← Ελλάδα

1988-decision-513-2011

ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ΑΠΟΦΑΣΗ ΑΡΙΘΜ.  513/VΙ/2011 Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ Συνεδρίασε στην Αίθουσα Συνεδριάσεων του 1ου ορόφου του κτιρίου των γραφείων της, επί της οδού Κότσικα 1Α, Αθήνα, την 13η Ιανουαρίου 2011, ημέρα Πέμπτη και ώρα 10:00, με την εξής σύνθεση: Πρόεδρος: Δημήτριος Κυριτσάκης Μέλη: Ιωάννης Μπιτούνης, Ασημάκης Κομνηνός, Νικόλαος Τραυλός, Βασίλειος Νικολετόπουλος, Δημήτριος Δανηλάτος και Δημήτριος Αυγητίδης. Γραμματέας: Παρασκευή Ζαχαριά. Το τακτικό μέλος, Δημήτριος Λουκάς, δεν συμμετέχει στη συζήτηση της υπόθεσης, διότι έχει υποβάλει δήλωση αποχής, η οποία έγινε δεκτή από την Ολομέλεια της Επιτροπής. Θέμα της συνεδρίασης: η λήψη απόφασης επί της από 8.10.2010 προηγούμενης γνωστοποίησης της εξαγοράς από την εταιρία «ΕΛΑΪΣ UNILEVER HELLAS A.E.» του τομέα εμπορίας, διάθεσης και προώθησης παγωτού της εταιρίας «ΕΒΓΑ ΑΒΕΕ», σύμφωνα με το άρθρο 4β του Ν. 703/77, όπως ισχύει. Στη συζήτηση παρέστησαν για τις νομίμως κλητευθείσες εταιρίες α) ΕΛΑΪΣ UNILEVER HELLAS A.E., οι πληρεξούσιοι δικηγόροι της Ευάγγελος Λιάσκος και Ιωάννης Γιαννακάκης και β) ΕΒΓΑ ΑΒΕΕ, οι πληρεξούσιοι δικηγόροι της Γεώργιος Κωστακόπουλος, Εμμανουήλ Χαλκιαδάκης και Μαρία Μηλαθιανάκη. Πριν την ακροαματική διαδικασία κατέθεσε γραπτό Υπόμνημα ενώπιον της Γραμματείας της Επιτροπής Ανταγωνισμού, σύμφωνα με το άρθρο 21 του Κανονισμού Λειτουργίας και Διαχείρισης της Επιτροπής Ανταγωνισμού (ΦΕΚ Β΄1890/29.12.2006) η εταιρία […] Κατά την ακροαματική διαδικασία εξετάσθηκαν ενόρκως ως μάρτυρες για την ΕΛΑΪΣ UNILEVER HELLAS A.E ο […], Μέλος του Δ.Σ. και για την ΕΒΓΑ ΑΒΕΕ ο […]], Μέλος του Δ.Σ. Στην αρχή της συζήτησης, ο Πρόεδρος έδωσε το λόγο στον Εισηγητή της υπόθεσης, Ασημάκη Κομνηνό, ο οποίος ανέπτυξε συνοπτικά την υπ’ αριθμ. πρωτ. 7862/6.12.2010 γραπτή Εισήγησή του, επί της κρινόμενης υπόθεσης και πρότεινε, για τους λόγοfυς που αναφέρονται αναλυτικά στην Εισήγηση: Να εγκριθεί η υπό κρίση συγκέντρωση, με εξαίρεση τον όρο 6.2 της σύμβασης εξαγοράς, υπό τον κάτωθι όρο και προϋπόθεση:  Να τροποποιηθούν οι Συμβάσεις Συνεργασίας (διανομής) και Χρησιδανείων των ψυγείων της εταιρίας ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΓΑΛΑΚΤΟΣ ΚΑΙ ΑΛΕΥΡΟΥ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΙΑ (δ.τ. ΕΒΓΑ Α.Β.Ε.Ε.), οι οποίες μεταβιβάζονται δια της  Από την παρούσα απόφαση έχουν παραλειφθεί, σύμφωνα με το άρθρο 26 παρ.7 του Κανονισμού Λειτουργίας και Διαχείρισης της Επιτροπής Ανταγωνισμού (ΦΕΚ 1890/Β’/29.12.2006), τα στοιχεία εκείνα, τα οποία κρίθηκε ότι αποτελούν επιχειρηματικό απόρρητο. Στη θέση των στοιχείων που έχουν παραλειφθεί υπάρχει η ένδειξη […]. Όπου ήταν δυνατό τα στοιχεία που παραλείφθηκαν αντικαταστάθηκαν με ενδεικτικά ποσά και αριθμούς ή με γενικές περιγραφές (εντός […]). ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ παρούσας στη νέα οντότητα, κατά τρόπο ώστε να αρθούν οι προβλεπόμενες σε αυτές αποκλειστικότητες (διορθωτικό μέτρο). Κατόπιν το λόγο έλαβαν οι πληρεξούσιοι δικηγόροι των ενδιαφερομένων μερών, οι οποίοι τοποθετήθηκαν επί της Εισηγήσεως, ανέπτυξαν τις απόψεις τους, έδωσαν διευκρινήσεις και απάντησαν σε ερωτήσεις, που τους υπέβαλαν ο Πρόεδρος και τα μέλη της Επιτροπής. Μετά την ολοκλήρωση της ακροαματικής διαδικασίας η Επιτροπή Ανταγωνισμού προχώρησε σε διάσκεψη και αφού έλαβε υπόψη της όλα τα στοιχεία του φακέλου της κρινόμενης υπόθεσης, την Έκθεση του Εισηγητή, το ισχύον νομικό πλαίσιο, τις απόψεις που διατύπωσαν τα ενδιαφερόμενα μέρη προφορικώς κατά την συζήτηση της υπόθεσης και γραπτώς με τα Υπομνήματά τους και τα όσα κατέθεσαν κατά την ακροαματική διαδικασία οι μάρτυρες, ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΩΣ ΕΞΗΣ: Ι. ΕΙΣΑΓΩΓΗ – Η ΓΝΩΣΤΟΠΟΙΗΣΗ – ΟΙ ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΥΣΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ – ΚΥΚΛΟΙ ΕΡΓΑΣΙΩΝ Α. ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ 1. 2. 3. Την 8.10.2010, οι εταιρίες «ΕΛΑΪΣ UNILEVER HELLAS A.E» (εφεξής «ΕΛΑΪΣ UNILEVER» ή «εξαγοράζουσα») και «ΕΒΓΑ ΑΒΕΕ» (εφεξής «ΕΒΓΑ» ή «εξαγοραζόμενη») γνωστοποίησαν εμπρόθεσμα στην Επιτροπή Ανταγωνισμού, σύμφωνα με το άρθρο 4β του Ν. 703/1977, την εξαγορά από την ΕΛΑΪΣ UNILEVER, στοιχείων του ενεργητικού της ΕΒΓΑ και, συγκεκριμένα, όσων αφορούν στον τομέα εμπορίας, διάθεσης και προώθησης παγωτού. Στις 4.11.20101 και με Απόφαση του Προέδρου της Επιτροπής Ανταγωνισμού, κοινοποιήθηκε στις συμμετέχουσες επιχειρήσεις η κίνηση της διαδικασίας πλήρους διερεύνησης της συγκέντρωσης (B΄ Φάση) σύμφωνα με το άρθρο 4δ του Ν. 703/1977.2 Επίσης, προκειμένου να καταστεί δυνατή η εξέταση της υπόθεσης και λόγω ελλείψεων στα υποβληθέντα στοιχεία, η Γενική Διεύθυνση Ανταγωνισμού (εφεξής «ΓΔΑ») απέστειλε στις γνωστοποιούσες εταιρίες επιστολή για συμπληρωματικά στοιχεία και επεξηγήσεις,3 κατά τα προβλεπόμενα στο άρθρο 4δ παρ. 10 του Ν. 703/1977. Οι γνωστοποιούσες απέστειλαν τα αιτηθέντα στοιχεία στις 25.10.2010.4 Υπ’ αριθμ. πρωτ. 6980/4.11.2010 Επίσης, με την υπ’ αριθμ. 9/4/2010 Απόφαση του Προέδρου της Επιτροπής Ανταγωνισμού, η οποία κοινοποιήθηκε στις γνωστοποιούσες εντός της προβλεπόμενης εκ του νόμου προθεσμίας στις 4.11.2010 (υπ’ αριθμ. πρωτ. 6980), δόθηκε παράταση κατά δεκατέσσερις

(14)ημέρες της προθεσμίας των σαράντα πέντε
(45)ημερών για την κοινοποίηση Εισήγησης από την ημερομηνία γνωστοποίησης της ως άνω σχετικής συγκέντρωσης, επειδή τούτο θεωρήθηκε απαραίτητο για την πλήρη διερεύνηση αυτής (σύμφωνα με τα άρθρα 4δ παρ. 1, 4 και 5 και 8γ παρ. 1 εδάφ. ε) του Ν. 703/1977). 3 Υπ’ αριθ. πρωτ. 6430/15.10.
  1. 4 Υπ’ αριθμ. πρωτ. 6683/25.10.2010 και 6698/25.10.
  2. 1 2 2 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Για την πληρέστερη διερεύνηση της υπό κρίσης πράξης, εστάλησαν, επίσης, επιστολές σε εννέα
(9)ανταγωνίστριες των μερών επιχειρήσεις,5 δεκαπέντε
(15)πελάτες (πέντε
  3. 7.
(5)σε σούπερ μάρκετ6 και δέκα
(10)σε διανομείς / εμπορικούς συνεργάτες)7 και σε τρεις
(3)ενώσεις / σωματεία / ομοσπονδίες περιπτερούχων,8 στους οποίους ζητήθηκαν, μεταξύ άλλων, οι απόψεις τους για την οριοθέτηση των αγορών, οι εκτιμήσεις τους για τα μερίδια των επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται σε κάθε επιμέρους αγορά, καθώς και για τα αποτελέσματα της πραγματοποίησης της εν λόγω εξαγοράς στις αγορές αυτές. Σύμφωνα με τις γνωστοποιούσες επιχειρήσεις, η μεταβίβαση της ως άνω δραστηριότητας, υπό τους όρους και τις αιρέσεις που προβλέπονται, θα λάβει χώρα δυνάμει των από 27.9.2010 δύο
(2)Συμβάσεων Πώλησης και Μεταβίβασης, αφενός περιουσιακών στοιχείων […]και αφετέρου δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας […]της ΕΒΓΑ, τα οποία συνδέονται άμεσα ή έμμεσα με την εμπορία, διάθεση και προώθηση παγωτού από την ΕΛΑΪΣ UNILEVER. Το τίμημα εξαγοράς ανέρχεται συνολικά στο ποσό των €[…]9 (για τα περιουσιακά στοιχεία) και €[…] (για τα δικαιώματα διανοητικής και βιομηχανικής ιδιοκτησίας) πλέον Φ.Π.Α. Η χρηματοδότηση της εξαγοράς θα γίνει κυρίως μέσω […]. Σύμφωνα με τις συμμετέχουσες, δεν θα υπάρξει μεταβολή της χρηματοοικονομικής διάρθρωσής τους μετά την ολοκλήρωση της συγκέντρωσης, καθώς δεν υπάρχει μεταβίβαση μετοχών και οι εταιρίες θα συνεχίσουν να έχουν όμοιο με το προ της συγκέντρωσης καθεστώς ιδιοκτησίας και ελέγχου. Ως στρατηγικούς και οικονομικούς λόγους που δικαιολογούν την πραγματοποίηση της συγκέντρωσης, η γνωστοποιούσα αναφέρει ότι με τη γνωστοποιούμενη εξαγορά αναμένεται να επέλθει σημαντική βελτίωση της αποδοτικότητας της οικονομικής οντότητας που θα προκύψει από αυτήν. Συγκεκριμένα, η βελτίωση της αποτελεσματικότητας (efficiency gains) επέρχεται μέσω της άρσης της αλληλοεπικάλυψης των δικτύων διανομής και προμήθειας των δύο εταιριών, με την ενίσχυση της εξαγωγικής δυναμικής της εξαγοραζόμενης και την κατανομή του επιχειρηματικού κινδύνου (diversification of risks) μεταξύ διαφόρων αγορών, πέραν της Ελληνικής. Περαιτέρω, επιτυγχάνεται η βέλτιστη εκμετάλλευση των οικονομιών κλίμακος στην παραγωγή και συνεργιών τεχνογνωσίας. Επιπρόσθετα, η γνωστοποιούμενη εξαγορά αποκλείει τις αρνητικές συνέπειες της εξόδου της ΕΒΓΑ από την αγορά, έξοδος η οποία είναι σημαντικό ενδεχόμενο λόγω των οικονομικών δυσχερειών και των προβλημάτων ρευστότητας που αντιμετωπίζει. Οι επιστολές εστάλησαν στις 25.10.2010, ενώ οι απαντητικές επιστολές ελήφθησαν από τη ΓΔΑ από τις 5.11.2010 μέχρι τις 29.11.2010 6 Οι επιστολές εστάλησαν στις 29.10.2010, ενώ οι απαντητικές επιστολές ελήφθησαν από τη ΓΔΑ από τις 8.11.2010 μέχρι τις 23.11.2010. 7 Οι επιστολές εστάλησαν στις 1.11.2010, ενώ οι απαντητικές επιστολές ελήφθησαν από τη ΓΔΑ από τις 12.11.2010 μέχρι τις 22.11.2010. 8 Οι επιστολές εστάλησαν στις 29.10.2010, ενώ οι απαντητικές επιστολές ελήφθησαν από τη ΓΔΑ στις 15.11.2010. 9 Η εταιρία ΕΛΑΪΣ UNILEVER αναφέρει προς την Επιτροπή Ανταγωνισμού ότι από το ποσό του τιμήματος θα παρακρατηθεί από την πρώτη […]. 5 3 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8. 9. Από την εξέταση του φακέλου της υπόθεσης, προκύπτει ότι η γνωστοποιηθείσα συγκέντρωση εμπίπτει στο άρθρο 4β του Ν. 703/1977. Ειδικότερα, ο παγκόσμιος κύκλος εργασιών των συμμετεχουσών εταιριών κατά τη διάρκεια της τελευταίας οικονομικής χρήσης
(2009)υπερέβη τα € 150.000.000, ενώ για την ίδια χρήση ο εθνικός κύκλος εργασιών για κάθε μία επιχείρηση υπερβαίνει τα € 15.000.000.10 Τέλος, σημειώνεται ότι στις 19.10.2010, η ΕΛΑΪΣ UNILEVER κοινοποίησε στην Επιτροπή Ανταγωνισμού το κείμενο της δημοσίευσης που αφορούσε στην υπό κρίση πράξη και προσκόμισε το σχετικό φύλλο της εφημερίδας «ΕΞΠΡΕΣ» της 9.10.2010, κατά τα προβλεπόμενα στο άρθρο 4β παρ. 6 του Ν. 703/1977 και στην Απόφαση ΕΑ 305/V/2006.11 Το εν λόγω κείμενο αναρτήθηκε στις 21.10.2010 στο δικτυακό τόπο της Επιτροπής Ανταγωνισμού, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 4β παρ. 6 του Ν. 703/
  1. Τη γνωστοποίηση συνόδευε το προβλεπόμενο στο άρθρο 31 παρ. 1 του Ν. 703/1977 παράβολο των € 1.
  2. Β. Η ΓΝΩΣΤΟΠΟΙΗΣΗ – ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΣΥΜΒΑΣΕΩΝ ΑΓΟΡΑΠΩΛΗΣΙΑΣ
  3. Στις 27.9.2010 προσυμφωνήθησαν μεταξύ των μερών οι παρακάτω συμβάσεις, οι οποίες θα καταρτισθούν κατά την πραγματοποίηση της εν λόγω εξαγοράς: α) H 1η Σύμβαση Πώλησης και Μεταβίβασης μεταξύ της ΕΒΓΑ και της ΕΛΑΪΣ UNILEVER, σύμφωνα με την οποία:  […].  Στο σχέδιο σύμβασης προβλέπεται, επίσης, όσον αφορά στην παραγωγική δραστηριότητα της ΕΒΓΑ,12 ότι η τελευταία διατηρεί το δικαίωμα να παρασκευάζει παγωτό για την ίδια και/ή για τρίτα μέρη. Ωστόσο, […].  Επίσης, η ΕΒΓΑ δεσμεύεται και εγγυάται ότι […]. β) H 2η Σύμβαση Πώλησης και Μεταβίβασης μεταξύ της ΕΒΓΑ και της ΕΛΑΪΣ UNILEVER, στην οποία προβλέπεται μεταξύ άλλων ότι:  […]  […] γ) Το Συμφωνητικό Αγοραπωλησίας μεταξύ της ΕΒΓΑ και της […],13 στο οποίο συμφωνούνται μεταξύ άλλων ότι:  […]  […]  […]  […]  […] δ) Η Σύμβαση Αποθήκευσης μεταξύ της ΕΒΓΑ και της […], στην οποία μεταξύ άλλων αναφέρεται ότι: Βλ. αναλυτικότερα κατωτέρω παρ. 13 επ. ΦΕΚ 805/Β’/4.7.
  4. 12 Όρος 6 του σχετικού σχεδίου σύμβασης. 13 Εταιρία η οποία ανήκει στον Όμιλο Unilever. 10 11 4 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ  […] Γ. ΟΙ ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΥΣΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ
  6. Η ΕΛΑΪΣ UNILEVER εδρεύει στο Δήμο Αμαρουσίου Αττικής και έχει ως αντικείμενο την παραγωγή και εμπορία απορρυπαντικών, καλλυντικών και τροφίμων, και εν γένει την παραγωγή και εμπορία ειδών ευρείας κατανάλωσης. Προήλθε από την απορρόφηση των εταιριών «ΕΛΑΪΣ – UNILEVER ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΜΠΟΡΙΚΗ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ» και «KNORR BEST FOODS HELLAS ABEE» και μετονομάστηκε σε «EΛΑΪΣ-UNILEVER HELLAS, ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΙΑ ΑΠΟΡΡΥΠΑΝΤΙΚΩΝ, ΚΑΛΛΥΝΤΙΚΩΝ, ΤΡΟΦΙΜΩΝ». Στη συνέχεια, την 1.9.2009, η ΕΛΑΪΣ UNILEVER διασπάσθηκε σε τέσσερις κλάδους, εκ των οποίων τον κλάδο της εμπορίας των παραγομένων, είτε στην Ελλάδα είτε στο εξωτερικό, απορρυπαντικών, καλλυντικών και τροφίμων απορρόφησε η εταιρία «Lipoma Ανώνυμη Εταιρία Παροχής Υπηρεσιών Προβολής και Προώθησης Προϊόντων», η οποία συγχρόνως μετονομάστηκε σε «ΕΛΑΪΣ – UNILEVER HELLAS ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΙΑ ΑΠΟΡΡΥΠΑΝΤΙΚΩΝ ΚΑΛΛΥΝΤΙΚΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ» και με τον δ.τ. «ΕΛΑΪΣ – UNILEVER HELLAS AE», την ίδια δηλαδή επωνυμία και διακριτικό τίτλο με την διασπασθείσα, με διαφορετικό όμως ΑΦΜ. Η ΕΒΓΑ εδρεύει στο Δήμο Αθηναίων. Κύριοι τομείς δραστηριοποίησης της ΕΒΓΑ είναι η παραγωγή και εμπορία τυποποιημένου και σερβιριζόμενου παγωτού, χυμών, κρουασάν, καθώς και κατεψυγμένων ζυμών και γλυκών. Η ΕΒΓΑ συστήθηκε την 30.12.2002 και προήλθε από την εισφορά του βιομηχανικού και εμπορικού κλάδου της ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία «ΕΒΓΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΙΑ» και το διακριτικό τίτλο «ΕΒΓΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ». 14 Η δε «ΕΒΓΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ» είχε συσταθεί την 19.7.1934 υπό την τότε επωνυμία «Εθνική Βιομηχανία Γάλακτος, Ανώνυμος Εταιρία». Στη συνέχεια, την 31.12.2008, η «ΕΒΓΑ ΑΒΕΕ» απορρόφησε τη μητρική της ως άνω εταιρίας «ΕΒΓΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ». Επισημαίνεται δε ότι απώτερος ελέγχων μέτοχος της εταιρίας […]. Δ. ΚΥΚΛΟΙ ΕΡΓΑΣΙΩΝ
  7. 14 Ο κύκλος εργασιών καθεμίας από τις συμμετέχουσες στην υπό κρίση πράξη επιχειρήσεις το τελευταίο οικονομικό έτος
(2009)στην Ελληνική και παγκόσμια αγορά, είχε, κατά δήλωσή τους, σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στο άρθρο 4στ Ν. 703/1977 ως εξής: Πρώην «ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΓΑΛΑΚΤΟΣ ΚΑΙ ΑΛΕΥΡΟΥ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΙΑ». 5 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ΚΥΚΛΟΙ ΕΡΓΑΣΙΩΝ, 2009 (ΣΕ ΕΚΑΤ. €) Συμμετέχουσες επιχειρήσεις Όμιλος Unilever15
(1)Όμιλος ΕΛΑΪΣ UNILEVER ΕΒΓΑ16
(2)ΣΥΝΟΛΟ (1+2)
  1. Παγκόσμια Αγορά […] […] […] […] Ελληνική Αγορά […] […] […] […] Συνεπώς, η υπό κρίση συγκέντρωση υπόκειται υποχρεωτικά σε προηγούμενη γνωστοποίηση κατά τα οριζόμενα στο άρθρο 4β του Ν. 703/1977, καθόσον πληροί τα κριτήρια του νόμου. II. ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ ΕΠΗΡΕΑΖΟΜΕΝΕΣ ΑΓΟΡΕΣ ΜΕΓΕΘΟΣ ΚΑΙ ΜΕΡΙΔΙΑ ΑΓΟΡΩΝ - A. ΣΧΕΤΙΚΗ ΑΓΟΡΑ
  2. Η σχετική αγορά προϊόντων περιλαμβάνει το σύνολο των προϊόντων ή/και υπηρεσιών που θεωρούνται από τον καταναλωτή εναλλάξιμα ή δυνάμενα να υποκατασταθούν μεταξύ τους, λόγω των χαρακτηριστικών τους, των τιμών τους και της χρήσης για την οποία προορίζονται. Η σχετική γεωγραφική αγορά καταλαμβάνει την περιοχή στην οποία προσφέρουν τα σχετικά προϊόντα ή παρέχουν τις σχετικές υπηρεσίες οι συμμετέχουσες επιχειρήσεις υπό επαρκώς ομοιογενείς συνθήκες ανταγωνισμού και η οποία μπορεί να διακριθεί από άλλες γειτονικές γεωγραφικές περιοχές, ιδίως λόγω των αισθητά διαφορετικών συνθηκών ανταγωνισμού που επικρατούν σ’ αυτές.
  3. Ως «επηρεαζόμενη αγορά» νοείται: α) κάθε σχετική αγορά στην οποία ασκούν επιχειρηματικές δραστηριότητες δύο ή περισσότερες από τις συμμετέχουσες στη συγκέντρωση επιχειρήσεις, εφόσον εκτιμάται ότι η συγκέντρωση θα οδηγήσει σε συνολικό μερίδιο στην αγορά αυτή ύψους τουλάχιστον 15% (επί οριζοντίων σχέσεων), καθώς και β) κάθε σχετική αγορά στην οποία ασκεί επιχειρηματικές δραστηριότητες οποιαδήποτε συμμετέχουσα επιχείρηση και η οποία βρίσκεται σε προηγούμενο ή επόμενο στάδιο της παραγωγικής ή εμπορικής διαδικασίας του προϊόντος σε σχέση με την αγορά στην οποία δραστηριοποιείται άλλη συμμετέχουσα επιχείρηση, και όπου οποιοδήποτε από τα ατομικά ή συνδυασμένα μερίδια αγοράς των επιχειρήσεων αυτών, σε οποιοδήποτε στάδιο της παραγωγικής ή εμπορικής διαδικασίας, ανέρχεται σε 25% τουλάχιστον, ανεξάρτητα αν μεταξύ των μερών υφίσταται σχέση προμηθευτή / πελάτη (επί καθέτων σχέσεων).
  4. Σύμφωνα με τις συμμετέχουσες εταιρίες, η σχετική αγορά που αφορά στην υπό κρίση υπόθεση είναι αυτής της εν γένει αγοράς παγωτού. Στην εν λόγω αγορά η ΕΛΑΪΣ UNILEVER δραστηριοποιείται με το εμπορικό σήμα «Algida» και η ΕΒΓΑ Όσον αφορά τον όμιλο εταιριών Unilever στην Ελλάδα, επιπλέον της ΕΛΑΪΣ-Unilever Hellas A.E, η εταιρία Ελάνθη ΑΕΒΕ […] 16 Η ΕΒΓΑ ΑΒΕΕ δεν ανήκει σε όμιλο εταιριών. 15 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
  7. με το εμπορικό σήμα «ΕΒΓΑ». Ειδικότερα, όπως αναφέρουν οι συμμετέχουσες, στην Ελληνική αγορά τα παγωτά διακρίνονται σε δύο βασικές κατηγορίες, σύμφωνα με τον τρόπο που συσκευάζονται από τις επιχειρήσεις του κλάδου: α) Τυποποιημένα Παγωτά: Ως τυποποιημένα παγωτά αναφέρονται κυρίως τα ατομικά παγωτά, τα οποία διατίθενται υπό τη μορφή: ξυλάκι, πύραυλος, κύπελλο και ειδικού τύπου (όπως είναι η παγωτοσοκολάτα και τα σάντουιτς). Σε αυτή την κατηγορία ως ξεχωριστή υποομάδα ανήκουν και τα οικογενειακά παγωτά, τα οποία διατίθενται στην αγορά είτε σε δοχεία, είτε σε μορφή ατομικών παγωτών συσκευασμένα σε πολυσυσκευασίες. β) Επαγγελματικά Παγωτά (χύμα): Πρόκειται για τα παγωτά που προορίζονται για επαγγελματική χρήση και για ταχεία κατανάλωση, συσκευασμένα κυρίως σε μεγάλα δοχεία. Η εν γένει αγορά παγωτού, σύμφωνα με τις γνωστοποιούσες εταιρίες δύναται να διακριθεί στις παρακάτω τέσσερις επιμέρους σχετικές αγορές, ανάλογα με τον «τόπο» κατανάλωσης του τελικού προϊόντος: α) Τυποποιημένου ατομικού παγωτού (impulse ice cream): Πρόκειται για παγωτά που πωλούνται σε ατομικές μερίδες, δηλαδή ξυλάκια, κυπελλάκια, πύραυλοι, γρανίτες, παγωτοσοκολάτες, κ.τ.λ. Στην αγορά αυτή περιλαμβάνεται και το μαλακό παγωτό (soft) που πωλείται σε χωνάκια από παγωτομηχανές. β) Τυποποιημένου οικογενειακού παγωτού (family ice cream / take home): Πρόκειται για παγωτό το οποίο συσκευάζεται σε δοχεία του ενός ή και δύο κιλών ή και των 750 γραμμαρίων ή και σε ατομικές μερίδες σε πολυσυσκευασίες. Αγοράζεται δε για κατανάλωση στο σπίτι. γ) Επαγγελματικού παγωτού (χύμα) (catering ή bulk): Πρόκειται για παγωτό σε μεγάλα δοχεία που προορίζεται για επαγγελματική χρήση και κατανάλωση σε διάφορα καταστήματα π.χ. εστιατόρια, καφετέριες, ξενοδοχεία, κ.τ.λ. καθώς επίσης και σε παγωτερίες. δ) Παγωτού ιδιωτικής ετικέτας (private label ή facon ice cream): Πρόκειται για παγωτό το οποίο παράγεται από επιχειρήσεις παραγωγής παγωτού κατά παραγγελία με τα σήματα τρίτων (private label ή facon ice cream). Ως σχετική γεωγραφική αγορά, στην προκειμένη περίπτωση, οι γνωστοποιούσες θεωρούν το σύνολο της Ελληνικής επικράτειας. Προκειμένου να ορισθούν οι επιμέρους σχετικές αγορές δέον να γίνει αναφορά και στη σχετική νομολογία και διοικητική πρακτική, τόσο της Επιτροπής Ανταγωνισμού, όσο και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Ειδικότερα, η Επιτροπή Ανταγωνισμού έχει κρίνει ότι η αγορά παγωτού διακρίνεται σε τέσσερις επιμέρους σχετικές αγορές, όπως αυτές περιγράφονται παραπάνω από τις γνωστοποιούσες εταιρίες.17 Στην ίδια οριοθέτηση της σχετικής αγοράς κατέληξε και η Ευρωπαϊκή Απόφαση ΕΑ 300/V/2006, ΙΙΙ.
  8. Πρβλ. και ICAP, Κλαδική μελέτη - Παγωτό, Φεβρουάριος 2009, σ. 3, όπου εκτός από τις παραπάνω κατηγορίες, τα προϊόντα παγωτού κατηγοριοποιούνται και σύμφωνα με την περιεκτικότητα λίπους που έχουν (π.χ. παγωτά «Χαμηλών λιπαρών», παγωτά 17 7 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
  10. Επιτροπή σε παλιότερες Αποφάσεις της.18 Ειδικότερα, όσον αφορά στις αγορές impulse και take-home, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι αυτές είναι διακριτές λόγω α) των διαφορετικών καναλιών διανομής των προϊόντων, β) της διαφοράς τιμής και συσκευασιών, μεταξύ σούπερ μάρκετ και λοιπών σημείων πώλησης,19 γ) της αποκλειστικότητας των σημείων πώλησης, που απευθύνεται το τυποποιημένο ατομικό παγωτό, δ) της διαφήμισης των σημάτων του παραγωγού που πραγματοποιείται στην impulse αγορά, και ε) της έντονης εποχικότητας ζήτησης που χαρακτηρίζει την impulse αγορά.20 Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει, επίσης, επισημάνει ότι η impulse αγορά δύναται να διακριθεί περαιτέρω ανάλογα με το τύπο παγωτού, στις παρακάτω υπο-αγορές: α) Στα «συσκευασμένα» παγωτά, τα οποία περιλαμβάνουν κυρίως τα ξυλάκια, πύραυλους, κύπελλα, κ.τ.λ. Σε αυτή την περίπτωση ο λιανοπωλητής απλά αγοράζει το προϊόν και το μεταπωλεί. β) Στα οικογενειακά παγωτά, που περιλαμβάνουν τα παγωτά είτε σε δοχεία, είτε σε μορφή ατομικών παγωτών συσκευασμένα σε πολυσυσκευασίες. Σε αυτή την υπο-αγορά, ο λιανοπωλητής, προσθέτει και μία διαδικασία «χειρονακτικού» μετασχηματισμού. γ) Στο μαλακό παγωτό (soft-ice) που πωλείται σε χωνάκια από παγωτομηχανές. Στην περίπτωση αυτή ο λιανοπωλητής προσθέτει στη διαδικασία πώλησης και τον «μηχανικό» μετασχηματισμό της πρώτης ύλης (σκόνης) σε παγωτό με την προσθήκη πρώτων υλών (νερού και γάλακτος). Οι παραπάνω τρεις κατηγορίες είναι αυτές που παρουσιάζουν την υψηλότερη υποκατάσταση στο επίπεδο του τελικού καταναλωτή. Σημειώνεται ότι, κατά περίπτωση, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει διακρίνει και μία ακόμη επιμέρους σχετική αγορά, αυτή της παραγωγής παγωτού για λογαριασμό τρίτων,21 δηλαδή την παραγωγή προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας.22 Η συγκεκριμένη αγορά σαφώς διακρίνεται από τις παραπάνω αναφερόμενες από την άποψη της παραγωγού εταιρίας (καθώς ακολουθείται διαφορετική παραγωγική διαδικασία και «Light», παγωτά «χαμηλής περιεκτικότητας σε λιπαρά», παγωτά «nonfat»). Μία ακόμη κατηγοριοποίηση χρησιμοποιείται κυρίως από το μάρκετινγκ και οι παράγοντες που προσδιορίζουν την κάθε κατηγορία είναι η τιμή, η θέση που κατέχει κάθε εμπορικό σήμα, η συσκευασία του προϊόντος, η ποιότητα των συστατικών και η περιεκτικότητά του σε αέρα (overrun). 18 Αποφάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής της 15.3.1994 Case IV/Μ.422-UNILEVER FRANCE/ORTIZ MIKO (II), παρ. 21 και της 25.2.2002 Case COMP/M.2640-Nestlé/Schöller, παρ.
  11. 19 Ο τελικός καταναλωτής του impulse, αγοράζει ένα αγαθό για άμεση κατανάλωση, ενόψει μιας άμεσης απόλαυσης σε περιορισμένη ποσότητα και σε μια πολύ υψηλή τιμή (μέχρι τέσσερις φορές της τιμής του take-home ανά λίτρο). 20 Απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής της 15.3.1994 Case IV/Μ.422-UNILEVER FRANCE/ORTIZ MIKO (II), παρ.
  12. 21 Επισημαίνεται, ότι η εν λόγω αγορά αφορά μόνο στο επίπεδο παραγωγής και όχι εμπορείας προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας. 22 Απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής της 25.2.2002 Case COMP/M.2640-Nestlé/Schöller, παρ.
  13. 8 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
  17. χρησιμοποιούνται διαφορετικά συστατικά), αν και από την άποψη του καταναλωτή (δηλαδή της ζήτησης) θα μπορούσε να ιδωθεί ενιαία με αυτή της αγοράς του takehome ή/και επαγγελματικού παγωτού. Όσον αφορά στη γεωγραφική αγορά, κατά την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, αυτή είναι η εθνική αγορά, λόγω κυρίως των διαφορετικών νομοθετικών πλαισίων, της σήμανσης των προϊόντων,23 της περιεκτικότητας σε αέρα και της σύνθεσης των προϊόντων, των προτιμήσεων του καταναλωτή και της εποχικότητας, η οποία εξαρτάται από τις κλιματολογικές συνθήκες. Λαμβανομένων υπόψη των ανωτέρω, η Επιτροπή Ανταγωνισμού καταλήγει ότι οι σχετικές αγορές προϊόντος στις οποίες αφορά η εν λόγω συγκέντρωση είναι οι εξής: α) τυποποιημένου ατομικού παγωτού (impulse ice cream), β) τυποποιημένου οικογενειακού παγωτού (family ice cream/take home), γ) επαγγελματικού παγωτού (χύμα) (catering ή bulk) και δ) παραγωγής παγωτού ιδιωτικής ετικέτας (private label ή façon ice cream). Εντούτοις, η Επιτροπή Ανταγωνισμού αναγνωρίζει την ύπαρξη υποκατάστασης από την πλευρά του καταναλωτή μεταξύ των επώνυμων προϊόντων παγωτού και των προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας, και τη λαμβάνει υπόψη της στον υπολογισμό των μεριδίων. Τέλος, όσον αφορά στη γεωγραφική αγορά, αυτή θα πρέπει να θεωρηθεί το σύνολο της Ελληνικής επικράτειας, όπου εκτείνεται το δίκτυο και αναπτύσσεται η δραστηριότητα των μερών και όπου αυτά αντιμετωπίζουν, υπό ομοιόμορφες συνθήκες, ανταγωνισμό από άλλες εταιρίες που δραστηριοποιούνται στην παραγωγή / εισαγωγή / εμπορεία παγωτών, δεδομένου και του ότι οι προτιμήσεις του Έλληνα καταναλωτή παγωτού διαφέρουν από τις προτιμήσεις των καταναλωτών σε άλλες Ευρωπαϊκές χώρες. Β. ΣΥΝΟΛΙΚΟ ΜΕΓΕΘΟΣ ΑΓΟΡΑΣ ΠΑΓΩΤΟΥ
  18. Η εγχώρια αγορά παγωτού θεωρείται ότι βρίσκεται σε στάδιο ωριμότητας, επηρεαζόμενη κυρίως από την ένταση των καιρικών συνθηκών που επικρατούν κατά τους καλοκαιρινούς μήνες.24 Χαρακτηριστικό είναι ότι περίπου το 75% των ετήσιων πωλήσεων πραγματοποιείται μέσα σε διάστημα τεσσάρων
(4)μηνών (Μάιος – Αύγουστος). Βάσει των εκτιμήσεων των συμμετεχουσών εταιριών, το 2009 παρατηρήθηκε κάμψη της τάξης του 2,4% σε αξία, ενώ για το 2010 εκτιμάται ότι θα υπάρξει κάμψη της τάξης του 10,6% σε αξία. Το 2011 εκτιμάται ότι η κάμψη θα συνεχιστεί και θα ανέλθει στο 5%. Για παράδειγμα το εμπορικό σήμα (heart brand) παγωτού της UNILEVER εμφανίζεται με διαφορετικό όνομα σε διαφορετικές αγορές, όπως Wall’s στο Ηνωμένο Βασίλειο και στις περισσότερες περιοχές της Ασίας, Algida στην Ιταλία και Ελλάδα, Langnese στη Γερμανία, Kibon στη Βραζιλία και Ola στην Ολλανδία. 24 ICAP, Κλαδική μελέτη - Παγωτό, Φεβρουάριος 2009, σ.
  1. 23 9 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
  4. Επίσης, σύμφωνα με μελέτη της ICAP, η εγχώρια παραγωγή παγωτού παρουσίασε πτωτική πορεία το διάστημα 1994-2002, ενώ η συνολική παραγόμενη ποσότητα μειώθηκε με μέσο ετήσιο ρυθμό 2,5%.25 Ως ένα βαθμό, η εξέλιξη αυτή οφείλεται στο γεγονός ότι η ΕΛΑΪΣ UNILEVER σταμάτησε την εγχώρια παραγωγή παγωτού το 2000, και προμηθεύεται έκτοτε τα εν λόγω προϊόντα από το εξωτερικό. Από το 2003 και έπειτα σημειώνεται ανάκαμψη της εγχώριας παραγωγής παγωτού. Στην Ελληνική αγορά διατίθεται μεγάλη ποικιλία εγχώριων αλλά και εισαγόμενων παγωτών. Ο αριθμός των επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στον κλάδο είναι μεγάλος, αλλά η αγορά ελέγχεται από λίγες επιχειρήσεις, οι οποίες διαθέτουν κυρίως επώνυμα προϊόντα και καλύπτουν το μεγαλύτερο μέρος της κατανάλωσης. Έτσι, το μεγαλύτερο μέρος αυτής είναι συγκεντρωμένο στις εταιρίες ΝΕΣΤΛΕ και ΕΒΓΑ, οι οποίες κατέλαβαν μερίδια περίπου [30-40]% και [20-30]% αντίστοιχα επί της συνολικής εγχώριας παραγωγής του
  5. Επίσης, οι εταιρίες ΚΡΙ ΚΡΙ και ΔΩΔΩΝΗ απέσπασαν μερίδια [10-20]% και [0-5]% αντίστοιχα επί της συνολικής εγχώριας παραγωγής. Το συνολικό μέγεθος αγοράς παγωτού, σε επίπεδο λιανικής την τελευταία πενταετία, παρουσιάζεται στον παρακάτω πίνακα:26 ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΠΑΓΩΤΩΝ (ΣΕ ΟΓΚΟ ΚΑΙ ΑΞΙΑ), 2006-2010 2006 2007 2008 2009 201027 Όγκος (τόνοι) Ετήσια μεταβολή Αξία (χιλ €) Ετήσια μεταβολή […] […] […] 9.60% […] 12,86% […] -2.91% […] -1,87% […] -0.17% […] -2,36% […] -5.29% […] -10,64% Μέση Ετήσια Μεταβολή 0,31% -0,50% Πηγή: Εκτιμήσεις ΕΛΑΪΣ UNILEVER
  6. Σε ό,τι δε αφορά στις ως άνω αναφερόμενες σχετικές υπό-αγορές παγωτού, οι εκτιμήσεις των γνωστοποιουσών εταιριών, τόσο σε όγκο όσο και σε αξία, έχουν ως εξής:28 Ό.π., σ.
  7. Επισημαίνεται ότι πηγή των ανωτέρω στοιχείων αποτελούν οι μετρήσεις της εταιρίας Nielsen, αλλά επειδή η εταιρία δεν συλλέγει στοιχεία για τις πωλήσεις παγωτού στη νησιωτική Ελλάδα αλλά και για τη σχετική αγορά επαγγελματικού παγωτού (χύμα) σε πανελλαδική κλίμακα, στα ως άνω μερίδια προστίθενται και οι μετρήσεις των γνωστοποιουσών εταιριών. Οι εταιρίες επισημαίνουν ότι η προσθήκη της αγοράς των νησιών είναι πολύ σημαντική, λόγω του έντονου εποχιακού χαρακτήρα του παγωτού και της ιδιαίτερης αυξημένης τουριστικής κίνησης και κατανάλωσης παγωτού κατά τους θερινούς μήνες στη νησιωτική Ελλάδα. 27 Εκτίμηση. 28 Και σε αυτή την περίπτωση, όπως και ανωτέρω, πηγή των ανωτέρω στοιχείων αποτελούν οι μετρήσεις της εταιρίας Nielsen, αλλά επειδή η εταιρία δεν συλλέγει στοιχεία για τις πωλήσεις παγωτού στη νησιωτική Ελλάδα αλλά και για τη σχετική αγορά επαγγελματικού παγωτού (χύμα) 25 26 10 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Σχετική Αγορά Μέγεθος Σχετικών Αγορών Παγωτού (σε Όγκο, σε τόνους) 2006 2007 2008 2009 2010 Τυποποιημένο Ατομικό Παγωτό (impulse ice cream) […] […] […] […] […] Μέση Ετήσια Μεταβολή -1,4% Τυποποιημένο Οικογενειακό Παγωτό (family ice cream/ take home […] […] […] […] […] -2,7% Επαγγελματικό παγωτό χύμα (catering ή bulk) Παγωτό ιδιωτικής ετικέτας* και Ηard discount Σύνολο […] […] […] […] […] -3,0% […] […] […] […] […] 19,5% […] […] […] […] […] * Το παγωτό ιδιωτικής ετικέτας αφορά τις πωλήσεις παγωτών ιδιωτικής ετικέτας που διακινούνται από σούπερ μάρκετ και φέρουν τις επωνυμίες των σούπερ μάρκετ αυτών. Με τον όρο Ηard discount εννοούνται τα παγωτά που διακινούνται από τις αλυσίδες όπως η LIdl ή η Dia. Πηγή: Εκτιμήσεις ΕΛΑΪΣ UNILEVER Σχετική Αγορά Πίνακας Μέγεθος Σχετικών Αγορών Παγωτού (Αξία σε € χιλ.) 2006 2007 2008 2009 2010 Τυποποιημένο Ατομικό Παγωτό (impulse ice cream) […] […] […] […] […] Μέση Ετήσια Ανάπτυξη -0,3% Τυποποιημένο Οικογενειακό Παγωτό (family ice cream/take home […] […] […] […] […] -3,6% Επαγγελματικό παγωτό (χύμα)(catering ή bulk) […] […] […] […] […] -2,6% Παγωτό ιδιωτικής ετικέτας και Ηard discount Σύνολο […] […] […] […] […] 15,2% […] […] […] […] […] * Το παγωτό ιδιωτικής ετικέτας αφορά τις πωλήσεις παγωτών ιδιωτικής ετικέτας που διακινούνται από σούπερ μάρκετ και φέρουν τις επωνυμίες των σούπερ μάρκετ αυτών. Με τον όρο Ηard discount εννοούνται τα παγωτά που διακινούνται από τις αλυσίδες όπως η LIdl ή η Dia.29 Πηγή: Εκτιμήσεις ΕΛΑΪΣ UNILEVER σε πανελλαδική κλίμακα, στα ως άνω μερίδια προστίθενται και οι μετρήσεις των γνωστοποιουσών εταιριών. 29 Βλ. και την υπ’ αριθμ. 7811/3.12.2010 επιστολή της εταιρίας προς τη ΓΔΑ. 11 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Με βάση τα ανωτέρω στοιχεία, επισημαίνεται ότι δύο
(2)κατηγορίες παγωτού καλύπτουν σχεδόν το σύνολο της ζήτησης. Ειδικότερα, το τυποποιημένο ατομικό και το τυποποιημένο οικογενειακό παγωτό αντιστοιχούν σταθερά σε ποσοστό μεγαλύτερο του [70-80]% της συνολικής αγοράς παγωτού ([50-60]% και [20-30]% για το έτος 2008, [50-60]% και [20-30]% για το έτος 2009 και η εκτίμηση των γνωστοποιούντων είναι ότι θα κυμανθούν περί το [50-60]% και [10-20]% αντίστοιχα το 2010). Η διάρθρωση της αγοράς ανά επιμέρους αγορά παγωτού, για τα έτη 2008-2010, σύμφωνα με τα στοιχεία που προσκομίστηκαν από τις γνωστοποιούσες εταιρίες παρουσιάζεται στα διαγράμματα που ακολουθούν: […] […] […] 32. 33. Σύμφωνα με τις γνωστοποιούσες εταιρίες οι πωλήσεις, σε όγκο για κάθε μία από τις σχετικές αγορές προϊόντος, για τα τελευταία τρία
(3)έτη διαμορφώθηκαν ως εξής: Πωλήσεις σε Όγκο των ΕΛΑΪΣ UNILEVER και ΕΒΓΑ ανά Σχετική Αγορά ΟΓΚΟΣ (σε τόνους) Σχετική Αγορά 2008 2009 2010 Τυποποιημένο Ατομικό Παγωτό (impulse ice cream) ΕΛΑΪΣ UNILEVER […] […] […] ΕΒΓΑ […] […] […] Τυποποιημένο Οικογενειακό Παγωτό (family ice cream/take home) ΕΛΑΪΣ UNILEVER ΕΒΓΑ […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] Επαγγελματικό παγωτό –χύμα (catering ή bulk) ΕΛΑΪΣ UNILEVER ΕΒΓΑ Παγωτό ιδιωτικής ετικέτας ΕΛΑΪΣ UNILEVER ΕΒΓΑ Πηγή: Εκτιμήσεις ΕΛΑΪΣ UNILEVER 34. Ομοίως, όσον αφορά τις πωλήσεις, σε αξία για κάθε μία από τις σχετικές αγορές προϊόντος, για τα τελευταία τρία
(3)έτη έχουν ως εξής: 12 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Σχετική Αγορά Πωλήσεις σε Αξία των ΕΛΑΪΣ UNILEVER και ΕΒΓΑ ανά Σχετική Αγορά Αξία (€ χιλ.) 2008 2009 2010 Τυποποιημένο Ατομικό Παγωτό (impulse ice cream) ΕΛΑΪΣ UNILEVER ΕΒΓΑ […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] Τυποποιημένο Οικογενειακό Παγωτό (family ice cream/take home ΕΛΑΪΣ UNILEVER ΕΒΓΑ Επαγγελματικό παγωτό – χύμα (catering ή bulk) ΕΛΑΪΣ UNILEVER ΕΒΓΑ Παγωτό ιδιωτικής ετικέτας ΕΛΑΪΣ UNILEVER ΕΒΓΑ Πηγή: Εκτιμήσεις ΕΛΑΪΣ UNILEVER Γ. ΜΕΡΙΔΙΑ ΑΓΟΡΑΣ 35. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των γνωστοποιούντων μερών,30 τα μερίδια των κυριότερων εταιριών που δραστηριοποιούνται στην ευρύτερη αγορά παγωτού, τόσο σε όγκο όσο και σε αξία για τα τελευταία τρία
(3)έτη, παρουσιάζονται στον παρακάτω πίνακα: Μερίδια σε Αξία και Όγκο στην Συνολική Αγορά Παγωτού Μερίδια (Βάσει Αξίας) Μερίδια (Βάσει Όγκου) ΕΤΑΙΡΙΕΣ 2008 2009 2010 2008 2009 2010 ΝΕΣΤΛΕ [30-40]% [30-40]% [30-40]% [20-30]% [20-30]% [20-30]% ΕΒΓΑ [20-30]% [20-30]% [10-20]% [10-20]% [10-20]% [10-20]% ΕΛΑΪΣ UNILEVER [10-20]% [10-20]% [20-30]% [10-20]% [10-20]% [10-20]% Επισημαίνεται ότι πηγή των ανωτέρω στοιχείων αποτελούν οι μετρήσεις της εταιρίας Nielsen, αλλά και οι μετρήσεις των γνωστοποιουσών εταιριών (βλ. ανωτέρω υποσημ. 33 και 35). Τα κατατεθειμένα μερίδια αγοράς σε αξία και όγκο βασίζονται σε: Nielsen Market track (2008 top line, 2009 per channel, 2010 per channel), Nielsen scanning data
(2010), IRI retail combo results (2007, 2008, 2009), IRI promotion scan (2005, 2006, 2007, 2008, 2009), ICAP κλαδική μελέτη παγωτού (2007, 2008, 2009). Οι εκτιμήσεις της εταιρίας για την εξέλιξη της αγοράς και τα μερίδια των εταιριών βασίζονται σε: α) πορεία δικών της πωλήσεων και σημείων πώλησης, β) διάφορα δημοσιεύματα στο τύπο και δημοσιευμένους ισολογισμούς εταιριών, καθώς και γ) παρατήρηση της αγοράς και των ανταγωνιστών. Οι έρευνες IRI retail και Nielsen Market track βασίζονται σε στοιχεία audit & scanning από σημεία πώλησης – συνολικά περίπου 1500 – σε όλη την Ελλάδα (στα στοιχεία αυτά δεν περιλαμβάνονται τα νησιά και η κατηγορία του επαγγελματικού παγωτού). 30 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ΕΤΑΙΡΙΕΣ HARD DISC* PL* ΚΡΙ ΚΡΙ ΔΩΔΩΝΗ H&D31 MARS Mc DONALDS ΛΟΙΠΟΙ SOFT ICE Μερίδια σε Αξία και Όγκο στην Συνολική Αγορά Παγωτού Μερίδια (Βάσει Αξίας) Μερίδια (Βάσει Όγκου) 2008 2009 2010 2008 2009 2010 [0-5]% [0-5]% [0-5]% [5-10]% [5-10]% [10-20]% [0-5]% [0-5]% [0-5]% [5-10]% [5-10]% [5-10]% [0-5]% [0-5]% [0-5]% [0-5]% [0-5]% [0-5]% [0-5]% [0-5]% [0-5]% [0-5]% [0-5]% [0-5]% [0-5]% [0-5]% [0-5]% [0-5]% [0-5]% [0-5]% [0-5]% [0-5]% [0-5]% [0-5]% [0-5]% [0-5]% [0-5]% [0-5]% [0-5]% [0-5]% [0-5]% [0-5]% [5-10]% [5-10]% [5-10]% [10-20]% [10-20]% [10-20]% [0-5]% [0-5]% [0-5]% [0-5]% [0-5]% [0-5]% * Με τον όρο HARD DISC εννοούνται τα παγωτά που ιδιωτ. ετικέτας διακινούνται από τις αλυσίδες όπως η LIdl ή η Dia, και με τον όρο PL όλα τα υπόλοιπα. Πηγή: Εκτιμήσεις ΕΛΑΪΣ UNILEVER
  3. 31 Από τα ανωτέρω προκύπτει ότι η εταιρία ΝΕΣΤΛΕ κατέχει την πρώτη θέση στη συνολική αγορά παγωτού με μερίδιο της τάξεως του [30-40]% για το έτος 2009 και ακολουθείται από τις ΕΛΑΪΣ UNILEVER και ΕΒΓΑ με μερίδια αγοράς της τάξεως του [10-20]% και [20-30]% αντίστοιχα. Η εταιρία που θα προκύψει μετά την ολοκλήρωση της υπό κρίση πράξης, θα απορροφήσει το [40-50]% του συνόλου των πωλήσεων παγωτού, και θα αποτελεί την πρώτη εταιρία της αγοράς. Ωστόσο, αξίζει να σημειωθεί ότι τα μερίδια των δύο μεγαλύτερων εταιριών του κλάδου (ΝΕΣΤΛΕ και ΕΒΓΑ) βαίνουν μειούμενα παρουσιάζοντας το 2010 μείωση της τάξεως του […]% και […]% αντίστοιχα σε σχέση με το έτος 2008, ενώ το μερίδιο της εταιρίας ΕΛΑΪΣ UNILEVER παρουσιάζει, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των γνωστοποιούντων μερών, σταδιακή αύξηση ([…]% το έτος 2009 και […]% το έτος 2010). Στη συνέχεια ακολουθούν οι εταιρίες ΚΡΙ ΚΡΙ, ΔΩΔΩΝΗ, Haagen Dazs και ΜARS με μερίδια της τάξεως του [0-5]%, [0-5]%, [0-5]% και [0-5]% αντίστοιχα. Σύμφωνα δε με τις εκτιμήσεις των γνωστοποιουσών εταιριών τα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας, τα προϊόντα Hard Disc, και τα προϊόντα των λοιπών εταιριών καταλαμβάνουν από κοινού μερίδιο [10-20]% της αγοράς παγωτού, παρουσιάζοντας το έτος 2010 αύξηση […]%, […]% και […]% αντίστοιχα σε σχέση με το έτος
  4. Η σημαντική αύξηση που παρουσιάζει το μερίδιο της ΕΛΑΪΣ UNILEVER (η οποία είναι ιδιαίτερα εμφανής στην αγορά κυρίως του τυποποιημένου ατομικού αλλά και του οικογενειακού παγωτού), σε βάρος κυρίως των εταιριών ΝΕΣΤΛΕ και ΕΒΓΑ, φέρεται να οφείλεται κυρίως […]. Επίσης, η σημαντική αύξηση που παρατηρείται στα μερίδια των προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας οφείλεται κυρίως στην αύξηση, τόσο Όπου H&D αντιστοιχεί στο σήμα Haagen Dazs. 14 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
  8. της προσφερόμενης γκάμας τους, κατά τα τελευταία χρόνια, όσο και στην μεταβολή του οικονομικού κλίματος καθώς οι καταναλωτές γίνονται πιο ευαίσθητοι στις τιμές των προϊόντων. Από τα παραπάνω προκύπτει ότι η συνολική αγορά παγωτού στην Ελλάδα εμφανίζεται αρκετά συγκεντρωμένη με τις τέσσερις μεγαλύτερες εταιρίες (CR-4)32 να κατέχουν αθροιστικό μερίδιο αγοράς [70-20]%. Εκτός δε από την εξέταση του δείκτη συγκέντρωσης (CR-4) ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η εξέταση του δείκτη Hirschman-Herfindahl (HHI).33 Ο δείκτης συγκέντρωσης HHI υπολογίζεται βάσει του αθροίσματος των τετραγωνισμένων μεριδίων αγοράς των συμμετεχουσών επιχειρήσεων στην σχετική n 2 αγορά προϊόντος. Ο τύπος υπολογισμού του είναι HHI =  si , όπου, i  1......n : οι i 1 συμμετέχουσες επιχειρήσεις στην σχετική αγορά προϊόντος και si : τα μερίδια αγοράς των i επιχειρήσεων. Η μεταβολή του HHI δίνεται από τον τύπο ΔHHI = 2 si s j , όπου si , s j : τα μερίδια αγοράς των i και j εμπλεκόμενων επιχειρήσεων στην συγκέντρωση. Τέλος, ο δείκτης HHI μετά την πραγματοποίηση της n 2 συγκέντρωσης δίνεται από τον τύπο HHI =  si + 2 si s j . i 1 Ειδικότερα, σύμφωνα και με τις Κατευθυντήριες Γραμμές της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την αξιολόγηση των οριζόντιων συγκεντρώσεων,34 για δείκτη HHI>2000 μονάδων απαιτείται βαθμός μεταβολής αυτού (ΔHHI) μικρότερος των 150 μονάδων, ενώ όταν ο δείκτης κυμαίνεται στο διάστημα 1000<HHI<2000 μονάδων απαιτείται βαθμός μεταβολής του δείκτη μικρότερος των 250 μονάδων. Τέλος, όταν ο δείκτης HHI είναι μικρότερος των 1000 μονάδων, τότε θεωρείται ότι ο βαθμός συγκέντρωσης μετά την πραγματοποίηση της συγκέντρωσης είναι πάρα πολύ χαμηλός στη σχετική αγορά προϊόντος που αφορά. Ο δείκτης HHI λαμβάνει υπόψη του τόσο τον αριθμό των επιχειρήσεων όσο και την ανισότητα των μεριδίων αγοράς, ενώ κατά τον υπολογισμό του λαμβάνονται υπόψη στοιχεία από όλες τις επιχειρήσεις του κλάδου. Τέλος, τονίζεται ότι ο δείκτης είναι ιδιαίτερα ευαίσθητος στα μερίδια αγοράς των μεγαλύτερων επιχειρήσεων λόγω του τετραγωνισμού των μεριδίων αγοράς. Στον παρακάτω πίνακα παρουσιάζονται τα μέτρα συγκέντρωσης: Μέτρα Συγκέντρωσης στην ευρύτερη αγορά παγωτού 2009 2010 CR- 4 (%) [70-80]% [70-80]% HHIpre (merger) [<3000] [<3000] Ο Δείκτης Συγκέντρωσης CR-4 αποτελεί το άθροισμα των μεριδίων των 4 μεγαλύτερων επιχειρήσεων σε μία αγορά. 33 Για τη χρήση του δείκτη HHI στην εξέταση των οριζόντιων συγκεντρώσεων, βλ. Κατευθυντήριες Γραμμές για την αξιολόγηση των οριζόντιων συγκεντρώσεων σύμφωνα με τον Κανονισμό του Συμβουλίου για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων μεταξύ επιχειρήσεων, ΕΕ 2004 C31/5, παρ.
  9. 34 Ό.π., παρ. 19 επ. 32 15 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ΗΗΙpost (merger) [>3000] [>3000] ΔΗΗΙ = ΗΗΙpost - HHIpre 1140,42 1163,8 Πηγή: Επεξεργασία στοιχείων από τη ΓΔΑ 35
  10. Για τη συνολική αγορά παγωτού, ο δείκτης HHI πριν την πραγματοποίηση της συγκέντρωσης (HHIpre) διαμορφώνεται στις [<3000] μονάδες για το 2009, ενώ μετά από την ολοκλήρωση της εξαγοράς ο δείκτης (ΗΗΙpost) διαμορφώνεται στις [>3000] μονάδες για το ίδιο έτος. Η μεταβολή (ΔΗΗΙ) του δείκτη ισοδυναμεί με 1140,42 μονάδες. Περίπου το ίδιο ισχύει και για το
  11. Δ. ΕΠΗΡΕΑΖΟΜΕΝΕΣ ΑΓΟΡΕΣ
  12. ΑΓΟΡΑ ΤΥΠΟΠΟΙΗΜΕΝΟΥ ΑΤΟΜΙΚΟΥ ΠΑΓΩΤΟΥ
  13. Τα μερίδια αγοράς που κατέχουν οι κυριότερες εταιρίες που δραστηριοποιούνται στην αγορά του τυποποιημένου ατομικού παγωτού, στο σύνολο της Ελληνικής επικράτειας, σύμφωνα με τα στοιχεία που προσκόμισαν οι γνωστοποιούσες εταιρίες, έχουν ως εξής: Μερίδια σε Αξία και Όγκο Τυποποιημένου Ατομικού Παγωτού (impulse ice cream) ΕΤΑΙΡΙΕΣ Μερίδια (Βάσει Αξίας) 2008 2009 2010 Μερίδια (Βάσει Όγκου) 2008 2009 2010 ΝΕΣΤΛΕ [40-50]% [40-50]% [40-50]% [40-50]% [40-50]% [30-40]% ΕΒΓΑ [20-30]% [20-30]% [20-30]% [20-30]% [20-30]% [20-30]% ΕΛΑΪΣ UNILEVER [10-20]% [20-30]% [20-30]% [10-20]% [20-30]% [20-30]% ΚΡΙ ΚΡΙ [5-10]% [5-10]% [5-10]% [5-10]% [5-10]% [5-10]% MARS [0-5]% [0-5]% [0-5]% [0-5]% [0-5]% [0-5]% H&D [0-5]% [0-5]% [0-5]% [0-5]% [0-5]% [0-5]% Mc DONALDS [0-5]% [0-5]% [0-5]% [0-5]% [0-5]% [0-5]% PL [0-5]% [0-5]% [0-5]% [0-5]% [0-5]% [0-5]% HARD DISC [0-5]% [0-5]% [0-5]% [0-5]% [0-5]% [0-5]% DODONI [0-5]% [0-5]% [0-5]% [0-5]% [0-5]% [0-5]% O Δείκτης CR-4 υπολογίσθηκε βάσει των μεριδίων των τεσσάρων μεγαλυτέρων εταιριών, όπως αυτές παρουσιάζονται στον πίνακα μεριδίων ανωτέρω. Για τον υπολογισμό του δείκτη HHI, τα μερίδια των εταιριών υπολογίσθηκαν εκ νέου χωρίς να συμπεριληφθούν οι εκτιμήσεις των γνωστοποιουσών εταιριών για τα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας (PL) και Hard Discount, οι πωλήσεις σε μαλακό παγωτό (soft ice) καθώς και οι λοιπές επιχειρήσεις του κλάδου, των οποίων η ΓΔΑ δεν γνώριζε τον ακριβή αριθμό. 35 16 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Μερίδια σε Αξία και Όγκο Τυποποιημένου Ατομικού Παγωτού (impulse ice cream) ΕΤΑΙΡΙΕΣ Μερίδια (Βάσει Αξίας) 2008 2009 2010 Μερίδια (Βάσει Όγκου) 2008 2009 2010 ΛΟΙΠΟΙ SOFT ICE CREAM [0-5]% [0-5]% [0-5]% [0-5]% [0-5]% [0-5]% [0-5]% [0-5]% [0-5]% [0-5]% [5-10]% [0-5]% * Με τον όρο HARD DISC εννοούνται τα παγωτά ιδιωτικής ετικέτας που διακινούνται από τις αλυσίδες όπως η LIdl ή η Dia, και με τον όρο PL όλα τα υπόλοιπα. Πηγή: Εκτιμήσεις ΕΛΑΪΣ UNILEVER
  16. Ειδικότερα, η εταιρία ΝΕΣΤΛΕ κατέχει την πρώτη θέση στην αγορά τυποποιημένου ατομικού παγωτού με μερίδιο της τάξεως του [40-50]% το 2009 και ακολουθείται από τις ΕΛΑΪΣ UNILEVER και ΕΒΓΑ με μερίδια αγοράς της τάξεως του [20-30]% και [20-30]% αντίστοιχα. Η εταιρία που θα προκύψει μετά την ολοκλήρωση της υπό κρίση πράξης θα απορροφήσει το [40-50]% των πωλήσεων τυποποιημένου ατομικού παγωτού, και θα αποτελέσει την πρώτη εταιρία της εν λόγω σχετικής αγοράς προϊόντος. Αξίζει να σημειωθεί ότι το μερίδιο της μεγαλύτερης εταιρίας του κλάδου (ΝΕΣΤΛΕ) πριν την ολοκλήρωση της επικείμενης συγκέντρωσης, έχει πτωτική πορεία παρουσιάζοντας μείωση της τάξεως του […]%. Το ίδιο φαίνεται να συμβαίνει και στην εταιρία ΕΒΓΑ, η οποία, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των γνωστοποιούντων μερών, το έτος 2010 σε σχέση με το έτος 2008, παρουσιάζει πτώση μεριδίου […]% ενώ το μερίδιο της ΕΛΑΪΣ UNILEVER για την ίδια περίοδο, παρουσιάζει σταδιακή αύξηση ([…]% το έτος 2009 και […]% το έτος 2010). Στη συνέχεια ακολουθούν οι εταιρίες ΚΡΙ ΚΡΙ, ΜARS και Haagen Dazs με μερίδια της τάξεως του [5-10]%, [0-5]%, και [0-5]% αντίστοιχα. Αξίζει να σημειωθεί, ότι σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των γνωστοποιουσών εταιριών τα προϊόντα των λοιπών εταιριών καταλαμβάνουν μερίδιο [0-5]% της αγοράς τυποποιημένου ατομικού παγωτού το έτος 2009, παρουσιάζοντας το 2010 αύξηση […]%, σε σχέση με το έτος
  17. Όσον αφορά το μαλακό παγωτό (soft) καταλαμβάνει μερίδιο […]%. Από τα παραπάνω προκύπτει ότι η αγορά τυποποιημένου ατομικού παγωτού στην Ελλάδα εμφανίζεται αρκετά συγκεντρωμένη με τις τέσσερεις μεγαλύτερες εταιρίες (CR-4) να κατέχουν αθροιστικό μερίδιο αγοράς [90-10]%. Για την εν λόγω σχετική αγορά, όπως φαίνεται και από τον πίνακα που ακολουθεί, ο δείκτης HHI πριν την πραγματοποίηση της συγκέντρωσης (HHIpre) διαμορφώνεται στις [>3000] μονάδες για το 2009, ενώ μετά από την ολοκλήρωση της εξαγοράς της ΕΒΓΑ από την ΕΛΑΪΣ UNILEVER ο δείκτης (ΗΗΙpost) διαμορφώνεται στις [>3000] μονάδες για το ίδιο έτος. Η μεταβολή (ΔΗΗΙ) του δείκτη ισοδυναμεί με 1158,74 μονάδες. Περίπου το ίδιο ισχύει και για το
  18. 17 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Μέτρα Συγκέντρωσης του τυποποιημένου ατομικού παγωτού 2009 2010 CR- 4 (%) [90-100]% [90-100]% HHIpre [>3000] [>3000] ΗΗΙpost ΔΗΗΙ = ΗΗΙpost - HHIpre [>3000] 1158,74 [>3000] 1161 Πηγή: Επεξεργασία στοιχείων από τη ΓΔΑ36
  19. Λαμβανομένων υπόψη των ανωτέρω, η αγορά του τυποποιημένου ατομικού παγωτού θεωρείται επηρεαζόμενη κατά την εξέταση της υπό κρίση πράξης.
  20. ΑΓΟΡΑ ΤΥΠΟΠΟΙΗΜΕΝΟΥ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟΥ ΠΑΓΩΤΟΥ
  21. Τα μερίδια των κυριότερων εταιριών που δραστηριοποιούνται στην αγορά του τυποποιημένου οικογενειακού παγωτού, στην Ελληνική επικράτεια, σύμφωνα με τα στοιχεία που προσκόμισαν οι γνωστοποιούσες εταιρίες, έχουν ως εξής: ΕΤΑΙΡΙΕΣ Μερίδια (Βάσει Αξίας) 2008 2009 2010 Μερίδια (Βάσει Όγκου) 2008 2009 2010 ΝΕΣΤΛΕ [30-40]% [30-40]% [30-40]% [30-40]% [30-40]% [30-40]% ΕΒΓΑ [20-30]% [20-30]% [20-30]% [20-30]% [20-30]% [30-40]% ΕΛΑΪΣ UNILEVER [10-20]% [20-30]% [20-30]% [10-20]% [20-30]% [20-30]% ΚΡΙ ΚΡΙ [0-5]% [0-5]% [0-5]% [0-5]% [0-5]% [0-5]% H&D [5-10]% [5-10]% [5-10]% [0-5]% [0-5]% [0-5]% ΔΩΔΩΝΗ [0-5]% [0-5]% [0-5]% [0-5]% [0-5]% [0-5]% MARS [0-5]% [0-5]% [0-5]% [0-5]% [0-5]% [0-5]% Mc DONALDS [0-5]% [0-5]% ΛΟΙΠΟΙ [0-5]% [0-5]% [0-5]% [0-5]% [0-5]% [0-5]% * Με τον όρο HARD DISC εννοούνται τα παγωτά ιδιωτικής ετικέτας που διακινούνται από τις αλυσίδες όπως η LIdl ή η Dia, και με τον όρο PL όλα τα υπόλοιπα. Πηγή: Εκτιμήσεις ΕΛΑΪΣ UNILEVER
  22. 36 Ό.π. Ειδικότερα, η εταιρία ΝΕΣΤΛΕ κατέχει την πρώτη θέση στην αγορά τυποποιημένου οικογενειακού παγωτού με μερίδιο αγοράς της τάξεως του [2030]% ακολουθούμενη από τις ΕΒΓΑ και ΕΛΑΪΣ UNILEVER με μερίδια αγοράς της τάξεως του [20-30]% και [20-30]% αντίστοιχα. Μετά την ολοκλήρωση της υπό κρίση συγκέντρωσης, η νέα εταιρία που θα προκύψει θα απορροφήσει το [40-50]% των πωλήσεων τυποποιημένου οικογενειακού παγωτού, και θα αποτελέσει την πρώτη εταιρία της αγοράς τυποποιημένου οικογενειακού παγωτού. Αξίζει να ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
  23. σημειωθεί ότι το μερίδιο της μεγαλύτερης εταιρίας του κλάδου (ΝΕΣΤΛΕ), πριν την ολοκλήρωση της επικείμενης συγκέντρωσης, ακολουθεί πτωτική πορεία παρουσιάζοντας, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των γνωστοποιουσών εταιριών, το έτος 2010 μείωση της τάξεως του […]% σε σχέση με έτος
  24. Ωστόσο το μερίδιο της ΕΛΑΪΣ UNILEVER παρουσιάζει σταδιακή αύξηση ([…]% το έτος 2009 και […]% το έτος 2010). Σταθερή πορεία φαίνεται να ακολουθεί το μερίδιο της εταιρίας ΕΒΓΑ με μικρές αυξομειώσεις τα τελευταία τρία χρόνια. Στη συνέχεια ακολουθούν οι εταιρίες Haagen Dazs, ΔΩΔΩΝΗ, ΚΡΙ ΚΡΙ, και ΜARS με μερίδια της τάξεως του [5-10]%, [5-10]%, [0-5]% και [0-5]% αντίστοιχα. Αξίζει να σημειωθεί ότι το μερίδιο της εταιρίας ΚΡΙ ΚΡΙ εκτιμάται ότι θα παρουσιάσει το έτος 2010 αύξηση της τάξεως του […]% σε σχέση με το
  25. Από τα παραπάνω προκύπτει ότι η αγορά τυποποιημένου ατομικού παγωτού στην Ελλάδα εμφανίζεται αρκετά συγκεντρωμένη με τις τέσσερεις μεγαλύτερες εταιρίες (CR-4) να κατέχουν αθροιστικό μερίδιο αγοράς [80-90]%. Για την εν λόγω σχετική αγορά, όπως φαίνεται και από τον πίνακα που ακολουθεί, ο δείκτης HHI πριν την πραγματοποίηση της συγκέντρωσης (HHIpre) διαμορφώνεται στις [<3000] μονάδες για το 2009, ενώ μετά από την ολοκλήρωση της εξαγοράς της ΕΒΓΑ από την ΕΛΑΪΣ UNILEVER ο δείκτης (ΗΗΙpost) διαμορφώνεται στις [>3000] μονάδες για το ίδιο έτος. Η μεταβολή (ΔΗΗΙ) του δείκτη ισοδυναμεί με 1223,04 μονάδες. Μέτρα Συγκέντρωσης 2009 2010 CR- 4 (%) [80-90]% [80-90]% HHIpre [<3000] [<3000] ΗΗΙpost ΔΗΗΙ = ΗΗΙpost - HHIpre [>3000] 1223,04 [>3000] 1310,4 Πηγή: Επεξεργασία στοιχείων από τη ΓΔΑ37
  26. Δεδομένων των μεριδίων αγοράς των συμμετεχουσών επιχειρήσεων αλλά και του ιδιαίτερα υψηλού αθροιστικού μεριδίου αγοράς τους, η συγκεκριμένη αγορά θεωρείται επηρεαζόμενη.
  27. ΑΓΟΡΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΠΑΓΩΤΟΥ
  28. Τα μερίδια αγοράς που κατέχουν οι κυριότερες εταιρίες που δραστηριοποιούνται στην αγορά του επαγγελματικού παγωτού, στο σύνολο της Ελληνικής επικράτειας, O Δείκτης CR-4 υπολογίσθηκε βάσει των μεριδίων των τεσσάρων μεγαλυτέρων εταιριών, όπως αυτές παρουσιάζονται στον πίνακα μεριδίων ανωτέρω. Για τον υπολογισμό του δείκτη HHI τα μερίδια των εταιριών υπολογίσθηκαν εκ νέου χωρίς να συμπεριληφθούν οι εκτιμήσεις των γνωστοποιουσών εταιριών για τις λοιπές επιχειρήσεις του κλάδου (ΛΟΙΠΟΙ), των οποίων η ΓΔΑ δεν γνώριζε τον ακριβή αριθμό. 37 19 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ σύμφωνα με τα στοιχεία που προσκόμισαν οι γνωστοποιούσες εταιρίες, έχουν ως εξής: ΕΤΑΙΡΙΕΣ ΔΩΔΩΝΗ ΕΛΑΪΣ UNILEVER ΕΒΓΑ ΝΕΣΤΛΕ H&D ΚΡΙ ΚΡΙ MARS Mc DONALDS ΛΟΙΠΟΙ Μερίδια (Βάσει Αξίας) 2008 2009 2010 Μερίδια (Βάσει Όγκου) 2008 2009 2010 [10-20]% [10-20]% [10-20]% [5-10]% [5-10]% [5-10]% [10-20]% [10-20]% [5-10]% [5-10]% [0-5]% [0-5]% [0-5]% [30-40]% [10-20]% [10-20]% [5-10]% [5-10]% [0-5]% [0-5]% [0-5]% [30-40]% [10-20]% [10-20]% [10-20]% [10-20]% [10-20]% [10-20]% [5-10]% [5-10]% [5-10]% [5-10]% [0-5]% [0-5]% [0-5]% [0-5]% [0-5]% [0-5]% [0-5]% [0-5]% [0-5]% [0-5]% [0-5]% [30-40]% [50-60]% [50-60]% [10-20]% [5-10]% [5-10]% [0-5]% [0-5]% [0-5]% [0-5]% [50-60]% Πηγή: Εκτιμήσεις ΕΛΑΪΣ UNILEVER
  30. Ειδικότερα, η εταιρία ΔΩΔΩΝΗ κατέχει την πρώτη θέση στην αγορά επαγγελματικού παγωτού με μερίδιο αγοράς της τάξεως του [10-20]% ακολουθούμενη από τις ΕΛΑΪΣ UNILEVER και ΕΒΓΑ με μερίδια αγοράς της τάξεως του [10-20]% και [10-20]% αντίστοιχα, οι οποίες μετά την ολοκλήρωση της εξαγοράς θα απορροφήσουν το [20-30]% των πωλήσεων επαγγελματικού παγωτού. Στη συνέχεια ακολουθούν οι εταιρίες NEΣΤΛΕ και Haagen Dazs με μερίδιο της τάξεως του [5-10]% και [5-10]% αντίστοιχα. Στην εν λόγω σχετική αγορά, οι τέσσερεις μεγαλύτερες εταιρίες (CR-4) κατέχουν αθροιστικό μερίδιο αγοράς [50-60]%, όπως φαίνεται και από τον πίνακα που ακολουθεί. Ο δείκτης HHI πριν την πραγματοποίηση της συγκέντρωσης (HHIpre) διαμορφώνεται στις [<3000] μονάδες για το 2009, ενώ μετά από την ολοκλήρωση της εξαγοράς ο δείκτης (ΗΗΙpost) διαμορφώνεται στις [<3000] μονάδες για το ίδιο έτος. Η μεταβολή (ΔΗΗΙ) του δείκτη ισοδυναμεί με 897,6 μονάδες. Μέτρα Συγκέντρωσης CR- 4 (%) 2009 [50-60]% 2010 [50-60]% HHIpre [<3000] [<3000] ΗΗΙpost ΔΗΗΙ = ΗΗΙpost - HHIpre [<3000] 897,6 [<3000] 894,14 Πηγή: Επεξεργασία στοιχείων από τη ΓΔΑ38 38 Ό.π. 20 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
  31. Λαμβανομένων υπόψη των ανωτέρω, η αγορά του επαγγελματικού παγωτού θεωρείται επηρεαζόμενη κατά την εξέταση της υπό κρίση πράξης.
  32. ΑΓΟΡΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΠΑΓΩΤΟΥ ΙΔΙΩΤΙΚΗΣ ΕΤΙΚΕΤΑΣ
  35. Τα τελευταία χρόνια, τα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας εμφανίζουν ανοδικές πωλήσεις και κατέχουν, σύμφωνα με την ανωτέρω μελέτη της ICAP, αξιόλογη θέση στις προτιμήσεις των καταναλωτών. Τα προϊόντα αυτά παράγονται από εταιρίες του κλάδου για λογαριασμό των αλυσίδων σούπερ μάρκετ και φέρουν το εμπορικό σήμα των αντίστοιχων αλυσίδων. Σύμφωνα με την προαναφερθείσα μελέτη, ισχυρό πλεονέκτημα των προϊόντων αυτών θεωρείται η τιμή τους, η οποία είναι χαμηλότερη έναντι των «επώνυμων» προϊόντων με αποτέλεσμα να προσελκύουν το ενδιαφέρον των καταναλωτών. Η διαφορά αυτή στην τιμή αποδίδεται, κυρίως στις οικονομίες κλίμακας που επιτυγχάνονται κατά την παραγωγή τους και στο γεγονός ότι δεν επιβαρύνονται με υψηλά έξοδα διαφήμισης και προώθησης. Σημαντικό παράγοντα επιτυχίας των προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας αποτελεί και η εμπιστοσύνη που έχουν οι καταναλωτές στην αλυσίδα σούπερ μάρκετ. Οι τιμές των παγωτών ιδιωτικής ετικέτας ποικίλουν ανάλογα με την κατηγορία, ενώ εκτιμάται ότι η διαφορά τιμών σε σχέση με τα «επώνυμα» προϊόντα κυμαίνεται γενικά μεταξύ 20% και 60%. Η αυξανόμενη εξοικείωση των καταναλωτών με τη συγκεκριμένη κατηγορία προϊόντων ενισχύει την τάση ανάπτυξής τους τα επόμενα χρόνια. Τα συγκεκριμένα είδη προτιμώνται διότι κατά το μεγαλύτερο μέρος τους δεν θεωρούνται κατώτερα με αντίστοιχα «επώνυμα» και προσφέρονται σε χαμηλότερες τιμές. Τέλος, παροχές, εκπτώσεις και πιστώσεις που ισχύουν για τα «επώνυμα» προϊόντα γίνονται αντίστοιχα και για τα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας. Η περαιτέρω εξέταση της αγοράς αυτής στην υπό κρίση υπόθεση παρέλκει καθώς α) στην αγορά δραστηριοποιείται εκ των συμμετεχουσών μόνον η ΕΒΓΑ, και β) η ΕΒΓΑ μετά την ολοκλήρωση της συγκέντρωσης θα συνεχίσει να δραστηριοποιείται στην εν λόγω αγορά. III. ΔΟΜΗ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΚΑΙ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΕΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ A. ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ
  36. 39 Όπως έχει ήδη αναφερθεί,39 η εγχώρια αγορά παγωτού θεωρείται ότι βρίσκεται σε στάδιο ωριμότητας, επηρεαζόμενη κυρίως από την ένταση των καιρικών συνθηκών που επικρατούν κατά τους καλοκαιρινούς μήνες. Η ωριμότητα της αγοράς δημιουργεί όλες τις προϋποθέσεις για έντονο ανταγωνισμό μεταξύ των Βλ. ανωτέρω παρ.
  37. 21 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
  40. επιχειρήσεων, αναγκάζοντας «μικρούς» και «μεγάλους» να αναζητούν συνεχώς στρατηγικές επιβίωσης και ανάπτυξης. Ειδικότερα, η Ελληνική αγορά παγωτού χαρακτηρίζεται από έντονη ελαστικότητα, καθώς εξαρτάται από τις καιρικές συνθήκες που επικρατούν και από το διαθέσιμο εισόδημα των καταναλωτών. Το παγωτό εξακολουθεί να θεωρείται εποχιακό προϊόν, όπου η κατανάλωσή του γίνεται κατά κύριο λόγο τους θερινούς μήνες, αξίζει όμως να αναφερθεί ότι οι διατροφικές συνήθειες των Ελλήνων καταναλωτών διαφοροποιούνται σε σχέση με το παρελθόν και για το λόγο αυτό διαφαίνονται τάσεις για κατανάλωση παγωτού και τους χειμερινούς μήνες του χρόνου. Επιπρόσθετα, στην αγορά του παγωτού τα νέα προϊόντα προσθέτουν δυναμισμό στην αγορά διατηρώντας αμείωτο το ενδιαφέρον του καταναλωτή. Είναι χαρακτηριστικό ότι το 2009 οι εταιρίες τυποποιημένου παγωτού στον κλάδο λάνσαραν συνολικά πάνω από 40 νέα προϊόντα. Η αγορά χαρακτηρίζεται, επίσης, από πληθώρα νέων τάσεων. Ειδικότερα, τα τελευταία χρόνια, έχει παρουσιαστεί ραγδαία ανάπτυξη του καναλιού της τζελατέριας, καθώς και των εναλλακτικών καναλιών πώλησης παγωτού, (beach bar, delivery, fast food κ.τ.λ.) που οδηγούν σε μια διαρκή αλλαγή του τρόπου αγοράς και κατανάλωσης των παγωτών. Όσον αφορά και στις εκτιμήσεις των ανταγωνιστών των γνωστοποιουσών εταιριών σχετικά με το πώς αναμένουν να εξελιχθεί η ζήτηση στην υπό εξέταση αγορά, η πλειοψηφία40 αυτών αναμένει ότι, λαμβάνοντας υπόψη και την υφιστάμενη ύφεση της Ελληνικής οικονομίας και την αναμενόμενη μείωση του διαθέσιμου εισοδήματος των Ελλήνων καταναλωτών, η ζήτηση θα συνεχίσει να βαίνει μειούμενη για τα επόμενα τρία
(3)χρόνια ή, σε κάθε περίπτωση, θα παραμείνει σταθερή (-3% με +2%). Β. ΠΡΟΜΗΘΕΙΑ ΠΡΩΤΩΝ ΥΛΩΝ
  3. 40 Η μελέτη της ICAP αναφέρει ότι οι βιομηχανίες παγωτού προμηθεύονται ποικιλία πρώτων υλών, η οποία εξαρτάται από τις γεύσεις και τα είδη παγωτού που προσφέρουν στην αγορά, με κυριότερα συστατικά το γάλα, τη ζάχαρη, τα αρώματα, το κακάο, τους ξηρούς καρπούς, κ.τ.λ. Προμηθευτές αυτών των πρώτων υλών είναι πολυάριθμες επιχειρήσεις, τόσο του εσωτερικού όσο και του εξωτερικού. Ειδικότερα, η ΕΛΑΪΣ UNILEVER προμηθεύεται τα παγωτά που εμπορεύεται από θυγατρική εταιρία του ομίλου Unilever, την […]. Η ΕΒΓΑ, από την άλλη πλευρά, παράγει την πλειοψηφία των προϊόντων παγωτού στις εγκαταστάσεις της στην Αθήνα. […] προϊόν ατομικού παγωτού εισάγεται από την […], ενώ, στο χύμα παγωτό, […]. Δεδομένης της επάρκειας των απαιτούμενων πρώτων υλών και της διαθεσιμότητας πηγών προμήθειας στη διεθνή αγορά, η διαπραγματευτική δύναμη των προμηθευτών έναντι των μεγάλων βιομηχανιών παγωτού είναι περιορισμένη. […]. 22 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Γ. ΔΙΚΤΥΑ ΔΙΑΝΟΜΗΣ ΚΑΙ ΕΞΥΠΗΡΕΤΗΣΗΣ
  14. Σύμφωνα με τη μελέτη της ICAP,41 το μέγεθος και ο βαθμός οργάνωσης των παραγωγικών μονάδων του κλάδου του παγωτού επηρεάζει τον τρόπο που επιλέγουν να διανείμουν τα προϊόντα τους. Οι μεγάλες παραγωγικές μονάδες και οι εταιρίες εισαγωγής παγωτού καλύπτουν σχεδόν όλη την Ελληνική επικράτεια μέσω ιδίου δικτύου διανομής, ενώ χρησιμοποιούν αντιπροσώπους για την εξυπηρέτηση γεωγραφικά απομακρυσμένων περιοχών. Οι μικρότερου μεγέθους επιχειρήσεις συνεργάζονται με αντιπροσώπους, μεσάζοντες και χονδρεμπόρους για τη διάθεση των προϊόντων τους, ενώ αρκετές εξ αυτών περιορίζονται μόνο σε τοπικές αγορές. Το τυποποιημένο παγωτό (ατομικό και οικογενειακό), διατίθεται μέσω μεγάλου αριθμού σημείων πώλησης, τα οποία περιλαμβάνουν μικρά σημεία (κανάλι CTN: περίπτερα, ψιλικατζίδικα, φούρνοι, κ.τ.λ.), καθώς και τα σούπερ μάρκετ και λοιπά καταστήματα τροφίμων (κανάλι FOOD). Το μη τυποποιημένο (χύμα παγωτό) διατίθενται κυρίως μέσω εξειδικευμένων καταστημάτων πώλησης παγωτού (gelateria-café), εταιριών catering και χώρων μαζικής εστίασης (εστιατόρια, ζαχαροπλαστεία, ξενοδοχεία). Όσον αφορά στην ΕΛΑΪΣ UNILEVER, αυτή δραστηριοποιείται σε όλη την Ελλάδα μέσω […]. Η πώληση από […]. Η ΕΛΑΪΣ UNILEVER συνεργάζεται με […] κατηγορίες διανομέων. […]42 Οι διανομείς υπογράφουν με την εταιρία […] Εκτός από το ανωτέρω δίκτυο πώλησης, υπάρχει παράλληλα […] Όσον αφορά στην ΕΒΓΑ, οι πωλήσεις των προϊόντων γίνονται από […]. Η εταιρία αναφέρει ότι οι εκπτώσεις της προς τους εμπορικούς της συνεργάτες στην επαρχία διαμορφώνονται σύμφωνα με […]. Οι εμπορικοί συνεργάτες […]. Σε ό,τι αφορά στα τελικά σημεία πώλησης, η διαφοροποίηση των εκπτώσεων εξαρτάται από […]. Οι γνωστοποιούσες εταιρίες αναφέρουν ότι δεν υπάρχουν […]. Τα κριτήρια βάσει των οποίων υπολογίζονται και χορηγούνται οι εκπτώσεις είναι γνωστά σε όλους τους εμπορικούς τους συνεργάτες. Το δίκτυα της ΕΛΑΪΣ UNILEVER και της ΕΒΓΑ είναι πανελλαδικά. Συγκεκριμένα για την ΕΛΑΪΣ UNILEVER, […]. Για την ΕΒΓΑ, το […] Επίσης, σύμφωνα με τις γνωστοποιούσες εταιρίες, οι διάφορες εταιρίες που δραστηριοποιούνται στις εν λόγω σχετικές αγορές, προκειμένου να ενισχύσουν την παρουσία τους στην αγορά, προσπαθούν να επεκτείνουν το δίκτυο διανομής τους και σε ορισμένες περιπτώσεις πραγματοποιούν στρατηγικές συνεργασίες με άλλες επιχειρήσεις του κλάδου των ειδών διατροφής. Δ. ΠΕΛΑΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΡΩΝ ICAP, Κλαδική μελέτη - Παγωτό, Φεβρουάριος 2009, σ.
  15. Η εταιρία αναφέρει ότι υπάρχει και ένας πελάτης (DIA) στον οποίο πωλεί, απευθείας παγωτό χωρίς την μεσολάβηση αντιπροσώπων / διανομέων. 41 42 23 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
  18. Πελάτες των μερών στις εξεταζόμενες σχετικές αγορές είναι κυρίως οι χονδρέμποροι αγοραστές (διανομείς / εμπορικοί συνεργάτες, σούπερ μάρκετ), οι οποίοι στη συνέχεια μεταπωλούν στα τελικά σημεία πώλησης (περίπτερα, σούπερ μάρκετ, μίνι μάρκετ, αρτοποιεία κ.τ.λ.). Όσον αφορά στην ΕΛΑΪΣ UNILEVER, […]. Οι πέντε μεγαλύτεροι πελάτες της ΕΛΑΪΣ UNILEVER, καθώς και το ποσοστό συμμετοχής του κάθε ένα από τους αναφερόμενους στην συνολική μικτή αξία πωλήσεων παρουσιάζονται στον παρακάτω πίνακα: Μεγαλύτεροι Πελάτες και Μερίδια επί των Συνολικών Πωλήσεων Συμμετοχή στην μεικτή αξία Πελάτες πωλήσεων Διανομείς 2007 2008 2009 […] [5-10]% [5-10]% [5-10]% […] [0-5]% [0-5]% [0-5]% […] [5-10]% [5-10]% [5-10]% […] [0-5]% [0-5]% [0-5]% […] [0-5]% [0-5]% [0-5]% ΣΥΝΟΛΟ [10-20]% [20-30]% [20-30]% Πηγή: Στοιχεία της ΕΛΑΪΣ UNILEVER
  19. Όσον αφορά στην ΕΒΓΑ, οι πέντε μεγαλύτεροι ανεξάρτητοι πελάτες ανά κανάλι διανομής (εμπορικοί συνεργάτες και σούπερ μάρκετ) καθώς και το ποσοστό που καλύπτει ο καθένας από αυτούς επί των συνολικών πωλήσεων για κάθε μία από τις οριζόντιες επηρεαζόμενες αγορές ξεχωριστά για τα έτη 2007-2009, παρουσιάζονται στον παρακάτω πίνακα: Μεγαλύτεροι Πελάτες και Μερίδια επί των Συνολικών Πωλήσεων Πελάτες % Επί των Πωλήσεων Εμπορικοί Συνεργάτες 2007 2008 2009 […] [0-5]% [0-5]% [0-5]% […] [0-5]% [0-5]% [0-5]% […] [0-5]% [0-5]% [0-5]% […] [0-5]% [0-5]% [0-5]% […] [0-5]% [0-5]% [0-5]% ΣΥΝΟΛΟ [10-20]% [10-20]% [10-20]% Αλυσίδες Σούπερ Μάρκετ […] […] […] 2007 [0-5]% [0-5]% [0-5]% 2008 [0-5]% [0-5]% [0-5]% 2009 [0-5]% [0-5]% [0-5]% 24 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Μεγαλύτεροι Πελάτες και Μερίδια επί των Συνολικών Πωλήσεων Πελάτες % Επί των Πωλήσεων […] [0-5]% [0-5]% [0-5]% […] [0-5]% [0-5]% [0-5]% ΣΥΝΟΛΟ [5-10]% [5-10]% [5-10]% Πηγή: Στοιχεία της ΕΒΓΑ
  23. 43 Σύμφωνα με την μελέτη της ICAP, τα εξεταζόμενα προϊόντα διατίθενται στην αγορά κυρίως μέσω των μικρών σημείων πώλησης, τα οποία εκτιμάται ότι καλύπτουν το 50%-55% περίπου των συνολικών πωλήσεων παγωτού.43 Μέσω αυτών διατίθεται και η μεγαλύτερη ποσότητα των ατομικών παγωτών. Τα σούπερ μάρκετ εκτιμάται ότι αποσπούν το 30% περίπου των συνολικών πωλήσεων παγωτού και αποτελούν το κυριότερο κανάλι διάθεσης των οικογενειακών παγωτών. Τα εξειδικευμένα καταστήματα πώλησης παγωτού (gelateria-café) και το κανάλι τροφοδοσίας χώρων μαζικής εστίασης (εστιατόρια, ταβέρνες, ξενοδοχεία, ζαχαροπλαστεία) καθώς και μονάδων catering, διαθέτουν κυρίως μη τυποποιημένο παγωτό (χύμα). Το μέγεθος των επιχειρήσεων που αγοράζουν και μεταπωλούν τα παγωτά επηρεάζει ασφαλώς τη διαπραγματευτική τους δύναμη. Συνεπώς, τη μεγαλύτερη διαπραγματευτική δύναμη ως αγοραστές φαίνεται να έχουν οι αλυσίδες σούπερ μάρκετ, οι μεγαλύτερες από τις οποίες προμηθεύονται απευθείας τα προϊόντα από τις παραγωγικές επιχειρήσεις παγωτού. Η δύναμη αυτή των αλυσίδων σούπερ μάρκετ δεν πηγάζει μόνο από τις μεγάλες ποσότητες που προμηθεύονται, αλλά και από την δυνατότητά τους να συμβάλλουν στην αναγνωρισιμότητα ενός προϊόντος. Αξίζει να σημειωθεί ότι στον κλάδο του παγωτού, οι πολιτικές παροχών-κινήτρων από τις μεγάλες επιχειρήσεις προς τους αγοραστές τους είναι ιδιαίτερα διαδεδομένες, προκειμένου να επεκτείνουν τα σημεία πώλησης και να διευρύνουν τα κανάλια διανομής τους. Οι παροχές αυτές για την αυθόρμητη αγορά (μικρά σημεία πώλησης), σύμφωνα με παράγοντες του κλάδου κυμαίνονται από 15%-25%, ανάλογα με τη γεωγραφική θέση, προκειμένου να κατοχυρώσουν το εκάστοτε σημείο πώλησης. Για τα μεγαλύτερα σημεία πώλησης (π.χ. αλυσίδες σούπερ μάρκετ) οι παροχές είναι υψηλότερες, με σκοπό την εξασφάλιση πλεονεκτικότερης θέσης των καταψυκτών τους μέσα στα καταστήματα. Σχετικά με το κατά πόσο οι πελάτες των εταιριών του κλάδου διαθέτουν ισχυρή διαπραγματευτική ισχύ ως προς την διαμόρφωση της τελικής τιμής πώλησης των προϊόντων, η άποψη της EΛΑΪΣ UNILEVER είναι ότι οι άμεσοι πελάτες της, δηλαδή οι διανομείς της εταιρίας, δεν διαθέτουν ισχυρή διαπραγματευτική ισχύ. Κατά την ΕΒΓΑ, η μόνη κατηγορία πελατών που διαθέτει σημαντική διαπραγματευτική ισχύ ως προς τη διαμόρφωση της τελικής τιμής πώλησης είναι τα super markets, λόγω της συγκέντρωσης των σημείων πώλησης κάτω από μια αρχή ICAP, Κλαδική μελέτη - Παγωτό, Φεβρουάριος 2009, σ. ii. 25 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
  25. δεδομένου ότι συγκεντρώνουν τζίρους πωλήσεων και ποσότητα αγορών. Ειδικότερα, λόγω της μεγάλης πελατείας που εξυπηρετούν σε συνδυασμό με τη μεγάλη γεωγραφική διασπορά τους, έχουν την ισχύ να επιβάλλουν τους δικούς τους όρους με βάση τα δικά τους μέτρα και συμφέροντα, ώστε να επιτύχουν τους στόχους τους. Παρόμοια άποψη έχουν και οι άλλες σημαντικές εταιρίες του κλάδου. Αντίθετα, από την πλευρά τους, ορισμένες αλυσίδες σούπερ μάρκετ θεωρούν ότι η διαπραγματευτική τους δύναμη θα επηρεασθεί από την ολοκλήρωση της γνωστοποιηθείσας συγκέντρωσης, καθόσον θα αλλάξει ο συσχετισμός δυνάμεων και δυο από τους μεγαλύτερους παίκτες θα συγκεντρωθούν σε μια δύναμη. Άλλες, όμως, αλυσίδες σούπερ μάρκετ δεν αναμένουν επηρεασμό της διαπραγματευτικής τους δύναμης από την ολοκλήρωση της γνωστοποιηθείσας συγκέντρωσης ή θεωρούν ότι αυτή θα επηρεαστεί έως ένα βαθμό. Σε κάθε περίπτωση, δεν θα πρέπει να παραγνωρίζεται το ότι οι μεγάλες αλυσίδες σούπερ μάρκετ διαθέτουν επίσης στην αγορά παγωτά με δικό τους εμπορικό σήμα (private label), η ζήτηση των οποίων παρουσιάζει άνοδο τα τελευταία χρόνια. Το γεγονός αυτό οξύνει τον υφιστάμενο ανταγωνισμό στον κλάδο και ενισχύει τη διαπραγματευτική θέση των σούπερ μάρκετ έναντι των επιχειρήσεων του κλάδου. Στον παρακάτω πίνακα απεικονίζεται το ποσοστό των συνολικών πωλήσεων παγωτού κάθε αλυσίδας που κατέλαβαν οι πωλήσεις των προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας: Πωλήσεις παγωτού ιδιωτικής ετικέτας ως % επί των συνολικών πωλήσεων παγωτού 2009 Αλυσίδα Σούπερ Μάρκετ % επί συνολικών πωλήσεων παγωτού 46,52% […] 11,98% […] 22,03% […] 15,70% […] 7,90% […] Πηγή: Στοιχεία που προσκόμισαν οι αλυσίδες σούπερ μάρκετ Ε. ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΨΥΓΕΙΩΝ
  26. Ένα σημείο της αγοράς του τυποποιημένου ατομικού παγωτού που χρήζει ιδιαίτερης ανάλυσης είναι αυτό της «αποκλειστικότητας» των ψυγείων. Σύμφωνα με τις γνωστοποιούσες εταιρίες, τα ψυγεία των εταιριών παραγωγής ή/και εμπορίας παγωτών, παραχωρούνται στα τελικά σημεία πώλησης από τις ίδιες τις εταιρίες με συμβάσεις χρησιδανείου. 26 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
  30. Ειδικότερα, στα ιδιωτικά συμφωνητικά χρησιδανείου ψυγείου της εταιρίας ΕΒΓΑ με τους αντιπροσώπους της, αναγράφεται μεταξύ άλλων ότι […] Προκύπτει, δηλαδή, ότι υπάρχει ρήτρα αποκλειστικότητας στις συμβάσεις συνεργασίας της εταιρίας με τα μικρά σημεία πώλησης. Επίσης, υπάρχει ποινική ρήτρα η οποία καταπίπτει σε περίπτωση συνεργασίας με ανταγωνιστική επιχείρηση. Η ΕΒΓΑ αναφέρει ότι […] Αντίθετα, στα ιδιωτικά συμφωνητικά χρησιδανείου της ΕΛΑΪΣ UNILEVER με τους πελάτες της δεν αναφέρεται ότι τα ψυγεία της προσφέρονται αποκλειστικά για χρήση μόνο της ιδίας. Συγκεκριμένα, αναφέρεται μεταξύ άλλων ότι «[…]». Μάλιστα, κατά την ακροαματική διαδικασία η ΕΛΑΪΣ UNILEVER επιβεβαίωσε ρητά ότι δεν υπάρχει ρήτρα αποκλειστικότητας στις σχετικές συμβάσεις της.44 Η εταιρία αναφέρει επίσης ότι η σύμβαση […]. Τα βασικά σημεία των συμβατικών όρων των κυριοτέρων εταιριών που δραστηριοποιούνται στην αγορά παγωτού και κυρίως η ύπαρξη ή μη όρου αποκλειστικότητας στις συμβάσεις χρησιδανείου ψυγείων καταγράφονται στον παρακάτω πίνακα: Όρος αποκλειστικότητας στις συμβάσεις αντιπροσώπων Διάρκεια συμβάσεων διανομής Όρος αποκλειστικότητας στα χρησιδάνεια ψυγείων Διάρκεια χρησιδανείων Αριθμός ψυγείων / ή τελικών σημείων πώλησης46 Αριθμός μη αποκλειστικών ψυγείων / τελικών σημείων πώλησης ΕΛΑΪΣ UNILEVER […] ΕΒΓΑ ΝΕΣΤΛΕ ΚΡΙ ΚΡΙ […] […]45 […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […]47 Πρακτικά της ακροαματικής διαδικασίας, σ.
  31. […]. Βλ. και κατωτέρω παρ.
  32. 46 Η ΕΛΑΪΣ UNILEVER αναφέρει ότι όσον αφορά στην αγορά του impulse «έξω από το σπίτι» παγωτού, τα σημεία πώλησης είναι διάσπαρτα σε όλη την Ελλάδα, και αποτελούνται από μια ποικιλία καταστημάτων (περίπτερα, φούρνοι, ψιλικά, mini bars κτλ). Το σύνολο αγοράς εκτιμάται ότι αποτελείται από […] δυνητικά σημεία πώλησης. 47 […] 44 45 27 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Πηγή: Επεξεργασία στοιχείων από τη ΓΔΑ ΣΤ. ΕΙΣΑΓΩΓΕΣ
  35. Σύμφωνα με την μελέτη της ICAP,48 η πορεία των εισαγόμενων ποσοτήτων ήταν ανοδική μέχρι και το 2004, στην συνέχεια το 2005 παρουσίασε απότομη πτώση (της τάξης του 27,7%) και τελικά τα έτη 2006 και 2007 οι εισαγόμενες ποσότητες παγωτού σταθεροποιήθηκαν στους 12 χιλ. τόνους περίπου. Η κυριότερη χώρα προέλευσης παγωτών το 2006 ήταν η Γερμανία, ακολουθούμενη από την Ιταλία, ενώ για το 2007 συνέβη το αντίστροφο, με την Ιταλία να καταλαμβάνει μεγαλύτερο ποσοστό από την Γερμανία. Αξιόλογες ποσότητες παγωτού προήλθαν επίσης και από το Βέλγιο και τη Γαλλία. Οι υπάρχουσες εισαγωγικές εταιρίες είναι λίγες, η δε εισαγωγή παγωτού αποτελεί συνήθως, σύμφωνα και με την μελέτη της ICAP, όχι αποκλειστική δραστηριότητα.49 Χαρακτηριστικά, η εταιρία ΕΒΓΑ αναφέρει ότι βασική προτεραιότητά της είναι να εμπορεύεται προϊόντα που παράγει η ίδια. Ως εκ τούτου δεν πραγματοποιεί εισαγωγές προϊόντων. Η εταιρία […] αναφέρει ότι από το σύνολο των πωλήσεών της σε παγωτά, το […]% είναι ιδίας παραγωγής της, το […]% το προμηθεύεται από την εταιρία […] και μόνο το […]% το εισάγει από το εξωτερικό. Η εταιρία […] αναφέρει ότι όλα τα ομώνυμα παγωτά της παράγονται στο εργοστάσιό της […]. Η εταιρία ΕΛΑΪΣ UNILEVER αναφέρει ότι δεν εισάγει παγωτά αλλά τα προμηθεύεται στην Ελλάδα, όπως αναφέρθηκε,50 από εταιρία του Ομίλου, την Unilever Supply Chain Company. Ομοίως, η εταιρία […], αναφέρει ότι όλα τα σήματα παγωτού της εισάγονται από την εταιρία […]. Οι εταιρίες BOFROST και GENERAL MILLS51 αναφέρουν ότι το σύνολο των πωλήσεών τους προέρχεται από εισαγωγές. Ζ. ΕΜΠΙΣΤΟΣΥΝΗ ΣΤΟ ΣΗΜΑ
  36. Στην αγορά κυρίως του τυποποιημένου ατομικού και οικογενειακού παγωτού, τα εμπορικά σήματα (brand names) των εταιριών παίζουν αρκετά σημαντικό ρόλο στην επιλογή του καταναλωτή. Όσο ισχυρότερο είναι το εμπορικό σήμα ενός παγωτού, τόσο υψηλότερο είναι το επίπεδο εμπιστοσύνης ανάμεσα στην προμηθεύτρια εταιρία και στους καταναλωτές της. Τούτο τεκμηριώνεται και από το γεγονός ότι οι εταιρίες παραγωγής ή/και εμπορίας παγωτού διαθέτουν αρκετά σημαντικά κεφάλαια στη διαφήμιση και προώθηση των προϊόντων τους. ICAP, Κλαδική μελέτη - Παγωτό, Φεβρουάριος 2009, σ.
  37. Ό.π., σ.
  38. 50 Βλ. ανωτέρω παρ.
  39. 51 Το παγωτό που διακινεί η […] εισάγεται εξολοκλήρου από […]. 48 49 28 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
  41. Με την εκτίμηση αυτή συμφωνούν οι περισσότεροι ανταγωνιστές των γνωστοποιουσών επιχειρήσεων. Μάλιστα γίνεται δεκτό ότι με την πάροδο των ετών έχουν δημιουργηθεί τόσο ισχυρά σήματα, αναγνωρίσιμα από τους καταναλωτές, ώστε οι τελευταίοι επιλέγουν την αγαπημένη τους μάρκα παγωτού, χωρίς απαραίτητα να την συσχετίζουν με την αντίστοιχη εταιρία. Αντίθετη άποψη φαίνεται να έχουν οι γνωστοποιούσες εταιρίες, οι οποίες υποστηρίζουν ότι δεν υπάρχει πίστη σε σήμα, αλλά καθοριστικής σημασίας για την επιλογή του καταναλωτή είναι ποιο ψυγείο βρίσκεται κοντά του τη στιγμή που θα επιθυμήσει να αγοράσει παγωτό. Τούτο, κατ’ αυτές, δικαιολογείται από τη φύση του προϊόντος που χαρακτηρίζεται ως προϊόν αυθόρμητης αγοράς. Με την άποψη αυτή συμφωνούν και οι κυριότεροι διανομείς / εμπορικοί συνεργάτες των γνωστοποιουσών εταιριών. Η. ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ΥΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ / ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Η διαφοροποίηση προϊόντων (product differentiation) φαίνεται να παίζει κάποιο ρόλο στην αγορά παγωτού. Οι εταιρίες κάνουν συστηματικές και διαρκείς προσπάθειες διαφοροποίησης (λανσάροντας νέες γεύσεις, σχήματα, χρώματα, συσκευασίες) προκειμένου να ενισχύσουν τις πωλήσεις τους. Είναι, όμως, σχετικά εύκολο η ανταγωνίστρια εταιρία να ακολουθήσει άμεσα την κίνηση αυτή και να προβεί σε αντίστοιχη. Συνεπώς, η γκάμα προϊόντων που κάθε εταιρία προσφέρει ομοιάζει σε κάποιο βαθμό, ως προς τα βασικά χαρακτηριστικά της, με αυτές άλλων ανταγωνιστριών, με αποτέλεσμα κάθε εταιρία να διαθέτει προϊόντα τα οποία είναι στενά υποκατάστατα των ανταγωνιστικών με αυτά προϊόντων.
  42. Η διαφοροποίηση αυτή είναι ένας τρόπος να καταστεί το προϊόν μίας επιχείρησης ελκυστικότερο στον καταναλωτή παγωτού. Τα προϊόντα μικρότερων σε μέγεθος επιχειρήσεων είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα. Οι επιχειρήσεις αυτές έχουν παρουσιάσει σημαντική αύξηση των πωλήσεων τους τα τελευταία έτη στηριζόμενες στην διαφοροποίηση των προϊόντων τους κυρίως σε χαρακτηριστικά που αφορούν την ποιότητα αλλά και την πληθώρα των διαφορετικών γεύσεων (βιολογικά και φρέσκα υλικά).
  43. Επομένως, στην αγορά δραστηριοποιούνται επιχειρήσεις που τα προϊόντα τους είναι σε κάποιο βαθμό διαφοροποιημένα, αλλά γενικά τα προϊόντα στην σχετική αγορά είναι σε σημαντικό βαθμό στενά υποκατάστατα. Η μελέτη της ICAP αναφέρει52 ότι στον εξεταζόμενο κλάδο υπάρχει ευρεία υποκατάσταση προϊόντων, ενώ ένας βαθμός υποκατάστασης διαπιστώνεται και σε σχέση με μία μεγάλη ποικιλία προϊόντων, με σημαντικότερα τα γλυκά και γενικότερα τα προϊόντα ζαχαροπλαστικής, διάφορα τυποποιημένα σνακ, τις σοκολάτες κ.ά. Γενικά, σύμφωνα με την παραπάνω μελέτη, υπάρχει ένας βαθμός υποκατάστασης στην κατηγορία των επιδορπίων (στα οποία ανήκει και το παγωτό).
  44. 52 ICAP, Κλαδική μελέτη - Παγωτό, Φεβρουάριος 2009, σ.
  45. 29 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
  46. Σημειώνεται ότι οι απόψεις των ανταγωνιστών των γνωστοποιουσών επιχειρήσεων διίστανται αναφορικά με το βαθμό διαφοροποίησης μεταξύ των σχετικών προϊόντων και με το κατά πόσον, εάν αυξάνονταν η τιμή κατά 5%-10% σε κάποια από τα προϊόντα, οι καταναλωτές θα στρέφονταν σε αντίστοιχο προϊόν ανταγωνιστή τους. Όσον δε αφορά στους κυριότερους πελάτες των γνωστοποιούντων μερών (διανομείς / εμπορικοί συνεργάτες), κατ’ αυτούς, τα προϊόντα των μεγαλύτερων εταιριών του κλάδου δεν παρουσιάζουν διαφοροποιήσεις μεταξύ τους, γεγονός που τα καθιστά ομοειδή στα μάτια των καταναλωτών. Επίσης, θεωρούν ότι μια αύξηση της τιμής κατά 5%-10% σε κάποια από τα προϊόντα των σχετικών αγορών μιας εταιρίας θα οδηγούσε τους καταναλωτές σε αντίστοιχα φθηνότερα προϊόντα άλλων εταιριών. Θ. ΔΥΝΗΤΙΚΟΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΣ
  47. Σύμφωνα με την μελέτη της ΙCAP,53 η είσοδος στον κλάδο του βιομηχανικού παγωτού (κυρίως τυποποιημένου) δεν μπορεί να χαρακτηρισθεί ως εύκολη, δεδομένου του υφιστάμενου βαθμού συγκέντρωσης στην αγορά καθώς και της διακίνησης καθιερωμένων εμπορικών σημάτων, με πολύχρονη παρουσία και υψηλή αναγνωρισιμότητα. Όσον αφορά στον παραγωγικό τομέα, απαιτούνται υψηλές επενδύσεις για τη δημιουργία κατάλληλων εγκαταστάσεων. Επίσης, εξαιτίας του έντονου ανταγωνισμού που επικρατεί στον κλάδο, η οργάνωση και η ανάπτυξη δικτύου διανομής, ιδιαίτερα στο χώρο της αυθόρμητης αγοράς (περίπτερα, ψιλικατζίδικα, κ.τ.λ.) αποτελεί σημαντική προϋπόθεση για την καθιέρωση και διατήρηση μιας νεοεισερχόμενης εταιρίας. Εξάλλου, η εδραίωση και η ισχυροποίηση της καλής φήμης και των εμπορικών σημάτων της εκάστοτε εταιρίας, κυρίως μέσω της διαφήμισης και των ελέγχων ποιότητας, συνιστούν σημαντικούς παράγοντες για την επιτυχή πορεία των εταιριών. Ευκολότερη συγκριτικά είναι η είσοδος επιχειρήσεων στον τομέα της παραγωγής παγωτού για επαγγελματική χρήση (χύμα παγωτό-διάθεση στο κανάλι HO.RE.CA.).
  48. Όσον αφορά στον εισαγωγικό τομέα, σύμφωνα με την προαναφερθείσα μελέτη, μια νεοεισερχόμενη επιχείρηση πρέπει να ανταγωνιστεί κυρίως τα εγχώρια αλλά και τα εισαγόμενα καθιερωμένα εμπορικά σήματα, με αποτέλεσμα να απαιτούνται υψηλές δαπάνες για διαφήμιση, προώθηση και οργάνωση καναλιού διανομής. Για το λόγο αυτό, οι υπάρχουσες εισαγωγικές εταιρίες είναι λίγες, η δε εισαγωγή παγωτού αποτελεί συνήθως όχι αποκλειστική δραστηριότητα.
  49. Την άποψη αυτή φαίνεται να συμμερίζονται οι περισσότερες από τις εταιρίες που δραστηριοποιούνται στον εν λόγω κλάδο, οι οποίες υποστηρίζουν ότι το υψηλό κόστος επένδυσης που απαιτείται στα βασικά κανάλια διανομής καθώς και το υψηλό κόστος αποθήκευσης που ισχύει για όλα σχεδόν τα κατεψυγμένα προϊόντα, σε συνδυασμό με την εποχικότητα της κατανάλωσης παγωτού και του ευπαθούς 53 Ό.π., σ.
  50. 30 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
  54. χαρακτήρα του, συνιστούν πραγματικά εμπόδια για την είσοδο νέων επιχειρήσεων στην εγχώρια αγορά. Πιο συγκεκριμένα, οι περισσότερες εταιρίες αναφέρουν ότι τα πιο σημαντικά εμπόδια στην είσοδο νέων επιχειρήσεων στον συγκεκριμένο κλάδο, δεν είναι τόσο η επένδυση για να δημιουργηθεί μια νέα παραγωγική μονάδα παγωτού,54 όσο τα υψηλά κόστη διανομής του εν λόγω προϊόντος λόγω των ιδιαιτεροτήτων της Ελληνικής επικράτειας (ορεινοί όγκοι, εκτενές επαρχιακό δίκτυο, πολλά νησιά), οι υψηλές επενδύσεις πάγιου εξοπλισμού (θάλαμοι-ψυγεία-αποθήκες-αυτοκίνητα, κ.τ.λ.), λαμβανομένου υπόψη και του ότι στην Ελλάδα δεν υπάρχει μεγάλος παροχέας υπηρεσιών αποθήκευσης και διακίνησης που να μπορεί να διανείμει παγωτό πόρτα-πόρτα. Αυτό σημαίνει ότι ο κάθε προμηθευτής πρέπει να αναπτύξει ένα δικό του δίκτυο αντιπροσώπων που θα καλύπτει την Ελληνική επικράτεια. Στα ανωτέρω, πρέπει να προστεθούν οι υψηλές παροχές για τοποθέτηση ψυγείων, καθώς και η ύπαρξη ισχυρών εμπορικών σημάτων στην αγορά τα οποία υποστηρίζονται από μεγάλες διαφημιστικές καμπάνιες στην τηλεόραση, γεγονός το οποίο καθιστά απαραίτητο για την κάθε νέα επιχείρηση που προσδοκά να εισέλθει στον κλάδο να προϋπολογίσει μεγάλα ποσά για διαφήμιση προκειμένου να γίνει ευρέως γνωστή στο καταναλωτικό κοινό και να κερδίσει μερίδια αγοράς. Σε γενικές γραμμές, οι μικρότερες εταιρίες του κλάδου θεωρούν ότι δεν είναι καθόλου εύκολη η είσοδος μιας εταιρίας στην αγορά παγωτού. Επιπλέον, κατά την εταιρία […], η νομοθετική απαγόρευση τοποθέτησης δεύτερου καταψύκτη στα περίπτερα (πολύ σημαντικό κομμάτι της «αυθόρμητης αγοράς»), σε συνδυασμό με τον περιορισμένο διαθέσιμο χώρο στα καταστήματα ψιλικών και στα mini market και σε συνδυασμό επίσης με τον αριθμό των ανταγωνιστών στην «αυθόρμητη αγορά» (impulse) παγωτού, οδηγούν σε σκληρό ανταγωνισμό μεταξύ των προμηθευτών για τη διασφάλιση τελικών σημείων πώλησης. Κατά την ίδια εταιρία, σε πολλές περιπτώσεις γίνεται χρήση εκπτώσεων πίστης για την διατήρηση των σημείων. Ένας νέος παίκτης που θα ήθελε να εισέλθει στην σχετική αγορά θα έπρεπε, συνεπώς, να επενδύσει σημαντικά ποσά για να κερδίσει σημεία πώλησης, συμπεριλαμβανομένων των ποσών που θα έπρεπε να καταβάλει στους λιανεμπόρους, τα οποία αυτοί είχαν λάβει από τους υφιστάμενους προμηθευτές τους ως προκαταβολές μπόνους για προκαθορισμένες μελλοντικές αγορές συγκεκριμένων ποσοτήτων προϊόντων. Όσον αφορά τα λοιπά εμπόδια εισόδου στην εν λόγω αγορά, φαίνεται ότι: α) Δεν υπάρχει κανένας περιορισμός στις πηγές εφοδιασμού υλών, αγαθών και υποδομών. β) Δεν υπάρχουν ρυθμιστικοί ή νομικοί περιορισμοί στην είσοδο στην αγορά, εκτός βέβαια από γενικές και ειδικές διατάξεις και νόμους που Η εν λόγω επένδυση, σύμφωνα με την εταιρία […], μπορεί να είναι μικρή ή μεγάλη (εξαρτώμενη από το είδος και το μέγεθος της γραμμής παραγωγής), αλλά είναι ευέλικτη ανάλογα με τα σχέδια του επενδυτή επιχειρηματία. 54 31 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
  58. ισχύουν είτε ειδικά για τα τρόφιμα (π.χ. Κώδικας Τροφίμων και Ποτών) ή γενικότερα για τα καταναλωτικά αγαθά (π.χ. αγορανομικές διατάξεις). γ) H αγορά χαρακτηρίζεται από ευελιξία για τροποποιήσεις ή για μέλλουσες συνεργασίες. δ) Δεν υπάρχει περιορισμός που να προέρχεται από διπλώματα ευρεσιτεχνίας, τεχνογνωσίας κ.τ.λ., εκτός βεβαία από τη χρήση εταιρικών σημάτων, αλλά και σημάτων προϊόντων. Αντίθετη άποψη για την ύπαρξη εμποδίων εισόδου φαίνεται να έχουν οι γνωστοποιούσες εταιρίες. Σύμφωνα με την ΕΛΑΪΣ UNILEVER, στην Ελληνική αγορά δραστηριοποιούνται πολλές ανεξάρτητες επιχειρήσεις που πραγματοποιούν πωλήσεις σημείο-σημείο με δικά τους αυτοκίνητα διανομής. Αυτό δίνει την δυνατότητα σε οποιαδήποτε νέα εταιρία ενδιαφέρεται να δραστηριοποιηθεί στην αγορά αυτή να αξιοποιήσει το υπάρχον δίκτυο διανομής άλλων εταιριών. Σύμφωνα με την εταιρία, πέρα από την αρχική επένδυση για την αγορά των ψυγείων, δεν υπάρχει κάτι άλλο το οποίο θα δημιουργούσε εμπόδια στην είσοδο οποιασδήποτε εταιρίας επιθυμούσε στην Ελληνική αγορά. Η εταιρία θεωρεί ότι ακόμη και το κόστος αγοράς των ψυγείων είναι μία επένδυση η οποία αποσβένεται σταδιακά. Αντίστοιχα, η ΕΒΓΑ αναφέρει ότι στην αγορά παγωτού δεν υφίστανται εμπόδια στην είσοδο. Παράλληλα, σημαντικές εταιρίες από συναφείς αγορές όπως αυτές των γαλακτοκομικών και των γλυκισμάτων διαθέτουν, εκτεταμένα δίκτυα διανομής-προμήθειας, τεχνογνωσία, βιομηχανικό εξοπλισμό και εξειδικευμένα στελέχη με σημαντικές εμπειρίες στην αγορά παγωτού. Κατά την ΕΒΓΑ, το κόστος εισόδου στην αγορά είναι σχετικά μικρό, λόγω του ότι υπάρχει πληθώρα εργοστασίων στην Ευρωπαϊκή Ένωση, από όπου μπορεί ο οποιοσδήποτε να προμηθευτεί προϊόντα, αλλά και πληθώρα εταιριών που μπορούν να αναλάβουν την διανομή και προώθησή τους. Όσον αφορά λοιπόν στην είσοδο στην αγορά, σύμφωνα με την ΕΒΓΑ, μια μικρού μεγέθους εταιρία, μπορεί να αποκτήσει εύκολα και γρήγορα αξιοσημείωτο μερίδιο στην αγορά εάν είναι αρκετά αποδοτική. Εξάλλου ο καταναλωτής είναι δεκτικός σε νέα προϊόντα και δεν έχει πιστότητα σε βαθμό που να μην είναι ανοικτός σε δοκιμές. Η ΕΒΓΑ σημειώνει επίσης ότι ο δυνητικός ανταγωνισμός είναι σημαντικός καθώς μεγάλες οικονομικά εταιρίες από συναφείς αγορές μπορούν άμεσα να εισέλθουν στην αγορά διαθέτοντας σχετική φήμη, οικονομική άνεση και εκτεταμένα δίκτυα πωλήσεων και προμήθειας. Πιο συγκεκριμένα, στις αγορές γαλακτοκομικών και γλυκισμάτων δραστηριοποιούνται η VIVARTIA (ΔΕΛΤΑ), η ΦΑΓΕ, η DANONE, η FRIESLAND FOODS ΕΛΛΑΣ, η ΟΛΥΜΠΟΣ κ.ά. Σύμφωνα με τις γνωστοποιούσες εταιρίες, οι δραστηριοποιούμενες στις αγορές των γαλακτοκομικών προϊόντων εταιρίες διαθέτουν καλή γνώση της αγοράς παγωτού καθώς και στελέχη-εργαζομένους που έχουν αποκτήσει στο παρελθόν σχετική εμπειρία και εξειδίκευση. Οι εταιρίες αυτές έχουν, μάλιστα, στο παρελθόν δραστηριοποιηθεί ή εκδηλώσει την πρόθεση να δραστηριοποιηθούν στην αγορά παγωτού. Πέραν του εκτεταμένου δικτύου πωλήσεών τους, οι εταιρίες παραγωγής 32 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ γαλακτοκομικών προϊόντων διαθέτουν ενισχυμένη θέση ως αγοραστές στην αγορά πρώτων υλών οι οποίες είναι οι ίδιες με αυτές του παγωτού. Συνεπώς, οι εταιρίες αυτές διαθέτουν το οικονομικό μέγεθος, την τεχνογνωσία και το δίκτυο στην τελική αγορά και στην αγορά πρώτων υλών ώστε να θεωρούνται άμεσα δυνητικοί ανταγωνιστές.
  59. Εντούτοις, οι γνωστοποιούσες εταιρίες παραδέχονται ότι δεν έχει υπάρξει καμία σημαντική νέα είσοδος στην αγορά τα τελευταία χρόνια. IV. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ ΑΠΟ ΠΛΕΥΡΑΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ Α. ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ
  60. Κατά το άρθρο 4 παρ. 2 εδάφ. β του Ν. 703/1977, συγκέντρωση πραγματοποιείται και όταν ένα ή περισσότερα πρόσωπα που ελέγχουν ήδη τουλάχιστον μία επιχείρηση ή μία ή περισσότερες επιχειρήσεις, αποκτούν άμεσα ή έμμεσα, τον έλεγχο του συνόλου ή τμημάτων μιας ή περισσοτέρων άλλων επιχειρήσεων.
  61. Για την εφαρμογή του νόμου, ο έλεγχος απορρέει από δικαιώματα, συμβάσεις ή άλλα μέσα, τα οποία είτε μεμονωμένα είτε από κοινού με άλλα και λαμβανομένων υπόψη των σχετικών πραγματικών ή νομικών συνθηκών, παρέχουν τη δυνατότητα καθοριστικής επίδρασης στη σύνθεση, στις συσκέψεις ή στις αποφάσεις των οργάνων μιας επιχείρησης και ιδίως από: α) δικαιώματα κυριότητας ή επικαρπίας επί του συνόλου ή μέρους των περιουσιακών στοιχείων μιας επιχείρησης, β) δικαιώματα ή συμβάσεις που παρέχουν δυνατότητα καθοριστικής επίδρασης στη σύνθεση, στις συσκέψεις ή στις αποφάσεις των οργάνων μιας επιχείρησης.55
  62. Επίσης, κατά το άρθρο 4 παρ. 4 του νόμου, ο έλεγχος αποκτάται από το πρόσωπο ή τα πρόσωπα ή τις επιχειρήσεις, που: α) είναι υποκείμενα αυτών των δικαιωμάτων ή δικαιούχοι από τις συμβάσεις αυτές ή β) χωρίς να είναι υποκείμενα των δικαιωμάτων ή δικαιούχοι από τις συμβάσεις αυτές, δικαιούνται να ασκούν τα δικαιώματα που απορρέουν από αυτές.
  63. Η από 8.10.2010 γνωστοποιηθείσα εξαγορά από την ΕΛΑΪΣ UNILEVER του συνόλου των στοιχείων του ενεργητικού της ΕΒΓΑ, η οποία θα λάβει χώρα δυνάμει των από 27.9.2010 δύο συμβάσεων πώλησης και μεταβίβασης αφενός περιουσιακών στοιχείων και αφετέρου δικαιωμάτων διανοητικής και βιομηχανικής ιδιοκτησίας της ΕΒΓΑ, τα οποία συνδέονται άμεσα ή έμμεσα με την εμπορία, διάθεση και προώθηση παγωτού από την ΕΛΑΪΣ UNILEVER, συνεπάγεται την απόκτηση, από την δεύτερη αποκλειστικού ελέγχου επί της πρώτης. Συνεπώς, η κρινόμενη εξαγορά συνιστά συγκέντρωση επιχειρήσεων κατά την έννοια του 55 Άρθρο 4 παρ. 3 του Ν. 703/
  64. 33 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
  70. άρθρου 4 παρ. 2 εδάφ. β του Ν. 703/1977, η οποία εμπίπτει στις σχετικές με τις συγκεντρώσεις ρυθμίσεις του νόμου. Κατά το άρθρο 4β παρ. 1 του Ν. 703/1977, κάθε συγκέντρωση επιχειρήσεων πρέπει να γνωστοποιείται στην Επιτροπή Ανταγωνισμού μέσα σε δέκα
(10)εργάσιμες ημέρες από τη σύναψη της συμφωνίας ή τη δημοσίευση της προσφοράς ή ανταλλαγής ή την απόκτηση συμμετοχής, που εξασφαλίζει τον έλεγχο της επιχείρησης, όταν ο συνολικός κύκλος εργασιών όλων των επιχειρήσεων που συμμετέχουν στη συγκέντρωση κατά τα οριζόμενα στο άρθρο 4στ του νόμου ανέρχεται, στην παγκόσμια αγορά τουλάχιστον σε € 150.000.000 και δύο τουλάχιστον από τις συμμετέχουσες επιχειρήσεις πραγματοποιούν, η καθεμία χωριστά, συνολικό κύκλο εργασιών άνω των € 15.000.000 στην Ελληνική αγορά. Κατά το άρθρο 4β παρ. 3 του Ν. 703/1977 σε γνωστοποίηση υποχρεούνται: α) σε περίπτωση που η συγκέντρωση αποτελεί αντικείμενο συμφωνίας των επιχειρήσεων που συμμετέχουν στη συγκέντρωση, η καθεμία από αυτές και β) σε όλες τις άλλες περιπτώσεις, τα πρόσωπα, οι επιχειρήσεις ή ομάδες προσώπων ή επιχειρήσεων, που αποκτούν έλεγχο στο σύνολο ή σε τμήματα μιας ή περισσοτέρων επιχειρήσεων. Η υπό κρίση συγκέντρωση υπόκειται υποχρεωτικά σε προηγούμενη γνωστοποίηση, καθόσον πληροί τα κριτήρια υπαγωγής του νόμου δεδομένου ότι το έτος 2009 ο συνολικός κύκλος εργασιών των μερών, σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 4στ παρ. 2 του Ν. 703/1977, υπερβαίνει τα € 150.000.000, ο δε κύκλος εργασιών εκάστου των μερών στην εθνική αγορά σύμφωνα με το άρθρο 4στ, υπερβαίνει τα € 15.000.000.56 Όπως ήδη αναφέρθηκε, η ολοκλήρωση της υπό κρίση συγκέντρωσης δύναται να επηρεάσει συγκεκριμένα τις ακόλουθες σχετικές αγορές: α) τυποποιημένου ατομικού παγωτού, β) τυποποιημένου οικογενειακού παγωτού, και γ) επαγγελματικού παγωτού. Προκειμένου να αξιολογηθεί από πλευράς κανόνων του ανταγωνισμού μία γνωστοποιούμενη συγκέντρωση, αναλύονται οι πιθανές αντιανταγωνιστικές της συνέπειες στις σχετικές αγορές προϊόντος, σε συνάρτηση με σχετικούς αντισταθμιστικούς της παράγοντες, όπως η ισχύς των αγοραστών, το μέγεθος των φραγμών εισόδου στην αγορά και οι ενδεχόμενοι παράγοντες αποτελεσματικότητας που προβάλλουν τα μέρη. Σε εξαιρετικές περιπτώσεις, εξετάζεται κατά πόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις για εξαίρεση λόγω ύπαρξης προβληματικής επιχείρησης.57 Ειδικότερα, η υπό κρίση συγκέντρωση αποτελεί «οριζόντια συγκέντρωση» και ως τέτοια εξετάζεται από την Επιτροπή Ανταγωνισμού. «Οριζόντιες συγκεντρώσεις» Bλ. ανωτέρω παρ. 8 και 13 επ. Βλ. Κατευθυντήριες Γραμμές για την αξιολόγηση των οριζόντιων συγκεντρώσεων σύμφωνα με τον Κανονισμό του Συμβουλίου για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων μεταξύ επιχειρήσεων, ΕΕ 2004 C31/5, παρ.
  1. 56 57 34 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ είναι οι συγκεντρώσεις, στις οποίες συμμετέχουν επιχειρήσεις που αποτελούν πραγματικούς ή δυνητικούς ανταγωνιστές στην ίδια σχετική αγορά. Δύο είναι οι βασικοί τρόποι, με τους οποίους οι οριζόντιες συγκεντρώσεις ενδέχεται να εμποδίσουν σημαντικά τον ανταγωνισμό ιδίως με τη δημιουργία ή ενίσχυση δεσπόζουσας θέσης: α) η συγκέντρωση μπορεί να έχει επιπτώσεις μη συντονισμένης συμπεριφοράς και β) η συγκέντρωση μπορεί να έχει επιπτώσεις συντονισμένης συμπεριφοράς. B. ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΜΗ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΕΝΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ
  2. Μια συγκέντρωση μπορεί να παρακωλύσει σημαντικά τον αποτελεσματικό ανταγωνισμό στην αγορά, καταργώντας σημαντικές ανταγωνιστικές πιέσεις σε έναν ή περισσότερους πωλητές, οι οποίοι ως εκ τούτου έχουν αυξημένη ισχύ στην αγορά. Το πλέον άμεσο αποτέλεσμα της συγκέντρωσης θα είναι ο περιορισμός του ανταγωνισμού μεταξύ των συμμετεχουσών επιχειρήσεων. Κατά κανόνα, μία συγκέντρωση με τέτοιου είδους επιπτώσεις θα εμποδίσει σημαντικά τον αποτελεσματικό ανταγωνισμό λόγω της δημιουργίας μίας και μόνης επιχείρησης, η οποία θα έχει κατά κανόνα αισθητά μεγαλύτερο μερίδιο αγοράς από τον επόμενο σε μέγεθος ανταγωνιστή μετά τη συγκέντρωση.58
  3. Κατά την εκτίμηση των επιπτώσεων μη συντονισμένης συμπεριφοράς λαμβάνονται υπόψη μία σειρά από παράγοντες, οι οποίοι εξετάζονται κατωτέρω.
  4. ΜΕΡΙΔΙΑ ΑΓΟΡΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΕΠΗΡΕΑΖΟΜΕΝΩΝ ΑΓΟΡΩΝ
  5. Τα μερίδια αγοράς και τα επίπεδα συγκέντρωσης αποτελούν χρήσιμες πρώτες ενδείξεις για τη διάρθρωση της αγοράς και τη σπουδαιότητα τόσο των συμμετεχόντων μερών όσο και των ανταγωνιστών τους από πλευράς ανταγωνισμού.59 Πολύ υψηλά μερίδια αγοράς (άνω του 50%) μπορεί καθαυτά να μαρτυρούν την ύπαρξη δεσπόζουσας θέσης στην σχετική αγορά.60 Ωστόσο, οι Ό.π., παρ.
  6. Ό.π., παρ.
  7. 60 Ό.π., παρ.
  8. Βλ. και υπόθ. T-210/01, General Electric Company κατά Επιτροπής, Συλλ. 2005 σ. ΙΙ-5575, παρ. 570-574, όπου το Γενικό Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (εφεξής «ΓενΔΕΕ») αποδέχτηκε τη στοιχειοθέτηση δημιουργίας δεσπόζουσας θέσης της GE στην αγορά των κινητήρων επιχειρηματικών αεροσκαφών, κυρίως διότι διέθετε μερίδιο αγοράς άνω του 50% που θεωρήθηκε τεκμήριο δεσπόζουσας θέσης πλην εξαιρετικών περιστάσεων. Βλ., επίσης, Αποφάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής της 15.7.2005 Case COMP/M.3732-Procter & Gamble/Gillette, παρ. 19-20, 22-24, όπου το μερίδιο αγοράς της νέας οντότητας κυμαινόταν μεταξύ 65-80%, της 4.12.1996 Case IV/M.774-Saint-Gobain/Wacker-Chemie/NOM, παρ. 223, όπου μερίδιο αγοράς άνω του 60% θεωρήθηκε ενδεικτικό δεσπόζουσας θέσης της νέας οντότητας, και της 20.2.2007 Case COMP/M.4494-Evraz/Highveld, παρ. 91-93, όπου έγινε δεκτό ότι μερίδιο αγοράς περίπου 70-80% (σε συνδυασμό με το χαμηλό μερίδιο αγοράς των ανταγωνιστών αλλά και 58 59 35 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ μικρότεροι ανταγωνιστές μπορεί να ασκούν μια αρκετά πιεστική επιρροή εάν, για παράδειγμα, έχουν την ικανότητα και τα κίνητρα να αυξήσουν τις προμήθειές τους.
  9. Από την άλλη πλευρά, μία συγκέντρωση στην οποία συμμετέχει μια επιχείρηση με μερίδιο αγοράς που θα παραμείνει κάτω από το 50% μετά την πραγματοποίησή της, ενδέχεται να δημιουργεί, επίσης, προβλήματα ανταγωνισμού ενόψει άλλων παραγόντων, όπως η ισχύς και ο αριθμός των ανταγωνιστών, η ύπαρξη περιορισμών παραγωγικής ικανότητας ή ο βαθμός στον οποίο τα προϊόντα των συμμετεχουσών επιχειρήσεων αποτελούν στενά υποκατάστατα. Έτσι, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει κρίνει ότι συγκεντρώσεις που καταλήγουν στη δημιουργία επιχειρήσεων με μερίδιο αγοράς μεταξύ 40 και 50%61 και, σε ορισμένες περιπτώσεις, κάτω από 40%,62 οδηγούν στη δημιουργία ή στην ενίσχυση δεσπόζουσας θέσης.
  10. Επισημαίνεται δε ότι καθένα από τα επίπεδα του δείκτη ΗΗΙ, σε συνδυασμό με τις σχετικές μεταβολές του (Δ), μπορεί να χρησιμεύει σαν αρχική σχετική ένδειξη.63 Ωστόσο, δεν δημιουργεί τεκμήριο είτε για την ύπαρξη είτε για την απουσία των εν λόγω προβλημάτων. Είναι ελάχιστα πιθανό να εντοπιστούν οριζόντια προβλήματα ανταγωνισμού σε αγορές, όπου ο δείκτης ΗΗΙ μετά τη συγκέντρωση α) δεν ξεπερνά το 1000 ή β) κυμαίνεται μεταξύ 1000 και 2000 με μεταβολή (Δ) κάτω από το 250, ή γ) ξεπερνά το 2000 αλλά η μεταβολή (Δ) κυμαίνεται κάτω από το 150.64
  11. Όπως ήδη αναφέρθηκε,65 χαρακτηριστικό του κλάδου του παγωτού στην Ελλάδα είναι ο υψηλός βαθμός συγκέντρωσης της αγοράς σε λίγες επιχειρήσεις, παρόλο που στον εν λόγω κλάδο δραστηριοποιείται μεγάλος αριθμός επιχειρήσεων. Οι μεγάλες παραγωγικές μονάδες καλύπτουν το μεγαλύτερο μέρος της αγοράς και δημιουργούν συνθήκες ολιγοπωλιακού ανταγωνισμού, λόγω της μακροχρόνιας παρουσίας τους στον κλάδο, της ποικιλίας των προϊόντων που προσφέρουν και των ισχυρών εμπορικών σημάτων που έχουν καθιερώσει στην πορεία τους. Οι εν λόγω επιχειρήσεις δραστηριοποιούνται στον εξεταζόμενο κλάδο επί σειρά ετών και διαθέτουν οργανωμένα δίκτυα διανομής, καλύπτοντας γεωγραφικά το σύνολο της Ελληνικής επικράτειας. Αναφορικά με τις λοιπές παραγωγικές επιχειρήσεις, η της μη δυνατότητας άμεσης ανεύρεσης επαρκών και αξιόπιστων εναλλακτικών πηγών προμήθειας) συνιστούσε τεκμήριο ύπαρξης δεσπόζουσας θέσης της νέας οντότητας. Βλ. και Απόφαση EA 434/V/2009, παρ.
  12. 61 Βλ. Απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής της 27.7.2001 Case COMP/M.2337-Nestlé/Ralston Purina, παρ. 48-
  13. 62 Βλ. Αποφάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής της 3.2.1999 Case IV/M.1221-Rewe/Meinl, παρ. 98114 και της 27.7.2001 Case COMP/M.2337-Nestlé/Ralston Purina, παρ. 44-
  14. 63 Περί του δείκτη HHI, βλ. ανωτέρω παρ. 39 επ. 64 Bλ. Κατευθυντήριες Γραμμές για την αξιολόγηση των οριζόντιων συγκεντρώσεων σύμφωνα με τον Κανονισμό του Συμβουλίου για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων μεταξύ επιχειρήσεων, ΕΕ 2004 C31/5, παρ. 19-
  15. Βλ. όμως και Απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής της 19.1.2006 Case COMP/Μ.4314-Johnson & Johnson/Pfizer, παρ. 73, όπου η αύξηση μετά τη συγκέντρωση του δείκτη HHI από 2.904 σε 4.482 μονάδες με μεταβολή (Δ) 1.578 αποτέλεσε παράγοντα που λήφθηκε υπόψη για τη θεμελίωση δεσπόζουσας θέσης της νέας οντότητας (σε συνδυασμό βέβαια με το μερίδιο αγοράς άνω του 50% στη σχετική αγορά). 65 Βλ. ανωτέρω παρ. 39, 47 και
  16. 36 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ πλειοψηφία τους περιλαμβάνει μονάδες παραγωγής συνήθως μικρού μεγέθους και δυναμικότητας.
  17. Ο κλάδος περιλαμβάνει και εταιρίες οι οποίες πραγματοποιούν εισαγωγές παγωτών, κυρίως από τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ο αριθμός αυτών των επιχειρήσεων είναι σχετικά μικρός και αφορά εταιρίες οι οποίες δραστηριοποιούνται στην πλειοψηφία τους στον ευρύτερο κλάδο των ειδών διατροφής. Ορισμένες από αυτές διαθέτουν επώνυμα προϊόντα, ευρέως γνωστά στο καταναλωτικό κοινό, τα οποία κατέχουν αξιόλογα μερίδια αγοράς.
  18. Αξίζει πάντως να σημειωθεί σε αυτό το σημείο ότι η πλειοψηφία των πελατών (διανομέων / εμπορικών συνεργατών, σούπερ μάρκετ) των γνωστοποιούντων μερών κρίνει ότι ο ανταγωνισμός στην αγορά παγωτών είναι εξαιρετικά έντονος. Ο λόγος δεν είναι η ύπαρξη πολλών εταιριών, αλλά η συνήθεια του καταναλωτή να αγοράζει παγωτό χωρίς να ενδιαφέρεται ιδιαίτερα για το ποια εταιρία το παράγει. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα την προσπάθεια όλων των ανταγωνιστών να τοποθετήσουν σε όσα περισσότερα σημεία μπορούν το ψυγείο τους για να μπορέσουν να καλύψουν την αυθόρμητη ζήτηση του καταναλωτή για παγωτό.
  19. Στον παρακάτω πίνακα παρουσιάζονται τα αθροιστικά μερίδια αγοράς και ο δείκτης συγκέντρωσης HHI που αφορά η παρούσα συγκέντρωση ανά επηρεαζόμενη αγορά προϊόντος. Αυτό το οποίο παρατηρείται είναι ότι και στις τρεις επηρεαζόμενες αγορές προϊόντος, η μεταβολή του δείκτη HHI κυμαίνεται σε πολύ υψηλά επίπεδα. Σχετική αγορά Τυποποιημένου Ατομικού Παγωτού Τυποποιημένου Οικογενειακού Παγωτού Επαγγελματικού Παγωτού Αθροιστικό μερίδιο αγοράς (%) HHIpre HHIpost ΔΗΗΙ «Κανονικές» τιμές ΔΗΗΙ [40-50]% [>3000] [>3000] 1158,74 < 150 [40-50]% [<3000] [>3000] 1223,04 < 150 [20-30]% [<3000] [<3000] 897,6 < 150
  20. Έτσι, στην αγορά τυποποιημένου ατομικού παγωτού η μεταβολή του δείκτη (ΔHHI) ισούται με 1158,74 το οποίο είναι κατά πολύ μεγαλύτερο του «κανονικούανταγωνιστικού»
(150). Στην εν λόγω αγορά το αθροιστικό μερίδιο αγοράς που θα προκύψει μετά την υπό κρίση εξαγορά θα είναι [40-50]%. Η αμέσως μεγαλύτερη εταιρία, η ΝΕΣΤΛΕ, έχει μερίδιο της τάξεως του [40-50]% ακολουθούμενη από την εταιρία ΚΡΙ ΚΡΙ με μερίδιο [5-10]%. Η συγκεκριμένη αγορά παρουσιάζει υψηλό βαθμό συγκέντρωσης καθώς ο δείκτης HHIpost κυμαίνεται σε επίπεδα υψηλότερα των [>3000] μονάδων ([…]). Εντούτοις, δεδομένου ότι το μερίδιο αγοράς της πλέον σημαντικής ανταγωνίστριας εταιρίας (ήτοι της εταιρίας ΝΕΣΤΛΕ) στη 37 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ σχετική αγορά είναι αρκετά μεγάλο, πρέπει να θεωρηθεί ότι τα σχετικά μερίδια αγοράς δεν συνηγορούν στην μετά τη συγκέντρωση απόκτηση εκ μέρους της νέας οντότητας δεσπόζουσας θέσης στη σχετική αγορά.
  1. Παρόμοιες συνθήκες επικρατούν και στην αγορά τυποποιημένου οικογενειακού παγωτού, όπου η μεταβολή του δείκτη συγκέντρωσης ισούται με 1223,04 μονάδες. Στην εν λόγω αγορά το αθροιστικό μερίδιο που θα προκύψει μετά την υπό κρίση εξαγορά θα είναι [40-50]%. Η εταιρία ΝΕΣΤΛΕ, η οποία είναι η αμέσως μεγαλύτερη ανταγωνίστρια εταιρία στην εν λόγω αγορά κατέχει μερίδιο [30-40]%, ακολουθούμενη από την εταιρία Haagen Dazs με μερίδιο [5-10]%. Και αυτή η αγορά εμφανίζει υψηλό βαθμό συγκέντρωσης καθώς ο δείκτης HHIpost κυμαίνεται σε επίπεδα υψηλότερα των 3000 μονάδων ([…]). Εντούτοις, δεδομένου ότι το μερίδιο αγοράς της εταιρίας ΝΕΣΤΛΕ στη σχετική αγορά προσεγγίζει περίπου το [30-40]%, πρέπει να θεωρηθεί ότι τα σχετικά μερίδια αγοράς δεν συνηγορούν στην μετά τη συγκέντρωση απόκτηση εκ μέρους της νέας οντότητας δεσπόζουσας θέσης στη σχετική αγορά.
  2. Στην αγορά επαγγελματικού παγωτού η μεταβολή του δείκτη (ΔHHI) ισούται με 897,
  3. Η νέα οντότητα που θα προκύψει μετά την εν λόγω πράξη αποκτά μερίδιο το οποίο υπολογίζεται σε [20-30]%. Η ΔΩΔΩΝΗ, η αμέσως μεγαλύτερη εταιρία, κατέχει μερίδιο [10-20]%, ακολουθούμενη από τις εταιρίες ΝΕΣΤΛΕ και Haagen Dazs με μερίδια [5-10]% και [5-10]% αντίστοιχα.66 Βάσει τούτων, το σχετικό μερίδιο αγοράς της νέας οντότητας (κάτω του 30%) δεν συνηγορεί στην μετά τη συγκέντρωση απόκτηση δεσπόζουσας θέσης στη σχετική αγορά.
  4. ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ
  5. Σύμφωνα με τις Κατευθυντήριες Γραμμές της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την αξιολόγηση των οριζόντιων συγκεντρώσεων, όσο μεγαλύτερη είναι η δυνατότητα υποκατάστασης μεταξύ των προϊόντων των συμμετεχουσών εταιριών (δηλαδή πρόκειται για «άμεσους ανταγωνιστές», τόσο πιθανότερο είναι οι τελευταίες να αυξήσουν σημαντικά τις τιμές τους.67
  6. Αντίθετα, τα κίνητρα των συμμετεχουσών εταιριών να αυξήσουν τις τιμές είναι πιθανότερο να περιοριστούν όταν οι αντίπαλες επιχειρήσεις παράγουν στενά υποκατάστατα των προϊόντων των πρώτων. Επομένως, μία συγκέντρωση έχει λιγότερες πιθανότητες να παρακωλύσει σημαντικά τον αποτελεσματικό ανταγωνισμό, ιδίως με τη δημιουργία ή ενίσχυση δεσπόζουσας θέσης, όταν υπάρχουν πολλές δυνατότητες υποκατάστασης μεταξύ των προϊόντων των Αξίζει να σημειωθεί ότι το [30-40]% της αγοράς καλύπτουν διάφορες άλλες επιχειρήσεις, το μερίδιο των οποίων δεν έχει συνυπολογισθεί στον δείκτη (λόγω ανυπαρξίας στοιχείων). Σε περίπτωση που είχε ενσωματωθεί στον υπολογισμό του δείκτη συγκέντρωσης και το μερίδιο των λοιπών εταιριών, αυτός θα ήταν αρκετά μικρότερος 67 Κατευθυντήριες Γραμμές για την αξιολόγηση των οριζόντιων συγκεντρώσεων σύμφωνα με τον Κανονισμό του Συμβουλίου για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων μεταξύ επιχειρήσεων, ΕΕ 2004 C31/5, παρ. 28-
  7. 66 38 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ συμμετεχουσών επιχειρήσεων και εκείνων που προσφέρουν οι αντίπαλοι παραγωγοί.
  8. Όπως αναφέρθηκε,68 τα προϊόντα των εν λόγω σχετικών αγορών είναι σε κάποιο βαθμό διαφοροποιημένα (κυρίως σε χαρακτηριστικά που αφορούν την ποιότητα, αλλά και την πληθώρα των διαφορετικών γεύσεων), αλλά είναι σε σημαντικό βαθμό στενά υποκατάστατα, καθώς ο καταναλωτής σε μια ενδεχόμενη αύξηση της τιμής αυτών κατά 5-10% θα μπορούσε πολύ εύκολα να μετακινηθεί σε ένα παρόμοιο προϊόν ανταγωνίστριας εταιρίας. Τούτο κατατείνει σε περιορισμένες δυνατότητες περιορισμού του ανταγωνισμού στις σχετικές αγορές.
  9. ΠΛΕΟΝΑΖΟΥΣΑ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗ ΔΥΝΑΜΙΚΟΤΗΤΑ
  10. Σύμφωνα με τις Κατευθυντήριες Γραμμές της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την αξιολόγηση των οριζόντιων συγκεντρώσεων, όταν οι συνθήκες που επικρατούν στην αγορά κάνουν απίθανη, σε περίπτωση αύξησης των τιμών, μια σημαντική αύξηση της προσφοράς εκ μέρους των ανταγωνιστών τους, οι συμμετέχουσες εταιρίες μπορεί να έχουν ένα κίνητρο να περιορίσουν την παραγωγή τους κάτω από τα συνολικά επίπεδα που υπήρχαν προ της συγκέντρωσης, αυξάνοντας έτσι τις τιμές στην αγορά.69 Η συγκέντρωση αυξάνει τα κίνητρα για μείωση της παραγωγής παρέχοντας στην επιχείρηση που προκύπτει από την συγκέντρωση μια ευρύτερη βάση για τις πωλήσεις της ώστε να έχει μεγαλύτερα περιθώρια, που προκύπτουν από την αύξηση στις τιμές λόγω μείωσης της παραγωγής.
  11. Αντιστρόφως, όταν οι συνθήκες της αγοράς είναι τέτοιες ώστε οι αντίπαλες επιχειρήσεις να έχουν αρκετή παραγωγική ικανότητα και μια αύξηση των πωλήσεων τους να είναι επικερδής σε επαρκή βαθμό, δεν είναι πιθανό να διαπιστωθεί ότι η συγκέντρωση θα δημιουργήσει ή θα ενισχύσει δεσπόζουσα θέση ή με άλλο τρόπο θα εμποδίσει σημαντικά τον αποτελεσματικό ανταγωνισμό.
  12. Στον εν λόγω κλάδο, ενδεχόμενη αύξηση της παραγωγής για κάλυψη πιθανής αύξησης της ζήτησης θα ήταν εύκολο να πραγματοποιηθεί σε σύντομο χρονικό διάστημα και με εύλογο κόστος, καθώς στις περισσότερες εταιρίες που δραστηριοποιούνται σε αυτόν υφίσταται υπερβάλλουσα παραγωγική δυναμικότητα.70 Το γεγονός ότι μπορεί να εμφανιστούν δυσκολίες στην περίπτωση ταυτόχρονης αύξησης των αναγκών παραγωγής σε πολλές κατηγορίες προϊόντων, οπότε είναι πιθανόν να απαιτηθούν πρόσθετες επενδύσεις και μεγαλύτερο χρονικό διάστημα ανταπόκρισης, δεν αναιρεί την ανωτέρω γενική διαπίστωση.
  13. Στην αξιολόγηση του κατά πόσο θα ήταν επικερδές για μια εταιρία του κλάδου να αυξήσει την παραγωγή της, θα πρέπει να ληφθεί υπόψη και η ευχέρειά της να διαθέσει την επιπλέον αυτή παραγωγή στον καταναλωτή, λόγω της δυσκολίας που Βλ. ανωτέρω παρ. 99 επ. Κατευθυντήριες Γραμμές για την αξιολόγηση των οριζόντιων συγκεντρώσεων σύμφωνα με τον Κανονισμό του Συμβουλίου για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων μεταξύ επιχειρήσεων, ΕΕ 2004 C31/5, παρ.
  14. 70 Βλ. απαντήσεις ανταγωνιστών στο σχετικό ερωτηματολόγιο της ΓΔΑ. 68 69 39 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ δυνητικά μπορεί να αντιμετωπίσει τόσο αναφορικά με την πρόσβασή της σε διανομείς, όσο και στη δυνατότητά της να αποκτήσει περισσότερα σημεία πώλησης των προϊόντων της, ιδίως όσον αφορά στις αγορές του τυποποιημένου ατομικού και οικογενειακού παγωτού.
  15. ΕΜΠΟΔΙΑ ΕΙΣΟΔΟΥ - ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ΑΛΛΑΓΗΣ ΠΡΟΜΗΘΕΥΤΗ
  16. Όταν η είσοδος σε μία αγορά είναι πιθανή, έγκαιρη και επαρκής, τότε είναι δυνατόν να ματαιώσει ή να αποτρέψει τις αντιανταγωνιστικές επιπτώσεις μίας συγκέντρωσης.71
  17. Η είσοδος είναι πιθανή εάν είναι επικερδής λαμβάνοντας υπόψη τις επιπτώσεις που θα έχει στις τιμές η αύξηση του όγκου παραγωγής που είναι διαθέσιμη στην αγορά και τις πιθανές αντιδράσεις των ήδη υπαρχουσών επιχειρήσεων. Η είσοδος ενδέχεται να είναι δυσκολότερη αν οι ήδη υπάρχουσες επιχειρήσεις προστατεύουν τα μερίδια αγοράς τους προσφέροντας μακροχρόνιες συμβάσεις ή επιλεκτικές μειώσεις τιμών στους πελάτες που προσπαθεί να προσελκύσει ο νεοεισερχόμενος. Eπίσης, oι πιθανότητες εισόδου μειώνονται, εάν το κόστος αποτυχίας είναι μεγάλο. Ειδικότερα, το επικερδές της εισόδου σε μία αγορά εξαρτάται και από το εάν η αγορά είναι υπό ανάπτυξη ή εάν είναι κορεσμένη ή αναμένεται να συρρικνωθεί.72
  18. Η είσοδος είναι έγκαιρη εάν γίνει εντός δύο ετών, πάντοτε όμως εξαρτάται από τα χαρακτηριστικά της αγοράς.73 Επίσης, πρέπει να είναι επαρκής, ώστε να θεωρηθεί υπολογίσιμη.74 Παραδείγματα επιχειρήσεων που εισήλθαν και εξήλθαν από το κλάδο κατά το παρελθόν μπορούν να παράσχουν χρήσιμες πληροφορίες σχετικά με το μέγεθος των εμποδίων εισόδου.
  19. Πολύ σημαντική είναι μάλιστα η πρόσβαση σε προμήθειες και αγορές. Μια συγκέντρωση θεωρείται ότι μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα τον αποκλεισμό από την αγορά, όταν η πρόσβαση πραγματικών ή δυνητικών ανταγωνιστών σε προμήθειες ή Βλ. υπόθ. Τ-342/99, Airtours plc κατά Επιτροπής, Συλλ. 2002 ΙΙ-2585, παρ. 262, 266-268, όπου έγινε δεκτή η πιθανότητα άμεσης και έγκαιρης εισόδου επιχειρήσεων οργανώσεων ταξιδίων σε περίπτωση περιορισμού της προσφοράς εκ μέρους του δυοπωλίου. Βλ., επίσης, Απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής της 15.7.2005 Case COMP/Μ.3732-Procter & Gamble/Gilette, παρ. 2627, όπου λήφθηκε υπόψη το κόστος δημιουργίας ενός ανταγωνιστικού σήματος, τα έξοδα προώθησης και τα σημαντικά διπλώματα ευρεσιτεχνίας ως εμπόδια εισόδου ενός νέου ανταγωνιστή στη σχετική αγορά, γεγονός το οποίο συνέβαλλε στη θεμελίωση δεσπόζουσας θέσης της νέας οντότητας. 72 Κατευθυντήριες Γραμμές για την αξιολόγηση των οριζόντιων συγκεντρώσεων σύμφωνα με τον Κανονισμό του Συμβουλίου για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων μεταξύ επιχειρήσεων, ΕΕ 2004 C31/5, παρ. 69-
  20. Βλ. και Απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής της 4.12.1996 Case IV/M.774Saint-Gobain/Wacker-Chemie/NOM, παρ. 232, όπου το γεγονός ότι συνολικά η ζήτηση των σχετικών προϊόντων αναμένονταν να περιοριστεί αποτελούσε παράγοντα αποτροπής εισόδου στη σχετική αγορά. 73 Κατευθυντήριες Γραμμές για την αξιολόγηση των οριζόντιων συγκεντρώσεων σύμφωνα με τον Κανονισμό του Συμβουλίου για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων μεταξύ επιχειρήσεων, ΕΕ 2004 C31/5, παρ.
  21. 74 Ό.π., παρ. 74-
  22. 71 40 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ αγορές εμποδίζεται ή καταργείται λόγω της συγκέντρωσης, μειώνοντας με τον τρόπο αυτό την ικανότητα ή/και τα κίνητρα των εν λόγω εταιριών να ανταγωνισθούν η μια την άλλη. Ειδικότερα, η νέα οντότητα μπορεί να ελέγχει ή να επηρεάζει σε τέτοιο βαθμό τους όρους προμήθειας εισροών75 ή τις δυνατότητες διανομής,76 ώστε να είναι περισσότερο δαπανηρή και να αποθαρρύνεται η είσοδος ή η επέκταση των ανταγωνιστών στην αγορά ή να ενθαρρύνεται η έξοδός τους από αυτήν.77
  23. Τονίζεται ότι αποκλεισμός από την αγορά μπορεί να διαπιστωθεί ακόμη και αν οι αποκλειόμενοι ανταγωνιστές δεν εξαναγκάζονται σε έξοδο από την αγορά: αρκεί το γεγονός ότι οι ανταγωνιστές περιέρχονται σε μειονεκτική θέση και ως εκ τούτου, ασκούν λιγότερο αποτελεσματικό ανταγωνισμό. Ο εν λόγω αποκλεισμός θεωρείται επιζήμιος για τον ανταγωνισμό εάν οι συγχωνευμένες εταιρίες, και ενδεχομένως και μερικοί από τους ανταγωνιστές τους, αποκτούν έτσι τη δυνατότητα να αυξήσουν επικερδώς τις τιμές που χρεώνουν στους καταναλωτές.
  24. Εν προκειμένω, η είσοδος στην αγορά του βιομηχανικού παγωτού (κυρίως τυποποιημένου) δεν μπορεί να χαρακτηριστεί εύκολη, δεδομένου του βαθμού συγκέντρωσης στην αγορά (ο οποίος μετά την συγκέντρωση θα ενισχυθεί), καθώς και της διακίνησης καθιερωμένων εμπορικών σημάτων με πολύχρονη παρουσία και αναγνωρισιμότητα,78 όπως είναι το σήμα ΕΒΓΑ, τη σημασία του οποίου ομολογούν, εμμέσως τουλάχιστον, και οι συμμετέχουσες επιχειρήσεις, καθώς η νέα οντότητα στοχεύει να το διατηρήσει στην Ελληνική αγορά. Η οργάνωση και ανάπτυξη, επίσης, ενός δικτύου διανομής, ιδίως στο χώρο της αυθόρμητης αγοράς (περίπτερα, κ.τ.λ.) αποτελεί σημαντική προϋπόθεση για την καθιέρωση και διατήρηση μίας νεοεισερχόμενης εταιρίας στην εγχώρια αγορά. Ακόμα, η εδραίωση και η ισχυροποίηση της καλής φήμης και των εμπορικών σημάτων της εκάστοτε εταιρίας, κυρίως μέσω της διαφήμισης και των ελέγχων ποιότητας, συνιστούν σημαντικούς παράγοντες επιτυχούς πορείας των εταιριών. Βλ. υπόθ. Τ-221/95, Endemol Entertainment Holding BV κατά Επιτροπής, Συλλ. 1999 σ. ΙΙ1299, παρ. 167-
  25. Στην υπόθεση αυτή, έγινε δεκτό ότι οι συμμετέχουσες επιχειρήσεις είχαν εξασφαλίσει λόγω σχετικής συναφθείσας συμφωνίας ελάχιστη παραγωγή και προμήθειες σε αντίθεση με τους ανταγωνιστές τους, με αποτέλεσμα τούτο να συνιστά ανταγωνιστικό πλεονέκτημά τους. 76 Βλ. υπόθ. Τ-22/97, Kesko Oy κατά Επιτροπής, Συλλ. 1999 σ. ΙΙ-3775, παρ. 141 επ. Στην υπόθεση αυτή, το ΓενΔΕΕ επιβεβαίωσε την απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ότι η εταιρία Kesko θα αποκτούσε δεσπόζουσα θέση μετά τη συγκέντρωση, μεταξύ άλλων, λόγω της ύπαρξης συμβάσεων διανομής μεταξύ της Kesko και των λιανεμπόρων, της παρέμβασης της Kesko στην τιμολογιακή πολιτική των λιανεμπόρων και των διανομέων, της άσκησης εκ μέρους της Kesko επιρροής επί των λιανεμπόρων της μέσω της κυριότητας των καταστημάτων και των αγαθών που εκμεταλλεύονται και του ότι πολύ μικρό μέρος (περίπου 17%) των προμηθειών των λιανεμπόρων γινόταν ανεξάρτητα και δίχως τη παρέμβαση της Kesko. 77 Bλ. Κατευθυντήριες Γραμμές για την αξιολόγηση των οριζόντιων συγκεντρώσεων σύμφωνα με τον Κανονισμό του Συμβουλίου για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων μεταξύ επιχειρήσεων, ΕΕ 2004 C31/5, παρ.
  26. 78 Ειδικά ως προς αυτό τον παράγοντα βλ. και Απόφαση ΕΑ 434/V/2009, παρ. 32-33 και την εκεί παρατιθέμενη νομολογία. 75 41 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Περαιτέρω, η νεοεισερχόμενη επιχείρηση πρέπει να ανταγωνιστεί κυρίως τα εγχώρια αλλά και τα εισαγόμενα εμπορικά σήματα, με αποτέλεσμα να απαιτούνται υψηλές δαπάνες για διαφήμιση, προώθηση και οργάνωση καναλιών διανομής. Γι’ αυτούς τους λόγους, οι εισαγωγικές εταιρίες του κλάδου είναι λίγες, ενώ η εισαγωγή παγωτού δεν αποτελεί αποκλειστική δραστηριότητα.79 Σημειώνεται, επίσης, ότι η εταιρία ΕΛΑΪΣ UNILEVER αποτελεί σήμερα έναν από τους μεγαλύτερους εμπορικούς ομίλους στην Ελλάδα και ανήκει σε πολυεθνικό όμιλο με τεράστια οικονομική δύναμη,80 ενώ και η εταιρία ΕΒΓΑ είναι μία εκ των τριών μεγαλύτερων έως τη στιγμή αυτή επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στις σχετικές αγορές.
  27. Τέλος, επισημαίνεται ότι, όπως παραδέχονται και οι συμμετέχουσες επιχειρήσεις, καμία είσοδος τα τελευταία πέντε
(5)έτη δεν έχει λάβει χώρα στις σχετικές αγορές,81 γεγονός το οποίο δεικνύει τη δυσκολία πρόσβασης μίας νεοεισερχόμενης εταιρίας. Η είσοδος των εταιριών Παγωτομάνια και Primera Vienna αφορά κυρίως στο επαγγελματικό παγωτό, ενώ, η μεν εταιρία Ben & Jerry ανήκει στην συμμετέχουσα στη συγκέντρωση ΕΛΑΪΣ UNILEVER, η δε είσοδος της Movenpick δεν μπορεί ατομικά να θεωρηθεί ότι έχει σημαντική επίπτωση στις σχετικές αγορές αφού το μερίδιο της είναι πολύ χαμηλό.
  1. Παρ’ όλα αυτά, όσον αφορά στην δυνατότητα αλλαγής προμηθευτή, αυτή δεν κρίνεται περιορισμένη, καθώς οι πελάτες των συμμετεχόντων μερών δεν φαίνεται να αντιμετωπίζουν δυσκολία στην εξεύρεση άλλων προμηθευτών ή να αντιμετωπίζουν σημαντικά έξοδα προσαρμογής, καθώς το κόστος μεταστροφής, από άποψη χρόνου και δαπανών, είναι μηδαμινό για τα σημεία πώλησης. 82 Το ίδιο φαίνεται να συμβαίνει και με τους διανομείς των εταιριών. Γενικά, σε κανένα επίπεδο-στάδιο της αγοράς δεν εντοπίζονται ad hoc επενδύσεις σε συμβατικές σχέσεις.
  2. […] δραστηριοποιείται σε όλη την Ελλάδα μέσω δικτύου ειδικών συνεργατών (διανομέων / αντιπροσώπων), οι οποίοι υπογράφουν με την εταιρία σύμβαση μη αποκλειστικής συνεργασίας, η οποία δεν έχει συγκεκριμένη διάρκεια. 83 Όσον δε αφορά στις συμβάσεις διανομής της εταιρίας […], […], αυτές είναι […] και δεν περιέχουν ρήτρα αποκλειστικότητας, […]
  3. Βλ. και Απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής της 4.12.1996 Case IV/M.774-SaintGobain/Wacker-Chemie/NOM, παρ. 190, 224,
  4. Στην υπόθεση αυτή, για τη θεμελίωση δεσπόζουσας θέσης λήφθηκε υπόψη (πλην των σημαντικών μεριδίων αγοράς της νέας οντότητας) το γεγονός της μη πραγματοποίησης ή της δυσκολίας πραγματοποίησης εισαγωγών από άλλες χώρες (εντός ή εκτός Ευρώπης). 80 Βλ. και Απόφαση ΕΑ 434/V/2009, παρ. 32-33, όπου η μεγάλη οικονομική δύναμη μίας επιχείρησης μπορεί να θεωρηθεί φραγμός εισόδου. 81 Πρβλ. Απόφαση ΕΑ 465/VI/2009, παρ.
  5. 82 Η ΕΛΑΪΣ UNILEVER αναφέρει ότι σε ετήσια βάση (για την ίδια) μεταστρέφονται 10.000 σημεία πώλησης. 83 Βλ. ανωτέρω παρ. 91-
  6. 79 42 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
  7. Αντίθετα, πρόβλημα υπάρχει με τις συμβάσεις της εταιρίας ΕΒΓΑ, οι οποίες […], περιέχουν όμως ρήτρα αποκλειστικότητας.84
  8. Χαρακτηριστικό είναι, πάντως, ότι κανένας από τους βασικότερους διανομείς / εμπορικούς συνεργάτες των δύο εταιριών δεν αναφέρει συγκεκριμένα εμπόδια στην αλλαγή προμηθευτή. Στην ίδια κατεύθυνση κινούνται και οι απόψεις τόσο των σούπερ μάρκετ […] όσο και της […], οι οποίοι αναφέρουν ότι η αλλαγή εταιρίας παγωτού είναι εύκολη.
  9. Σύμφωνα, επομένως, με τα διαθέσιμα στοιχεία και πέρα από το συγκεκριμένο πρόβλημα που δημιουργεί η ύπαρξη όρου αποκλειστικότητας στις συμβάσεις της εταιρίας ΕΒΓΑ,85 φαίνεται καταρχήν εύκολη και εφικτή η άμεση και έγκαιρη αλλαγή προμηθευτή, εφόσον τούτο επιθυμεί ο πελάτης. Μάλιστα τα ψυγεία των εταιριών παραγωγής-εμπορίας παγωτών παραχωρούνται από τις ίδιες τις εταιρίες, οι οποίες αναλαμβάνουν τα έξοδα προσαρμογής ενός περιπτέρου εφόσον επιθυμεί αλλαγή εταιρίας εμπορίας.
  10. Εξάλλου, η νέα οντότητα, εφόσον δεν έχει κυρίαρχη θέση στην παραγωγή τυποποιημένου ατομικού και τυποποιημένου οικογενειακού παγωτού, δεν θα έχει τη δυνατότητα να ελέγξει τη προμήθεια εισροών προς τους ανταγωνιστές. Μάλιστα, η τροποποίηση της συμβάσεως εξαγοράς κατά το μέρος που προέβλεπε αποκλειστικότητα συνεργασίας της ΕΒΓΑ ως παραγωγικής εταιρίας με την ΕΛΑΪΣ UNILEVER για τρία έτη και η μείωση της σχετικής περιόδου σε ένα
(1)έτος, σύμφωνα με τις δεσμεύσεις που πρότειναν τα μέρη και αποδέχθηκε η Επιτροπή Ανταγωνισμού,86 ελαχιστοποιεί οποιοδήποτε σχετικό πρόβλημα.
  1. Σε κάθε περίπτωση, στο επίπεδο της παραγωγής, η ΕΒΓΑ κατέχει μερίδιο αγοράς περίπου [30-40]%, με αποτέλεσμα να μην μπορεί να ελέγξει σε μεγάλο βαθμό τις εισροές στους ανταγωνιστές. Περαιτέρω, η νέα οντότητα δεν θα είναι η μοναδική εταιρία που θα διαθέτει μετά τη συγκέντρωση οργανωμένα δίκτυα διανομής, καθώς, σύμφωνα με τη μελέτη της ICAP, 87 ακόμα και μικρότερου μεγέθους επιχειρήσεις συνεργάζονται με χονδρεμπόρους, αντιπροσώπους και μεσάζοντες, ενώ υπάρχουν επαρκείς δίαυλοι διανομής και δυνατότητες των πελατών να ανεύρουν εναλλακτικό προμηθευτή. Ως εκ τούτου, δεν θα προκύψει αποκλειστικός ή, έστω, κυρίαρχος έλεγχος των διαύλων διανομής. Αντίθετα, αντίστοιχες δυνατότητες θα διαθέτει τουλάχιστον άλλη μία ανταγωνίστρια επιχείρηση, η εταιρία ΝΕΣΤΛΕ, και μάλιστα σε όλα τα στάδια διανομής (περίπτερα, σούπερ μάρκετ, χονδρεμπόρους).
  2. ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ Σημειώνεται ότι στις συμβάσεις της ΕΒΓΑ με τους εμπορικούς της συνεργάτες υπάρχει επίσης ρήτρα απαγόρευσης ανταγωνισμού. 85 Βλ. ανωτέρω παρ.
  3. Το πρόβλημα αυτό δεν υφίσταται πλέον ύστερα από την αποδοχή των σχετικών δεσμεύσεων των μερών να καταργηθούν οι ρήτρες αποκλειστικότητας (βλ. κατωτέρω παρ. 263). 86 Βλ. κατωτέρω παρ. 263 επ. 87 ICAP, Κλαδική μελέτη - Παγωτό, Φεβρουάριος 2009, σ. 22,
  4. 84 43 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
  5. Οι έντονες συνθήκες ανταγωνισμού που επικρατούν στον κλάδο, σύμφωνα με την ανωτέρω μελέτη της ICAP, ωθούν τις επιχειρήσεις στη δημιουργία νέων προϊόντων κάθε χρόνο και στη διαφοροποίηση των ήδη υπαρχόντων, προκειμένου να διατηρήσουν και να ισχυροποιήσουν τη θέση τους στην αγορά. Επίσης, πολλές εταιρίες προβαίνουν σε βελτίωση και ανανέωση των συσκευασιών τους, στα πλαίσια της διαφοροποίησης που επιδιώκουν. Οι σημαντικές βιομηχανίες του κλάδου επενδύουν συχνά στην αναβάθμιση του μηχανολογικού εξοπλισμού, καθώς επίσης και στη διαφημιστική προβολή των προϊόντων τους, ενώ, ορισμένες φορές, οι επιχειρήσεις πραγματοποιούν συνεργασίες με άλλες εταιρίες παραγωγής ειδών διατροφής προκειμένου να ενισχύσουν την παρουσία τους στην αγορά.
  6. Σημειώνεται, πάντως, ότι οι απόψεις των εταιριών παραγωγής ή/και εμπορίας παγωτού σχετικά με τη σημασία της έρευνας και ανάπτυξης για την μακροπρόθεσμη ανταγωνιστική ικανότητα μιας επιχείρησης διίστανται.
  7. Έτσι, πολλές εταιρίες υποστηρίζουν ότι η έρευνα και ανάπτυξη είναι πολύ σημαντική για τη μακροχρόνια πορεία μιας εταιρίας που δραστηριοποιείται στον συγκεκριμένο κλάδο, καθώς της επιτρέπει να ακολουθεί τις συνεχώς εξελισσόμενες ανάγκες και επιθυμίες των καταναλωτών. Με αυτόν τον τρόπο δύναται να προσφέρει σημαντικό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα καθώς και ευκαιρίες ανάπτυξης για την ίδια την εταιρία αλλά και για την εν γένει αγορά παγωτού.88
  8. Επίσης, θεωρούν πως η καινοτομία παίζει σημαντικό ρόλο στις υπό εξέταση αγορές καθώς συντηρεί την ανάπτυξη των αγορών είτε προσελκύοντας νέους χρήστες είτε αυξάνοντας την κατά κεφαλήν κατανάλωση. Σε επίπεδο μιας επιμέρους μάρκας, η καινοτομία και τα νέα προϊόντα μπορούν να εγγυηθούν την διατήρηση του συγκριτικού πλεονεκτήματος μιας μάρκας μακροχρόνια και να ενισχύσουν την πίστη του καταναλωτή μέσα από προϊόντα προστιθέμενης αξίας.89 Τέλος, θεωρούν ότι το πλέον σημαντικό συστατικό της επιτυχίας στην αγορά του παγωτού είναι το συνεχές λανσάρισμα νέων καινοτόμων προϊόντων, είτε σε επίπεδο γεύσης, είτε σε επίπεδο συσκευασίας, είτε σε συνδυασμό των δύο. Συνεπώς, οι εταιρίες είναι υποχρεωμένες σε μία αδιάκοπη προσπάθεια στους τομείς της έρευνας και ανάπτυξης για να διασφαλίσουν ένα ανταγωνιστικό πλεονέκτημα στο τομέα των νέων προϊόντων και στη βελτίωση των υπαρχόντων.90
  9. Από την άλλη πλευρά, οι εταιρίες ΕΒΓΑ, […] και […], αναφέρουν ότι στο συγκεκριμένο προϊόν η έρευνα και ανάπτυξη δεν έχει ιδιαίτερη σημασία. Πιο συγκεκριμένα, σύμφωνα με την εταιρία ΕΒΓΑ, στην κατηγορία του παγωτού στην Ελλάδα η έρευνα και ανάπτυξη έχει πάρα πολύ μικρή σημασία στο ανταγωνιστικό πλεονέκτημα που μπορεί να ανακτήσει μια εταιρία. Επιπλέον το κόστος έρευνας και η ένταση της έρευνας και ανάπτυξης είναι περιορισμένο. Οι καινοτομίες δε στην αγορά του παγωτού προέρχονται κυρίως από εταιρίες που παράγουν πρώτες Βλ. απάντηση […] στο σχετικό ερωτηματολόγιο της ΓΔΑ. Βλ. απάντηση […] στο σχετικό ερωτηματολόγιο της ΓΔΑ. 90 Βλ. απαντήσεις […] και […] στο σχετικό ερωτηματολόγιο της ΓΔΑ. 88 89 44 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ύλες και συσκευασίες ή από εταιρίες που παρέχουν τεχνολογικό εξοπλισμό παραγωγής παγωτού.
  10. Ομοίως, κατά την εταιρία […], ο ρόλος της καινοτομίας στην αγορά παγωτού τα τελευταία χρόνια έχει παύσει να είναι κυρίαρχος, αφού τη μεγαλύτερη σημασία έχει το μέγεθος της διανομής, δηλαδή τα σημεία πώλησης που διαθέτει η κάθε εταιρία. Κατά δε την εταιρία […] η έρευνα και ανάπτυξη δεν έχει τόσο σημασία όσο η εισαγωγή νέων γεύσεων. Γ. ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΕΝΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ
  11. Συγκεντρώσεις σε αγορές με υψηλό βαθμό συγκέντρωσης μπορεί να εμποδίσουν τον αποτελεσματικό ανταγωνισμό με τη δημιουργία ή την ενίσχυση συλλογικής δεσπόζουσας θέσης,91 καθώς αυξάνουν τη πιθανότητα συντονισμού της συμπεριφοράς τους και άρα αύξησης των τιμών, δίχως να προσφεύγουν σε συμφωνία ή εναρμονισμένη πρακτική με την έννοια των άρθρων 1 του Ν. 703/1977 και 101 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (εφεξής «ΣΛΕΕ»). Έτσι, μία συγκέντρωση που δημιουργεί ή ενισχύει δεσπόζουσα θέση κατεχόμενη από τους μετέχοντες στη συγκέντρωση μαζί με μία τρίτη επιχείρηση μπορεί να αποδειχθεί ασύμβατη προς το καθεστώς ανόθευτου ανταγωνισμού.
  12. Στην υπό κρίση συγκέντρωση, η εξαγορά της ΕΒΓΑ από την ΕΛΑΪΣ UNILEVER, οδηγεί εκ των πραγμάτων σε μείωση του αριθμού των ανταγωνιστών στο στάδιο της παραγωγής και της χονδρικής και λιανικής πώλησης. Ως εκ τούτου, η μείωση του αριθμού των επιχειρήσεων με την αποχώρηση ενός σημαντικού ανταγωνιστή αυξάνει την πιθανότητα συντονισμού των υπολοίπων επιχειρήσεων της αγοράς.
  13. Ο συντονισμός δύναται γενικά να λάβει ποικίλες μορφές. Σε ορισμένες αγορές, η πλέον πιθανή μορφή συντονισμού μπορεί να είναι η διατήρηση των τιμών σε επίπεδα ανώτερα από αυτά που αντιστοιχούν σε συνθήκες ανταγωνισμού. Σε άλλες αγορές, στόχος του συντονισμού μπορεί να είναι ο περιορισμός της παραγωγής. Ακόμη, ο συντονισμός μπορεί να συνίσταται σε κατανομή αγοράς, π.χ. βάσει γεωγραφικών περιοχών ή άλλων χαρακτηριστικών των πελατών.92 Τα κύρια και βασικά χαρακτηριστικά μίας αγοράς, στην οποία μπορεί να παρατηρηθεί συλλογική δεσπόζουσα θέση, είναι ο υψηλός βαθμός συγκέντρωσης, η ομοιογένεια προϊόντος, Συνεκδ. υποθ. C-68/94 και C-30/95, Γαλλική Δημοκρατία και Société commerciale des potasses et de l’azote (SCPA) και Entreprise minière et chimique (EMC) κατά Επιτροπής, Συλλ. 1998 σ. Ι1375, παρ. 165-170∙ υπόθ. Τ-102/96, Gencor Ltd. κατά Επιτροπής, Συλλ. 1999 σ. ΙΙ-753, παρ. 151157∙ Απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής της 22.7.1992 Case IV/M.190-Nestlé/Perrier, παρ. 113-
  14. 92 Bλ. Κατευθυντήριες Γραμμές για την αξιολόγηση των οριζόντιων συγκεντρώσεων σύμφωνα με τον Κανονισμό του Συμβουλίου για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων μεταξύ επιχειρήσεων, ΕΕ 2004 C31/5, παρ.
  15. 91 45 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ η διαφάνεια και η σταθερότητα αγοράς.93 Αυτοί και ορισμένοι άλλοι παράγοντες που είναι κρίσιμοι παρουσιάζονται στη συνέχεια.94
  16. Τονίζεται, πάντως, ότι το βάρος απόδειξης στοιχειοθέτησης συλλογικής δεσπόζουσας θέσης είναι υψηλό και η Επιτροπή Ανταγωνισμού πρέπει να προσκομίζει επαρκή και ισχυρά αποδεικτικά μέσα, προκειμένου να απαγορεύσει μία συγκέντρωση.95
  17. ΒΑΘΜΟΣ ΣΥΜΜΕΤΡΙΑΣ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΚΟΣΤΟΥΣ
  18. Κατά την ανάλυση των δυνατοτήτων των μελών ενός ολιγοπωλίου να υιοθετήσουν μία συμπεριφορά ανεξάρτητη σε μεγάλο βαθμό έναντι των ανταγωνιστών τους, των πελατών και τελικά των καταναλωτών, η κατοχή υψηλών μεριδίων αγοράς δεν έχει κατ’ ανάγκη την ίδια σημασία όπως στην ανάλυση μίας ατομικής δεσπόζουσας θέσης. Ωστόσο, η κατοχή υψηλού μεριδίου αγοράς, ιδίως στη περίπτωση δυοπωλίου, μπορεί, επίσης, εκτός αποδείξεως του εναντίου, να συνιστά σημαντική ένδειξη υπάρξεως συλλογικής δεσπόζουσας θέσης.96 Αντίθετα, μερίδια αγοράς που ανέρχονται έως 60% της σχετικής αγοράς δεν αποτελούν από μόνα τους αποφασιστική ένδειξη για την ύπαρξη συλλογικής δεσπόζουσας θέσης.97
  19. Σημειώνεται, επιπλέον, ότι η σχέση μεταξύ των μεριδίων αγοράς που κατέχουν οι μετέχουσες στο δυοπώλιο επιχειρήσεις και αυτών που κατέχουν οι ανταγωνιστές τους συνιστά ένδειξη υπάρξεως δεσπόζουσας θέσεως, αποτελώντας μέτρο για την ανταγωνιστική ικανότητα των ανταγωνιστών ή των επιχειρήσεων του δυοπωλίου.98 Ό.π., παρ.
  20. Βλ., για συνοπτική αναφορά των εν λόγω παραγόντων, Απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής της 20.12.2001 Case COMP/Μ.2533-BP/E.ON, παρ.
  21. Σημειώνεται πάντως ότι οι εν λόγω παράγοντες δεν είναι ούτε απαραίτητο να συντρέχουν όλοι μαζί ούτε είναι εξαντλητικοί. Παρέχουν απλώς κάποιες χρήσιμες ενδείξεις. Βλ. και Απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής της 21.11.2001 Case COMP/Μ.2498-UPM-Kymmene/Haindl και Case COMP/M. 2499-Norske Skog/Parenco/Walsum, παρ. 77, όπου έγινε δεκτό ότι δεν είναι απαραίτητο σε συγκεντρώσεις, στις οποίες ερευνάται αν θα δημιουργηθεί ή θα ενισχυθεί μία συλλογική δεσπόζουσα θέση ως αποτέλεσμα της συγκεντρώσεως, να στοιχειοθετηθούν πλήρως όλοι οι παράγοντες που συνήθως διαπιστώνονται βάσει της νομολογίας σε τέτοιες υποθέσεις. 95 Υπόθ. Τ-342/99, Airtours plc κατά Επιτροπής, Συλλ. 2002 ΙΙ-2585, παρ. 63∙ υπόθ. C-12/03 P, Tetra Laval BV κατά Επιτροπής, Συλλ. 2005 σ. Ι-987, παρ. 43 ∙ υπόθ. C-413/06 P, Bertelsmann AG και Sony Corporation of America κατά Independent Music Publishers and Labels Association (Impala) και Επιτροπής, Συλλ. 2008 σ. Ι-4951, παρ. 47, 50-
  22. 96 Υπόθ. Τ-102/96, Gencor Ltd. κατά Επιτροπής, Συλλ. 1999 σ. ΙΙ-753, παρ. 205-206∙ Απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής της 13.7.1999 Case IV/Μ.1517-Rhodia/Donau Chemie/Albright & Wilson, παρ.
  23. 97 Συνεκδ. υποθ. C-68/94 και C-30/95, Γαλλική Δημοκρατία και Société commerciale des potasses et de l’azote (SCPA) και Entreprise minière et chimique (EMC) κατά Επιτροπής, Συλλ. 1998 σ. Ι1375, παρ.
  24. Στην υπόθεση αυτή έγινε δεκτό ότι τα μερίδια αγοράς 37% και 23% αντίστοιχα των δύο εμπλεκομένων επιχειρήσεων δεν αρκούσαν για τη στοιχειοθέτηση συλλογικής δεσπόζουσας θέσης στη σχετική αγορά. Αντίθετα, μερίδια άνω του 60% θεωρούνται ενδεικτικά συλλογικής δεσπόζουσας θέσης. 98 Υπόθ. Τ-102/96, Gencor Ltd. κατά Επιτροπής, Συλλ. 1999 σ. ΙΙ-753, παρ. 202 επ. 93 94 46 ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Μικρά μερίδια αγοράς των ανταγωνιστών δεν μπορούν να προκαλούν ανταγωνιστική πίεση στο δυοπώλιο.99
  25. Ταυτόχρονα, κατά τη συγκεκριμένη ανάλυση, θα πρέπει να συνεκτιμάται ότι ο συντονισμός είναι πιο εύκολος σε περίπτωση συμμετρικών μεριδίων αγοράς,100 όταν οι σχετικές επιχειρήσεις έχουν παρόμοια δομή κόστους, παρόμοιο παραγωγικό δυναμικό και παρόμοια ποικιλία ή σειρά προϊόντων.101 Έτσι, όσο μεγαλύτερος είναι ο βαθμός συμμετρίας των επιχειρήσεων στη σχετική αγορά προϊόντος μετά την πραγματοποίηση της συγκέντρωσης, τόσο πιθανότερο θεωρείται και το ενδεχόμενο συντονισμού των ενεργειών τους στο μέλλον. Αντίθετα, η ασυμμετρία των μεριδίων αγοράς συμβάλλει στη μη στοιχειοθέτηση συλλογικής δεσπόζουσας θέσης.102
  26. Επίσης, θα πρέπει να συνυπολογίζεται ως στοιχείο ευνοϊκό για την ύπαρξη συλλογικής δεσπόζουσας θέσης η σταθερότητα των μεριδίων αγοράς. Ο συντονισμός καθίσταται πιο ευχερής σε αγορές που δεν αναπτύσσονται, εμφανίζουν ωριμότητα, σταθερότητα και χαμηλό δείκτη καινοτομίας, με αποτέλεσμα για την όποια έστω μικρή αύξηση της ζήτησης να μην υπάρχει κίνητρο Απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής της 20.12.2001 Case COMP/Μ.2533-BP/E.ON, παρ.
  27. Ό.π. παρ. 45,
  28. Συνολικό μερίδιο περίπου 50-60% θεωρήθηκε ενδεικτικό συλλογικής δεσπόζουσας θέσης με δεδομένο ότι τα μερίδια ήταν αρκετά υψηλά και συμμετρικά για τις συμμετέχουσες στη συγκέντρωση οντότητες. Ταυτόχρονα λήφθηκαν υπόψη η υψηλή παραγωγική δυναμικότητα στα σχετικά προϊόντα των δύο επιχειρήσεων έναντι της αντίστοιχης των ανταγωνιστών (παρ. 47), αλλά και ο μικρός αριθμός των ανταγωνιστών με πολύ χαμηλά μερίδια αγοράς (παρ. 48, 50 και 52). Βλ., επίσης, υπόθ. Τ-102/96, Gencor Ltd. κατά Επιτροπής, Συλλ. 1999 σ. ΙΙ-753, παρ. 207-208, 222∙ Αποφάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής της 22.7.1992 Case IV/M.190-Nestlé/Perrier, παρ. 123, της 15.3.2004 Case COMP/M.3314-Air Liquide/Messer Targets, παρ. 92, 123, της 13.6.2000 Case COMP/M.1673-VEBA/VIAG, παρ. 64-65, και της 9.4.2002 Case COMP/M.2690-Solvay/Montedison-Ausimont, παρ.
  29. 101 Ευκολότερο είναι π.χ. να υπάρξει συντονισμός σε μία αγορά με λίγες επιχειρήσεις ή σχετικά με τη τιμή που θα ισχύει για ένα και ομοιογενές απ’ ότ

🔗 Στην επίσημη πηγή

Επεξήγηση AI βάσει του επίσημου κειμένου του νόμου. Ενδεικτική, δεν υποκαθιστά νομική συμβουλή.