλησης και για πάνες βρακάκια τον τελευταίο χρόνο (οι πωλήσεις για πάνες βρακάκια μειώθηκαν κατά 10% περίπου το 2011 σε σχέση με το 2010). Η κάμψη αυτή οφείλεται στη μείωση των γεννήσεων που παρατηρείται τα τελευταία χρόνια παράλληλα με τη μείωση των εισοδημάτων ως αποτέλεσμα της γενικότερης οικονομικής κρίσης. Τα δύο παραπάνω οδηγούν στη πτώση της συνολικής εγχώριας ζήτησης για παιδικές πάνες (αναλυτικά βλ. Ενότητα III.1.1). 33) Τόσο οι πάνες με ταινίες επικόλλησης όσο και οι πάνες βρακάκια διατίθενται από το σύνολο των επιχειρήσεων του κλάδου, ενώ πάνες κολύμβησης διαθέτει στην ελληνική αγορά μόνο η εταιρία SCA. Εκτίμηση του σ/μ […] είναι ότι οι πάνες κολύμβησης αποτελούν διακριτή αγορά προϊόντος, δεδομένου ότι προορίζονται για συγκεκριμένη χρήση
39. Το εν λόγω είδος πάνας καλύπτει αμελητέο μέρος της αγοράς49 και η αξιολόγηση του κατά πόσον εμπίπτει ή όχι σε μία ενιαία αγορά με τα λοιπά είδη πάνας παρέλκει κατά την εξέταση της συγκεκριμένης υπόθεσης, διότι δεν επηρεάζει στην ουσία τα μερίδια αγοράς των εταιριών που δραστηριοποιούνται στην αγορά. 34) Οι πάνες με ταινίες επικόλλησης διατίθενται σε όλα τα μεγέθη παιδικής πάνας, ενώ οι πάνες βρακάκια διατίθενται στο μέγεθος MAXI, διότι χρησιμοποιούνται κυρίως σε ηλικία όπου το παιδί γίνεται πιο ανεξάρτητο και βρίσκεται στη μεταβατική περίοδο διακοπής της πάνας. θέση να υπολογίσει την έκτασή τους και κατ’ επέκταση ποια από αυτά είναι τα σημαντικότερα. Σύμφωνα με την υπ’ αριθ. πρωτ. […] απαντητική επιστολή της εταιρίας: «οι «οικολογικές ή υφασμάτινες» παιδικές πάνες ή αλλιώς οι επαναχρησιμοποιήσιμες παιδικές πάνες τυπικά προσφέρουν μικρότερη απορροφητικότητα και στεγνότητα στο δέρμα του μωρού σε σχέση με μια υψηλής ποιότητας παιδική πάνα μιας χρήσης […] . Έχουν φτιαχτεί για να χρησιμοποιούνται εκ νέου αφού πλυθούν». Η […], στην υπ’ αριθ. πρωτ. […] επιστολή της, επισημαίνει ότι οι οικολογικές πάνες και οι πάνες από ύφασμα έχουν προς το παρόν χαμηλό μερίδιο αγοράς και ότι δεν μπορεί να προβλέψει πως τα προϊόντα αυτά θα επηρεάσουν τη ζήτηση για τα προϊόντα της τα επόμενα χρόνια. Η […] επισημαίνει, στην υπ’ αριθ. πρωτ. […] επιστολή της, ότι μέχρι στιγμής η τεχνολογία δεν έχει δώσει αξιόπιστες λύσεις για οικολογικές πάνες, ενώ το ποσοστό των υφασμάτινων πανών είναι ασήμαντο. Τέλος, και η […] εκτιμά πως δεν υπάρχουν υποκατάστατα προϊόντα στις παιδικές πάνες μίας χρήσης που παράγει με την στενή έννοια του όρου (υπ’ αριθ. πρωτ. […] επιστολή). 48 Υπ’ αριθ. πρωτ. […] επιστολή. 49 Μικρότερο του 0,1% της αγοράς τόσο σε όγκο όσο και σε αξία για τα έτη 2008 έως 2010 [εκτίμηση ΓΔΑ, βάσει στοιχείων προσκομισθέντων από […]και Nielsen (κάλυψη 85%), υπ’ αριθ. πρωτ. […] επιστολή της εταιρίας]. 13 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Πίνακας 1: Συνολικές πωλήσεις πανών με ταινίες επικόλλησης και βρακάκι (χιλ. τεμάχια) Έτος 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 Ταινίες επικόλλησης […] […] […] […] […] […] […] […] […] χωρίς ΛΙΝΤΛ Ταινίες επικόλλησης μ/δ* μ/δ* μ/δ* […] […] […] […] […] […] με ΛΙΝΤΛ Πάνες βρακάκια […] […] […] […] […] […] […] […] […] χωρίς ΛΙΝΤΛ Πάνες βρακάκια με […]** […]** μ/δ* […] […] […] […] […] […] ΛΙΝΤΛ Πηγή: Στοιχεία Nielsen, προσκομισθέντα από ΠΡΟΚΤΕΡ & ΓΚΑΜΠΛ 50 * Για τα εν λόγω έτη δεν υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία πωλήσεων πανών από τη ΛΙΝΤΛ. ** Για τα εν λόγω έτη η εταιρία ΛΙΝΤΛ δε διακίνησε καθόλου κωδικούς πάνες-βρακάκια. 35) Τα βασικά ποιοτικά χαρακτηριστικά των παιδικών πανών είναι η απορροφητικότητα, η απαλότητα, η αντοχή, η ελαστικότητα, η εφαρμογή, η στεγανότητα και η στεγνότητα. Σύμφωνα με τους παράγοντες της αγοράς51 οι πάνες με ταινίες επικόλλησης και οι πάνες βρακάκια δεν διαφοροποιούνται όσον αφορά στα βασικά χαρακτηριστικά, εκτός, ενδεχομένως, από την ελαστικότητα52 και τη στεγανότητα
40. 36) Από την έρευνα της ΓΔΑ προέκυψε ότι η τιμή της πάνας βρακάκι είναι υψηλότερη από την τιμή της πάνας με ταινίες επικόλλησης αντίστοιχου μεγέθους της ίδιας εταιρίας. Το γεγονός επιβεβαιώνεται και από τις απαντήσεις των σ/μ […],[…],[…] και […]
41. 37) Η […] αναφέρει ότι: «ο καταναλωτής βλέπει τις «πάνες βρακάκια» και τις «πάνες με ταινία επικόλλησης» ως εναλλάξιμα προϊόντα για τον ίδιο σκοπό (διατήρηση των μωρών στεγνά και προστασία από τη διαρροή) με διαφορετικά πλεονεκτήματα/μειονεκτήματα»
42. Παρόμοια είναι και η άποψη των άλλων δύο εταιριών του κλάδου. Η […] θεωρεί ότι «η σχετική αγορά είναι η ευρύτερη αγορά των προϊόντων παιδικής πάνας»56 και ότι τα προϊόντα είναι σε μεγάλο βαθμό ομοιογενή
43. Επίσης, σύμφωνα με τη […] «Η αγορά των βρεφικών πανών είναι απόλυτα ομοιογενής»
44. 50 Υπ’ αριθ. πρωτ. 885/31.1.2012 και υπ’ αριθ. πρωτ. 8212/22.10.2012 απαντητική επιστολή. Απευθύνθηκε σχετική ερώτηση σε σ/μ και σε εταιρίες παραγωγής/ εισαγωγής παιδικής πάνας (βλ. παρακάτω όπου παρατίθενται οι σχετικές απόψεις). 52 Απάντηση της εταιρίας […] (υπ’ αριθ. πρωτ. […]επιστολή). 53 Απάντηση της […] (υπ’ αριθ. πρωτ. […]επιστολή). 54 Υπ’ αριθ. πρωτ. […] επιστολές.τολές 55 Βλ. υπ’ αριθ. πρωτ. […] απαντητική επιστολή της […]. 56 Υπ’ αριθ. πρωτ. […] επιστολή. 57 Υπ’ αριθ. πρωτ. […] επιστολή. 58 Υπ’ αριθ. πρωτ. […] επιστολή. 51 14 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 38) Το σύνολο των σ/μ που ερευνήθηκε, προμηθεύεται τόσο πάνες με ταινίες επικόλλησης, όσο και πάνες βρακάκια. Στο πλαίσιο της έρευνας, η ΓΔΑ απηύθυνε, όπως αναφέρθηκε και ανωτέρω, σχετικά ερωτήματα προς αλυσίδες σ/μ, από τις απαντήσεις των οποίων προέκυψε ότι, με βάση τα στοιχεία και την αντίληψη της πλειοψηφίας των σ/μ για την αγορά, τα δύο είδη παιδικής πάνας θεωρούνται υποκατάστατα στη συνείδηση του καταναλωτή
45. 39) Η διαδικασία παραγωγής παιδικών πανών και των δύο ειδών είναι σύμφωνα με την […] «παρόμοια σε αρκετά σημεία και η μεγάλη πλειονότητα των υλικών που χρησιμοποιούνται είναι παρόμοια. Παρ’ όλα αυτά, υπάρχουν διαφορές κυρίως στον τομέα της επεξεργασίας, οι οποίες σχετίζονται με τους διαφορετικούς τρόπους εφαρμογής των παιδικών πανών στο μωρό. Στην περίπτωση των παιδικών πανών βρακάκια, το ελαστικό υλικό εφαρμόζεται στον κορμό της πάνας, προκειμένου να καταστήσει τις πάνες λειτουργικές. Κατά συνέπεια, απαιτείται ειδικός εξοπλισμός, διαφορετικός από αυτόν που χρησιμοποιείται για τις «πάνες με ταινία επικόλλησης». Οι διαφορές στο κόστος του προϊόντος καθοδηγούνται συνήθως από το υψηλότερο κόστος παραγωγής για τις «πάνες βρακάκια», διότι η ταχύτητα παραγωγής για μια «πάνα βρακάκι» είναι χαμηλότερη, δεδομένου ότι είναι δυσκολότερος ο χειρισμός μιας κλειστής πάνας στη γραμμή παραγωγής»
46. 40) Τέλος, αξίζει να σημειωθεί ότι τη δυνατότητα υποκατάστασης μεταξύ των δύο ειδών υποστηρίζουν και τα μέρη στην υπ’ αριθ. M.5958 υπόθεση συγκέντρωσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής
47. Στη συγκεκριμένη περίπτωση τα μέρη υποστήριξαν, αναφερόμενα στην υποκατάσταση από την πλευρά της προσφοράς, ότι τα δύο είδη ανήκουν στην ίδια αγορά προϊόντος, διότι οι εταιρίες του κλάδου γενικά παράγουν όλο το εύρος ειδών παιδικής πάνας και οι εταιρίες λιανικής πώλησης ζητούν και αποθεματοποιούν πάνες για να καλύψουν όλες τις σχετικές ηλικιακές ομάδες
48. 41) Συνοψίζοντας τα ανωτέρω, όσον αφορά στα χαρακτηριστικά των δύο κατηγοριών πάνας, από την έρευνα της ΓΔΑ προέκυψε ότι οι ποιοτικές προδιαγραφές των πανών με ταινίες επικόλλησης και των πανών βρακάκια δεν διαφοροποιούνται ουσιαστικά, αν και τα μεγέθη στα οποία προσφέρονται οι πάνες βρακάκια είναι μεγαλύτερα και λιγότερα σε αριθμό. Ωστόσο, η τιμή των δύο κατηγοριών πάνας διαφοροποιείται, με την τιμή των πανών βρακάκια να είναι υψηλότερη. Από την πλευρά της ζήτησης, και σύμφωνα με τις απαντήσεις των επιχειρήσεων παραγωγής/ εισαγωγής παιδικών πανών και των αλυσίδων λιανικής πώλησης, οι δύο κατηγορίες είναι υποκατάστατες στη συνείδηση του καταναλωτή. Τέλος, από την πλευρά της προσφοράς, επισημαίνεται ότι οι τρεις επιχειρήσεις παραγωγής/ εισαγωγής παιδικών πανών εμπορεύονται και τα δύο είδη παιδικών πανών και 59 Ειδικότερα από τις εταιρίες σ/μ που απάντησαν στα συγκεκριμένα ερωτήματα, τα σ/μ […] θεωρούν ότι η αγορά είναι ενιαία, ενώ το σ/μ […] πιστεύει ότι οι αγορές είναι διακριτές. Η εταιρία […] αν και θεωρεί ότι οι πάνες με ταινίες επικόλλησης δεν θεωρούνται στη συνείδηση του καταναλωτή ως υποκατάστατες με τις πάνες βρακάκια, σε επόμενη ερώτηση απαντά ότι η αγορά της πάνας είναι ενιαία. 60 Υπ’ αριθ. πρωτ. […] επιστολή. 61 Βλ. υπόθεση Ευρωπαϊκής Επιτροπής M.5958 - GS/ TPG/ ONTEX, της 30/9/
49. 62 Βλ. σκ. 14 της εν λόγω υπόθεσης. 15 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ σύμφωνα με την άποψη της ΠΡΟΚΤΕΡ & ΓΚΑΜΠΛ η διαδικασία παραγωγής είναι παρόμοια. Οι ως άνω εκτιμήσεις δεν αμφισβητήθηκαν κατά τη διάρκεια της ακροαματικής διαδικασίας ενώπιον της Επιτροπής. Σταθμίζοντας τα ανωτέρω, ως σχετική αγορά προϊόντος στην υπό κρίση υπόθεση ορίζεται η ευρύτερη αγορά παιδικής πάνας, χωρίς περαιτέρω διάκριση με βάση το είδος πάνας. Πάνες επώνυμης και ιδιωτικής ετικέτας 42) Στην ελληνική αγορά διατίθενται τόσο επώνυμες όσο και ιδιωτικής ετικέτας παιδικές πάνες. Με εξαίρεση την […], οι λοιπές εταιρίες παραγωγής/εισαγωγής επώνυμης παιδικής πάνας με πανελλαδικό δίκτυο διανομής, παράγουν ή εισάγουν για λογαριασμό των εγχώριων σ/μ και πάνες ιδιωτικής ετικέτας
50. 43) Σύμφωνα με μελέτη που διεξήγαγε η Nielsen («The power of private label») σε 38 χώρες και 80 κατηγορίες προϊόντων64, το μερίδιο των προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας στις αγορές πανών και γυναικείων επιθεμάτων, ανερχόταν ήδη το 2005 στο 14%. Από τον Πίνακα κατωτέρω προκύπτει ότι η διείσδυση των προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας στις συγκεκριμένες αγορές, ήταν αισθητή από το 2005, ενώ ξεπερνούσε τη διείσδυση των προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας σε αρκετές άλλες [...] κατηγορίες. 44) Τα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας έχουν εισέλθει δυναμικά στην ελληνική αγορά τα τελευταία χρόνια65 και πλέον η πλειονότητα των σ/μ διαθέτει και προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας σε πληθώρα κωδικών. 45) Ωστόσο, σύμφωνα με την έρευνα της ΓΔΑ, από τα δέκα επτά

(17)ερωτηθέντα σ/μ και όμιλοι αγορών, οκτώ εμπορεύονται παιδικές πάνες ιδιωτικής ετικέτας το 2011 (συγκεκριμένα τα: ΜΑΡΙΝΟΠΟΥΛΟΣ, ΒΑΣΙΛΟΠΟΥΛΟΣ, ΛΙΝΤΛ, ΜΑΣΟΥΤΗΣ, MARKET IN, ΕΛΟΜΑΣ, ΕΛΕΤΑ και ΒΕΡΟΠΟΥΛΟΙ66). Η περιορισμένη, σε σχέση με άλλα προϊόντα, εμπορία προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας στην υπό εξέταση αγορά φαίνεται να συμβαδίζει με το πόρισμα της Κλαδικής Μελέτης της ICAP67 σύμφωνα με την οποία, σε ότι αφορά στα προϊόντα «tissue» 63 Πάνες ιδιωτικής ετικέτας εμπορεύονται οι εταιρίες […]). Βλ. κλαδική μελέτη της ICAP, «Προϊόντα Ιδιωτικής Ετικέτας», Οκτώβριος

1. 65 Πανόραμα των Ελληνικών σ/μ, Νο-15, Φθινόπωρο 2011, σελ.
2. 66 […] Για τους λόγους αυτούς στη συγκεκριμένη έρευνα, το σήμα Daipers, ταξινομείται στα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας. 67 Κλαδική Μελέτη για τα «ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΧΑΡΤΙΟΥ ΥΓΕΙΑΣ – ΚΑΘΑΡΙΟΤΗΤΑΣ – ΑΤΟΜΙΚΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ (TISSUE)», ICAP, Έκδοση Η, Φεβρουάριος
3. 64 16 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ατομικής φροντίδας και υγιεινής (στα οποία συγκαταλέγονται και οι πάνες) «η υποκατάστασή … από προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας δεν είναι τόσο εκτενής όσο στον τομέα των χαρτικών». 46) Σε κάθε περίπτωση, πρέπει να σημειωθεί ότι οι πωλήσεις παιδικών πανών ιδιωτικής ετικέτας έχουν αυξηθεί ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια. Σύμφωνα με το σ/μ […]: «(ή)δη από το 2003, τα μερίδια των private label προϊόντων ήταν σταθερά αυξητικά ανά έτος, λόγω της βελτιωμένης ποιότητας, της χαμηλότερης τιμής, και, ενδεχομένως της μεγαλύτερης πιστότητας. Ιδιαίτερα έντονη προτίμηση προς τα private label προϊόντα παρουσιάστηκε από το 2010 μέχρι σήμερα, οπότε αυτή παρουσίασε μία αύξηση του ύψους 10-15%»
4. 47) Σύμφωνα με τα στοιχεία που προσκομίσθηκαν από τις εταιρίες του κλάδου το μερίδιο αγοράς των πανών ιδιωτικής ετικέτας στην ελληνική επικράτεια εκτιμάται ότι το 2010 κυμάνθηκε μεταξύ 6,1%69 και 10,6%
5. Εάν στην εκτίμηση της αγοράς συνυπολογιστούν και οι πωλήσεις της αλυσίδας σ/μ ΛΙΝΤΛ71, η οποία διαθέτει ευρεία γκάμα προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας σε παιδικές πάνες, τότε το εν λόγω μερίδιο καλύπτει περίπου το 30% σε όγκο και το 22% σε αξία της συνολικής αγοράς
6. 48) Η […] καταλήγει στο συμπέρασμα ότι οι πάνες επώνυμης και ιδιωτικής ετικέτας θεωρούνται υποκατάστατα στη συνείδηση του καταναλωτή, επικαλούμενη τα στοιχεία που παρουσιάζονται στον παρακάτω πίνακα (Πίνακας 2)
7. Η παραγωγή πανών ιδιωτικής ετικέτας, σύμφωνα με την […], βασίζεται κυρίως στην επανεφαρμογή υφιστάμενων τεχνολογιών
8. Όπως συμβαίνει και στην περίπτωση των επώνυμων πανών, οι πάνες ιδιωτικής ετικέτας ποικίλλουν σε ποιότητα. Σύμφωνα με το σ/μ […]75, η ποιότητα των πανών ιδιωτικής ετικέτας έχει βελτιωθεί την τελευταία δεκαετία. 49) Άποψη της […] είναι ότι: «διαφοροποιήσεις υπάρχουν μεταξύ όλων των πανών επώνυμης και ιδιωτικής ετικέτας, σε κάποια ή και όλα από τα…χαρακτηριστικά. Ουσιαστικά όλες κάνουν την ίδια δουλειά (συγκράτηση των ούρων), αλλά συχνά 68 Υπ’ αριθ. πρωτ. […]απαντητική επιστολή. Η εκτίμηση της […] βάσει στοιχείων IRI. Υπ’ αριθ. πρωτ. […]απαντητική επιστολή. 70 Η εκτίμηση της […] βάσει στοιχείων Nielsen. Υπ’ αριθ. πρωτ. […] απαντητική επιστολή. 71 Η ΠΡΟΚΤΕΡ & ΓΚΑΜΠΛ προσκόμισε στοιχεία για την αγορά τόσο με, όσο και χωρίς τις πωλήσεις της ΛΙΝΤΛ. 72 Η εταιρία Nielsen έχει διενεργήσει δύο έρευνες αγοράς, μία με κάλυψη 70%, όπου δε συμπεριλαμβάνεται η εταιρία ΛΙΝΤΛ και μία με κάλυψη 85% όπου η εταιρία ΛΙΝΤΛ συμπεριλαμβάνεται. Ο λόγος είναι ότι η εταιρία ΛΙΝΤΛ μέχρι και το 2005 εμπορευόταν μόνο πάνες ιδιωτικής ετικέτας, ενώ από το 2006 άρχισε να εμπορεύεται και Pampers με μικρό όμως μερίδιο ραφιού. Τα καταστήματα της αλυσίδας ΛΙΝΤΛ εμπορεύονται κυρίως προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας, σε αντίθεση με τα υπόλοιπα σ/μ που εμπορεύονται τόσο προϊόντα επώνυμης όσο και ιδιωτικής ετικέτας (άλλα σε ευρύτερη γκάμα προϊόντων και άλλα με μεγαλύτερο ποσοστό πωλήσεων). 73 Βλ. υπ’αριθ. πρωτ. […] επιστολή της η […]. 74 Βλ. υπ’ αριθ. πρωτ. […] απαντητική επιστολή της […]. 75 Υπ’ αριθ. πρωτ. […]απαντητική επιστολή της […] 69 17 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ είναι διαφορετικές ως προς την δομή κατασκευής και άρα τις μετρήσεις στις παραπάνω προδιαγραφές»
9. Πίνακας 2: Μερίδιο αγοράς προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας Έτος 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 ΣΕ ΑΞΙΑ Εκτίμηση Π&Γ* Εκτίμηση SCA* Εκτίμηση ΜΕΓΑ* Εκτίμηση Π&Γ με ΛΙΝΤΛ** [0-5]% [0-5]% [0-5]% [510]% [510]% [510]% [510]% [510]% [510]% [0-5]% [0-5]% [0-5]% [0-5]% [0-5]% [0-5]% [0-5]% [0-5]% [510]% [0-5]% [0-5]% [0-5]% [510]% [510]% [510]% [510]% [510]% [510]% [1015]% [1525]% [1525]% [1525]% [1525]% [1525]% [1525]% [1525]% [1525]% ΣΕ ΟΓΚΟ [0-5]% [5[5[10[5[10[10[10[5Εκτίμηση 10]% 10]% 15]% 10]% 15]% 15]% 15]% 10]% Π&Γ* [0-5]% [0-5]% [5[5[5[0-5]% [5[5[5Εκτίμηση 10]% 10]% 10]% 10]% 10]% 10]% SCA* [0-5]% [5[5[5[5[10[10[10[5Εκτίμηση 10]% 10]% 10]% 10]% 15]% 15]% 15]% 10]% ΜΕΓΑ* [15[25[25[25[25[25[25[25[25Εκτίμηση Π&Γ 25]% 35]% 35]% 35]% 35]% 35]% 35]% 35]% 35]% με ΛΙΝΤΛ** Πηγή: Στοιχεία προσκομισθέντα από προμηθεύτριες εταιρίες και επεξεργασία από ΓΔΑ. *Δεν έχουν συμπεριληφθεί οι πωλήσεις πανών από τη ΛΙΝΤΛ ** Για τα έτη 2003-2005 οι εκτιμήσεις των μεριδίων προέκυψαν μετά από επεξεργασία από την ΓΔΑ. 50) Κατά την άποψη της […] αλλά και του σ/μ […], «... οι πάνες ιδιωτικής ετικέτας δεν διαφοροποιούνται σημαντικά από τις επώνυμες ανά υπο-κατηγορία (πάνες με ταινίες επικόλλησης, πάνες-βρακάκια) ως προς τις βασικές προδιαγραφές. Απλά οι πάνες ιδιωτικής ετικέτας δεν περιλαμβάνουν τυχόν έξτρα ποιοτικά χαρακτηριστικά, που μπορεί μεν να δίνουν διαφοροποίηση στις επώνυμες πάνες, αλλά δεν είναι βασικά προ-απαιτούμενα μιας ποιοτικής πάνας σύγχρονης τεχνολογίας77/ και επομένως μιας οικονομικής πάνας ιδιωτικής ετικέτας78». Ερωτώμενη σε ποια έξτρα ποιοτικά χαρακτηριστικά αναφέρεται, η […] απάντησε «σε ποιοτικά στοιχεία που προσφέρουν αξία στον καταναλωτή και διαφοροποίηση ανάμεσα στις μάρκες, ανάλογα με τη στρατηγική και τους στόχους προϊοντικού σχεδιασμού κάθε εταιρείας-παραγωγού βρεφικών πανών. Ενδεικτικά παραδείγματα έξτρα χαρακτηριστικών είναι π.χ. 20% πιο λεπτές σε πάχος, έξτρα ελαστικότητα στα πλαϊνά για καλύτερη εφαρμογή στο σώμα του μωρού, υλικά με πιστοποιημένη φιλικότητα για απουσία βλαβερών ουσιών, κλπ.». 51) Κατά την εκτίμηση του σ/μ […], το οποίο δεν διαθέτει πάνες ιδιωτικής ετικέτας, οι πάνες ιδιωτικής ετικέτας διαφοροποιούνται περίπου σε όλες τις προδιαγραφές ποιότητας (υλικά, ελαστικότητα, απαλότητα, μεγέθη)
10. Την ίδια άποψη έχει και το σ/μ […], το οποίο διαθέτει σημαντική γκάμα πανών ιδιωτικής ετικέτας
11. 76 Υπ’ αριθ. πρωτ. […]απαντητική επιστολή. Υπ’ αριθ. πρωτ. […]απάντηση της […]. 78 Υπ’ αριθ. πρωτ. […] απάντηση της […]. 79 Υπ’ αριθ. πρωτ. […] απαντητική επιστολή της […]. 80 Υπ’ αριθ. πρωτ. […] απαντητική επιστολή της […]. 77 18 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Αντίθετα, τα σ/μ […]81,[…]82 και […]83, τα οποία επίσης διαθέτουν πάνες ιδιωτικής ετικέτας, θεωρούν ότι οι δύο κατηγορίες διαθέτουν τις ίδιες βασικές προδιαγραφές ποιότητας. 52) Οι πάνες ιδιωτικής ετικέτας διατίθενται σε πιο περιορισμένο εύρος μεγεθών πάνας σε σχέση με τις επώνυμες. Συγκεκριμένα, προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας διατίθενται από το μέγεθος MIDI84 και σε περιορισμένες κατηγορίες μεγέθους (αν και συνήθως καλύπτουν όλο το εύρος κιλών του βρέφους). Κατά την άποψη της […], « ... (σ)την παιδική πάνα όσον αφορά τα μικρά νούμερα οι καταναλωτές είναι αυστηρά προσηλωμένοι σε συγκεκριμένες μάρκες ανεξαρτήτου τιμής. Όσο μεγαλώνουν τα νούμερα υπάρχει σχετική μετακίνηση που επηρεάζεται από την τιμή».85 53) Όσον αφορά στην επιπλέον επένδυση που είναι απαραίτητη προκειμένου να παραχθούν προϊόντα επώνυμης ετικέτας, οι απόψεις των εταιριών παραγωγής διίστανται. Η […] θεωρεί ότι η επένδυση για τέτοιες καινοτομίες πρέπει να είναι ανακτήσιμη, καθώς είναι πολλοί οι «κατασκευαστές» που παράγουν πάνες για πολλούς λιανέμπορους και για λιανέμπορους διαφόρων χωρών
12. Η […] θεωρεί ότι το κόστος της επένδυσης για να κατασκευάσει επώνυμες βρεφικές πάνες ένας κατασκευαστής προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας δεν είναι σημαντικό ή μεγάλο
13. Η […] θεωρεί ότι δεν απαιτείται ιδιαίτερη επένδυση, τα υλικά και τα μέσα για την παραγωγή είναι τα ίδια, ενώ η μοναδική καινοτομία είναι η πιο λεπτή πάνα active fit
14. Στην περίπτωση της […] τα ποιοτικά χαρακτηριστικά της επώνυμης και της ιδιωτικής ετικέτας που παράγει είναι τα ίδια με εξαίρεση μια ειδική ταινία που προστίθεται στην ιδιωτική ετικέτα
15. 54) Σύμφωνα με τη γενική πολιτική της […], τα πνευματικά της δικαιώματα για την καινοτομία κατοχυρώνονται, σύμφωνα με το πλαίσιο προστασίας πνευματικών δικαιωμάτων. Επομένως, όπως αναφέρει η ελεγχόμενη εταιρία, τα εν λόγω δικαιώματα ενδέχεται να περιορίσουν τρίτα μέρη από τη χρήση συγκεκριμένων τεχνολογιών, οι οποίες εφαρμόζονται από την […]κατ’ αποκλειστικότητα δυνάμει σχετικού δικαιώματος. 55) Κατά την άποψη της […], «προκειμένου να είναι σε θέση να προσφέρει μια επιχείρηση βρεφικές πάνες με έξτρα χαρακτηριστικά, πιθανότατα θα χρειάζεται σημαντικές επενδύσεις, που περιλαμβάνουν έως και πλήρη αλλαγή του μηχανολογικού εξοπλισμού παραγωγής πάνας, ώστε να ενσωματώνει τη νέα εκάστοτε τεχνολογία, σε παγκόσμια κλίμακα, με κόστος που κυμαίνεται από μερικές 81 Υπ’ αριθ. πρωτ. […]απαντητική επιστολή της […]. Υπ’ αριθ. πρωτ. […] επιστολή της […]. 83 Υπ’ αριθ. πρωτ. […] επιστολή της […]. 84 Με εξαίρεση παλαιότερα έτη, προ του 2006, κατά τα οποία περιστασιακά διακινούνταν και μικρότερα μεγέθη. 85 Υπ’ αριθ. πρωτ. […] επιστολή. 86 Υπ’ αριθ. πρωτ. […] απαντητική επιστολή. 87 Υπ’ αριθ. πρωτ. […] απαντητική επιστολή. 88 Βλ. επίσης υπ’ αριθ. πρωτ. […] απαντητική επιστολή της […]. 89 Σύμφωνα με την κατάθεση του κ. […] της εταιρίας […] που ελήφθη στα γραφεία της ΓΔΑ. 82 19 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ εκατοντάδες χιλιάδες ευρώ έως και εκατομμύρια ευρώ. Επιπλέον, θα πρέπει να φροντίσει να υπάρχει ένα εξελιγμένο σύστημα ποιοτικού ελέγχου, με σύγχρονα εργαστηριακά μηχανήματα, που να εξασφαλίζει υψηλά standards και σταθερότητα ποιότητας στην παραγωγή, με το αντίστοιχο πάντα κόστος επένδυσης»
16. Επίσης, η εταιρία επισημαίνει ότι οι «απαραίτητες προϋποθέσεις προκειμένου μια επιχείρηση να είναι σε θέση να παράγει βρεφικές πάνες με τα έξτρα ποιοτικά χαρακτηριστικά των επωνύμων πανών δεν περιλαμβάνουν μόνο επενδύσεις», αλλά επίσης τη δυνατότητα απορρόφησης σχετικά μεγάλων ετήσιων ποσοτήτων91 αλλά και την σύμφωνη γνώμη του πελάτη όσον αφορά στο συνολικό κόστος της πάνας
17. 56) Οι επιχειρήσεις στην αγορά της παιδικής πάνας, πέραν των επενδύσεων σε μηχανολογικό εξοπλισμό για την παραγωγή όπως αναφέρουν «επώνυμων» προϊόντων93, σημαντική είναι η επένδυση που απαιτείται προκειμένου η επιχείρηση να καθιερώσει το απαραίτητο για την αγορά σήμα (βλ. και Ενότητα IV.1.7 β) Εμπορικό σήμα (brand name) – καταναλωτική πίστη (brand loyalty). 57) Κατά την άποψη της […], τα προϊόντα επώνυμης και ιδιωτικής ετικέτας θεωρούνται υποκατάστατα από την πλευρά της ζήτησης, γεγονός που αποδεικνύεται, σύμφωνα με την εταιρία, από τη συνεχιζόμενη αύξηση των μεριδίων αγοράς των προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας, σε βάρος των μεριδίων αγοράς των επωνύμων προϊόντων. Ενδεικτικό είναι, κατά την άποψη της εταιρίας, ότι για το έτος 2007 το μερίδιο αγοράς (σε όγκο) της αλυσίδας ΛΙΝΤΛ ανήλθε στο 25% της συνολικής αγοράς των πανών
18. Στην κατηγορία της βρεφικής πάνας, τα καταστήματα της αλυσίδας ΛΙΝΤΛ έχουν κατακτήσει σημαντικά μερίδια επειδή, όπως υποστηρίζεται, η βρεφική πάνα που διαθέτουν πληροί τα κριτήρια που θέτουν οι γονείς, ενώ η τιμή της είναι σημαντικά χαμηλότερη των επώνυμων. Οι δύο κατηγορίες προϊόντος είναι, κατά την άποψη της ερευνώμενης εταιρίας, ευθέως ανταγωνιστικές και σε επίπεδο ραφιού. Παράλληλα, σύμφωνα με εσωτερικό έγγραφο που συλλέχθηκε από τον ηλεκτρονικό φάκελο του κ. […] κατά τη διάρκεια του επιτόπιου ελέγχου στην έδρα της εταιρίας ΠΡΟΚΤΕΡ & ΓΚΑΜΠΛ, η εταιρία ΛΙΝΤΛ αποτελούσε κατά το έτος 2009 το δεύτερο μεγαλύτερο λιανοπωλητή στην Ελλάδα με 198 καταστήματα. Οι πωλήσεις δε στο σύνολο των προϊόντων της ΠΡΟΚΤΕΡ & ΓΚΑΜΠΛ αποτελούν, σύμφωνα με το ίδιο έγγραφο, το […]% περίπου του συνολικού κύκλου εργασιών της αλυσίδας ΛΙΝΤΛ το έτος 2009 ([…])[…]
19. 58) Αντίστοιχη είναι και η άποψη της […], σύμφωνα με την οποία, «τα προϊόντα παιδικής πάνας επώνυμης και ιδιωτικής ετικέτας αποτελούν ξεκάθαρα μια ενιαία 90 Υπ’ αριθ. πρωτ. […]απαντητική επιστολή της […]. Υπ’ αριθ. πρωτ. […] απαντητική επιστολή της […] 92 Υπ’ αριθ. πρωτ. […] απαντητική επιστολή της […]. 93 Εννοώντας προφανώς ποιοτικότερων ή/και καινοτόμων προϊόντων. 94 Βλ. υπ’ αριθ. πρωτ. […] επιστολή καθώς και την υπ’αριθ. πρωτ. […] απαντητική της επιστολή, όπου η εταιρία […] επισυνάπτει σχετικό πίνακα της εταιρίας Nielsen για την επιβεβαίωση του μεριδίου αγοράς της ΛΙΝΤΛ το εν λόγω έτος. 95 […]. 91 20 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ αγορά προϊόντος καταναλωτή…»
20. και θεωρούνται υποκατάστατα στη συνείδηση του 59) Η εταιρία […] πιστεύει ότι: «ο καταναλωτής θεωρεί τις πάνες ιδιωτικής ετικέτας υποκατάστατα των αντίστοιχων επωνύμων ως προς τα βασικά ποιοτικά χαρακτηριστικά μιας σύγχρονης πάνας, αλλά όχι ως προς όλα τα ποιοτικά χαρακτηριστικά. Αν υποθέταμε ότι εκλείπουν οι επώνυμες πάνες, δεν θα καλύπτονται άριστα όλες οι ποιοτικές προδιαγραφές που έχουν στο μυαλό τους οι καταναλωτές, καθότι οι επώνυμες πάνες έχουν σημεία ποιοτικής διαφοροποίησης…»
21. Άποψη της εταιρίας είναι ότι η «Ελληνίδα μητέρα φαίνεται να επιλέγει για την περιποίηση του μωρού της τις ακριβότερες λύσεις θεωρώντας τις και τις πιο αξιόπιστες. Η τηλεόραση παίζει τον ρόλο της, με αποτέλεσμα οι μετακινήσεις να είναι εξαιρετικά δύσκολες, παρά τις παρουσιαζόμενες διαφορές τιμών»
22. 60) Τέλος, η […] διαχωρίζει τους καταναλωτές σε δύο κατηγορίες. Συγκεκριμένα θεωρεί ότι «υπάρχει ένα ποσοστό καταναλωτών οι οποίοι είναι σταθεροί σε κάποιο προϊόν ανεξαρτήτου τιμής λόγω «brand name» και «ένα άλλο ποσοστό καταναλωτών το οποίο κινείται με βάση την τιμή του προϊόντος για εξοικονόμηση χρημάτων εφόσον η ποιότητα του είδους παραμένει η ιδία»
23. Η εταιρία ΠΡΟΚΤΕΡ & ΓΚΑΜΠΛ προσκόμισε έρευνα της εταιρίας Nielsen με τίτλο «Promotions Effectiveness Analysis_Diapers 2008_3.4.08» όπου μελετάται η αποτελεσματικότητα των εκπτώσεων τιμής και των λοιπών προωθητικών ενεργειών στην αύξηση των εσόδων της εταιρίας. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με τα συμπεράσματα της έρευνας, […]
24. 61) Οι απόψεις των ερωτηθέντων σ/μ σχετικά με τη δυνατότητα υποκατάστασης στη συνείδηση των καταναλωτών μεταξύ των επώνυμων και ιδιωτικής ετικέτας παιδικών πανών ποικίλουν. Τα σ/μ […]101,[…]102,[…]103 και […]104 θεωρούν ότι τα δύο προϊόντα θεωρούνται εναλλάξιμα στη συνείδηση των καταναλωτών. 62) Το σ/μ […], το οποίο δεν εμπορεύεται πάνες ιδιωτικής ετικέτας, αν και αναφέρει ότι κατά την άποψή του τα προϊόντα παιδικής πάνας, επώνυμης και ιδιωτικής ετικέτας, αποτελούν ενιαία αγορά προϊόντος, σε επόμενη σχετική ερώτηση αναφέρει ότι: «Σε μόνιμη αύξηση των επώνυμων πανών, λόγω της κρίσης, ένα μικρό ποσοστό καταναλωτών θα στρεφόταν σε προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας. Οι περισσότεροι θέλουν το "καλύτερο" για το παιδί τους»
25. Αντίστροφα, το σ/μ […] αναφέρει ότι οι επώνυμες και ιδιωτικής ετικέτας πάνες «δεν αποτελούν μια ενιαία 96 Υπ’ αριθ. πρωτ. […] απαντητική επιστολή. Υπ’ αριθ. πρωτ[…] απαντητική επιστολή. 98 Υπ’ αριθ. πρωτ. […] επιστολή. 99 Υπ’ αριθ. πρωτ. […] απαντητική επιστολή. 100 Υπ’ αριθ. πρωτ. […] απαντητική επιστολή. 101 Στην υπ’ αριθ. πρωτ. […] επιστολή της η […]. 102 Στην υπ’ αριθ. πρωτ. […] επιστολή της η […]. 103 Στην υπ’ αριθ. πρωτ. […] επιστολή της η […]. 104 Στην υπ’ αριθ. πρωτ. […] επιστολή της η […]. 105 Βλ. υπ’ αριθ. πρωτ. […] απαντητική επιστολή. 97 21 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ αγορά προϊόντος γιατί είναι θέμα συνήθειας. Τόσο ο γονέας όσο και το παιδί δεν αλλάζει εύκολα το προϊόν». Αντίθετα όταν ρωτάται γενικά για τα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας, υποστηρίζει ότι «αν γινόταν αύξηση τιμής έως 10% ο καταναλωτής θα στρεφόταν σε προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας με χαρακτηριστικό τρόπο, χωρίς δεύτερη σκέψη. Η τάση αυτή έχει ενισχυθεί τα τελευταία δύο χρόνια στα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας στα λοιπά προϊόντα που διακινούμε»
26. Θεωρώντας προφανώς ότι η μετακίνηση των καταναλωτών προς την ιδιωτική ετικέτα από πιθανή αύξηση της τιμής των επώνυμων προϊόντων αφορά κατά κανόνα άλλες λιγότερο «ευαίσθητες» στη συνείδησή τους κατηγορίες προϊόντων και όχι τόσο τα προϊόντα παιδικής πάνας. 63) Τέλος, από την απάντηση του σ/μ […], συνάγεται ότι οι παιδικές πάνες επώνυμης και ιδιωτικής ετικέτας θα πρέπει να θεωρηθούν δύο ξεχωριστές αγορές προϊόντος. Συγκεκριμένα, η […] αναφέρει ότι: «λαμβάνοντας υπόψη … την οικονομική κρίση στην Ελλάδα κατά τα δύο τελευταία έτη, θεωρούμε ότι θα υπάρξει στροφή των καταναλωτών αλλά όχι σε μεγάλο βαθμό
27. Η οικονομική κρίση των δύο τελευταίων ετών έχει επηρεάσει σημαντικά τις καταναλωτικές συνήθειες». 64) Προκειμένου δύο προϊόντα να θεωρούνται υποκατάστατα από την πλευρά της ζήτησης, δεν είναι απαραίτητο να πωλούνται στην ίδια τιμή. Είναι πιθανόν ένα προϊόν χαμηλής ποιότητας, το οποίο πωλείται σε σχετικά χαμηλή τιμή, να αποτελεί υποκατάστατο ενός υψηλής ποιότητας προϊόντος, το οποίο πωλείται σε αισθητά υψηλότερη τιμή. Αυτό που έχει σημασία είναι η αντίδραση των καταναλωτών και των ανταγωνιστών σε μία αλλαγή της διαφοράς αυτής στην τιμή
28. 65) Στην περίπτωση των παιδικών πανών, η τιμή των επώνυμων παιδικών πανών είναι αισθητά μεγαλύτερη από αυτή των πανών ιδιωτικής ετικέτας. Σχετικά με το ζήτημα της μεταβολής στη διαφορά μεταξύ των τιμών, στην αγορά παιδικής πάνας, η […] αναφέρει, «εάν η τιμή των προϊόντων επώνυμης ετικέτας αυξανόταν σε μόνιμη βάση κατά 5-10% από τις υφιστάμενες τιμές και η διαφορά [μεταξύ επώνυμων και ιδιωτικής ετικέτας πανών] αυξανόταν ακόμα περισσότερο από όση είναι σήμερα, ο καταναλωτής πιθανότατα θα στρεφόταν σε προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας ακόμα περισσότερο»
29. Επίσης, κατά την άποψη της […], μια μικρή αλλά σημαντική αύξηση στην τιμή των προϊόντων επώνυμης ετικέτας είναι πιθανό να αυξήσει την κατανάλωση προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας, «καθότι 106 Βλ. υπ’ αριθ. πρωτ. […] απαντητική επιστολή. Υπ’ αριθ. πρωτ. […]. 108 Βλ. «The role of market definition in monopoly and dominance inquiries», Office of Fair Trading, July 2001 http://www.oft.gov.uk/. Εάν για παράδειγμα η τιμή της επώνυμης πάνας αυξανόταν, είναι πιθανό ορισμένοι καταναλωτές, οι οποίοι ήταν έως τότε διατεθειμένοι να πληρώνουν τη διαφορά στην τιμή προκειμένου να απολαύσουν την υψηλότερη ποιότητα, να μην είναι πλέον διατεθειμένοι, μετά την περαιτέρω αύξηση της τιμής, να πληρώσουν τη μεγαλύτερη διαφορά. Αντίστροφα, καταναλωτές που ήταν διατεθειμένοι να αποδεχτούν τη μειωμένη ποιότητα λόγω της χαμηλής τιμής, να μην είναι πλέον διατεθειμένοι να την αποδεχτούν μετά από τη μείωση της σχετικής διαφοράς στην τιμή (λόγω αύξησης της τιμής των πανών ιδιωτικής ετικέτας ή μείωση της τιμής των επώνυμων πανών). Σε αυτές τις περιπτώσεις οι πάνες επώνυμης και ιδιωτικής ετικέτας, παρόλη την αισθητή διαφορά στην τιμή, μπορούν να θεωρηθούν υποκατάστατα προϊόντα από την πλευρά της ζήτησης. 109 Υπ’ αριθ. πρωτ. […] επιστολή. 107 22 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ υπάρχει πληθώρα επιλογών και στις δύο υποκατηγορίες πανών (πάνες με ταινίες επικόλλησης και πάνες βρακάκια) καθώς και σε όλα τα μεγέθη (mini, midi, maxi, maxi plus, junior, large, extra large κ.λπ.)»110,
30. 66) Τέλος σύμφωνα με τη […], «το κατά πόσο ο καταναλωτής θα στρεφόταν σε προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας αν η τιμή των προϊόντων επώνυμης ετικέτας αυξανόταν σε μόνιμη βάση κατά 5-10% από τις υφιστάμενες τιμές, εξαρτάται από πολλούς παράγοντες…Στην Ελλάδα, αυτήν την περίοδο, λόγω της οικονομικής κρίσης, ένα μέρος των καταναλωτών στρέφεται ούτως ή άλλως περισσότερο προς την ιδιωτική ετικέτα εξ’ ανάγκης. Ένα άλλο μέρος, όμως, δεν παύει να αναζητά προϊόντα με υψηλότερες προδιαγραφές ή πιο εξειδικευμένο σχεδιασμό, ειδικά όταν πρόκειται για το παιδί του. Τέλος, αν παρά την αύξηση τιμής, οι επώνυμες μάρκες θα πραγματοποιούν εκπτωτικές προσφορές, πιθανώς να μειώνεται κατά μέσο όρο η απόκλιση τιμών με τις πάνες ιδιωτικής ετικέτας και να παραμένει συμφέρουσα και εφικτή η αγορά τους για πολλούς καταναλωτές»
31. 67) Σύμφωνα με τις παραπάνω απόψεις των ανταγωνιστικών επιχειρήσεων και των πελατών της ΠΡΟΚΤΕΡ & ΓΚΑΜΠΛ, μία ενδεχόμενη αύξηση της τιμής των προϊόντων επώνυμης ετικέτας κατά 5-10%, πιθανώς θα οδηγούσε σε μετακίνηση των καταναλωτών σε προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας. Κατά την επαλήθευση της ανωτέρω υπόθεσης, η οποία μπορεί να επιχειρείται με το τεστ του υποθετικού μονοπωλητή (SSNIP Test), θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη το πρόβλημα του cellophane fallacy, ιδίως σε αγορές όπου υφίσταται επιχείρηση με δεσπόζουσα θέση, όπως εν προκειμένω. Και τούτο, διότι το τεστ του υποθετικού μονοπωλητή (SSNIP Test) βασίζεται στην υπόθεση ότι οι επικρατούσες τιμές συνιστούν το ορθό σημείο αναφοράς, υπόθεση ωστόσο που κατά κανόνα δεν ισχύει σε περιπτώσεις αγορών όπου δραστηριοποιείται επιχείρηση με δεσπόζουσα θέση, διότι, στις περιπτώσεις αυτές οι επικρατούσες τιμές έχουν συνήθως ήδη καθοριστεί σε πλαίσιο μη επαρκούς ανταγωνισμού, δηλαδή έχουν ήδη αυξηθεί σημαντικά και τεθεί πάνω από το ανταγωνιστικό επίπεδο, ακριβώς λόγω της ισχύος της δεσπόζουσας επιχείρησης στη σχετική αγορά
32. Ειδικότερα, κατά τη διενέργεια του τεστ του υποθετικού μονοπωλητή τίθεται το ζήτημα του ορισμού της τιμής αναφοράς επί της οποίας υπολογίζεται η μόνιμη αύξηση της τιμής κατά 5-10%. Όταν ορίζεται η σχετική αγορά, ο βαθμός υποκατάστασης μεταξύ δύο προϊόντων εξαρτάται από τις τρέχουσες τιμές των προϊόντων και κάθε επιχείρηση επιλέγει την τιμή που μεγιστοποιεί το κέρδος της. Στην περίπτωση μιας αγοράς όπου μία επιχείρηση κατέχει δεσπόζουσα θέση, ο υποθετικός μονοπωλητής μπορεί να αντιμετωπίζει υποκατάσταση από την πλευρά της ζήτησης στην τρέχουσα τιμή γιατί η τιμή αυτή, λόγω των κερδών μονοπωλίου με τα οποία έχει επιβαρύνει η επιχείρηση τα προϊόντα της, μπορεί να είναι ήδη πολύ υψηλή σε σχέση με την ανταγωνιστική, σε σημείο που άλλα προϊόντα να φαίνονται καλά 110 Υπ’ αριθ. πρωτ. […] επιστολή. Από την έρευνα της ΓΔΑ, δεν επιβεβαιώθηκε η πληθώρα των επιλογών στις πάνες ιδιωτικής ετικέτας. 112 Βλ. υπ’ αριθ. πρωτ. […] απαντητική επιστολή.. 113 Βλ. ενδεικτικά Ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τον ορισμό της σχετικής αγοράς, Ε.Ε. C

(1997), 372/03, σημ. 19. 111 23 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ υποκατάστατα στον καταναλωτή, παρότι κάτι τέτοιο δεν θα συνέβαινε αν η τιμή ήταν χαμηλότερη. Επομένως, κατά την οριοθέτηση της σχετικής αγορά θα πρέπει να ληφθεί υπόψη και το πρόβλημα αυτό, καθώς η τιμή των προϊόντων Pampers είναι σημαντικά υψηλότερη σε σχέση με τα ανταγωνιστικά τους προϊόντα (βλ. δύο επόμενες παραγράφους όπου γίνεται αναφορά στη διαφοροποίηση τιμών από τους ανταγωνιστές). 68) Οι απόψεις των ανταγωνιστριών και των σ/μ που αναφέρονται στις ανωτέρω παραγράφους αφορούν στην πλειοψηφία τους στα τελευταία δύο έτη

(20102012). Το γεγονός αυτό ενισχύει την άποψη ότι μετά το 2010 η ελεγχόμενη εταιρία αντιλαμβάνεται όλο και περισσότερο – σε αντίθεση με τα προηγούμενα έτη – ως ανταγωνιστικά της τα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας. Η εταιρία θέτει ως στόχο τη μείωση της τιμής των Pampers με στόχο να καταστούν πιο προσιτά σε σχέση με τα φθηνότερα ιδιωτικής ετικέτας προϊόντα. 69) Όσον αφορά στην αντίληψη των καταναλωτών σχετικά με την τιμή που πουλάνε οι διάφορες ανταγωνίστριες τις παιδικές πάνες, τα Pampers κατέχουν την υψηλότερη θέση. Αυτό επιβεβαιώνεται και από σχετικό έγγραφο που συλλέχθηκε στον επιτόπιο έλεγχο στην ΠΡΟΚΤΕΡ & ΓΚΑΜΠΛ114. Το εν λόγω έγγραφο αφορά σε παρουσίαση της εταιρίας σχετικά με την εξέλιξη της αγοράς των βρεφικών πανών το 2011 και περιλαμβάνει προτάσεις για επόμενα βήματα με σκοπό την περαιτέρω κερδοφορία. […]. Για παράδειγμα, οι πάνες Active Fit (ΠΡΟΚΤΕΡ & ΓΚΑΜΠΛ) πωλούνταν […] ευρώ, οι πάνες Comfort fit (SCA) […] ευρώ και οι πάνες Toujours (ΛΙΝΤΛ) […] ευρώ. Από την άλλη πλευρά, όμως, οι πάνες Pampers κερδίζουν στη συνείδηση του καταναλωτή ως προς τη σχέση τιμής-αξίας («value for money»). Στο ίδιο έγγραφο αναφέρεται ότι στόχους της εταιρίας για την επόμενη χρονιά αποτελούν […]. 70) Σε άλλο συνημμένο έγγραφο ηλεκτρονικού μηνύματος με θέμα «[…]» που συλλέχθηκε από τον ηλεκτρονικό φάκελο του κ. […] της εταιρίας ΠΡΟΚΤΕΡ & ΓΚΑΜΠΛ, αναφέρεται ότι τα Pampers ήταν κατά […]% και […]% πιο ακριβά σε σχέση με τα Libero κατά τα έτη 2007-2011. 71) Σε σχετική ερώτηση που απηύθυνε η ΓΔΑ προς τα σ/μ που εμπορεύονται προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας σχετικά με τον τρόπο τιμολόγησης των εν λόγω προϊόντων, τα σ/μ […]115,[…]116 και […] απάντησαν ότι κατά την τιμολόγηση των προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας λαμβάνουν υπόψη τις τιμές των επώνυμων προϊόντων. Το σ/μ […] απάντησε ότι: «Οι παράγοντες που λαμβάνει υπόψη […] κατά την τιμολόγηση των προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας παιδικής πάνας είναι το επίπεδο ικανοποίησης του πελάτη σε συνάρτηση με τιμή-ποιότητα»117. 72) Τα αποτελέσματα της έρευνας αγοράς που πραγματοποίησε η ΓΔΑ δεν επιτρέπουν, κατ’ αρχάς, τη συναγωγή ασφαλών συμπερασμάτων αναφορικά με 114 Συνημμένο έγγραφο ηλεκτρονικής αλληλογραφίας που βρέθηκε στο φάκελο του κ. […] με θέμα «[…]» και ημερομηνία […]. 115 Υπ’ αριθ. πρωτ. […] επιστολή: «Τιμές Ανταγωνισμού και Τιμές Επωνύμων Προϊόντων» 116 Υπ’ αριθ. πρωτ. […]επιστολή: «Τιμή αγοράς, τιμή πώλησης όλων των άμεσων ανταγωνιστών για όλες τις υπάρχουσες ποιότητες». 117 Υπ’ αριθ. πρωτ. […]επιστολή. 24 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ την οριοθέτηση της αγοράς σχετικά με την ετικέτα των παιδικών πανών. Ειδικότερα: 73) Από την έρευνα συνάγεται ότι οι εταιρίες προμήθειας παιδικών πανών συμφωνούν ότι υπάρχουν ορισμένα βασικά ποιοτικά χαρακτηριστικά τα οποία καλύπτονται από όλες τις πάνες (επώνυμες ή μη). Σύμφωνα με την άποψη ορισμένων εταιριών, οι επώνυμες πάνες διαθέτουν κάποια επιπλέον χαρακτηριστικά τα οποία βοηθούν στη διαφοροποίηση του επώνυμου προϊόντος στη συνείδηση του καταναλωτή. Από τις απαντήσεις των σ/μ δεν ήταν δυνατή η εξαγωγή κάποιου συμπεράσματος σχετικά με τη διαφορά στην ποιότητα μεταξύ των δύο κατηγοριών. Επίσης, οι τιμές των δύο κατηγοριών προϊόντος είναι αισθητά διαφοροποιημένες. 74) Από την πλευρά της ζήτησης, αν και η διείσδυση των προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας αυξάνεται, από την έρευνα της ΓΔΑ εντοπίστηκε περιορισμένος αριθμός σ/μ που έχουν αναπτύξει προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας στην κατηγορία των παιδικών πανών. Υποστηρίχθηκε από εταιρία ότι σε μικρά μεγέθη δεν υπάρχει υποκατάσταση ανάμεσα στα προϊόντα παιδικής πάνας επώνυμης και ιδιωτικής ετικέτας, άποψη η οποία βασίζεται στην εύστοχη παρατήρηση περί απουσίας πανών ιδιωτικής ετικέτας σε πολύ μικρά μεγέθη πάνας. Επίσης υποστηρίχθηκε ότι η ζήτηση για επώνυμες πάνες, τουλάχιστον για μία κατηγορία πελατών, είναι ανελαστική ως προς την τιμή118. Αν και σύμφωνα με τις προμηθεύτριες εταιρίες οι δύο κατηγορίες πανών είναι υποκατάστατες μεταξύ τους στη συνείδηση του καταναλωτή119, δεν μπόρεσε να εξαχθεί αντίστοιχο συμπέρασμα από τις απαντήσεις των σ/μ. 75) Από την πλευρά της προσφοράς, οι υφιστάμενες σημαντικές προμηθεύτριες εταιρίες πανών, με εξαίρεση την […], εμπορεύονται, τόσο επώνυμες όσο και ιδιωτικής ετικέτας παιδικές πάνες. Προκειμένου μια επιχείρηση παραγωγής πανών ιδιωτικής ετικέτας να επεκταθεί στην αγορά της επώνυμης πάνας απαιτούνται σημαντικές επενδύσεις για την καθιέρωση του σήματός της στη συνείδηση του καταναλωτή και πιθανώς σημαντικές επενδύσεις σε μηχανολογικό εξοπλισμό και πρώτες ύλες. Επίσης, καθώς όπως αναφέρθηκε και ανωτέρω, δεν υπάρχουν πάνες ιδιωτικής ετικέτας σε πολύ μικρά μεγέθη, θα μπορούσε ενδεχομένως να θεωρηθεί η κατηγορία NEWBORN ως ξεχωριστή υπό αγορά, διότι οι συνθήκες προσφοράς που ισχύουν σε αυτά τα μεγέθη διαφοροποιούνται από αυτές που ισχύουν στα μεγαλύτερα μεγέθη (όπου διατίθενται προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας καθώς και περισσότερες επιλογές σημάτων επώνυμης ετικέτας). Παραταύτα, η χρήση της συγκεκριμένης κατηγορίας πανών από τους καταναλωτές γίνεται για περιορισμένο χρονικό διάστημα (ίσως για ένα μήνα μόνο). 76) Καθώς, όπως προαναφέρθηκε, η υποκατάσταση ζήτησης είναι η πιο άμεσα αναγνωρισμένη μορφή ανταγωνιστικού περιορισμού που αντιμετωπίζει η δεσπόζουσα επιχείρηση αν αυξήσει τις τιμές της, κρίθηκε απαραίτητη για τον 118 Υπ’ αριθ. πρωτ. […]απαντητική επιστολή της […]. Υπ’ αριθ. πρωτ. […]απαντητική επιστολή της […] και υπ’ αριθ. πρωτ. […],[…]απαντητικές επιστολές της […]. 119 25 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ορισμό της σχετικής αγοράς η εκτίμηση των ελαστικοτήτων ζήτησης («own price elasticity»), η οποία προσδιορίζει την αναμενόμενη μεταβολή στη ζήτηση και στα έσοδά της αν μεταβληθεί η τιμή των προϊόντων της, καθώς και το βαθμό ανταπόκρισης της ζήτησης σε οποιαδήποτε αύξηση τιμής. 77) Στόχος της οικονομετρικής εκτίμησης και των ποσοτικών ελέγχων ήταν να διαπιστωθεί εάν η υποκατηγορία των προϊόντων παιδικής πάνας ιδιωτικής ετικέτας αποτελεί διακριτή αγορά ή ενιαία με τα επώνυμα προϊόντα παιδικής πάνας. Για να απαντηθεί το ερώτημα αυτό – καθώς και για να συναχθούν περαιτέρω συμπεράσματα για την αγορά παιδικής πάνας, όπως η ύπαρξη ανταγωνισμού μεταξύ των σημάτων της ελεγχόμενης, η ύπαρξη εντονότερου ανταγωνισμού μεταξύ των επωνύμων προϊόντων και λιγότερο μεταξύ των Pampers και των ιδιωτικής ετικέτας πανών κτλ. - χρησιμοποιήθηκε μια σειρά από ποσοτικά κριτήρια. 78) Εν προκειμένω, για τον έλεγχο της υπόθεσης ότι τα προϊόντα βρεφικής πάνας επώνυμης ετικέτας ανήκουν στην ίδια αγορά με τα αντίστοιχα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας και προκειμένου να συμπληρωθούν τα ποιοτικά αποτελέσματα της έρευνας, εκτιμήθηκαν τόσο οι ίδιες ελαστικότητες τιμής120 όσο και οι σταυροειδείς ελαστικότητες121. 79) Το μοντέλο ζήτησης που χρησιμοποιήθηκε είναι το λογαριθμικό (log-log) και προτιμήθηκε παρά τους όποιους θεωρητικούς περιορισμούς που παρουσιάζει ως προς την ακρίβεια απεικόνισης των καταναλωτικών προτιμήσεων (βλ. Παράρτημα 5 της υπ’ αριθ. πρωτ. 4672/7.6.2013 Έκθεσης με περαιτέρω ανάλυση του μοντέλου). Η εκτίμηση των ελαστικοτήτων με το υπόδειγμα αυτό, επιτρέπει να διαπιστωθεί με αξιόπιστο και αποτελεσματικό τρόπο αν τα προϊόντα βρεφικής πάνας ιδιωτικής ετικέτας ανήκουν στην ίδια αγορά με τα αντίστοιχα προϊόντα επώνυμης βρεφικής πάνας. 80) Για να είναι τα αποτελέσματα συγκρίσιμα γίνονται ορισμένες αναγκαίες παραδοχές. Πρώτον, όλες οι τιμές αποτυπώνονται ανά πάνα για να 120 Η ελαστικότητα ως προς την τιμή του ίδιου του προϊόντος (own price elasticity of demand) δίνει την ποσοστιαία μεταβολή της ζήτησης του προϊόντος προς κάποια ποσοστιαία μεταβολή στην τιμή. Ανάλογα με την ποσοστιαία μεταβολή της ποσότητας και της τιμής, η ζήτηση μπορεί να είναι: α) ελαστική, αν η ποσοστιαία μεταβολή της ποσότητας είναι μεγαλύτερη από την ποσοστιαία μεταβολή της τιμής, οπότε η απόλυτη τιμή του συντελεστή ελαστικότητας είναι μεγαλύτερη από τη μονάδα και β) ανελαστική, αν η ποσοστιαία μεταβολή της ποσότητας είναι μικρότερη από την ποσοστιαία μεταβολή της τιμής, οπότε η απόλυτη τιμή του συντελεστή ελαστικότητας είναι μικρότερη από τη μονάδα. Τα αναγκαία αγαθά και οι υπηρεσίες τείνουν να έχουν ανελαστική ζήτηση, ενώ τα αγαθά πολυτελείας έχουν ελαστική ζήτηση. Επίσης, τα αγαθά με (σχεδόν απόλυτα) υποκατάστατα τείνουν να έχουν περισσότερο ελαστική ζήτηση, επειδή είναι πιο εύκολο για τους καταναλωτές να στραφούν από το ένα αγαθό στο άλλο. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, αν η ζήτηση της επώνυμης πάνας δεν ανταποκρινόταν στην αλλαγή τιμής της, δηλ. η ζήτηση ήταν ανελαστική, θα αναμενόταν η ζήτηση της να μην επηρεάζεται ούτε από τις αλλαγές τιμών των ανταγωνιστικών προϊόντων. 121 Η σταυροειδής ελαστικότητα ζήτησης του προϊόντος (cross price elasticity of demand) μετράει την αντίδραση της ζήτησης του προϊόντος Α μετά από μια μεταβολή της τιμής του προϊόντος Β. Αν δύο αγαθά είναι υποκατάστατα τότε έχουν θετική σταυροειδή ελαστικότητα γιατί οι μεταβολές στην τιμή του ενός αγαθού και οι μεταβολές στις ποσότητες του άλλου αγαθού έχουν την ίδια κατεύθυνση. Όσο μεγαλύτερη είναι η σταυροειδής ελαστικότητα ζήτησης μεταξύ των 2 προϊόντων, τόσο περισσότερο υποκατάστατα θεωρούνται τα προϊόντα από τους καταναλωτές. 26 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ αντιμετωπιστεί το ζήτημα των πολλών τύπων συσκευασίας. Δεύτερον, όλες οι εκτιμήσεις αφορούν μόνο στις ελαστικότητες τιμής των πανών ανοικτού τύπου με ταινία επικόλλησης, δεδομένου ότι «πάνα-βρακάκι» ιδιωτικής ετικέτας δεν διατίθεται στην αγορά πέραν από ελάχιστες εξαιρέσεις. Τρίτον, σε κάθε χρονική στιγμή παράγεται μια μέση σταθμική τιμή122 για κάθε εταιρία, η οποία προκύπτει από τις επιμέρους τιμές όλων των σημάτων της εταιρίας που πωλούνται σε όλα τα καταστήματα των αλυσίδων σ/μ του δείγματος. Τα σήματα ιδιωτικής ετικέτας αντιμετωπίζονται συνολικά ως ομοιογενές προϊόν ανεξάρτητα από την αλυσίδα σ/μ στην οποία πωλούνται. 81) Αποφασίστηκε η ανάλυση να γίνει με βάση τα κιλά του βρέφους και σύμφωνα με την κατανομή των προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας. Συγκεκριμένα με βάση το παραπάνω κριτήριο υπάρχουν τρεις κατηγορίες:

1. i)«MIDI», η οποία περιλαμβάνει προϊόντα που απευθύνονται σε βρέφη βάρους μεταξύ 4-9 κιλών,
2. ii)«MAXI», που περιλαμβάνει πάνες για βρέφη βάρους 7-20 κιλών, και iii) «JUNIOR», η οποία καλύπτει την κατηγορία 11-30 κιλά. 82) Περαιτέρω, προκειμένου να αξιοποιήσει όλα τα διαθέσιμα στοιχεία, η ΓΔΑ δημιούργησε τρία διαφορετικά δείγματα ανάλογα με τα έτη για τα οποία είχε στη διάθεσή της στοιχεία. α) Το πρώτο δείγμα αφορά στην περίοδο 2007-2011 και περιέχει εβδομαδιαία στοιχεία από τα ακόλουθα σ/μ: ΜΑΣΟΥΤΗΣ, ΒΑΣΙΛΟΠΟΥΛΟΣ, ΜΕΤΡΟ και ΣΚΛΑΒΕΝΙΤΗΣ (εκ των οποίων μόνο τα δύο πρώτα πωλούν προϊόντα βρεφικής πάνας ιδιωτικής ετικέτας). β) Το δεύτερο δείγμα αφορά στην περίοδο 2009-2011, για την οποία είναι επιπλέον διαθέσιμα δεδομένα και από την εταιρία ΜΑΡΙΝΟΠΟΥΛΟΣ, πέραν των υπολοίπων σ/μ που ήδη αναφέρθησαν πιο πάνω, η οποία προσφέρει προϊόν βρεφικής πάνας ιδιωτικής ετικέτας, γεγονός που αναμένεται να αυξήσει τη συμμετοχή της ιδιωτικής ετικέτας στις συνολικές πωλήσεις πάνας στο δείγμα και άρα την αξιοπιστία των εκτιμήσεων. γ) Το τρίτο δείγμα αφορά στην περίοδο 2010-2011, στην οποία εκτός όλων των υπολοίπων προστίθεται και η εκπτωτική αλυσίδα ΛΙΝΤΛ, η οποία αποτελεί το βασικότερο λιανοπωλητή βρεφικής πάνας ιδιωτικής ετικέτας στην Ελλάδα. 83) Από τα μέσα του 2009 η εταιρία ΠΡΟΚΤΕΡ & ΓΚΑΜΠΛ εισήγαγε στην αγορά το νέο σήμα «SIMPLY DRY» σε χαμηλότερη τιμή από τα υπόλοιπα προϊόντα της, με σκοπό να ανταγωνιστεί κυρίως τα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας. Για να ελέγξει τις συνέπειες αυτής της επιλογής, η ΓΔΑ δημιούργησε ένα τέταρτο δείγμα, παρόμοιο με το δεύτερο για την περίοδο 2009-2011, με μόνη διαφοροποίηση ότι το «SIMPLY DRY» αντιμετωπίζεται ως ξεχωριστό σήμα. Ο λόγος που επιχειρήθηκε αυτό το πείραμα είναι για να διερευνηθεί η πιθανή υποκατάσταση σε επίπεδο ζήτησης τόσο μεταξύ των σημάτων της ΠΡΟΚΤΕΡ & 122 Ως σταθμά σε κάθε δεδομένη στιγμή χρησιμοποιούνται τα ποσοτικά μερίδια κάθε υπό-σήματος στο σύνολο των πωλήσεων κάθε ανταγωνίστριας εταιρίας. Όλες οι τιμές είναι πραγματικές και έχουν αποπληθωριστεί χρησιμοποιώντας τον ετήσιο Γενικό Δείκτη Τιμών Καταναλωτή όπως αυτός δημοσιεύεται από την Ελληνική Στατιστική Αρχή. 27 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ΓΚΑΜΠΛ, όσο και μεταξύ των διαφορετικών (ποιοτικά) προϊόντων της ελεγχόμενης εταιρίας με τα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας. Με άλλα λόγια, διερευνήθηκε εάν οι φτηνότερες πάνες (ιδιωτικής και επώνυμης ετικέτας) αποτελούν ξεχωριστή αγορά από τα ακριβότερα επώνυμα σήματα στα οποία έχουν γίνει μεγαλύτερες επενδύσεις σε επίπεδο καινοτομίας, διαφήμισης κλπ. 84) Για κάθε ένα από τα τέσσερα δείγματα που δημιουργήθηκαν, εκτιμήθηκαν τρεις διαφορετικές εξισώσεις, μία για κάθε ξεχωριστό μέγεθος πάνας («MIDI», «ΜΑΧΙ», «JUNIOR»). Η τακτική αυτή επιτρέπει, δεδομένων των περιορισμών στη διαθεσιμότητα του πρωτογενούς στατιστικού υλικού, να γίνει μια ανάλυση ευαισθησίας των αποτελεσμάτων και να διαπιστωθεί αν αυτά σκιαγραφούν μια παρόμοια εικόνα, όταν η σύσταση του δείγματος (πχ. το μέγεθος πάνας) διαφοροποιείται. 85) Ειδικότερα, ερευνήθηκε πόσο επηρεάζεται η ζήτηση για τις πάνες123 της ΠΡΟΚΤΕΡ & ΓΚΑΜΠΛ, της SCA, της ΜΕΓΑ και των προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας, όταν συντελεστεί μία «μικρή αλλά σημαντική» ποσοστιαία μεταβολή στην τιμή τόσο του ίδιου προϊόντος (own price elasticity)124, όσο και στις τιμές των εν δυνάμει ανταγωνιστικών (σταυροειδής ελαστικότητα)125. 86) Από την οικονομετρική ανάλυση της υπηρεσίας προέκυψαν τα κάτωθι συμπεράσματα (βλ. και Παράρτημα 5 της υπ’ αριθ. πρωτ. 4672/7.6.2013 Έκθεσης):  Οι ίδιες ελαστικότητες ζήτησης σε όλα τα μεγέθη (με κάποιες ελάχιστες εξαιρέσεις) είναι στατιστικά σημαντικές και σε απόλυτη τιμή μεγαλύτερες της μονάδας. Επομένως, η ζήτηση για την αγορά πάνας χαρακτηρίζεται ως ελαστική και δεδομένης μίας αύξησης (μείωσης) της τιμής ενός προϊόντος, με σταθερές τις τιμές των υπολοίπων προϊόντων, η ζήτηση θα μειωθεί (αυξηθεί) περισσότερο. Η ζήτηση για βρεφικές πάνες είναι «ευαίσθητη» σε μεταβολές της τιμής και αυτό μπορεί να ερμηνευτεί είτε από τη διάθεση των καταναλωτών να δημιουργούν αποθέματα σε περιόδους προσφορών και εκπτώσεων (και επομένως να αντιδρούν έντονα σε μειώσεις τιμών), είτε δεύτερον από πιθανή αντίληψη των καταναλωτών ότι τα προϊόντα 123 Δεν παρουσιάζονται εκτιμήσεις για τη ζήτηση του σήματος Nannys της εταιρίας ΛΙΝΕΤ που επίσης δραστηριοποιείται στην αγορά βρεφικής πάνας. Το συγκεκριμένο προϊόν δεν είναι διαθέσιμο μαζικά την περίοδο αναφοράς από τις αλυσίδες σ/μ, πέραν ελάχιστων εξαιρέσεων, με αποτέλεσμα να μην υπάρχει ικανοποιητικό δείγμα για να γίνει εκτίμηση της εξίσωσης ζήτησης. 124 Μια στατιστικά σημαντική ίδια ελαστικότητα τιμής μεγαλύτερη της μονάδας σε απόλυτη τιμή σημαίνει ότι η ζήτηση του προϊόντος είναι ελαστική και επομένως ανταποκρίνεται έντονα σε μεταβολές τιμής (δηλαδή μια ποσοστιαία μεταβολή της τιμής του αγαθού οδηγεί σε μία μεγαλύτερη ποσοστιαία μεταβολή της ζητούμενης ποσότητας του ίδιου αγαθού). Αντίθετα, μια στατιστικά σημαντική ίδια ελαστικότητα τιμής που όμως είναι μικρότερη της μονάδας σε απόλυτη τιμή, σημαίνει ανελαστική ζήτηση και επομένως δεδομένης μια ποσοστιαίας μεταβολής της τιμής η ποσοστιαία μεταβολή της ζητούμενης ποσότητας του προϊόντος θα είναι μικρότερη. 125 Μία θετική και στατιστικά σημαντική σταυροειδής ελαστικότητα καταδεικνύει την ύπαρξη σχέσης υποκατάστασης μεταξύ δύο προϊόντων, και συνεπώς ότι αυτά ανήκουν στην ίδια σχετική αγορά. Τουναντίον, σταυροειδής ελαστικότητα ίση με μηδέν (μη στατιστικά σημαντική) σημαίνει ότι μία αύξηση της τιμής σε ένα προϊόν (πχ. στις πάνες ιδιωτικής ετικέτας) θα αφήσει ανεπηρέαστη τη ζήτηση του άλλου προϊόντος (πχ. των επώνυμων πανών) και αντίστροφα. Το αποτέλεσμα αυτό ουσιαστικά ισοδυναμεί με απουσία σχέσης υποκατάστασης 28 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ θεωρούνται στενά υποκατάστατα μεταξύ τους (σε επίπεδο σήματος) κι επομένως μετακινούνται εύκολα από σήμα σε σήμα.  Σε όλα τα μεγέθη και για όλα τα δείγματα η μικρότερη ίδια ελαστικότητα τιμής εκτιμάται για τα προϊόντα της εταιρίας ΠΡΟΚΤΕΡ & ΓΚΑΜΠΛ (με εξαίρεση το […] δείγμα για το μέγεθος «[…]»). Η ζήτηση των Pampers είναι περισσότερο ανελαστική καθώς θεωρούνται προϊόντα ανάγκης (ή αλλιώς «must have»). Στον αντίποδα βρίσκονται τα περισσότερο ελαστικά προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας στα οποία ενδεχομένως οι περισσότεροι καταναλωτές έχουν στραφεί με βασικό κριτήριο τη χαμηλότερη τιμή.  Στο τέταρτο δείγμα, τη μεγαλύτερη ελαστικότητα παρουσιάζουν τα χαμηλότερης ποιότητας σήματα, όπως το «[…]», και τα σήματα ιδιωτικής ετικέτας (με εξαίρεση τα προϊόντα της SCA στην κατηγορία […]). Είναι σαφές ότι στα προϊόντα αυτά η ίδια η τιμή αποτελεί πόλο έλξης για τους καταναλωτές με αποτέλεσμα αυτοί να είναι πολύ πιο «ευαίσθητοι» σε μεταβολές των τιμών. Βεβαίως και για τα υπόλοιπα επώνυμα προϊόντα υπάρχει υψηλή ελαστικότητα μεγαλύτερη της μονάδας, η οποία όμως σε σχέση με τα φτηνότερα φαίνεται να περιορίζεται ενδεχομένως από ποιοτικούς παράγοντες που απηχεί η φήμη του ίδιου του σήματος.  Όσον αφορά στις σταυροειδείς ελαστικότητες μεταξύ των σημάτων που έχουν σημασία για τον ορισμό της σχετικής αγοράς, στατιστικά σημαντικές και με θετικό πρόσημο εκτιμώνται στις περισσότερες περιπτώσεις οι ελαστικότητες μεταξύ των σημάτων Pampers και […], που σημαίνει ότι τα δύο σήματα θεωρούνται υποκατάστατα. Αυτό φαίνεται, τόσο στις εξισώσεις ζήτησης της ΠΡΟΚΤΕΡ & ΓΚΑΜΠΛ όσο και στις εξισώσεις ζήτησης της εταιρίας […] αν και όχι σε όλα τα μεγέθη- (θετικές στατιστικά σημαντικές σταυροειδείς ελαστικότητες). Στο πρώτο δείγμα στην εξίσωση ζήτησης της ΠΡΟΚΤΕΡ & ΓΚΑΜΠΛ, στα μεγαλύτερα μεγέθη παρατηρούνται θετικές σταυροειδείς ελαστικότητες με την ιδιωτική ετικέτα που όμως σε κάθε περίπτωση είναι μικρότερες σε σχέση με τις αντίστοιχες ελαστικότητες με την εταιρία […]. Επομένως, υπάρχουν ενδείξεις για μεγαλύτερη υποκατάσταση μεταξύ των επώνυμων (κυρίως μεταξύ των δύο ακριβότερων εταιριών) και λιγότερο μεταξύ επώνυμων πανών και πανών ιδιωτικής ετικέτας (δηλαδή η Pampers ανταγωνίζεται περισσότερο την […] από ότι τις πάνες ιδιωτικής ετικέτας). Η ζήτηση για τα σήματα της […] και […] φαίνεται να μην επηρεάζεται από τις τιμές των πανών ιδιωτικής ετικέτας. Η δε ζήτηση για τις ιδιωτικής ετικέτας πάνες φαίνεται να επηρεάζεται από τις τιμές των ποιοτικότερων πανών (Pampers, […]) κυρίως στα μεγαλύτερα μεγέθη.  Στο δεύτερο δείγμα (όπου υπάρχει η προσθήκη μιας πέμπτης αλυσίδας σ/μ ([…]), η οποία έχει το μεγαλύτερο μερίδιο στην ελληνική αγορά λιανικής πώλησης και προσφέρει πάνα ιδιωτικής ετικέτα και επομένως, βελτιώνει την αντιπροσωπευτικότητα του δείγματος) η αρνητική σταυροειδής ελαστικότητα στις εξισώσεις ζήτησης της ΠΡΟΚΤΕΡ & ΓΚΑΜΠΛ στα μεγέθη «[…]» και «[…]» που φαίνεται να φέρει η τιμή της ιδιωτικής ετικέτας, θα πρέπει να ερμηνευτεί ως ένδειξη ότι τη συγκεκριμένη χρονική περίοδο δεν φαίνεται η ιδιωτική ετικέτα να ανταγωνίζεται τα σήματα της ελεγχόμενης. Αυτό μπορεί 29 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ να ερμηνευτεί από την έντονη καταναλωτική πίστη που παρουσιάζει το σήμα Pampers και ενισχύει την άποψη ότι η εταιρία ΠΡΟΚΤΕΡ & ΓΚΑΜΠΛ δεν ανταγωνίζεται την ιδιωτική ετικέτα. Και σε αυτό το δείγμα, η ζήτηση για τα προϊόντα της […] και της […] δεν επηρεάζεται από τις τιμές των προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας. Αντιθέτως, η ζήτηση για τα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας επηρεάζεται σε όλα τα μεγέθη από τις τιμές σχεδόν όλων των επώνυμων προϊόντων παιδικής πάνας.  Στο τρίτο δείγμα126, στην εξίσωση ζήτησης ιδιωτικής ετικέτας οι σταυροειδείς ελαστικότητες είναι στατιστικά σημαντικές και με θετικό πρόσημο στα μεγέθη «[…]» και «[…]». Σε αυτά τα μεγέθη, υπάρχει ένδειξη για υποκατάσταση ανάμεσα στα επώνυμα και στα ιδιωτικής ετικέτας προϊόντα, με εξαίρεση τα σήματα της […] (θετικές και στατιστικά σημαντικές σταυροειδείς ελαστικότητες). Επίσης, οι σταυροειδείς ελαστικότητες μεταξύ Pampers και ιδιωτικής ετικέτας στα μεγέθη «[…]» και «[…]» είναι πολύ μεγαλύτερες σε σχέση με τις σταυροειδείς ελαστικότητες μεταξύ Pampers και […]. Όταν συμπεριλάβουμε στο δείγμα στοιχεία της αλυσίδας […] φαίνεται ότι πλέον η εταιρία ΠΡΟΚΤΕΡ & ΓΚΑΜΠΛ ανταγωνίζεται την ιδιωτική ετικέτα. Παρόλο που το δείγμα αυτό αφορά μόνο στα έτη 2010-2011 (αφορούν δηλαδή περίοδο που είχε επιδεινωθεί η κρίση και, επομένως, τα αποτελέσματα θα πρέπει να ερμηνευτούν με προσοχή) θα μπορούσε κάποιος να αξιολογήσει τα αποτελέσματα ως επιπλέον ενδείξεις υποκατάστασης μεταξύ των προϊόντων Pampers και των πανών ιδιωτικής ετικέτας. Η ελεγχόμενη, ανταγωνίζεται πλέον ευθέως τα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας.  Στο τέταρτο δείγμα, όπου υπάρχει διαχωρισμός του σήματος «[…]» από τα υπόλοιπα σήματα της ελεγχόμενης, παρατηρούνται στατιστικά σημαντικές και με θετικό πρόσημο σταυροειδείς ελαστικότητες μεταξύ των σημάτων της εταιρίας ΠΡΟΚΤΕΡ & ΓΚΑΜΠΛ (ένδειξη υποκάταστασης μεταξύ των διαφορετικών σημάτων της ίδιας εταιρίας). Το σήμα «[…]» φαίνεται να ανταγωνίζεται περισσότερο το σήμα […] και όχι τις πάνες ιδιωτικής ετικέτας (ασήμαντες στατιστικά σταυροειδής ελαστικότητες) όπως θα περίμενε ενδεχομένως κάποιος, δεδομένου ότι στόχος της εταιρίας ΠΡΟΚΤΕΡ & ΓΚΑΜΠΛ με την εισαγωγή του εν λόγω σήματος ήταν να ανταγωνιστεί τα φθηνότερα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας. Επισημαίνεται ότι και στις δύο εξισώσεις ζήτησης για Pampers, στα μεγέθη «[…]» και «[…]», οι τιμές της ιδιωτικής ετικέτας δεν φαίνεται να επηρεάζουν τη ζήτηση για τα προϊόντα της καταγγελλόμενης. Και σε αυτό το δείγμα, όπως και στο δεύτερο, η ζήτηση για τα προϊόντα της […] και της […] δεν επηρεάζεται από τις τιμές των προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας. Ενώ η ζήτηση για τα ιδιωτικής ετικέτας 126 Το τρίτο δείγμα στο οποίο πραγματοποιείται η παραπάνω άσκηση περιορίζεται χρονικά μόνο στα έτη 2010-2011 και γι’ αυτό θα πρέπει τα αποτελέσματα που παρουσιάζονται να ερμηνευτούν με προσοχή. Η προσθήκη πρωτογενών όμως στοιχείων της αλυσίδας ΛΙΝΤΛ δίνει μία αξία στη μελέτη των αποτελεσμάτων για τους λόγους που προαναφέρθηκαν. Η ΛΙΝΤΛ πωλεί στα καταστήματά της μόνο ένα από τα σήματα της ΠΡΟΚΤΕΡ & ΓΚΑΜΠΛ (Pampers – Baby Dry), και πάνες ιδιωτικής ετικέτας, ενώ δεν προσφέρει καμία από τις υπόλοιπες επώνυμες βρεφικές πάνες. 30 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ επηρεάζεται από τις τιμές των ακριβών σημάτων της ΠΡΟΚΤΕΡ & ΓΚΑΜΠΛ τα σήματα της […] και της […] στα μεγαλύτερα μεγέθη. 87) Συμπερασματικά, με βάση τις παραπάνω εκτιμήσεις, ανεξαρτήτως δείγματος, προκύπτει ότι, από τη μία πλευρά, το «καλάθι» των ποιοτικών χαρακτηριστικών, που κυρίως εκφράζεται μέσω της φήμης του σήματος κάθε προϊόντος, και η τιμή του, από την άλλη πλευρά, αποτελούν τις δύο ισχυρές συνιστώσες που διαμορφώνουν τις τελικές καταναλωτικές προτιμήσεις. Οι καταναλωτές τείνουν να είναι πιο ανελαστικοί σε μεταβολές τιμής των προϊόντων με υψηλή καταναλωτική πίστη (Pampers), ενώ τα επώνυμα υψηλής ποιότητας προϊόντα ανταγωνίζονται έντονα μεταξύ τους, ιδίως στο δείγμα από 2007 έως και 2011. Όταν η περίοδος του δείγματος περιορίζεται μετά το 2009, η τιμή των προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας φαίνεται να επηρεάζει τη ζήτηση για τα Pampers, μόνο στην κατηγορία «[…]», ενώ στο ίδιο δείγμα η ζήτηση των πανών ιδιωτικής ετικέτας φαίνεται να επηρεάζεται αισθητά από τις αλλαγές τιμών Pampers σε όλα τα μεγέθη. Τέλος, στο […] δείγμα (που περιλαμβάνει τη […]), το οποίο όμως αφορά μόνο 2 έτη, φαίνεται ότι η ζήτηση για τα Pampers επηρεάζεται σε πολύ μεγάλο βαθμό από τις τιμές των πανών ιδιωτικής ετικέτας στα μεγέθη «[…]» και «[…]», ενώ η ζήτηση για τις πάνες ιδιωτικής ετικέτας επηρεάζεται σε σημαντικό βαθμό από τις τιμές των Pampers σε όλα τα μεγέθη. Τα συμπεράσματα για τις σταυροειδείς ελαστικότητες ζήτησης της βασικής ανταγωνίστριας της ΠΡΟΚΤΕΡ & ΓΚΑΜΠΛ, […], η οποία έχει εφάμιλλης ποιότητας και τιμής προϊόντα, διαφέρουν. 88) Ως εκ τούτου, από την διεχαχθείσα οικονομετρική ανάλυση δεν μπορεί να συναχθεί ασφαλές συμπέρασμα ως προς την οριοθέτηση της σχετικής αγοράς αναφορικά με το ζήτημα της συμπερίληψης ή μη σε αυτή των προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας. Και τούτο, παρά τις ενδείξεις ότι, ως ένα βαθμό, οι τιμές επώνυμων και ιδιωτικής ετικέτας προϊόντων αλληλοεπηρεάζονται. Παραταύτα, όπως διαφαίνεται και από την εξέλιξη των μεριδίων (μείωση του μεριδίου της ΠΡΟΚΤΕΡ & ΓΚΑΜΠΛ) διαχρονικά (βλ. επόμενη ενότητα), η οικονομική κρίση ώθησε κάποιους από τους πελάτες της ΠΡΟΚΤΕΡ & ΓΚΑΜΠΛ να αγοράζουν τα αμέσως φθηνότερα, επώνυμα ωστόσο, προϊόντα ([…]). 89) Ωστόσο, εν προκειμένω, η υιοθέτηση ευρύτερου ορισμού της αγοράς στην υπό κρίση υπόθεση, αν και καταλήγει σε ευνοϊκότερα για την ελεγχόμενη αριθμητικά δεδομένα, δεν επηρεάζει την ουσιαστική αξιολόγηση της κρινόμενης υπόθεσης. Για το λόγο αυτό, ως σχετική προϊοντική αγορά ορίζεται για τους σκοπούς της παρούσας υπόθεσης η ενιαία αγορά παιδικής πάνας, η οποία καλύπτει τόσο τα προϊόντα επώνυμης, όσο και ιδιωτικής ετικέτας. Κανάλι λιανικής πώλησης 90) Οι παιδικές πάνες πωλούνται στην ελληνική αγορά κατά βάση μέσω σ/μ, μικρών σημείων λιανικής πώλησης και φαρμακείων. Η προμήθεια των σ/μ γίνεται άμεσα από τις προμηθεύτριες εταιρίες, ενώ τα μικρότερα σημεία λιανικής πώλησης, καθώς και τα φαρμακεία προμηθεύονται συνήθως τα προϊόντα μέσω χονδρεμπόρων. 31 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 91) Η ΠΡΟΚΤΕΡ & ΓΚΑΜΠΛ […]127.[…]128. 92) Το δίκτυο πωλήσεων των προϊόντων βρεφικής φροντίδας της ΠΡΟΚΤΕΡ & ΓΚΑΜΠΛ περιλαμβάνει τα μικρά και μεγάλα καταστήματα λιανικής πώλησης καταναλωτικών προϊόντων, τα νοσοκομεία και μαιευτήρια καθώς και τα φαρμακεία. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με την εταιρία ΠΡΟΚΤΕΡ & ΓΚΑΜΠΛ, τα προϊόντα βρεφικής φροντίδας πωλούνται σε όλα τα καταστήματα λιανικής (σ/μ μεγάλου ή μικρού μεγέθους) όπου φτάνουν είτε απευθείας, είτε μέσω δικτύου χονδρεμπόρων και Cash & Carry (καταστήματα χονδρικής)129. […]. 93) Η ποσοστιαία κατανομή των πωλήσεων της εταιρίας, για τα έτη 2003 έως και 2011 είναι η εξής: Πίνακας 3: Ποσοστό πωλήσεων ανά κατηγορία πελάτη Κανάλι 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 Σε αξία ΣΟΥΠΕΡ ΜΑΡΚΕΤ […]% […]% […]% […]% […]% […]% […]% […]% […]% ΧΟΝΔΡΕΜΠΟΡΙΟ […]% […]% […]% […]% […]% […]% […]% […]% […]% ΜΑΙΕΥΤΗΡΙΑ […]% […]% […]% […]% […]% […]% […]% […]% […]% Σε όγκο ΣΟΥΠΕΡ ΜΑΡΚΕΤ […]% […]% […]% […]% […]% […]% […]% […]% […]% ΧΟΝΔΡΕΜΠΟΡΙΟ […]% […]% […]% […]% […]% […]% […]% […]% […]% ΜΑΙΕΥΤΗΡΙΑ […]% […]% […]% […]% […]% […]% […]% […]% […]% Πηγή: ΠΡΟΚΤΕΡ & ΓΚΑΜΠΛ (υπ’ αριθ. πρωτ. 8212/22.10.2012 επιστολή) 94) Όπως προκύπτει από τον ανωτέρω Πίνακα (Πίνακας 3), ο βασικός όγκος των πωλήσεων της εταιρίας γίνεται μέσω σ/μ (περίπου το […]% σε όγκο και αξία). Επίσης, το ποσοστό των πωλήσεων που πραγματοποιείται απευθείας προς σ/μ αυξήθηκε οριακά κατά περίπου […] ποσοστιαίες μονάδες τόσο σε όγκο όσο και σε αξία κατά την περίοδο 2003-2011, σε βάρος των πωλήσεων που πραγματοποιήθηκαν προς χονδρεμπόρους. Τα σ/μ προσφέρουν εκτός από χαμηλότερες τιμές και μεγαλύτερη δυνατότητα συσσώρευσης αποθεμάτων στους καταναλωτές. Από την άλλη, μικρότερο μέρος των πωλήσεων καλύπτονται μέσω φαρμακείων ή μικρών σημείων λιανικής πώλησης και αφορούν κυρίως απρογραμμάτιστες αγορές πανών σε μικρές ποσότητες (λόγω εξάντλησης του αποθέματος στο σπίτι σε ώρες εκτός λειτουργίας σ/μ κτλ.). 95) Ιδιαίτερο κανάλι αποτελούν τα μαιευτήρια, τα οποία σύμφωνα με την ΠΡΟΚΤΕΡ & ΓΚΑΜΠΛ, κατά βάση δεν αποτελούν κανάλι διανομής προϊόντων αλλά προώθησης130. Με την άποψη της εταιρίας συμφωνεί και η ανταγωνίστριά της 127 Υπ’ αριθ. πρωτ. 6535/25.9.2008 απαντητική επιστολή της ΠΡΟΚΤΕΡ & ΓΚΑΜΠΛ. Υπ’ αριθ. πρωτ. 6535/25.9.2008 απαντητική επιστολή, καθώς και απάντηση του κ. […] στο από 2.10.2012 ερωτηματολόγιο που συμπληρώθηκε κατά τη διάρκεια του ελέγχου στην έδρα της εταιρίας ΠΡΟΚΤΕΡ & ΓΚΑΜΠΛ. 129 Υπ’ αριθ. πρωτ. 885/31.1.2012 απαντητική επιστολή της εταιρίας. 130 Βλ. υπ΄αριθ. πρωτ. 6535/25.9.2008 επιστολή. 128 32 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ […]131. Παρα ταύτα, η ΠΡΟΚΤΕΡ & ΓΚΑΜΠΛ αναφέρει ότι με τα μαιευτήρια/κλινικές […]132. 96) Παρόμοια στοιχεία προκύπτουν και με βάση τις απαντήσεις των λοιπών ερωτηθεισών κυριότερων προμηθευτριών εταιριών πανών, δηλ. άνω του […]% των πωλήσεών τους πραγματοποιείται στα σ/μ. 97) Για τους ανωτέρω λόγους,και για τους σκοπούς της παρούσας εισήγησης, το κανάλι των σ/μ αντιμετωπίζεται ως ξεχωριστό κανάλι διανομής της συγκεκριμένης κατηγορίας προϊόντων. Η παρούσα εισήγηση αφορά στις πωλήσεις παιδικών πανών μέσω σ/μ και στις συμφωνίες που συνάπτει η ΠΡΟΚΤΕΡ & ΓΚΑΜΠΛ με τα σ/μ133. III.1.4 Σχετική Γεωγραφική Αγορά134 98) Τόσο η […]135 όσο και η […]136 υποστηρίζουν ότι ως σχετική γεωγραφική αγορά θα πρέπει να θεωρηθεί το σύνολο της ελληνικής επικράτειας. 99) Η θέση αυτή επιβεβαιώνεται και από τα στοιχεία της υπηρεσίας, δεδομένου ότι τα προϊόντα των βασικών ανταγωνιστριών επιχειρήσεων στην αγορά της παιδικής πάνας προσφέρονται στο σύνολο της ελληνικής επικράτειας υπό επαρκώς ομοιογενείς συνθήκες ανταγωνισμού (η εμπορική πολιτική των εταιριών δεν διαφοροποιείται με βάση γεωγραφικά κριτήρια). Η εκτίμηση αυτή δεν αμφισβητήθηκε κατά τη διάρκεια της ακροαματικής διαδικασίας ενώπιον της Επιτροπής. Συνεπώς, ως σχετική γεωγραφική αγορά στην υπό κρίση υπόθεση ορίζεται η ελληνική επικράτειας. IV H ΔΕΣΠΟΖΟΥΣΑ ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΚΤΕΡ & ΓΚΑΜΠΛ IV.1.1 Γενικό πλαίσιο 100) Σύμφωνα με πάγια εθνική και ενωσιακή νομολογία, μία επιχείρηση κατέχει δεσπόζουσα θέση στην αγορά όταν διαθέτει τέτοιο βαθμό οικονομικής ισχύος που της παρέχει τη δυνατότητα να εμποδίζει τη διατήρηση συνθηκών αποτελεσματικού ανταγωνισμού στην αγορά και της επιτρέπει να υιοθετεί ανεξάρτητη συμπεριφορά έναντι των ανταγωνιστών της, των πελατών της και, τελικά, των καταναλωτών137. Η δυνατότητα εκδήλωσης ανεξάρτητης 131 Υπ’ αριθ. πρωτ. […] απαντητική επιστολή της […]. Υπ’αριθ. πρωτ. 8212/22.10.2012 απαντητική επιστολή της ΠΡΟΚΤΕΡ & ΓΚΑΜΠΛ. 133 Βλ. και απόφαση ΕΑ 207/ΙΙΙ/2002. 134 Η σχετική γεωγραφική αγορά περιλαμβάνει την περιοχή στην οποία προσφέρουν ή ζητούν τα σχετικά προϊόντα ή παρέχουν τις σχετικές υπηρεσίες οι επιχειρήσεις υπό επαρκώς ομοιογενείς συνθήκες ανταγωνισμού και η οποία μπορεί να διακριθεί από άλλες γειτονικές γεωγραφικές περιοχές, ιδίως λόγω των αισθητά διαφορετικών συνθηκών ανταγωνισμού που επικρατούν σ’ αυτές. 135 Βλ. υπ’ αριθ. πρωτ. […] επιστολή. 136 Βλ. υπ’ αριθ. πρωτ. […] επιστολή. 137 Βλ. ενδεικτικά αποφάσεις ΔΕΕ 27/76 United Brands κατά Επιτροπής, Συλλ. 1978 σελ. 207, σκ. 65, ΔΕΕ 85/76 Hoffmann-La Roche κατά Επιτροπής, Συλλ. 1979 σελ. 461, σκ. 38, ΔΕΕ 322/81 Michelin κατά Επιτροπής (Michelin I), Συλλ. 1983, σελ. 3461, σκ. 57, ΓενΔΕΕ Τ-201/2004 Microsoft κατά Επιτροπής, Συλλ. 2007, σελ ΙΙ-3601,σκ.229, ΔΕφΑθ 1983/2010, σκ. 4. 132 33 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ συμπεριφοράς συναρτάται με το βαθμό των ανταγωνιστικών πιέσεων που ασκούνται στην επιχείρηση. H διαπίστωση περί της κατοχής δεσπόζουσας θέσης υποδηλώνει ότι οι ανταγωνιστικές πιέσεις που ασκούνται σε μία επιχείρηση δεν είναι επαρκώς αποτελεσματικές και συνεπεία αυτού η επιχείρηση διαθέτει σημαντική ισχύ στην αγορά υπό την έννοια ότι οι αποφάσεις της δεν επηρεάζονται αισθητά από τις αντιδράσεις των ανταγωνιστών της, των πελατών της και σε τελική ανάλυση των καταναλωτών138. Μια τέτοια θέση δεν αποκλείει την ύπαρξη ανταγωνισμού στην αγορά, ακόμη και έντονου, αλλά δίνει στην επιχείρηση που την κατέχει τη δυνατότητα, αν όχι να αποφασίζει, τουλάχιστον να επηρεάζει σημαντικά τις συνθήκες υπό τις οποίες θα αναπτυχθεί αυτός ο ανταγωνισμός και, εν πάση περιπτώσει, τη δυνατότητα να συμπεριφέρεται σε ευρεία έκταση χωρίς να πρέπει να λάβει υπόψη τις συνθήκες αυτές και χωρίς να υφίσταται βλαπτικές συνέπειες λόγω της συμπεριφοράς αυτής139. 101) Προκειμένου να γίνει η εκτίμηση ότι μία επιχείρηση κατέχει δεσπόζουσα θέση λαμβάνονται συνδυαστικά υπόψη πολλοί και διαφορετικοί παράγοντες, οι οποίοι, εξεταζόμενοι μεμονωμένα, δεν είναι αναγκαία καθοριστικοί140. Κατά κύριο λόγο λαμβάνεται υπόψη η διάρθρωση της αγοράς, από την οποία εκπορεύονται δυνητικά ανταγωνιστικοί περιορισμοί για την επιχείρηση, και ιδίως οι ακόλουθες παράμετροι141: α. τυχόν περιορισμοί που επιβάλλονται λόγω υφιστάμενων προμηθειών από τους πραγματικούς ανταγωνιστές της επιχείρησης και της θέσης τους στην αγορά (η θέση στην αγορά της ελεγχόμενης επιχείρησης και των ανταγωνιστών της), β. τυχόν περιορισμοί που επιβάλλονται λόγω πειστικής απειλής μελλοντικής επέκτασης των πραγματικών ανταγωνιστών ή της εισόδου δυνητικών ανταγωνιστών (επέκταση και είσοδος), γ. τυχόν περιορισμοί που επιβάλλονται λόγω της διαπραγματευτικής ισχύος των πελατών της επιχείρησης (αντισταθμιστική ισχύς αγοραστών). IV.1.2 Το μερίδιο αγοράς της ΠΡΟΚΤΕΡ & ΓΚΑΜΠΛ και των ανταγωνιστών της 102) Τα μερίδια αγοράς παρέχουν έναν χρήσιμο δείκτη σχετικά με τη διάρθρωση της αγοράς, τη θέση και τη σπουδαιότητα των διαφόρων επιχειρήσεων που 138 Βλ. «Κατευθύνσεις σχετικά με τις προτεραιότητες της Επιτροπής κατά τον έλεγχο της εφαρμογής του άρθρου 82 συνθήκης ΕΚ σε καταχρηστικές συμπεριφορές αποκλεισμού που υιοθετούν δεσπόζουσες επιχειρήσεις», ΕΕ 2009 C 45/2, σημ. 10 και νομολογία στην οποία παραπέμπει. 139 Βλ. αποφάσεις ΔΕΕ 27/76 United Brands κατά Επιτροπής, Συλλ. 1978 σελ. 207, σκ. 113, ΔΕΕ 85/76 Hoffmann-La Roche κατά Επιτροπής, Συλλ. 1979 σελ. 461, σκ. 39, ΓενΔΕΕ Τ- 395/94 Atlantic Container Line κατά Επιτροπής, Συλλ. 2002 σελ ΙΙ-875, σκ. 330. 140 Βλ. ενδεικτικά αποφάσεις ΔΕΕ 27/76 United Brands κατά Επιτροπής, Συλλ. 1978 σελ. 207, σκ. 65-66, ΔΕΕ C-250/92, Goettrup-Klim κατά Dansk Landbrugs Grovvareselskab, Συλλ.1994, σελ. 5641,σκ. 47 και ΔΕφΑθ 2265/2010, σκ. 30. 141 Βλ. «Κατευθύνσεις σχετικά με τις προτεραιότητες της Επιτροπής κατά τον έλεγχο της εφαρμογής του άρθρου 82 συνθήκης ΕΚ σε καταχρηστικές συμπεριφορές αποκλεισμού που υιοθετούν δεσπόζουσες επιχειρήσεις», ΕΕ 2009 C 45/2, σημ. 12 επ. 34 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ δραστηριοποιούνται στην αγορά αυτή. Η σημασία των μεριδίων αγοράς μπορεί να είναι διαφορετική σε κάθε αγορά ανάλογα με τη δομή της, εντούτοις τα ιδιαιτέρως σημαντικά μερίδια αγοράς, συνιστούν, καθαυτά, πλην εξαιρετικών περιπτώσεων, τεκμήρια για την απόδειξη ύπαρξης δεσπόζουσας θέσης στην αγορά142. Η κατοχή ιδιαίτερα σημαντικού μεριδίου αγοράς θέτει την επιχείρηση που κατέχει το μερίδιο αυτό για περίοδο κάποιας διάρκειας, λόγω του όγκου παραγωγής και προσφοράς που αντιπροσωπεύει – ενώ οι κάτοχοι αισθητά μικρότερων μεριδίων δεν είναι σε θέση να ικανοποιήσουν τη ζήτηση που θα επιθυμούσε ενδεχομένως να εγκαταλείψει η κατέχουσα το σημαντικότερο μερίδιο επιχείρηση- σε θέση ισχύος η οποία την καθιστά αναγκαστικό συμβαλλόμενο και, ήδη για τον λόγο αυτό, της εξασφαλίζει, τουλάχιστον επί σχετικά μεγάλες περιόδους, την ανεξαρτησία συμπεριφοράς που χαρακτηρίζει τη δεσπόζουσα θέση143. 103) Ειδικότερα, γίνεται δεκτό από τη νομολογία ότι μερίδιο αγοράς που υπερβαίνει το 50% για ικανό διάστημα - για παράδειγμα άνω των τριών ετών αποτελεί καθαυτό, πλην εξαιρετικών περιστάσεων, απόδειξη ύπαρξης δεσπόζουσας θέσης στην αγορά144. Σύμφωνα με τη σχετική νομολογία, τόσο υψηλά μερίδια της επιχείρησης επαρκούν αυτοτελώς ως αποδείξεις κατοχής δεσπόζουσας θέσης, ενώ άλλες ενδείξεις συνεκτιμώνται συμπληρωματικά, προς ενίσχυση του ήδη, βάσει των μεριδίων, εξαχθέντος συμπεράσματος. 104) Ισχυρή ένδειξη κατοχής δεσπόζουσας θέσης εκπορεύεται και από τη συγκέντρωση μικρότερων μεριδίων στην οικεία αγορά, μεταξύ 40% και 50%, ωστόσο, στην περίπτωση αυτή, πρέπει να διαπιστώνεται σε συνδυασμό η συνδρομή πρόσθετων κρίσιμων παραμέτρων. Μεταξύ των ισχυρών ενδείξεων που συνεκτιμώνται ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στο τμήμα της αγοράς που κατέχουν οι ανταγωνιστές της επιχείρησης, διότι τούτο επιτρέπει την εκτίμηση της ανταγωνιστικής τους ικανότητας και συνακόλουθα των πιέσεων που δέχεται η υπό εξέταση επιχείρηση145. Έχει πολλάκις κριθεί από τη νομολογία ότι στην περίπτωση που το μερίδιο αγοράς της επιχείρησης είναι κατά πολύ μεγαλύτερο, είτε σε σχέση με το επιμέρους μερίδιο του πλησιέστερου των ανταγωνιστών της, είτε σε σχέση με τα μερίδια των αμεσότερων ανταγωνιστών της συναθροιζόμενα, τότε οι μεγάλες αυτές αποκλίσεις αποτελούν ισχυρή ένδειξη κατοχής 142 Βλ. ενδεικτικά αποφάσεις ΔΕφΑθ 2265/2010 σκ. 30, ΔΕφΑθ 2116/2004, σκ. 7, ΔΕφΑθ 1983/2010, σκ.4, ΔΕΕ 85/76, Hoffmann-La Roche κατά Επιτροπής, Συλλ. 1979, σελ 461, σκ. 3941. ΔΕΕ C-62/86 AKZO κατά Επιτροπής, Συλλ. 1991, σελ. Ι-3359, σκ. 60, ΓενΔΕΕ Τ-30/89, Hilti κατά Επιτροπής, Συλλ. 1991, σελ. ΙΙ-1439, σκ. 90. 143 ΔΕΕ 85/76, Hoffmann-La Roche κατά Επιτροπής, Συλλ. 1979 , σελ 461 σκ. 41, ΓενΔΕΕ Τ65/98 Van den Bergh Foods κατά Επιτροπής, Συλλ. 2003, σελ. ΙΙ-4653, σκ. 154. 144 Βλ. ενδεικτικά ΔΕΕ C-62/86, AKZO κατά Επιτροπής, Συλλ. 1991, σελ. Ι-3359, σκ. 60-61. Στην εν λόγω υπόθεση η προσφεύγουσα επιχείρηση κρίθηκε ότι είχε δεσπόζουσα θέση επειδή κατείχε σταθερό επί τριετία μερίδιο αγοράς 50%, διαπίστωση που ενισχύθηκε από το γεγονός ότι επρόκειτο για εταιρία με τεχνολογικό προβάδισμα και πρωτοπορία στην αγορά. Βλ. επίσης ΓενΔΕΕ Τ- 228/97, Irish Sugar κατά Επιτροπής, σκ. 70, ΔΕφΑθ. 2265/2010, σκ. 30, Ε.Ε. COMP/37.990/13.5.2009 Intel, σκ. 852. 145 ΔΕΕ 85/76, Hoffmann-La Roche κατά Επιτροπής, Συλλ. 1979 , σελ. 461, σκ. 48. 35 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ δεσπόζουσας θέσης, ακόμη και όταν η επιχείρηση που ελέγχεται δεν διαθέτει συντριπτικά μερίδια αγοράς146. 105) Οι εταιρίες ΠΡΟΚΤΕΡ & ΓΚΑΜΠΛ, […] και […] προσκόμισαν, μετά από σχετικό αίτημα της ΓΔΑ, έρευνες για το μέγεθος και τα μερίδια της αγοράς παιδικής πάνας. Η ΠΡΟΚΤΕΡ & ΓΚΑΜΠΛ προσκόμισε μερίδια αγοράς για δύο επίπεδα κάλυψης. Η διαφορά στην κάλυψη έγκειται στην συμπερίληψη των πωλήσεων της ΛΙΝΤΛ στο δεύτερο δείγμα. Εκτίμηση για τα μερίδια αγοράς έδωσε και η […], βασισμένη όμως στη γνώση της εταιρίας για την αγορά και όχι σε έρευνα. Το σύνολο των προσκομισθεισών ερευνών αγοράς παρατίθενται στο Παράρτημα 3 της υπ’ αριθ. πρωτ. 4672/7.6.2013 Έκθεσης. Η εξεταζόμενη περίοδος για τους σκοπούς της παρούσας έρευνας, καλύπτει τα έτη 2003 έως και 2011. Τα μερίδια αγοράς που παρουσιάζονται στις ενότητες που ακολουθούν, βασίζονται στην έρευνα αγοράς που προσκόμισε η ΠΡΟΚΤΕΡ & ΓΚΑΜΠΛ. Η ΓΔΑ επεξεργάστηκε τα στοιχεία για τα έτη 2003-2005 προκειμένου να υπολογιστούν τα μερίδια αγοράς συμπεριλαμβανομένης της αλυσίδας σ/μ ΛΙΝΤΛ. 106) Τα μερίδια αγοράς των προμηθευτριών εταιριών ποικίλουν ανάλογα με την έρευνα αγοράς, ωστόσο η κατάταξη των επιχειρήσεων με βάση το μερίδιο στην αγορά είναι πάντα η ίδια. Συγκεκριμένα, μεγαλύτερη εταιρία στην αγορά είναι, ανεξαρτήτως έρευνας αναφοράς, η ΠΡΟΚΤΕΡ & ΓΚΑΜΠΛ, το μερίδιο της οποίας ξεπερνά το [55-65]% σε αξία και το [45-55]% σε όγκο, καθόλη την περίοδο 2003 – 2011 συμπεριλαμβανομένης της αλυσίδας ΛΙΝΤΛ. Το μερίδιό της παρουσιάζει μικρές διακυμάνσεις καθ’ όλη τη διάρκεια της εξεταζόμενης περιόδου 2003-2011 και βρίσκεται τα περισσότερα έτη κοντά στο [55-65]% σε αξία, ακόμη και αν συμπεριληφθούν οι πωλήσεις της αλυσίδας ΛΙΝΤΛ στην εκτίμηση των μεριδίων αγοράς. 107) Δεύτερη σε μερίδιο αγοράς είναι καθ’ όλη τη διάρκεια της εξεταζόμενης περιόδου η SCA, το μερίδιο της οποίας κυμαίνεται σε αξία μεταξύ [10-15]%

(2005)και [10-15]%

(2003). Το τρίτο μερίδιο αγοράς κατέχει σταθερά κατά την εξεταζόμενη περίοδο η ΜΕΓΑ, το μερίδιο της οποίας κυμαίνεται μεταξύ [0-5]%

(2003)και [5-10]%

(2007). Από τον παρακάτω Πίνακα (Πίνακας 4) σκιαγραφείται επίσης και η «έξοδος» της ΛΙΝΕΤ από την αγορά της πάνας. Η εταιρία το 2003 κατείχε μερίδιο αντίστοιχο της ΜΕΓΑ, ενώ το 2010 το μερίδιό της ουσιαστικά ήταν μηδενικό. 108) Τα μερίδια αγοράς της ελεγχόμενης και των ανταγωνιστών της παρουσιάζουν αυξομειώσεις μεταξύ των ετών, ωστόσο αυτές δεν χαρακτηρίζονται σημαντικές. Συγκεκριμένα, κατά τον διαδραμόντα χρόνο από το έτος 2003 έως το 2011, σε ότι αφορά στην ελεγχόμενη, η μεγαλύτερη μείωση σημειώνεται κατά τα έτη 20102011 ([…]%), ενώ συνολικά από το 2003 έως το 2011 το μερίδιο της ελεγχόμενης εταιρίας μειώθηκε κατά […] περίπου ποσοστιαίες μονάδες. Εξάλλου, τα μερίδια της ελεγχόμενης ανά έτος, παρά την άνοδο των πωλήσεων ανταγωνιστικών 146 Βλ. ενδεικτικά υπόθεση ΔΕΕ 27/76 United Brands κατά Επιτροπής, Συλλ. 1978 σελ. 207, σκ. 108-129, καθώς και ΓενΔΕΕ Τ- 219/99, British Airways plc κατά Επιτροπής, Συλλ. 2003, σελ. ΙΙ5917, σκ. 210-

1. Βλ. επίσης απόφαση ΔΕφΑθ. 2265/10, σκ. 29-
2. 36 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας, δεν παρουσιάζουν σταθερά καθοδική τάση, αλλά, απεναντίας, σε αρκετές περιπτώσεις παρουσιάζουν αύξηση σε σχέση με το αμέσως προηγούμενο έτος (2003-2004, 2008-2009). 109) Αναφορικά με τους ανταγωνιστές της εταιρίας ΠΡΟΚΤΕΡ & ΓΚΑΜΠΛ, στην […] οι διακυμάνσεις του μεριδίου είναι περισσότερο σημαντικές, με τη μεγαλύτερη αύξηση να σημειώνεται στα έτη 2009-2010 (αύξηση περίπου […]% σε αξία). Η εταιρία […] παρουσιάζει τις μεγαλύτερες διακυμάνσεις συγκριτικά με τις υπόλοιπες επιχειρήσεις του κλάδου με τη μεγαλύτερη αύξηση να σημειώνεται στο έτος 2011 σε σχέση με το προηγούμενο έτος ([…]% περίπου αύξηση μεριδίου σε αξία). 110) Σημειώνεται ότι καμία από τις προσκομισθείσες έρευνες αγοράς δεν εκτιμά τα μερίδια αγοράς των πανών ιδιωτικής ετικέτας ξεχωριστά (δηλαδή ανά προμηθευτή ή ανά σ/μ που διακινεί το εκάστοτε σήμα ιδιωτικής ετικέτας). Το μερίδιο αγοράς των πανών ιδιωτικής ετικέτας συνολικά, αυξάνεται καθ’ όλη την περίοδο αναφοράς και ανέρχεται πλέον το 2011 στο [15-25]% της αγοράς σε αξία και στο [25-35]% σε όγκο. Πρέπει να σημειωθεί ότι, σύμφωνα με τις έρευνες αγοράς, στις οποίες δεν συνυπολογίζονται οι πωλήσεις του σ/μ ΛΙΝΤΛ, το μερίδιο αγοράς των πανών ιδιωτικής ετικέτας είναι κατά πολύ μικρότερο και κυμαίνεται μεταξύ [0-5]%

(2003)και [5-10]% (2009 και 2010) σε αξία και [05]%

(2003)και [10-15]% ([10-15]%) σε όγκο κατά την εξεταζόμενη περίοδο (Πίνακας 4). 111) Σε συνημμένο έγγραφο ηλεκτρονικού μηνύματος, που συλλέχθηκε στον επιτόπιο έλεγχο που διενέργησε η ΓΔΑ στην έδρα της εταιρίας ΠΡΟΚΤΕΡ & ΓΚΑΜΠΛ, αναφέρεται ότι το 2010-2011 αποτελεί τη δεύτερη συνεχόμενη χρονιά πτώσης της ζήτησης πανών ιδιωτικής ετικέτας, […]. Στο ίδιο έγγραφο αναφέρεται ότι ο μεγάλος νικητής της χρονιάς 2010-2011 είναι η […].[…]

1. Πίνακας 4: Μερίδια αγοράς βασικών εταιριών εμπορίας παιδικής πάνας Σε αξία (εξαιρουμένης της αλυσίδας ΛΙΝΤΛ) Π&Γ SCA ΜΕΓΑ ΛΙΝΕΤ Ιδ. Ετικέτα 2003 2004 [6575]% [1525]% [510]% [510]% [05]% [65-75]% 2003 Π&Γ SCA 147 [5565]% [15- 2009 2010 2011 [65[65[65[65[6575]% 75]% 75]% 75]% 75]% [10-15]% [10[10[10[15[1015]% 15]% 15]% 25]% 15]% [5-10]% [5[5[5[5[510]% 10]% 10]% 10]% 10]% [0-5]% [0[0[0[0[05]% 5]% 5]% 5]% 5]% [0-5]% [0[5[5[5[55]% 10]% 10]% 10]% 10]% Σε όγκο (εξαιρουμένης της αλυσίδας ΛΙΝΤΛ) 2004 2005 2006 2007 2008 2009 [6575]% [1525]% [510]% [05]% [510]% [65-75]% 2010 2011 [65-75]% [5565]% [15- [55-65]% [10-15]% 2005 [6575]% [10- 2006 [5565]% [15- 2007 [5565]% [15- Φάκελος ηλεκτρονικών αρχείων κ[…]. 37 2008 [6575]% [15- [6575]% [10- [15-25]% [5-10]% μ/δ [5-10]% [15-25]% ΜΕΓΑ ΛΙΝΕΤ Ιδ. Ετικέτα 25]% [510]% [510]% 2,5% [5-10]% 3,9% 15]% [510]% 1,9% 25]% [510]% 0,6% 25]% [510]% 0,2% [5-10]% 25]% [510]% 0,1% ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 15]% 25]% [5[5[5-10]% 10]% 10]% 0,1% 0,1% μ/δ [510,2% [510,1% 10,7% 10,1% 10]% 10]% Σε αξία (συμπεριλαμβανομένης της αλυσίδας ΛΙΝΤΛ) 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 Π&Γ [55- [55-65]% [55[55[55[55[55[5565]% 65]% 65]% 65]% 65]% 65]% 65]% SCA [10- [10-15]% [10[10[10[10[10[1015]% 15]% 15]% 15]% 15]% 15]% 15]% ΜΕΓΑ [0[5-10]% [5[5[5[5[5[55]% 10]% 10]% 10]% 10]% 10]% 10]% ΛΙΝΕΤ [5[0-5]% [0[0[0[0[0[010]% 5]% 5]% 5]% 5]% 5]% 5]% Ιδ. [10- [15-25]% [15[15[15[15[15[15Ετικέτα 15]% 25]% 25]% 25]% 25]% 25]% 25]% Σε όγκο (συμπεριλαμβανομένης της αλυσίδας ΛΙΝΤΛ) 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 Π&Γ [45- [45-55]% [45[45[45[45[45[4555]% 55]% 55]% 55]% 55]% 55]% 55]% SCA [10- [10-15]% [5[10[10[10[10[1015]% 10]% 15]% 15]% 15]% 15]% 15]% ΜΕΓΑ [5[5-10]% [5[5[5[5[5[510]% 10]% 10]% 10]% 10]% 10]% 10]% ΛΙΝΕΤ [5[0-5]% [0[0[0[0[0[010]% 5]% 5]% 5]% 5]% 5]% 5]% Ιδ. [15- [25-35]% [25[25[25[25[25[25Ετικέτα 25]% 35]% 35]% 35]% 35]% 35]% 35]% Πηγή: Nielsen, στοιχεία προσκομισθέντα από ΠΡΟΚΤΕΡ & ΓΚΑΜΠΛ [5-10]% 2011 [55-65]% [10-15]% [5-10]% [0-5]% [15-25]% 2 0 1 1 [45-55]% [10-15]% [5-10]% [0-5]% [25-35]% 112) Με βάση τα ανωτέρω, προκύπτει ότι η δομή της αγοράς παιδικής πάνας είναι ολιγοπωλιακή, γεγονός που καταδεικνύεται και από τους βασικούς δείκτες συγκέντρωσης. Συγκεκριμένα, χαρακτηριστικό της αγοράς αποτελεί το υψηλό επίπεδο συγκέντρωσης, με το δείκτη CR3148 να κυμαίνεται μεταξύ […]% και […]% περίπου της αγοράς και το δείκτη HHI149 να υπερβαίνει το 2.500 (το 2011 για παράδειγμα ήταν […])
2. 148 Άθροισμα μεριδίου τριών μεγαλύτερων επιχειρήσεων του κλάδου. Ο δείκτης ΗΗΙ (Herfindahl-Hirschman Index) προκύπτει από την άθροιση των τετραγώνων των ατομικών μεριδίων αγοράς των 50 μεγαλύτερων επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται σε μία σχετική αγορά (ή όλων των επιχειρήσεων εάν δραστηριοποιούνται λιγότερο από 50), όπου τα μερίδια αγοράς εκφράζονται ως κλάσματα. Το βασικό πλεονέκτημα του ΗΗΙ δείκτη σε σχέση με άλλους δείκτες συγκέντρωσης, όπως για παράδειγμα του CR3, είναι ότι δίνει βαρύτητα στις μεγαλύτερες επιχειρήσεις, καθώς στην ουσία αποτελεί ένα σταθμισμένο μέσο όρο των μεριδίων αγοράς. Η μαθηματική φόρμουλα για τον υπολογισμό του ΗΗΙ δείκτη δίνεται από 149 όπου si είναι το μερίδιο αγοράς της επιχείρησης i και Ν είναι ο αριθμός των επιχειρήσεων. Για παράδειγμα, ο δείκτης ΗΗΙ μιας σχετικής αγοράς στην οποία δραστηριοποιούνται 5 επιχειρήσεις με μερίδια 40%, 20%, 15%, 15% και 10%, αντίστοιχα, είναι 2.550 (= 402 + 202 + 152 + 152 + 102). 150 Βλ. ενδεικτικά «Horizontal Merger Guidelines, U.S. Department of Justice and the Federal Trade Commission», August 19,
3. 38 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Πίνακας 5: Εξέλιξη βαθμού συγκέντρωσης στην αγορά παιδικής πάνας Δείκτες 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 συγκέντρωσης HHI […] […] […] […] […] […] […] […] […] CR3 […]% […]% […]% […]% […]% […]% […]% […]% […]% Πηγή: Nielsen, επίπεδο κάλυψης 85% (με πωλήσεις ΛΙΝΤΛ), στοιχεία προσκομισθέντα από ΠΡΟΚΤΕΡ&ΓΚΑΜΠΛ 113) Τέλος, από τον ανωτέρω πίνακα προκύπτει ότι το επίπεδο συγκέντρωσης στην αγορά παραμένει ουσιαστικά σταθερό κατά την περίοδο 2006–2011 με μία μικρή πτώση το
4. 114) Υπό το πρίσμα των ανωτέρω παρατηρήσεων εκτιμώνται κατωτέρω τα μερίδια της ΠΡΟΚΤΕΡ & ΓΚΑΜΠΛ στη σχετική αγορά και οι ενδείξεις οι οποίες, σε συνδυασμό με τα μερίδια αγοράς της εταιρίας, κατατείνουν στη διαπίστωση ότι η ελεγχόμενη εταιρία κατέχει δεσπόζουσα θέση στην οικεία αγορά. 115) Στον Πίνακα (Πίνακας 6) που ακολουθεί παρουσιάζονται συγκεντρωτικά όλες οι προσκομισθείσες εκτιμήσεις του μεριδίου αγοράς της ΠΡΟΚΤΕΡ & ΓΚΑΜΠΛ για την περίοδο 2003 -
5. Από τον πίνακα προκύπτει ότι σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της ΠΡΟΚΤΕΡ & ΓΚΑΜΠΛ με πωλήσεις ΛΙΝΤΛ το μερίδιο της ΠΡΟΚΤΕΡ & ΓΚΑΜΠΛ δεν ξεπερνά το [55-65]% σε αξία καθ’ όλη τη διάρκεια της εξεταζόμενης περιόδου. Από την άλλη, σύμφωνα με την εκτίμηση της εταιρίας […] το εν λόγω μερίδιο ξεπερνά το [65-75]% της αγοράς σε αξία για την ίδια περίοδο. Τέλος, σύμφωνα και με τις τρεις διαθέσιμες εκτιμήσεις (ΠΡΟΚΤΕΡ & ΓΚΑΜΠΛ, […]) και για την περίοδο μέχρι και το 2005, το μερίδιο αγοράς της ΠΡΟΚΤΕΡ & ΓΚΑΜΠΛ αυξανόταν σταθερά τόσο σε όγκο όσο και σε αξία. Πίνακας 6: Εκτιμήσεις μεριδίου αγοράς της ΠΡΟΚΤΕΡ & ΓΚΑΜΠΛ ΕΤΟΣ Εκτίμηση […]3 Εκτιμήσεις Π&Γ Εκτίμηση […]4 Αξία1 Όγκο1 Αξία2 Όγκο2 Αξία Όγκο Αξία Όγκο [65[65[55[45[652003 [65-75]% [65-75]% [65-75]% 75]% 75]% 65]% 55]% 75]% [65[65[55[45[652004 [65-75]% [65-75]% [65-75]% 75]% 75]% 65]% 55]% 75]% [65[65[55[45[652005 [65-75]% [65-75]% [65-75]% 75]% 75]% 65]% 55]% 75]% [65[55[55[45[652006 [65-75]% [65-75]% [55-65]% 75]% 65]% 65]% 55]% 75]% [65[55[55[45[652007 [65-75]% [65-75]% [55-65]% 75]% 65]% 65]% 55]% 75]% [65[65[55[45[652008 [65-75]% [65-75]% [65-75]% 75]% 75]% 65]% 55]% 75]% [65[65[55[45[652009 [65-75]% [65-75]% [65-75]% 75]% 75]% 65]% 55]% 75]% [65[55[55[45[652010 [65-75]% [65-75]% [55-65]% 75]% 65]% 65]% 55]% 75]% [65[55[55[45[552011 [65-75]% [65-75]% [55-65]% 75]% 65]% 65]% 55]% 65]% 1 Μερίδια αγοράς με κάλυψη 70% της αγοράς. Έρευνα αγοράς Nielsen χωρίς πωλήσεις ΛΙΝΤΛ. 2 Μερίδια αγοράς με κάλυψη 85% της αγοράς με πωλήσεις ΛΙΝΤΛ. Έρευνα αγοράς Nielsen. Για τα έτη 2003-2005 υπήρξε επεξεργασία από την ΓΔΑ. 39 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ΕΤΟΣ Εκτίμηση […]3 Εκτιμήσεις Π&Γ Εκτίμηση […]4 Αξία1 Όγκο1 Αξία2 Όγκο2 Αξία Όγκο Αξία 3 Έρευνα αγοράς Nielsen για τα έτη 2003 - 2004 και IRI για τα έτη 2005 -
6. 4 Έρευνα αγοράς Nielsen. Πηγή: Στοιχεία προσκομισθέντα από εταιρίες (Βλ. Παράρτημα 3 της υπ’ αριθμ. πρωτ. 4672/7.6.2013 Έκθεσης) Όγκο 116) Από το 2005 έως και το 2011, σύμφωνα με τις έρευνες αγοράς που προσκόμισαν οι […] και […], αλλά και την εκτίμηση που προσκόμισε η ΠΡΟΚΤΕΡ & ΓΚΑΜΠΛ, μη συμπεριλαμβανομένων των πωλήσεων της ΛΙΝΤΛ, το μερίδιο της ΠΡΟΚΤΕΡ & ΓΚΑΜΠΛ σε αξία μειώνεται (με εξαίρεση το έτος 2009 κατά το οποίο αυξάνεται οριακά σύμφωνα με όλες τις εκτιμήσεις) αλλά παρόλα αυτά παραμένει σε υψηλά επίπεδα και πάνω από [5-65]% σύμφωνα με όλες τις εκτιμήσεις. Πιο συγκεκριμένα, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των ανταγωνιστριών, το μερίδιο της εταιρίας κυμάνθηκε μεταξύ [65-75]% και [7585]% σε αξία μεταξύ των ετών 2003 και 2011 ενώ σύμφωνα με την έρευνα της ίδιας της ΠΡΟΚΤΕΡ & ΓΚΑΜΠΛ με κάλυψη 80% της αγοράς, το μερίδιό της κυμάνθηκε κατά την εξεταζόμενη περίοδο από [65-75]% έως [65-75]% σε αξία. Παρόμοια είναι και η εκτίμηση της […], σύμφωνα με την οποία το μερίδιο της ΠΡΟΚΤΕΡ & ΓΚΑΜΠΛ κατά τα έτη 2007 έως 2011 κυμάνθηκε μεταξύ [6575]% και [65-75]% (δεν παρατίθεται στον Πίνακα). 117) Διαφορετική είναι η εικόνα της αγοράς, σύμφωνα με τη δεύτερη έρευνα που προσκόμισε η ΠΡΟΚΤΕΡ & ΓΚΑΜΠΛ για τα έτη 2006 - 2011, στην οποία περιλαμβάνονται οι πωλήσεις της ΛΙΝΤΛ (κάλυψη αγοράς 85%). Για τα έτη 2003-2005 υπήρξε επεξεργασία των στοιχείων για την εκτίμηση του μεριδίου αγοράς της ΠΡΟΚΤΕΡ & ΓΚΑΜΠΛ συμπεριλαμβανομένων των πωλήσεων της ΛΙΝΤΛ. Σύμφωνα με τα στοιχεία αυτά, εφόσον συμπεριληφθούν οι πωλήσεις της ΛΙΝΤΛ πανών ιδιωτικής ετικέτας, η εκτίμηση για το μερίδιο της εταιρίας ΠΡΟΚΤΕΡ & ΓΚΑΜΠΛ είναι μειωμένο και κυμαίνεται σε αξία μεταξύ [55-65]% και [55-65]% για την περίοδο 2003–
7. 118) Σύμφωνα με τα προεκτεθέντα στοιχεία, τα μερίδια αγοράς της ελεγχόμενης εταιρίας, καθόλη την περίοδο αναφοράς (2003-2011), ήτοι για διάστημα εννέα ετών τουλάχιστον, υπερβαίνουν διαρκώς το [55-65]% σε όρους αξίας και το [4555]% σε όρους ποσότητας ανεξαρτήτως εκδοχής διαθέσιμων στοιχείων με βάση την πηγή τους και τα επίπεδα κάλυψης της οικείας αγοράς. Πιο συγκεκριμένα, όπως αναλύθηκε και εκτενέστερα παραπάνω, κατά τη διάρκεια της εξεταζόμενης περιόδου των ετών 2003-2011, το μερίδιο αγοράς της εταιρίας ήταν πάνω από το όριο του 50% ανεξάρτητα από την έρευνα (σε αξία κυμάνθηκε μεταξύ [55-65]%

(2011)και [55-65]%

(2004)σύμφωνα με την έρευνα της ΠΡΟΚΤΕΡ & ΓΚΑΜΠΛ συμπεριλαμβανομένων των πωλήσεων ΛΙΝΤΛ). 119) Σημειωτέον ότι για την εκτίμηση των μεριδίων των επιχειρήσεων στην οικεία αγορά προϊόντων παιδικής πάνας, δεδομένου ότι τα είδη πάνας αποτελούν διαφοροποιημένα προϊόντα (πάνα με ταινία επικόλλησης/πάνα βρακάκι) που πωλούνται σε διαφορετικές τιμές ανά μονάδα ποσότητας, αλλά και ενόψει των μεγάλων αποκλίσεων στην τιμή μεταξύ των επώνυμων και ιδιωτικής ετικέτας προϊόντων και μεταξύ επώνυμων προϊόντων μεταξύ τους, προκρίνεται ως 40 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ καταλληλότερος δείκτης ο υπολογισμός των μεριδίων των επιχειρήσεων με βάση την αξία των πωλήσεων, και όχι κατά τεμάχιο (σε όγκο)151. 120) Όπως επιβεβαιώνεται από τα προεκτεθέντα, η ελεγχόμενη εταιρία συγκεντρώνει πολύ σημαντικά μερίδια αγοράς, τόσο σε όγκο όσο και σε αξία, και τα διατηρεί καθ’ όλη την περίοδο αναφοράς, η διαφορά, δε, μεταξύ των μεριδίων της ελεγχόμενης και των σημαντικότερων ανταγωνιστών της είναι ιδιαιτέρως ευρεία και διατηρήθηκε καθ’ όλη τη διάρκεια της εξεταζόμενης περιόδου. Ειδικότερα, τα μερίδια της ελεγχόμενης ήταν διαρκώς πολλαπλάσια τόσο σε σχέση με τα μερίδια του αμέσως πλησιέστερου ανταγωνιστή της (SCA) (τουλάχιστον τετραπλάσια καθ’ όλη την περίοδο αναφοράς), όσο και σε σχέση με τα μερίδια των δύο βασικών α