ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ΑΠΟΦΑΣΗ 542∗/VII /2012 Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΣΕ ΤΜΗΜΑ Συνεδρίασε στην Αίθουσα Συνεδριάσεων του 1ου ορόφου του κτηρίου των γραφείων της, επί της οδού Κότσικα 1Α, Αθήνα, την 19η Ιουνίου 2012 και ώρα 14:00 µε την εξής σύνθεση: Προεδρεύων: ∆ηµήτριος Λουκάς Μέλη: Ιωάννης Μπιτούνης Εµµανουέλα Τρούλη Βικτωρία Μερτικοπούλου (Εισηγήτρια) Γραµµατέας: Παρασκευή Α. Ζαχαριά Θέµα της συνεδρίασης: Η γνωστοποίηση συγκέντρωσης κατ’ άρθρο 6 παρ. 1 - 3 του ν. 3959/2011 της ανώνυµης τραπεζικής εταιρίας «ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑ∆ΟΣ Α.Ε.», σε σχέση µε την απόκτηση από αυτήν όλων των συµβατικών σχέσεων από συµβάσεις ανοίγµατος τραπεζικών λογαριασµών που καταρτίστηκαν µεταξύ του πιστωτικού συνεταιρισµού «Αχαϊκή Συνεταιριστική Τράπεζα Συν.Π.Ε.» και τρίτων και των απαιτήσεων τρίτων κατά της «Αχαϊκή Συνεταιριστική Τράπεζα Συν.Π.Ε.» που απορρέουν από συµβάσεις προθεσµιακών καταθέσεων Στην αρχή της συζήτησης, ο Προεδρεύων έδωσε το λόγο στην αρµόδια Εισηγήτρια, Βικτωρία Μερτικοπούλου, η οποία ανέπτυξε συνοπτικά την υπ΄ αριθ. πρωτ. 5150/15.06.2012 Έκθεσή της και πρότεινε για τους λόγους που αναφέρονται αναλυτικά σε αυτή, την έγκριση από την Επιτροπή Ανταγωνισµού της γνωστοποιηθείσας συγκέντρωσης που προκύπτει από τη µεταβίβαση από το πιστωτικό συνεταιρισµό «Αχαϊκή Συνεταιριστική Τράπεζα Συν.Π.Ε.» (εφεξής και ΑΧΑΪΚΗ) στο πιστωτικό ίδρυµα µε την επωνυµία «ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑ∆ΟΣ Α.Ε.» (εφεξής και «ΕΤΕ» ή «γνωστοποιούσα») όλων των συµβατικών σχέσεων τραπεζικών λογαριασµών που καταρτίστηκαν µεταξύ του πιστωτικού συνεταιρισµού ΑΧΑΪΚΗ και τρίτων και όλων των απαιτήσεων τρίτων κατά της ΑΧΑΪΚΗ που απορρέουν από συµβάσεις προθεσµιακών καταθέσεων. ∗ Από την παρούσα απόφαση έχουν παραλειφθεί, σύµφωνα µε το άρθρο 26 παρ.7 του Κανονισµού Λειτουργίας και ∆ιαχείρισης της Επιτροπής Ανταγωνισµού (ΦΕΚ 1890/Β’/29.12.2006), τα στοιχεία εκείνα, τα οποία κρίθηκε ότι αποτελούν επιχειρηµατικό απόρρητο. Στη θέση των στοιχείων που έχουν παραλειφθεί υπάρχει η ένδειξη […]. Όπου ήταν δυνατό τα στοιχεία που παραλείφθηκαν αντικαταστάθηκαν µε ενδεικτικά ποσά και αριθµούς ή µε γενικές περιγραφές (εντός […]). 1 ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Με την ολοκλήρωση της ανάπτυξης της εισήγησης, η Επιτροπή προχώρησε σε διάσκεψη επί της ως άνω υπόθεσης µε τη συµµετοχή της Εισηγήτριας Βικτωρίας Μερτικοπούλου, η οποία δεν έλαβε µέρος στην ψηφοφορία, και αφού έλαβε υπόψη της την έκθεση της αρµόδιας Εισηγήτριας, όλα τα στοιχεία του φακέλου της ανωτέρω υπόθεσης, τις διευκρινίσεις που δόθηκαν επί στοιχείων του φακέλου από τη Γενική ∆ιεύθυνση, η οποία και µετά τούτο αποχώρησε από την αίθουσα, καθώς και το ισχύον νοµικό πλαίσιο, ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΩΣ ΕΞΗΣ Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Α.
- Έννοια της συγκέντρωσης Κατά το άρθρο 5 του ν. 3959/2011, συγκέντρωση επιχειρήσεων πραγµατοποιείται όταν προκύπτει µόνιµη µεταβολή του ελέγχου, µεταξύ άλλων, στην περίπτωση κατά την οποία ένα ή περισσότερα πρόσωπα που ελέγχουν ήδη τουλάχιστον µία επιχείρηση, ή µία ή περισσότερες επιχειρήσεις, αποκτούν άµεσα ή έµµεσα τον έλεγχο του συνόλου ή τµηµάτων µιας ή περισσοτέρων άλλων επιχειρήσεων, µε την αγορά τίτλων ή στοιχείων του ενεργητικού, µε σύµβαση ή µε άλλο τρόπο. Συνεπώς, συγκέντρωση πραγµατοποιείται και όταν µεταβιβάζονται συγκεκριµένα στοιχεία του ενεργητικού µιας επιχείρησης, υπό την προϋπόθεση ότι τα εν λόγω στοιχεία αποτελούν το σύνολο ή τµήµα µιας επιχείρησης, δηλαδή µια επιχειρηµατική δραστηριότητα µε παρουσία στην αγορά, της οποίας µπορεί να προσδιορισθεί σαφώς ο κύκλος εργασιών. Η µεταβίβαση της πελατείας µιας επιχείρησης µπορεί να πληροί τα εν λόγω κριτήρια, αν αρκεί για τη µεταβίβαση µιας επιχειρηµατικής δραστηριότητας µε κύκλο εργασιών στην αγορά
- Ο έλεγχος απορρέει από δικαιώµατα, συµβάσεις ή άλλα µέσα, τα οποία λαµβανοµένων υπόψη των σχετικών πραγµατικών ή νοµικών συνθηκών, παρέχουν τη δυνατότητα καθοριστικής επίδρασης στη δραστηριότητα µιας επιχείρησης. Α.2 Αξιολόγηση συγκέντρωσης - Προϋποθέσεις προληπτικού ελέγχου Ως προς τη συνδροµή των προϋποθέσεων προληπτικού ελέγχου συγκέντρωσης, σύµφωνα µε το άρθρο 6 παρ. 1, 2 και 3 του ν. 3959/2011, κάθε συγκέντρωση επιχειρήσεων πρέπει να γνωστοποιείται στην Επιτροπή Ανταγωνισµού µέσα σε τριάντα ηµέρες από τη σύναψη της συµφωνίας ή τη δηµοσίευση της προσφοράς ή ανταλλαγής ή την ανάληψη υποχρέωσης για την απόκτηση συµµετοχής που εξασφαλίζει τον έλεγχο της επιχείρησης, όταν ο συνολικός κύκλος εργασιών όλων 1 Βλ. κωδικοποιηµένη ανακοίνωση της Επιτροπής για θέµατα δικαιοδοσίας βάσει του κανονισµού (EΚ) αριθ. 139/2004 για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων µεταξύ επιχειρήσεων, ΕΕ 2008, C 95/01, παρ.
- Βλ. και αποφάσεις της Ευρ. Επιτροπής Μ.3867, Vattenfall/Elsam της 22-12-2005, σκ.8, Μ.2857, ECS/IEH της 23-12-2002, σκ. 7-9 (όπου δραστηριότητες µε κύκλο εργασιών στη σχετική αγορά θεωρήθηκαν ‘τµήµα’ επιχείρησης και, ως εκ τούτου, η απόκτησή τους αποτελούσε συγκέντρωση). 2 ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ των επιχειρήσεων που συµµετέχουν στη συγκέντρωση κατά το άρθρο 10 ανέρχεται στην παγκόσµια αγορά τουλάχιστον σε εκατόν πενήντα εκατοµµύρια (150.000.000) ευρώ και δύο τουλάχιστον από τις συµµετέχουσες επιχειρήσεις πραγµατοποιούν, η καθεµία χωριστά, συνολικό κύκλο εργασιών άνω των δεκαπέντε εκατοµµυρίων (15.000.000) ευρώ στην ελληνική αγορά. Η προθεσµία των τριάντα ηµερών αρχίζει από την επέλευση της πρώτης από τις πράξεις που αναφέρονται στην προηγούµενη παράγραφο. Υποχρέωση σε γνωστοποίηση έχει: α) στις συγκεντρώσεις που οδηγούν σε συγχώνευση κατά την έννοια της περίπτωσης α΄ της παραγράφου 2 του άρθρου 5 ή σε απόκτηση κοινού ελέγχου κατά την έννοια της περίπτωσης β΄ της παραγράφου 2 του άρθρου 5 του ν. 3959/2011, από κοινού οι επιχειρήσεις που συµµετέχουν στις πράξεις αυτές και β) σε όλες τις άλλες περιπτώσεις, το πρόσωπο ή η επιχείρηση που αποκτά τον έλεγχο στο σύνολο ή σε τµήµατα µιας ή περισσότερων επιχειρήσεων. Περαιτέρω, κατά το άρθρο 8 παρ. 1 του ν. 3959/2011, η Επιτροπή Ανταγωνισµού εξετάζει τη γνωστοποιούµενη συγκέντρωση µόλις υποβληθεί η σχετική γνωστοποίηση, κατά δε την παρ. 3 του ίδιου άρθρου, αν διαπιστωθεί ότι η γνωστοποιηθείσα συγκέντρωση, παρότι εµπίπτει στο πεδίο εφαρµογής της παραγράφου 1 του άρθρου 6, δεν προκαλεί σοβαρές αµφιβολίες ως προς το συµβατό αυτής µε τις απαιτήσεις λειτουργίας του ανταγωνισµού στις επί µέρους αγορές στις οποίες αφορά, η Επιτροπή Ανταγωνισµού, µε απόφασή της που εκδίδεται µέσα σε ένα µήνα από τη γνωστοποίηση, εγκρίνει τη συγκέντρωση. Το κριτήριο του ουσιαστικού ελέγχου συγκεντρώσεων επιχειρήσεων βάσει του ν. 3959/2011 διαλαµβάνει το άρθρο 7 παρ. 1, σύµφωνα µε το οποίο η Επιτροπή Ανταγωνισµού πρέπει να προνοήσει ώστε µε την απόφασή της η γνωστοποιούµενη συγκέντρωση να µην περιορίζει σηµαντικά τον ανταγωνισµό στην εθνική αγορά ή σε ένα σηµαντικό τµήµα της, και ιδίως µε τη δηµιουργία ή ενίσχυση δεσπόζουσας θέσης. Η εκτίµηση αυτή της Επιτροπής Ανταγωνισµού πρέπει να γίνει σύµφωνα µε τα κριτήρια της παρ. 2 του ίδιου άρθρου. Σηµειώνεται ότι η παρούσα απόφαση αφορά στην αξιολόγηση της γνωστοποιηθείσας συγκέντρωσης µε βάση τις διατάξεις ελέγχου συγκεντρώσεων στο πλαίσιο του δικαίου του ανταγωνισµού, σύµφωνα µε τις αρµοδιότητες της Επιτροπής Ανταγωνισµού, και όχι στην αξιολόγηση των επιµέρους συµβατικών και διαγωνιστικών όρων για τη µεταβίβαση των συγκεκριµένων στοιχείων της ΑΧΑΪΚΗ. Β.
- Η ΓΝΩΣΤΟΠΟΙΗΘΕΙΣΑ ΠΡΑΞΗ Στην προκείµενη περίπτωση, µε το υπ’ αρ. 3735/23.4.2012 έγγραφό του, το πιστωτικό ίδρυµα µε την επωνυµία «ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑ∆ΟΣ Α.Ε.», γνωστοποίησε, σύµφωνα µε τις διατάξεις του άρθρου 6 ν. 3959/2011, στη Γενική ∆ιεύθυνση Ανταγωνισµού (εφεξής και «Γ∆Α») την από 23/3/2012 «Σύµβαση Μεταβίβασης» (εφεξής «η Σύµβαση»), µεταξύ του ιδίου και του πιστωτικού 3 ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ συνεταιρισµού υπό ειδική εκκαθάριση µε την επωνυµία «Αχαϊκή Συνεταιριστική Τράπεζα Συν.Π.Ε.», σύµφωνα µε την οποία συµφωνείται να µεταβιβαστούν από το δεύτερο στο πρώτο όλες οι συµβατικές σχέσεις τραπεζικών λογαριασµών που καταρτίστηκαν µεταξύ του πιστωτικού συνεταιρισµού ΑΧΑΪΚΗ και τρίτων και όλες οι απαιτήσεις τρίτων κατά της ΑΧΑΪΚΗ που απορρέουν από συµβάσεις προθεσµιακών καταθέσεων, όπως κατωτέρω αναλύεται. Σηµειώνεται ότι η Επιτροπή Ανταγωνισµού (εφεξής και «ΕΑ») έχει ήδη εγκρίνει την κατά παρέκκλιση πραγµατοποίηση της ως άνω µεταβίβασης, µε την από 23/3/2012 υπ’ αρ. 537/VII/2012 Απόφασή της, κατόπιν σχετικής κατ’ άρθρο 9 παρ. 3 ν. 3959/2011 αίτησης της ΕΤΕ. Ύστερα από τη χορήγηση της άδειας παρέκκλισης, η ΕΤΕ, µε την από 23.03.2012 γραπτή δήλωσή της προς την Τράπεζα της Ελλάδος (εφεξής και «ΤτΕ»)2, συναίνεσε στη σχετική µεταβίβαση των ως άνω περιουσιακών στοιχειών για την απόκτηση των οποίων είχε υποβάλει την καλύτερη πρόταση (υψηλότερο αντάλλαγµα) στη διαγωνιστική διαδικασία που διεξήγαγε η ΤτΕ σχετικά σύµφωνα µε το άρθρο 63 ∆ του ν. 3601/2007 (βλ. παρακάτω). Β.
- Η Σύµβαση Σύµφωνα µε το άρθρο 1 της Σύµβασης, µεταβιβάζονται από την ΑΧΑΪΚΗ στη γνωστοποιούσα: • «όλες οι συµβατικές σχέσεις από συµβάσεις ανοίγµατος τραπεζικού λογαριασµού ταµιευτηρίου, όψεως, τρεχούµενου ή/και άλλου συναφούς µε αυτούς λογαριασµούς που καταρτίστηκαν µεταξύ της Συνεταιριστικής και τρίτων µέχρι τη θέση της σε εκκαθάριση»3 και • «οι απαιτήσεις τρίτων κατά της Συνεταιριστικής που απορρέουν από συµβάσεις προθεσµιακών καταθέσεων, οι οποίες καταρτίσθηκαν έως τη θέση της Συνεταιριστικής σε εκκαθάριση, για καταβολή κεφαλαίου και δεδουλευµένων 2 Κατ’ εφαρµογή της διάταξης του άρ. 63∆ ν. 3601/2007, το οποίο, µεταξύ άλλων, προβλέπει ότι: «…
- Το προς η µεταβίβαση πρόσωπο συναινεί µε πρότερη έγγραφη δήλωση του προς την Τράπεζα της Ελλάδος στην προς αυτό µεταβίβαση και στο αντάλλαγµα που καθορίζεται σύµφωνα µε την παράγραφο
- Η δήλωση αυτή αποτελεί εκτελεστό τίτλο για την αξίωση του µεταβιβάζοντος πιστωτικού ιδρύµατος κατά του προς η µεταβίβαση προσώπου στο καθοριζόµενο αντάλλαγµα». Η ΕΤΕ προσκόµισε στη Γ∆Α τη σχετική γραπτή δήλωση προς την ΤτΕ, στην οποία δηλώνει σύµφωνα µε το άρθρο 63∆ παρ. 3 ν. 3601/2007 ότι συναινεί στη µεταβίβαση στο πιστωτικό ίδρυµα της ΕΤΕ των περιγραφόµενων ως άνω περιουσιακών στοιχείων. Στη σχετική γραπτή της δήλωση µε ηµεροµηνία 23/03/2012, η ΕΤΕ βεβαιώνει τη φύση των µεταβιβασθέντων περιουσιακών στοιχείων, την αξία τους και το προς καταβολή αντάλλαγµα. 3 Στο οποίο επίσης αναφέρεται µεταξύ άλλων ότι «Ειδικά µεταβιβάζονται οι απαιτήσεις των δικαιούχων των λογαριασµών για καταβολή κεφαλαίου και δεδουλευµένων τόκων σύµφωνα µε τους όρους των οικείων συµβάσεων, όπως και η υποχρέωση απόδοσης των φόρων για τους δεδουλευµένους τόκους. Εντολές πληρωµής, πιστωτικές ή χρεωστικές, µε αναφορά σε κάποιον από τους παραπάνω λογαριασµούς που είχαν δοθεί αλλά δεν είχαν εκτελεστεί έως την ανάκληση της άδειας εκτελούνται πλέον από την ΕΤΕ. Επιταγές που αναφέρουν ως πληρώτρια τράπεζα την Συνεταιριστική (δηλαδή επιταγές που σύρονται επί λογαριασµών τους οποίους τηρούν καταθέτες της Συνεταιριστικής στη Συνεταιριστική) θεωρούνται ότι αναγράφουν ως πληρώτρια τράπεζα την ΕΤΕ, µε όλες τις σχετικές συνέπειες και σύρονται επί των παραπάνω λογαριασµών». 4 ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ τόκων έως την ανάκληση της άδειας, όπως και η υποχρέωση απόδοσης των φόρων για τους δεδουλευµένους τόκους. Οι µεταβιβαζόµενες απαιτήσεις αυτές καθίστανται αµέσως απαιτητές ανεξάρτητα από τη συµφωνηµένη στις οικείες συµβάσεις προθεσµία. ∆εν µεταβιβάζονται απαιτήσεις για οφειλόµενους µετά την ανάκληση της άδειας τόκους». Η αξία των µεταβιβαζόµενων συµβατικών σχέσεων4 εκτιµήθηκε προσωρινώς ότι ανέρχεται σε ποσό διακοσίων δώδεκα εκατοµµυρίων είκοσι πέντε χιλιάδων ογδόντα εννέα ευρώ (€ 212.025.089)
- Κατά το άρθρο 4 της Σύµβασης, η ΑΧΑΪΚΗ οφείλει να παραδώσει στην ΕΤΕ, χωρίς χρονική καθυστέρηση, κάθε αναγκαίο, σύµφωνα µε την οικεία τραπεζική πρακτική, για την περιγραφή και εξατοµίκευση των µεταβιβαζόµενων κατά τα προηγούµενα άρθρα στοιχείο, σε ηλεκτρονική και έγχαρτη µορφή. Σύµφωνα µε το άρθρο 5 «το οφειλόµενο από την ΕΤΕ αντάλλαγµα για τη µεταβίβαση των παραπάνω περιουσιακών στοιχείων ανέρχεται σε ποσοστό 4,2% επί του κεφαλαίου µόνο των µεταφερόµενων καταθέσεων, που σήµερα εκτιµάται σε ποσό 212.025.089 ευρώ. Το ποσό αυτό καταβάλλεται στη Συνεταιριστική εντός […] από την υπογραφή της παρούσας». Επίσης, σύµφωνα µε το άρθρο 3 της Σύµβασης, η ΑΧΑΪΚΗ υποχρεούνταν να παραδώσει στην ΕΤΕ στοιχεία για δικαιώµατα, δεσµεύσεις παντός είδους, συµπεριλαµβανοµένων δεσµεύσεων καταθέσεων υπέρ του ∆ηµοσίου κατά το άρθρο 14 ν. 2523/1997, και κάθε είδους βάρη που υφίστανται επί των µεταβιβαζόµενων κατά τα προηγούµενα άρθρα στοιχείων, βάσει δικαιοπραξίας, δικαστικής απόφασης ή πράξης διοικητικής αρχής. Σύµφωνα µε τη Σύµβαση, η µεταβίβαση των παραπάνω περιουσιακών στοιχείων δεν θίγει τα δικαιώµατα, δεσµεύσεις και κάθε είδους βάρη που υφίστανται επ' αυτών
- Τέλος, στο τελευταίο άρθρο
(6)της σύµβασης αναφέρεται ότι τα µέρη υπέγραψαν τη Σύµβαση έπειτα από τη λήψη παρέκκλισης κατά το άρθρο 9 παρ. 3 ν. 3959/2011 και ότι «η παρούσα σύµβαση θα γνωστοποιηθεί αµελλητί στην Επιτροπή Ανταγωνισµού κατά τα άρθρα 6 και 9 του άνω νόµου, και τελεί υπό τους όρους του. Σε κάθε περίπτωση, θα επέλθουν οι συνέπειες που θα προβλέπονται στη σχετική απόφαση της Επιτροπής Ανταγωνισµού και τα συµβαλλόµενα µέρη θα συνεργαστούν για την εκπλήρωση των σχετικών υποχρεώσεών τους». Η ΕΤΕ, κατόπιν σχετικού ερωτήµατος της Γ∆Α, δήλωσε ότι «δεν προτίθεται να προβεί στο εγγύς µέλλον σε αγορά λοιπών περιουσιακών στοιχείων [καταστήµατα, εξοπλισµό, χαρτοφυλάκιο δανείων κλπ.] της υπό εκκαθάριση ΑΧΑΪΚΗ». 4 Βλ. απόφαση υπ’ αριθµ. 1/3/23.03.2012 της Επιτροπής Μέτρων Εξυγίανσης (ΕΜΕ) της ΤτΕ και άρθρο 1 της Σύµβασης. 5 […]. 6 Επίσης, τυχόν αξιώσεις των δικαιούχων των µεταβιβαζόµενων απαιτήσεων κατά της ΑΧΑΪΚΗ διατηρούνται στο µέτρο που δεν ικανοποιούνται από τη µεταβίβαση των παραπάνω περιουσιακών στοιχείων. Εφόσον οι µεταβιβαζόµενες Καταθέσεις υπόκεινται σε συντηρητική, αναγκαστική ή άλλου είδους κατάσχεση ή δέσµευση υπέρ του Ελληνικού ∆ηµοσίου ή άλλων προσώπων, οι ανωτέρω Καταθέσεις θα µεταβιβασθούν στην ΕΊΈ µε πλήρη διατήρηση κατά το ισόποσο της ως άνω κατάσχεσης ή δέσµευσης, προκειµένου να καταστεί δυνατή η άσκηση των αντίστοιχων δικαιωµάτων των προσώπων που επέβαλαν την κατάσχεση. Βλ. άρθρο 3 της Σύµβασης Μεταβίβασης. 5 ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Β.
- Ιστορικό Συµφωνίας ∆υνάµει της Απόφασης της Επιτροπής Πιστωτικών και Ασφαλιστικών Θεµάτων της ΤτΕ που ελήφθη κατά την υπ’ αρ. 34/18.3.2012 Συνεδρίασή της7, ανακλήθηκε η άδεια για την ίδρυση και λειτουργία της ΑΧΑΪΚΗ λόγω ανεπάρκειας ιδίων κεφαλαίων και έλλειψης ρευστότητας, τα οποία είχαν ως αποτέλεσµα την εκτιµώµενη αδυναµία του πιστωτικού ιδρύµατος να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις του, έναντι ιδίως των καταθετών του. Αναλυτικότερα, η ΤτΕ, απαντώντας σε σχετικό ερώτηµα της Γ∆Α, ανέφερε ότι «η απόφαση για την ανάκληση της άδειας ίδρυσης και λειτουργίας του πιστωτικού ιδρύµατος και η θέση αυτού σε εκκαθάριση λήφθηκε επειδή: α) το ανωτέρω πιστωτικό ίδρυµα αδυνατούσε να αυξήσει τα κεφάλαια του8, δεδοµένου ότι προς εκπλήρωση των υποχρεώσεων του εκ του άρθρου 27 του ν.3601/2007 θα έπρεπε να έχει ίδια κεφάλαια σε ύψος οκτώ εκατοµµυρίων εξήντα τεσσάρων χιλιάδων ευρώ (€8.064.000), λαµβανοµένης υπόψη της ανεπάρκειας των προβλέψεων για επισφαλείς απαιτήσεις, ενόψει όµως 1) των ανυπέρβλητων προβληµάτων εξαιτίας των υψηλών ποσοστών µη εξυπηρετούµενων δανείων και 2) της επί µακρόν αδυναµίας εκ µέρους του να αναλάβει πρωτοβουλίες που θα αποκαθιστούσαν την βιωσιµότητα αυτού, προέκυπτε αδυναµία αύξησης των ιδίων κεφαλαίων του ώστε να αρθεί η ανεπάρκεια τους. Συνεπώς συνέτρεξε αιτία εφαρµογής της περίπτωσης ίν του στοιχείου α της παραγράφου 1 του άρθρου 8 του ν.3601/2007 και β) εξαιτίας της ως άνω ανεπάρκειας των ιδίων κεφαλαίων του αλλά και λόγω αφενός της έλλειψης επαρκούς ενεχύρου η οποία καθιστούσε ανέφικτη την οποιαδήποτε έκτακτη παροχή ρευστότητας και αφετέρου της οφειλόµενης στις συνθήκες της αγοράς έλλειψης ρευστότητας, το ανωτέρω πιστωτικό ίδρυµα δεν ήταν σε θέση να εκπληρώσει 7 ΦΕΚ Β΄ 790/19.3.
- Άρθρο 62 του ν. 3601/2007 όπως τροποποιήθηκε µε το άρθρο 1 του ν. 4021/2011:
- Η Τράπεζα της Ελλάδος απαιτεί από τα πιστωτικά ιδρύµατα που δεν συµµορφώνονται ή για τα οποία υπάρχουν ισχυρές ενδείξεις µη συµµόρφωσης τους προς τις απαιτήσεις του νόµου και των σχετικών αποφάσεων της να προβαίνουν έγκαιρα στις απαραίτητες ενέργειες ή να λαµβάνουν τα κατάλληλα διορθωτικά µέτρα προκειµένου να αντιµετωπιστούν τυχόν ελλείψεις ή αδυναµίες.
- Για το Σκοπό της παραγράφου 1 του παρόντος άρθρου, η Τράπεζα της Ελλάδος δύναται να απαιτεί από τα πιστωτικά ιδρύµατα που έχουν λάβει από αυτή, σύµφωνα µε τον παρόντα νόµο, άδεια λειτουργίας στην Ελλάδα και τα ακόλουθα: α) Την τήρηση ιδίων κεφαλαίων καθ` υπέρβαση του ελαχίστου ύψους που ορίζεται µε τις εκάστοτε γενικής εφαρµογής σχετικές αποφάσεις της περί κεφαλαιακής επάρκειας…
- Η Τράπεζα της Ελλάδος επιβάλλει ειδικές κεφαλαιακές απαιτήσεις, καθ` υπέρβαση του ελαχίστου ορίου που καθορίζεται µε τις, γενικής ισχύος περί κεφαλαιακής επάρκειας αποφάσεις της, κατά τις διατάξεις του άρθρου 27 του παρόντος νόµου, στα πιστωτικά ιδρύµατα που δεν πληρούν τις υποχρεώσεις που απορρέουν από την εφαρµογή των άρθρων 26 και 28 και των αποφάσεων της Τράπεζας της Ελλάδος περί µεγάλων χρηµατοδοτικών ανοιγµάτων ή στα πιστωτικά ιδρύµατα για τα οποία κατέληξε σε αρνητικές διαπιστώσεις στο πλαίσιο της αξιολόγησης που διενήργησε µε βάση τα προβλεπόµενα στην παράγραφο 5 του άρθρου 25, εφόσον κρίνει σε αµφότερες τις περιπτώσεις, ότι η εφαρµογή άλλων µέτρων δεν θα αποφέρει ικανοποιητικά αποτελέσµατα εντός εύλογου χρονικού διαστήµατος.
- Για τον καθορισµό του κατάλληλου επιπέδου ιδίων κεφαλαίων, στο πλαίσιο της εξέτασης και της εποπτικής αξιολόγησης που διενεργείται σύµφωνα µε το εδάφιο α΄ της παραγράφου 5 του άρθρου 25, η Τράπεζα της Ελλάδος αξιολογεί κατά πόσον, για την κάλυψη των κινδύνων τους οποίους ένα πιστωτικό ίδρυµα έχει αναλάβει ή ενδέχεται να αναλάβει, απαιτείται η τήρηση ιδίων κεφαλαίων υψηλότερων του ελάχιστου ύψους, που ορίζεται µε τις εκάστοτε γενικής ισχύος αποφάσεις περί κεφαλαιακής επάρκειας». 8 6 ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ τις υποχρεώσεις του, ιδίως έναντι των καταθετών του, οπότε συνέτρεξε επίσης αιτία εφαρµογής του στοιχείου γ της παραγράφου 1 του άρθρου 68 του ν.3601/2007». Ως εκ τούτου, η αρµόδια ως άνω Επιτροπή της ΤτΕ έθεσε την ΑΧΑΪΚΗ σε καθεστώς ειδικής εκκαθάρισης, ορίζοντας παράλληλα ειδικό εκκαθαριστή, σύµφωνα µε τα οριζόµενα στο άρθρο 68 του ν. 3601/
- Σύµφωνα µε την ως άνω απόφαση, η ΑΧΑΪΚΗ «επιτρέπεται να διενεργεί µόνο τις πράξεις που υπηρετούν τον σκοπό της εκκαθαρίσεως», ενώ «ειδικώς απαγορεύεται η άσκηση όλων των δραστηριοτήτων της παραγράφου 1 του άρθρου 11 του ν. 3601/2007». Οι καταθέτες δεν ηδύναντο συνεπώς πλέον να κινούν τους τραπεζικούς λογαριασµούς που τηρούσαν στην ΑΧΑΪΚΗ. Παράλληλα, προκειµένου να προστατευθούν οι καταθέτες της ΑΧΑΪΚΗ, η ΤτΕ κίνησε διαδικασία µεταβίβασης όλων των συµβατικών σχέσεων από συµβάσεις ανοίγµατος τραπεζικού λογαριασµού ταµιευτηρίου, όψεως, τρεχούµενου, προθεσµιακού και άλλου, συναφείς µε αυτούς λογαριασµούς, που καταρτίστηκαν µεταξύ της ΑΧΑΪΚΗ και τρίτων, σε έτερο πιστωτικό ίδρυµα, δυνάµει της σχετικής δυνατότητας που της παρέχει η διάταξη της παρ. 1 του άρ. 63∆ του ν. 3601/
- Η ακριβής διαδικασία µεταβίβασης περιγράφεται στην παρ. 3 του ίδιου άρθρου, σύµφωνα µε το οποίο η ΤτΕ «καλεί πιστωτικά ιδρύµατα ή άλλα πρόσωπα, που κατά την κρίση της και σύµφωνα µε τις διαθέσιµες σε αυτήν κατά το χρόνο αυτό πληροφορίες είναι κατάλληλα για την κτήση των υπό µεταβίβαση περιουσιακών στοιχείων, σε άτυπη και εµπιστευτική διαδικασία υποβολής προσφορών για την απόκτηση των προς µεταβίβαση περιουσιακών στοιχείων. Αυτή η εκτίµηση καταλληλότητας λαµβάνει χώρα ενόψει των σκοπών του µέτρου εξυγίανσης του άρθρου 63∆ ν. 3601/2007, οι οποίοι εκτίθενται στο άρθρο 63Β παρ. 1 του ίδιου νόµου. Στην εκτίµηση καταλληλότητας λαµβάνεται έτσι ιδίως υπόψη η ανάγκη διασφάλισης της εµπιστοσύνης του κοινού στο χρηµατοπιστωτικό σύστηµα, η οποία επιτυγχάνεται κατεξοχήν µε την οµαλή συνέχιση 9 Άρθρο 68 του ν. 3601/2007: «α) Πιστωτικό ίδρυµα δεν δύναται να κηρυχθεί σε πτώχευση ούτε είναι δυνατόν να ανοίξει επ΄ αυτού προπτωχευτική διαδικασία εξυγίανσης. β) Στην περίπτωση που ανακαλείται η άδεια λειτουργίας πιστωτικού ιδρύµατος σύµφωνα µε το άρθρο 8, αυτό τίθεται υποχρεωτικώς υπό ειδική εκκαθάριση µε απόφαση της Τράπεζας της Ελλάδος. γ) Κατά τη διάρκεια της εκκαθάρισης, τη διοίκηση του πιστωτικού ιδρύµατος αναλαµβάνει ο οριζόµενος από την Τράπεζα της Ελλάδος ειδικός εκκαθαριστής. δ) Ο ειδικός εκκαθαριστής υπόκειται στον έλεγχο και την εποπτεία της Τράπεζας της Ελλάδος, η οποία δύναται να τον αντικαθιστά κατά πάντα χρόνο. ε) Από την κοινοποίηση στο πιστωτικό ίδρυµα της απόφασης περί ειδικής εκκαθάρισης, το πιστωτικό ίδρυµα απαγορεύεται να δέχεται καταθέσεις. Η Τράπεζα της Ελλάδος δύναται να περιορίζει και άλλες εργασίες του υπό ειδική εκκαθάριση πιστωτικού ιδρύµατος. στ) Με απόφαση της Τράπεζας της Ελλάδος δύναται, µέχρι την ολοκλήρωση των εργασιών εκκαθάρισης και χάριν προστασίας της χρηµατοοικονοµικής σταθερότητας και ενίσχυσης της εµπιστοσύνης του κοινού στο εγχώριο χρηµατοπιστωτικό σύστηµα, να υποχρεωθεί ο ειδικός εκκαθαριστής στη µεταβίβαση περιουσιακών στοιχείων του υπό ειδική εκκαθάριση πιστωτικού ιδρύµατος σε άλλο πιστωτικό ίδρυµα ή σε Μεταβατικό πιστωτικό ίδρυµα κατά το άρθρο 63Ε. Στην περίπτωση αυτή, οι διατάξεις του άρθρου 63∆ εφαρµόζονται ανάλογα». 10 Σύµφωνα µε το εν λόγω άρθρο, η Τράπεζα της Ελλάδος δύναται µε απόφασή της να υποχρεώσει πιστωτικό ίδρυµα στη µεταβίβαση περιουσιακών στοιχείων του προς άλλο πιστωτικό ίδρυµα ή προς άλλο πρόσωπο. Τα προς µεταβίβαση περιουσιακά στοιχεία προσδιορίζονται στην προαναφερόµενη απόφαση και µπορούν να είναι δικαιώµατα, απαιτήσεις, υποχρεώσεις ή και συµβατικές σχέσεις. Σύµφωνα µε την από 11.05.2012 απάντηση της ΤτΕ στη Γ∆Α, […] 7 ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ των βασικών τραπεζικών εργασιών». Σε εκτέλεση της διάταξης αυτής, η ΤτΕ κάλεσε σε υποβολή προσφορών πέντε πιστωτικά ιδρύµατα, τα οποία έκρινε κατάλληλα για την κτήση των υπό µεταβίβαση περιουσιακών στοιχείων. Αφού εξέτασε τις προσφορές των τεσσάρων πιστωτικών ιδρυµάτων που ανταποκρίθηκαν, η Επιτροπή Μέτρων Εξυγίανσης της ΤτΕ (ΕΜΕ/ΤΕ) κατακύρωσε, µε την απόφασή της κατά τη συνεδρίαση 1/23.3.2012 (θέµατα 1-3), τα υπό µεταβίβαση περιουσιακά στοιχεία στην ΕΤΕ, αναφέροντας11 ότι το εν λόγω πιστωτικό ίδρυµα (ΕΤΕ) «υπέβαλε την πιο συµφέρουσα πρόταση για την απόκτηση τους, καθώς η εν λόγω προσφορά καθορίζει το υψηλότερο αντάλλαγµα ως ποσοστό επί του µεταφερόµενου κεφαλαίου, ήτοι 4,2% επί του κεφαλαίου των µεταφερόµενων καταθέσεων, που σήµερα εκτιµάται σε ποσό ευρώ 212.025.089, δηλαδή ευρώ 8.905.054, και έτσι ελαχιστοποιεί το κόστος εξυγίανσης του πιστωτικού ιδρύµατος, σύµφωνα και µε το δεύτερο εδάφιο της παραγράφου 1 του άρθρου 63Β του ν. 3601/
- Επιπλέον, κρίνεται ότι η προσφορά αυτή διασφαλίζει την ταχεία και αποτελεσµατική αποκατάσταση των συναλλαγών των καταθετών». Σε εφαρµογή των ως άνω αποφάσεων, η ΤτΕ υποχρέωσε τον ειδικό εκκαθαριστή της ΑΧΑΪΚΗ να µεταβιβάσει παραχρήµα τις απαιτήσεις των δικαιούχων των λογαριασµών12 για καταβολή κεφαλαίου και τόκων σύµφωνα µε τους όρους των οικείων συµβάσεων, όπως επίσης και την υποχρέωση απόδοσης των φόρων υπέρ αυτών για τους δεδουλευµένους τόκους. Επίσης, σύµφωνα µε την ΤτΕ, εντολές πληρωµής, πιστωτικές ή χρεωστικές, µε αναφορά σε κάποιον από τους παραπάνω λογαριασµούς που είχαν δοθεί αλλά δεν είχαν εκτελεστεί έως την ανάκληση της άδειας εκτελούνται πλέον από την ΕΤΕ. Επιταγές που ανέφεραν ως πληρώτρια τράπεζα την ΑΧΑΪΚΗ θεωρείται ότι αναγράφουν ως πληρώτρια τράπεζα την ΕΤΕ, µε όλες τις σχετικές συνέπειες, και σύρονται επί των παραπάνω λογαριασµών. Όσον αφορά, ιδίως, τις προθεσµιακές καταθέσεις, οι ως άνω αποφάσεις προβλέπουν ότι ο ειδικός εκκαθαριστής υποχρεώνεται να µεταβιβάσει στην ΕΤΕ τις απαιτήσεις τρίτων για καταβολή κεφαλαίου και δεδουλευµένων τόκων έως την ανάκληση της άδειας της ΑΧΑΪΚΗ, όπως και την υποχρέωση απόδοσης των φόρων για τους δεδουλευµένους τόκους, ενώ οι µεταβιβαζόµενες απαιτήσεις καθίστανται άµεσα απαιτητές ανεξάρτητα από τη συµφωνηµένη στις οικείες συµβάσεις προθεσµία. Επίσης διευκρινίζεται ότι δεν µεταβιβάζονται απαιτήσεις για οφειλόµενους τόκους µετά την ανάκληση της αδείας (πέραν της 19/03/2012). Πέραν των συµβατικών σχέσεων πελατείας, µεταβιβάσθηκε στην ΕΤΕ και η λογιστική αξία των ως άνω καταθέσεων. Ωστόσο, δεδοµένης της διαπιστωµένης αδυναµίας της ΑΧΑΪΚΗ να µεταβιβάσει στην ΕΤΕ τα 212.025.08913 ευρώ που αντιστοιχούσαν στις µεταβιβασθείσες καταθέσεις, το µεταβιβαζόµενο στοιχείο παθητικού (καταθέσεις) καταβλήθηκε στην ΕΤΕ από το Ταµείο Χρηµατοπιστωτικής Σταθερότητας (εφεξής ΤΧΣ), κατά τα οριζόµενα στην παρ. 13 του άρ. 63∆ ως 11 12 13 Συνεδρίαση EME ΤτΕ 1/23.3.2012, Θέµα
- […]. […] 8 ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ισχύει
- Ύστερα από σχετικό ερώτηµα της Γ∆Α προς την ΕΤΕ, η ΕΤΕ προσκόµισε […]. Β.
- Μετά την ολοκλήρωση της µεταβίβασης Μετά το πέρας της σχετικής µηχανογραφικής διαδικασίας της µεταβίβασης των καταθέσεων από την ΑΧΑΪΚΗ στην ΕΤΕ, η ΕΤΕ, µε ανακοίνωση προς το κοινό15, δήλωσε πως ολοκληρώθηκε η µεταφορά σε αυτήν των ηλεκτρονικών αρχείων των καταθέσεων των πελατών της ΑΧΑΪΚΗ και πως από τη ∆ευτέρα 2/4/2012, ξεκινούσε η εξυπηρέτησή τους από το ∆ίκτυο των Καταστηµάτων της ΕΤΕ. Ως προς τους καταθέτες λογαριασµών πρώτης ζήτησης (ταµιευτηρίου, τρεχούµενοι, όψεως), η ΕΤΕ ενηµέρωσε ότι για την άµεση και απρόσκοπτη εξυπηρέτησή τους έχουν ανοιχθεί νέοι λογαριασµοί, σε αντιστοίχιση µε τους λογαριασµούς που τηρούσαν στην Αχαϊκή Συνεταιριστική Τράπεζα (ήτοι ίδιας µορφής και σε ίδιο νόµισµα). Στους νέους λογαριασµούς µεταφέρθηκαν τα υπόλοιπα καταθέσεων όπως αυτά είχαν διαµορφωθεί κατά την τελευταία εργάσιµη ηµέρα λειτουργίας της εν λόγω Συνεταιριστικής Τράπεζας (19/03/2012). Το υπόλοιπο των προθεσµιακών λογαριασµών (τόσο το κεφάλαιο όσο και οι δεδουλευµένοι τόκοι έως την ανάκληση της αδείας της ΑΧΑΪΚΗ) µεταφέρθηκε σε λογαριασµούς πρώτης ζήτησης, ανάλογα µε την κατηγορία του δικαιούχου (φυσικά/νοµικά πρόσωπα). Επήλθε έτσι συµµόρφωση µε τις σχετικές αποφάσεις της ΤτΕ, οι οποίες αναφέρουν ότι οι απαιτήσεις που απορρέουν από προθεσµιακές καταθέσεις «καθίστανται άµεσα απαιτητές ανεξάρτητα από τη συµφωνηµένη στις οικείες συµβάσεις προθεσµία». Απαντώντας σε σχετικό ερώτηµα της Γ∆Α, η ΕΤΕ αναφέρει ότι οι δικαιούχοι διατηρούν το δικαίωµα «να αναλάβουν τα εν λόγω ποσά άµεσα από την Τράπεζα ή να συνάψουν εκ νέου µε την Τράπεζα νέα σύµβαση προθεσµιακής κατάθεσης». Β.
- Λόγοι πραγµατοποίησης της γνωστοποιηθείσας πράξης Κατά την ΕΤΕ, η εν λόγω συγκέντρωση αφορά κυρίως στην προστασία των καταθετών της ΑΧΑΪΚΗ και του τραπεζικού συστήµατος εν γένει
- Η 14 Σύµφωνα µε την απόφαση υπ’ αριθµ. 1/3/23.03.2012 της Επιτροπής Μέτρων Εξυγίανσης της ΤτΕ: «Βάσει της παραγράφου 13 του άρθρου 63∆ του ν. 3601/2007 και της παραγράφου 12 του άρθρου 16Β του ν. 3864/2010, µε την παρούσα απόφαση γεννάται υποχρέωση του Ταµείου Χρηµατοπιστωτικής Σταθερότητας προς καταβολή στο πιστωτικό ίδρυµα µε την επωνυµία «ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑ∆ΟΣ Α.Ε.» του ως άνω ποσού της διαφοράς, το δε Ταµείο Χρηµατοπιστωτικής Σταθερότητας αποκτά αξίωση κατά του υπό ειδική εκκαθάριση πιστωτικού ιδρύµατος προς απόδοση του καταβληθέντος ποσού». 15 Στις 2/4/2012, αναρτηµένη στο διαδικτυακό της τόπο www.nbg.gr. 16 Σύµφωνα µε την ΕΤΕ (ιδίως έγγραφο γνωστοποίησης), ήταν προς το συµφέρον των καταθετών να µεταβιβαστούν τα εν λόγω στοιχεία σε µία τράπεζα του κύρους και του µεγέθους δικτύου και φάσµατος παρεχοµένων υπηρεσιών όπως της ΕΤΕ, που θα µπορεί να διασφαλίσει τη µείωση του κινδύνου απώλειας του κεφαλαίου των καταθέσεων αυτών. Περαιτέρω, η εξασφάλιση της βιωσιµότητας των καταθέσεων και η ενίσχυση της εµπιστοσύνης των καταθετών στο παρόν χρηµατοοικονοµικό περιβάλλον (που επιτυγχάνεται µέσω της γνωστοποιηθείσας πράξης) αποτελεί 9 ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ γνωστοποιηθείσα πράξη δεν αποφέρει αξιόλογα οικονοµικά οφέλη στην ίδια, αν και ως πλεονεκτήµατα της ολοκλήρωσής της αναφέρονται η παροχή άµεσης ρευστότητας από το ΤΧΣ, και η ανάδειξη του συστηµικού ρόλου της ΕΤΕ στην Ελληνική οικονοµία που απορρέει από την ταχύτητα ενσωµάτωσης των µεταφερόµενων καταθέσεων στη λειτουργική διαχείριση, µε αποτέλεσµα την άµεση εξυπηρέτηση των πρώην πελατών της ΑΧΑΪΚΗ
- Β.
- Αλληλογραφία - Έλεγχος Πληρότητας Φακέλου Η γνωστοποιούσα προσκόµισε αντίτυπο του φύλλου της ηµερήσιας οικονοµικής εφηµερίδας πανελλαδικής κυκλοφορίας «ΕΞΠΡΕΣ» της 27.4.2012, στο οποίο δηµοσίευσε την υπό κρίση πράξη κατά τα προβλεπόµενα στο άρθρο 6 παρ. 6 ν. 3959/
- Τη δε γνωστοποίηση συνόδευε το προβλεπόµενο στο άρθρο 45 παρ. 1 ν. 3959/2012 γραµµάτιο καταβολής παραβόλου 1.100 Ευρώ. Η υποβολή της εν λόγω γνωστοποίησης πραγµατοποιήθηκε στις 23.4.2012 (αρ. πρωτ. 3735). Μετά την εξέταση του υποβληθέντος φακέλου, η Υπηρεσία έκρινε ότι υπάρχουν ελλείψεις και ασάφειες στη συµπλήρωση του εντύπου γνωστοποίησης και στα προσκοµισθέντα στοιχεία, οι οποίες τελικά συµπληρώθηκαν (µετά την αποστολή από τη Γ∆Α σειράς ερωτηµατολογίων) µε την υπ’ αριθ. πρωτ. 4557/21.5.2012 επιστολή της γνωστοποιούσας. Τέλος, σηµειώνεται ότι, κατά δήλωση της Εθνικής Τράπεζας: (α) η υπό κρίση πράξη δεν είναι κοινοτικών διαστάσεων18 και γι’ αυτό δεν γνωστοποιήθηκε στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, και (β) δεν απαιτείται γνωστοποίησή της σε Αρχές Ανταγωνισµού άλλων κρατών µελών. Β.
- Άλλες σχετικές συµφωνίες ∆ιαδικασία µεταβίβασης των συµβατικών σχέσεων από συµβάσεις καταθέσεων έλαβε χώρα ταυτόχρονα για τις καταθέσεις των Συνεταιριστικής Τράπεζας Λαµίας Συν.Π.Ε. απαραίτητη προϋπόθεση για τη στήριξη του ελληνικού τραπεζικού συστήµατος και την αποτροπή συστηµικού κινδύνου. 17 Βλ. την από 11.05.2012 επιστολή ΕΤΕ Παροχής Στοιχείων, σύµφωνα µε την οποία «Οι οικονοµικοί λόγοι που δικαιολογούν την πραγµατοποίηση της συγκέντρωσης είναι: (α) εµπέδωση του κλίµατος εµπιστοσύνης των καταθετών προς το τραπεζικό σύστηµα µετά την υπαγωγή της ΑΧΑΪΚΗΣ στα µέτρα εξυγίανσης που προβλέπει ο ν. 3601/2007 όπως ισχύει. Σηµειώνεται ότι η ενίσχυση της εµπιστοσύνης των καταθετών στη διάρκεια και συνέπεια του τραπεζικού συστήµατος αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο της συστηµικής ευστάθειας της Ελληνικής οικονοµίας, ιδιαίτερα όταν αφορά γεωγραφικές περιοχές της χώρας, εκτός Αθηνών, η οικονοµία των οποίων πλήττεται. (β) παροχή άµεσης ρευστότητας στην Τράπεζα ως ανάδοχη τράπεζα από το ΤΧΣ, προκειµένου να εξασφαλιστεί η αδιάλειπτη εξυπηρέτηση των πελατών, οι καταθέσεις των οποίων µεταφέρθηκαν από το υπό εξυγίανση πιστωτικό ίδρυµα στην Τράπεζα, (γ) ανάδειξη του συστηµικού ρόλου της Τράπεζας στην Ελληνική οικονοµία που απορρέει από την ταχύτητα ενσωµάτωσης των µεταφερθέντων καταθέσεων στη λειτουργική διαχείριση, µε αποτέλεσµα την άµεση εξυπηρέτηση των πρώην πελατών της ΑΧΑΪΚΗΣ». 18 Κατά την έννοια του άρθρου 1 του Κοινοτικού Κανονισµού Συγκεντρώσεων 139/2004 του Συµβουλίου της 20ης Ιανουαρίου 2004, για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων µεταξύ επιχειρήσεων. 10 ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ και Συνεταιριστικής Τράπεζας Λέσβου-Λήµνου Συν.Π.Ε., δυνάµει όµοιων αποφάσεων και ενεργειών της ΤτΕ (επιτροπής πιστωτικών και ασφαλιστικών θεµάτων) που ελήφθησαν κατά τη συνεδρίαση της 18.3.
- Το γεγονός αυτό δεν ασκεί επίδραση στην παρούσα υπόθεση. Η αλληλεξάρτηση δύο ή περισσοτέρων πράξεων συγκέντρωσης (προκειµένου να θεωρηθούν ως µία πράξη συγκέντρωσης) σηµαίνει ότι καµία από τις πράξεις αυτές δεν θα λάµβανε χώρα δίχως τις άλλες, και ότι κατά συνέπεια αποτελούν µια ενιαία πράξη
- Αυτή η αλληλεξάρτηση αποδεικνύεται συνήθως εάν οι σχετικές πράξεις συνδέονται de jure, δηλαδή οι ίδιες οι συµφωνίες συνδέονται µε αµοιβαίους όρους, ή de facto, εξαιτίας των ειδικών περιστάσεων. Για το λόγο αυτό, αξιολογείται από οικονοµική άποψη κατά πόσον καθεµία από τις πράξεις εξαρτάται κατ’ ανάγκη από τη σύναψη των άλλων. Περαιτέρω ενδείξεις της αλληλεξάρτησης περισσοτέρων πράξεων µπορεί να είναι οι δηλώσεις των ίδιων των µερών ή η ταυτόχρονη σύναψη των σχετικών συµφωνιών
- Εν προκειµένω, τέτοια αλληλεξάρτηση δεν τεκµηριώθηκε, καθώς από την υπό κρίση σύµβαση και τα στοιχεία που τέθηκαν υπόψη δεν διαπιστώνεται µε βάση τα προεκτεθέντα κριτήρια ούτε νοµική (π.χ. υπό την αίρεση εκπλήρωσης των λοιπών συµβάσεων) ούτε οικονοµική αλληλεξάρτηση, παρά την ταυτόχρονη πραγµατοποίηση των πράξεων. Βάσει των ανωτέρω στοιχείων συνάγεται ότι καθεµία από τις ως άνω πράξεις θα ελάµβανε χώρα και µεµονωµένα, ανεξαρτήτως από την πραγµατοποίηση των υπολοίπων. 19 Βλ. κωδικοποιηµένη ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για θέµατα δικαιοδοσίας, βάσει του κανονισµού ΕΚ αριθµ. 139/2004, για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων µεταξύ επιχειρήσεων (2008/C 95/01), παρ. 36 επ. 20 Ibid., παρ.
- 11 ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Γ. ΤΑ ΜΕΡΗ Γ.
- Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος Η ΕΤΕ, µε έδρα την Αθήνα (Αιόλου 86), ιδρύθηκε το 1841, εισήχθη στο Χρηµατιστήριο Αξιών Αθηνών το 1880, και από τον Οκτώβριο του 1999 η µετοχή της αποτελεί αντικείµενο διαπραγµάτευσης στο Χρηµατιστήριο της Νέας Υόρκης. Σήµερα είναι η µεγαλύτερη ελληνική εµπορική τράπεζα, διαθέτει πάνω από 570 καταστήµατα στην ελληνική επικράτεια και το ενεργητικό της υπερβαίνει τα 106 δις ευρώ. Γ.1.
- Καταστατικός Σκοπός και Αντικείµενο Εργασιών Σύµφωνα µε το άρθρο 3 του καταστατικού της ΕΤΕ ο σκοπός της περιλαµβάνει, µεταξύ άλλων, τα εξής: «
- Η Τράπεζα ενεργεί στην Ελλάδα και στο εξωτερικό όλες τις τραπεζικές, επενδυτικές και γενικότερα χρηµατοπιστωτικές εργασίες που επιτρέπονται σε πιστωτικά ιδρύµατα από την ισχύουσα, κάθε φορά ελληνική, κοινοτική, και αλλοδαπή νοµοθεσία. Στο µέτρο που επιτρέπεται από το ισχύον εκάστοτε δίκαιο, τις ως άνω εργασίες η Τράπεζα µπορεί να ενεργεί και για λογαριασµό τρίτων ή σε συνεργασία ή σε κοινοπραξία µε άλλα νοµικά η φυσικά πρόσωπα οποιασδήποτε ιθαγένειας.
- Αντικείµενο των εργασιών της Τράπεζας είναι ιδίως: α) η αποδοχή καταθέσεων ή άλλων επιστρεπτέων κεφαλαίων, β) η χορήγηση δανείων ή λοιπών πιστώσεων περιλαµβανοµένων και των πράξεων πρακτορείας επιχειρηµατικών απαιτήσεων. Η απόκτηση ή εκχώρηση απαιτήσεων, η λήψη δανείων, πιστώσεων ή εγγυήσεων και η έκδοση οµολογιακών δανείων κάθε είδους, γ) η χρηµατοδοτική µίσθωση (leasing), δ) οι πράξεις διενέργειας πληρωµών, περιλαµβανοµένης της µεταφοράς κεφαλαίων, ε) η έκδοση και διαχείριση µέσων πληρωµής (πιστωτικών και χρεωστικών καρτών, ταξιδιωτικών και τραπεζικών επιταγών), στ) οι εγγυήσεις και αναλήψεις υποχρεώσεων […]». Σήµερα, η ΕΤΕ αποτελεί τη µητρική εταιρία Οµίλου επιχειρήσεων που ενεργεί στην Ελλάδα και στο εξωτερικό21 τραπεζικές και χρηµατοπιστωτικές εργασίες, λειτουργώντας σύµφωνα µε το ελληνικό και ενωσιακό δίκαιο. Συγκεκριµένα, ο Όµιλος της ΕΤΕ δραστηριοποιείται, µεταξύ άλλων, στη λιανική και επιχειρηµατική τραπεζική, στη διαχείριση περιουσιακών στοιχείων, στη διαχείριση και εκµετάλλευση ακινήτων, καθώς και σε χρηµατιστηριακές, επενδυτικές και ασφαλιστικές υπηρεσίες
- 21 Ο Όµιλος δραστηριοποιείται στην Τουρκία, στο Ηνωµένο Βασίλειο, στη Νοτιανατολική Ευρώπη, στην Κύπρο, στη Μάλτα, στην Αίγυπτο και στη Νότια Αφρική. 22 Αναλυτικότερα, ο Όµιλος δραστηριοποιείται στους κλάδους: asset management και private banking, ασφαλιστικών εργασιών, διατραπεζικών συστηµάτων, διαχείρισης και λειτουργίας δικτύων ηλεκτρονικών συναλλαγών, διαχείρισης ευρωπαϊκών προγραµµάτων, επενδυτικής τραπεζικής επιχειρηµατικών συµµετοχών, επενδυτικών υπηρεσιών ακίνητης περιουσίας, ιδιοκτησίας/διαχείρισης λιµένων, κατασκευής και εµπορίας ιατρικών µηχανηµάτων, κτηµατοµεσιτικών δραστηριοτήτων (real 12 ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Β.1.
- ∆ιοικητικό Συµβούλιο Τα µέλη του ∆ιοικητικού Συµβουλίου (εφεξής και «∆Σ») της εταιρίας εκλέγονται από τη Γενική Συνέλευση (εφεξής και «ΓΣ») των µετόχων για περίοδο τριών ετών µε δυνατότητα επανεκλογής. Η σηµερινή σύνθεση του ∆Σ της ΕΤΕ, κατόπιν εκλογής τους από την έκτακτη ΓΣ των µετόχων της στις 14.1.2010, έχει ως εξής23: ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ Ι∆ΙΟΤΗΤΑ Βασίλειος Θ. Ράπανος Πρόεδρος του ∆ιοικητικού Συµβουλίου Απόστολος Σ. Ταµβακάκης Εκτελεστικό Μέλος - ∆ιευθύνων Σύµβουλος Ανθιµος Κ. Θωµόπουλος Εκτελεστικό Μέλος - Αναπληρωτής ∆ιευθύνων Σύµβουλος Αλέξανδρος Γ. Τουρκολιάς Εκτελεστικό Μέλος - Αναπληρωτής ∆ιευθύνων Σύµβουλος Λεωνίδας Θ. Θεόκλητος Εκτελεστικό Μέλος - Αναπληρωτής ∆ιευθύνων Σύµβουλος Ιωάννης Κ. Γιαννίδης Μη εκτελεστικό Μέλος Αβραάµ I. Τριανταφυλλίδης Ιωάννης Μη εκτελεστικό Μέλος Ιωάννης Παναγόπουλος Μη εκτελεστικό Μέλος Σεβασµιότατος Μητροπ. Ιωαννίνων Θεόκλητος Ανεξάρτητο µη εκτελεστικό µέλος Στέφανος Χ. Βαβαλίδης Ανεξάρτητο µη εκτελεστικό µέλος Γεώργιος Π. Ζανιάς Ανεξάρτητο µη εκτελεστικό µέλος Αλεξάνδρα Θ. Παπαλεξοπούλου Μπενοπούλου Ανεξάρτητο µη εκτελεστικό µέλος Πέτρος Κ. Σαµπατακάκης Ανεξάρτητο µη εκτελεστικό µέλος Μαρία Α. Φραγκίστα Ανεξάρτητο µη εκτελεστικό µέλος estate), κτηµατικών και ξενοδοχειακών υπηρεσιών, κατασκευών, παραγωγής δεικτών ακινήτων, πρακτορείας επιχειρηµατικών απαιτήσεων, πληροφορικής, παροχής υποστηρικτικών υπηρεσιών, παραγωγής τροφίµων, πωλήσεως προϊόντων λιανικής, συµµετοχών, χρηµατοδοτικών µισθώσεων. 23 Σηµειώνεται ότι ο κ. Α. Μακρίδης τοποθετήθηκε ως εκπρόσωπος του Ελληνικού ∆ηµοσίου στο ∆Σ της ΕΤΕ την 1.3.2009, σε εφαρµογή του Ν. 3723/2008 και κατόπιν της απόφασης της τράπεζας να συµµετέχει στο πρόγραµµα ενίσχυσης ρευστότητας της ελληνικής οικονοµίας. Επίσης στις 14.04.2011, ο κ. Σ.Ι. Θεοδωρόπουλος εξελέγη σε αντικατάσταση µέλους το οποίο απεβίωσε. Η θητεία του ως άνω ∆.Σ. λήγει το
- 13 ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Σπυρίδων I. Θεοδωρόπουλος Ανεξάρτητο µη εκτελεστικό µέλος Αλέξανδρος Ν. Μακρίδης Εκπρόσωπος Ελληνικού ∆ηµοσίου Β.1.
- Μετοχική Σύνθεση Το µετοχικό κεφάλαιο της Εθνικής Τράπεζας χαρακτηρίζεται από ευρεία διασπορά, καθώς κατανέµεται σε χιλιάδες µετόχους, θεσµικούς και ιδιώτες. Κανένας µέτοχος δεν έχει στην κατοχή του µετοχές που υπερβαίνουν το 5% του µετοχικού κεφαλαίου
- Από τη µετοχική σύνθεση, όπως αυτή διαµορφώθηκε στις 31.12.2011 προκύπτει ότι: • το 27,4% του µετοχικού κεφαλαίου ήταν κατανεµηµένο σε θεσµικούς και ιδιώτες επενδυτές του εξωτερικού, • το 46,8% του µετοχικού κεφαλαίου ήταν κατανεµηµένο σε θεσµικούς και ιδιώτες επενδυτές του εσωτερικού, • το 16,3% του µετοχικού κεφαλαίου διατηρούσαν ασφαλιστικά ταµεία και ΝΠ∆∆, ενώ • το λοιπό 9,1% διατηρούσαν λοιπές κατηγορίες µετόχων, όπως ιδιώτες µικροµέτοχοι, ιδρύµατα, κληροδοτήµατα κ.λπ. Β.1.
- Κύκλος Εργασιών Σύµφωνα µε τη γνωστοποιούσα, ο κύκλος εργασιών για τη χρήση 2011 της ΕΤΕ ανήλθε, στην Ελλάδα, σε 4,689 δις ευρώ, ενώ ο παγκόσµιος κύκλος εργασιών του Οµίλου της ΕΤΕ ανήλθε, κατά την ίδια περίοδο, σε 7,972 δις ευρώ. Γ.
- Αχαϊκή Συνεταιριστική Τράπεζα – Κλάδος Καταθετικών Προϊόντων Η ΑΧΑΪΚΗ ιδρύθηκε στην Πάτρα το 1993 ως Πιστωτικός Συνεταιρισµός, ενώ από το 1994 λειτουργούσε ως Συνεταιριστικό Πιστωτικό Ίδρυµα, υπό τις προϋποθέσεις του νόµου
- Η ΑΧΑΪΚΗ, ως Συνεταιριστικό Πιστωτικό Ίδρυµα, δραστηριοποιείτο 24 Βλ. Οικονοµικές Καταστάσεις της ΕΤΕ για το οικονοµικό έτος
- Η συνεταιριστική πίστη άρχισε ουσιαστικά να αναπτύσσεται την τελευταία 20ετία µε βάση το Ν. 2076/92, όπως τροποποιήθηκε από το ν. 3148/2003, µε τον οποίο ενσωµατώθηκαν στην Ελληνική Τραπεζική Νοµοθεσία οι διατάξεις της υπ' αριθµ. 2000/12/ΕΚ Οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συµβουλίου «σχετικά µε την ανάληψη και την άσκηση δραστηριότητας πιστωτικών ιδρυµάτων» (L 126/26.5.2000), και οι διατάξεις της υπ' αριθµ. 2000/46/ΕΚ Οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συµβουλίου «για την ανάληψη, άσκηση και προληπτική εποπτεία δραστηριότητας ιδρύµατος ηλεκτρονικού χρήµατος» (L 275/27.10.2000). Με βάση την ισχύουσα νοµοθεσία, τα Συνεταιριστικά Πιστωτικά Ιδρύµατα είναι Αστικοί Πιστωτικοί Συνεταιρισµοί Ν.1667/86 οι οποίοι αφού συγκεντρώσουν το ελάχιστο κεφάλαιο και εκπληρώσουν τις απαραίτητες προϋποθέσεις λαµβάνουν άδεια λειτουργίας και ως Πιστωτικά Ιδρύµατα από την ΤτΕ, ύστερα από αίτηµά τους, και διενεργούν όλες τις τραπεζικές εργασίες που αποτελούν αντικείµενο δραστηριότητας των Εµπορικών 25 14 ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ κατά τα ανωτέρω στο νοµό καταστατικής έδρας (Αχαΐα) και επίσης σε περιοχές όµορες του νοµού αυτού, σύµφωνα µε το νοµικό πλαίσιο που διέπει την λειτουργία της. Μέχρι την ανάκληση της άδειας, η Τράπεζα δραστηριοποιούνταν µέσω 13 καταστηµάτων της στους νοµούς Αχαΐας, Ηλείας, Αιτωλοακαρνανίας, Ζακύνθου και Κεφαλληνίας, ενώ, επιγραµµατικά, πλην των τραπεζικών υπηρεσιών, δραστηριοποιούνταν στον τοµέα των επενδυτικών, ασφαλιστικών και κτηµατοµεσιτικών υπηρεσιών
- Γ.2.
- Μετοχική Σύνθεση Στις 31.12.201027, το (ολοσχερώς καταβεβληµένο) Συνεταιριστικό Κεφάλαιο της Τράπεζας ανερχόταν σε 15.130.536,68 €, αποτελούµενο από 412.501 συνεταιριστικές µερίδες που κατείχαν 14.968 άτοµα
- Στις 31.12.2011, το (ολοσχερώς καταβεβληµένο) Συνεταιριστικό Κεφάλαιο της Τράπεζας ανερχόταν σε 15.075.186,56 €, αποτελούµενο από 410.992 συνεταιριστικές µερίδες
- Τραπεζών. Εφόσον µέλη του συνεταιρισµού κατοικούν εκτός του νοµού έδρας η των όµορων νοµών αυτής η Συνεταιριστική Τράπεζα µπορεί να δραστηριοποιείται µε την ίδρυση υποκαταστηµάτων και σε αυτούς τους νοµούς. Βασική προϋπόθεση για την παροχής άδειας λειτουργίας συνεταιριστικής τράπεζας είναι η συγκέντρωση ενός ελάχιστου συνεταιριστικού κεφαλαίου. Ο Νόµος διαφοροποιεί το ελάχιστο αρχικό κεφάλαιο ανάλογα µε την έκταση και τον πληθυσµό της περιφέρειας στην οποία δραστηριοποιούνται τα συνεταιριστικά πιστωτικά ιδρύµατα. Το απαιτούµενο ελάχιστο ύψος κεφαλαίου καθορίζεται ως εξής: α) 6 εκ. ευρώ για συνεταιρισµούς που δραστηριοποιούνται εντός της έδρας τους. β) 10 εκ. ευρώ για τους συνεταιρισµούς που δραστηριοποιούνται και σε όµορους νοµούς η στην διοικητική περιφέρεια της έδρας τους. γ) 18 εκ. ευρώ για συνεταιρισµούς που δραστηριοποιούνται στην περιφέρεια Αττικής, στον νοµό Θεσσαλονίκης ή σε όλη την επικράτεια. Οι Πιστωτικοί Συνεταιρισµοί που λαµβάνουν άδεια να λειτουργήσουν ως Πιστωτικό ίδρυµα δεν µεταβάλλουν τη νοµική προσωπικότητά τους και επιτρέπεται να χρησιµοποιούν στην επωνυµία τους τον όρο «Συνεταιριστική Τράπεζα». Οι Συνεταιριστικές Τράπεζες συναλλάσσονται µε τα µέλη τους, µε άλλα πιστωτικά ιδρύµατα, καθώς και µε το Ελληνικό ∆ηµόσιο. ∆ιενεργούν όλες τις τραπεζικές εργασίες εκτός του underwriting (ασφάλιση του επενδυτικού κινδύνου ενός τρίτου έναντι πληρωµής), κατόπιν έγκρισης της Τράπεζας της Ελλάδος και υπό τους ειδικότερους όρους και προϋποθέσεις που τυχόν θέτει κατά περίπτωση, µπορούν να συναλλάσσονται και µε µη µέλη τους µέχρι ποσού που σε καµία περίπτωση δεν θα υπερβαίνει ποσοστό 50% επί των χορηγήσεών τους ή των καταθέσεών τους. Με βάση την 246/14/28–6–2007 απόφασή της Επιτροπής Τραπεζικών και Πιστωτικών Θεµάτων δόθηκε η δυνατότητα στην Αχαϊκή Συνεταιριστική Τράπεζα να εξυπηρετεί µε τραπεζικά προϊόντα και υπηρεσίες και µη µέλη του Συνεταιρισµού. 26 Μέσω των θυγατρικών της, Αχαϊκή Συνεταιριστική Ανώνυµος Εταιρία Λήψης & ∆ιαβίβασης Χρηµατιστηριακών Εντολών, Αχαϊκή Ασφαλιστική Μονοπρόσωπη ΕΠΕ και Ακίνητα Πάτρας ΑΕ αντίστοιχα. 27 Οι Συνεταιριστικές τράπεζες υποχρεούνται στη δηµοσίευση ισολογισµού τέλους χρήσης µέσα σε 6 µήνες από τη λήξη της διαχειριστικής χρήσης, ήτοι, εν προκειµένω, την 30/06/2012, σύµφωνα µε τα άρθρα 5 και 9 του Ν. 1667/1986 «Αστικοί Συνεταιρισµοί και άλλες ∆ιατάξεις». Τα χρησιµοποιούµενα µεγέθη µε ηµεροµηνία αναφοράς την 31η /12/2011 προέρχονται από Ισολογισµό µη οριστικό, όπως υπεβλήθη σε απάντηση της ΑΧΑΪΚΗ ύστερα από σχετικό ερώτηµα της Γ∆Α. 28 Σηµειώνεται ότι εκδοθείσες µετοχές προοριζόµενες για αύξηση του µετοχικού κεφαλαίου δεν υπάρχουν µε τις διαδικασίες που γίνονται στις υπόλοιπες εµπορικές τράπεζες. Τα ίδια κεφάλαια αυξάνουν αυτοµάτως µε τη διάθεση νέων µεριδίων σε συνεταίρους, νέους η παλαιούς. 29 Από το φάκελο της υπό κρίσης πράξης δεν προκύπτει σε πόσα άτοµα ήταν κατανεµηµένο το εν λόγω κεφάλαιο στις 31/12/
- 15 ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Γ.2.
- Κύκλοι εργασιών Τα γενικά ακαθάριστα έσοδα της Τράπεζας στις 31/12/2011 ανήλθαν σε 16.905.034,25 € έναντι 16.588.203,84 € το 2010, παρουσίασαν δηλαδή αύξηση κατά 1,91%. Ειδικά για τα έσοδα προερχόµενα από τόκους, διαµορφώθηκαν σε 16.894.684,25 € το 201130, έναντι 16.577.853,84 € το 2010 παρουσιάζοντας αύξηση κατά 1,91%
- Για το 2011, τα έσοδα προερχόµενα από τόκους αναλύονται περαιτέρω σε έσοδα από τόκους χορηγήσεων ύψους 15,906 εκ. ευρώ32, και τόκους χρεογράφων ύψους 0,989 εκ. ευρώ. Γ.2.
- Αποτίµηση µεταβιβαζόµενου τµήµατος Υπό την έννοια του άρθρου 5 ν. 3959/2011, συγκέντρωση πραγµατοποιείται και όταν µεταβιβάζονται στοιχεία του ενεργητικού µιας επιχείρησης, µε σύµβαση ή µε άλλον τρόπο (απόκτηση ελέγχου στο σύνολο ή σε τµήµατα µιας ή περισσοτέρων άλλων επιχειρήσεων). Το µεταβιβαζόµενο τµήµα της επιχείρησης αποτελεί επιχειρηµατική δραστηριότητα µε παρουσία στην αγορά, της οποίας µπορεί να προσδιορισθεί σαφώς ο παραγόµενος κύκλος εργασιών. Εν προκειµένω, η αποτίµηση σε κύκλο εργασιών του µεταβιβαζόµενου τµήµατος παρουσιάζει ιδιαιτερότητα, δεδοµένης της φύσης των καταθέσεων ως υποχρεώσεων της τράπεζας προς τους αντίστοιχους καταθέτες33 και συνακόλουθα ως στοιχείου παθητικού της. Ο παραγόµενος κύκλος εργασιών που αντιστοιχεί στο µεταβιβαζόµενο µέρος προσεγγίζεται µε την ακόλουθη συλλογιστική34: Οι καταθέσεις (ως στοιχείο του παθητικού), αποτελούν ουσιαστικά το κεφάλαιο που χρησιµοποιείται από την τράπεζα για χορηγήσεις δανείων σε ιδιώτες και επιχειρήσεις, αλλά και σε λοιπές επενδύσεις (λ.χ. χρεόγραφα). Συνεπώς, γίνεται δεκτό ότι τα έσοδα που προέρχονται 30 Σύµφωνα µε τον µη οριστικό Ισολογισµό της ΑΧΑΪΚΗ στις 31/12/2011 (βλέπε υποσηµείωση 28). Η γνωστοποιούσα αναφέρει ότι τα έσοδα της ΑΧΑΪΚΗ από τόκους χορηγήσεων ανήλθαν σε 15,906 εκ. ευρώ για το
- Το ως άνω ποσό προέρχεται από προσωρινή αποτίµηση της ∆ιεύθυνσης Εποπτικού Συστήµατος της ΤτΕ στις 31/01/2012, το οποίο περιλαµβάνει µόνο τους τόκους χορηγήσεων. Εάν σε αυτό προστεθεί το ποσό των 0,989 εκ. ευρώ από τόκους χρεογράφων, προκύπτουν τα 16,895 εκ. ευρώ που αναγράφονται στον ισολογισµό που προσκόµισε η ΑΧΑΪΚΗ. 32 Σύµφωνα µε προσωρινή αποτίµηση της ∆ιεύθυνσης Εποπτικού Συστήµατος της ΤτΕ στις 31/01/
- 33 Σύµφωνα µε το Τραπεζικό Λογιστικό Σχέδιο, η αξία των συµβατικών σχέσεων καταθέσεων καταγράφεται ως υποχρέωση της τράπεζας προς τους αντίστοιχους καταθέτες και συνακόλουθα ως στοιχείο του παθητικού της. 34 Βλ. την υπ’ αριθµ. 537/VII/2012 Απόφαση της ΕΑ επί της αίτησης χορήγησης άδειας παρέκκλισης κατ’ άρθρο 9 παρ. 3 του ν. 3959/2011 της εταιρίας «ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑ∆ΟΣ Α.Ε.», για τη σκοπούµενη µεταβίβαση σε αυτήν όλων των συµβατικών σχέσεων τραπεζικών λογαριασµών που καταρτίστηκαν µεταξύ της εταιρίας «Αχαϊκή Συνεταιριστική Τράπεζα Συν.Π.Ε.» και τρίτων και των απαιτήσεων τρίτων κατά της «Αχαϊκή Συνεταιριστική Τράπεζα Συν.Π.Ε.» που απορρέουν από συµβάσεις προθεσµιακών καταθέσεων και αντίστοιχη συλλογιστική στην απόφαση Ευρωπαϊκής Επιτροπής No COMP/M.5363 - SANTANDER / BRADFORD & BINGLEY ASSETS (σκ. 5 και 12). 31 16 ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ τουλάχιστον από τόκους χορηγήσεων είναι η σταθερά που αποτυπώνει κατ’ ελάχιστον, κατά τα ανωτέρω, την αποτίµηση του µεταβιβαζόµενου τµήµατος. Συναφώς, σηµειώνεται ότι, όπως προελέχθη, η αξία του µεταβιβαζόµενου παθητικού καταβλήθηκε στην ΕΤΕ από το ΤΧΣ (µειωµένη κατά το αντάλλαγµα που κατέβαλε η ΕΤΕ) και συνεπώς ισοσκελίστηκε µε αντίστοιχο στοιχείο ενεργητικού. Με τα καταβεβληµένα κεφάλαια (και σύµφωνα µε την πάγια τραπεζική τακτική), η ΕΤΕ δυνητικά θα χορηγήσει δάνεια, τα οποία, κατά τη χρήση του προηγούµενου έτους 2011, απέφεραν τα ανωτέρω αναφερόµενα έσοδα στην ΑΧΑΪΚΗ. Εν προκειµένω, δεδοµένου ότι, όπως προελέχθη, τα έσοδα της ΑΧΑΪΚΗ από τόκους χορηγήσεων για τη χρήση του έτους 2011 ανήλθαν, σύµφωνα µε την Κατάσταση Αποτελεσµάτων της ΤτΕ της 31/12/2011, σε 15,9 εκατ. ευρώ, διαπιστώνεται ότι το µεταβιβαζόµενο τµήµα της ΑΧΑΪΚΗ ξεπερνάει τον κύκλο εργασιών των 15 εκατ. ευρώ στην ελληνική αγορά που ορίζεται στο άρθρο 6 παρ. 1 ν. 3959/2011 σε συνδυασµό µε το άρθρο 10 παρ. 3 στοιχείο α) του ν. 3959/2011, πληρούνται συνεπώς όλα τα κριτήρια γνωστοποίησης της συγκέντρωσης που ορίζονται στο νόµο. ∆. ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ ∆.
- Σχετική Αγορά Προϊόντων Η σχετική αγορά προϊόντων περιλαµβάνει το σύνολο των προϊόντων ή/και υπηρεσιών που θεωρούνται από τον καταναλωτή εναλλάξιµα ή δυνάµενα να υποκατασταθούν µεταξύ τους λόγω των χαρακτηριστικών τους, των τιµών τους και της χρήσης για την οποία προορίζονται. Η σχετική αγορά προϊόντων ενδέχεται, σε ορισµένες περιπτώσεις, να αποτελείται από επιµέρους προϊόντα ή/και υπηρεσίες που παρουσιάζουν σε µεγάλο βαθµό όµοια φυσικά ή τεχνικά χαρακτηριστικά και είναι εναλλάξιµα
- Η ΕΤΕ δραστηριοποιείται, άµεσα ή έµµεσα (µέσω των θυγατρικών της), σε όλο το φάσµα των χρηµατοπιστωτικών και επενδυτικών αγορών (καταθέσεις, χορηγήσεις, ανάπτυξη αµοιβαίων κεφαλαίων, χρηµατιστηριακές συναλλαγές, πρακτορεία επιχειρηµατικών απαιτήσεων, έκδοση πιστωτικών καρτών και υπηρεσίες αποδοχής καρτών κ.ά). Η ΑΧΑΪΚΗ δραστηριοποιούνταν στις κατεξοχήν τραπεζικές υπηρεσίες, δηλαδή καταθέσεις και χορηγήσεις. Σύµφωνα µε πάγια πρακτική της Ευρωπαϊκής Επιτροπής36, η βασική κατηγοριοποίηση των κλασικών τραπεζικών υπηρεσιών περιλαµβάνει: α) τις υπηρεσίες προς ιδιώτες/λιανική τραπεζική (retail banking), β) τις υπηρεσίες προς επιχειρήσεις/επιχειρηµατική τραπεζική (corporate banking) και γ) τις 35 Βλ. Απόφ. ΕΑ υπ’ αρ. 523/VΙ/2011 µε την οποία καθορίζεται το ειδικότερο περιεχόµενο της γνωστοποίησης συγκέντρωσης επιχειρήσεων, κατ’ άρθρα 5-10 του ν. 3959/
- 36 Βλ. ενδεικτικά, αποφάσεις Ευρωπαϊκής Επιτροπής M.1910– MERITANORDBANKEN/UNIDANMARK, παρ. 7, M.117–FORTIS AG/GENERALE BANK, παρ. 11-12, M.0850-FORTIS/MEESPIERSON, παρ. 8, και M.4844-FORTIS/ABN AMRO, παρ.
- 17 ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ χρηµατοοικονοµικές υπηρεσίες (financial market services), καθεµία δε, από τις προαναφερθείσες κατηγορίες µπορεί να διακριθεί περαιτέρω σε υπο-αγορές, µε βάση την υποκαταστασιµότητα των επιµέρους τραπεζικών προϊόντων από πλευράς προσφοράς και ζήτησης. Εν προκειµένω, η αγορά στην οποία αφορά η ως άνω πράξη περιλαµβάνει αποκλειστικά τα καταθετικά προϊόντα ιδιωτών και επιχειρήσεων. Συγκεκριµένα, τα συµµετέχοντα στη συγκέντρωση µέρη προσφέρουν καταθετικά προϊόντα, η µεν ΕΤΕ µέσω ενός δικτύου 558 καταστηµάτων και 1.426 ΑΤΜs, που καλύπτει ολόκληρη τη γεωγραφική έκταση της Ελλάδας (αναπτύσσοντας παράλληλα υποστηρικτικές υπηρεσίες Μobile και Internet Banking), η δε ΑΧΑΪΚΗ µέσω 13 υποκαταστηµάτων στην ευρύτερη περιοχή της ∆υτικής Ελλάδας (Αχαΐα, Αιτωλοακαρνανία και Επτάνησα). Η σύµβαση κατάθεσης συνιστάται µεταξύ του πιστωτικού ιδρύµατος και του καταθέτη, έχοντας ως ελάχιστο περιεχόµενο τα στοιχεία της ανώµαλης παρακαταθήκης (830 ΑΚ), ήτοι την προσωρινή παράδοση από τον καταθέτη στην τράπεζα χρηµάτων, µε παραχώρηση προς την τράπεζα της εξουσίας χρησιµοποίησής τους, καθώς και την υποχρέωση της τελευταίας να εξασφαλίσει την αγοραστική δύναµη που τα χρήµατα εµπερικλείουν υπέρ του καταθέτη37, ενώ παράλληλα ο καταθέτης δικαιούται να εισπράξει τους συµφωνηµένους τόκους. Η τήρηση και κίνηση/διαχείριση των λογαριασµών καταθέσεων ενέχει σειρά επιβαρύνσεων για τον καταθέτη, µεταξύ των οποίων, ενδεχοµένως, χρεώσεις38 για απενεργοποίηση / «κλείσιµο» του λογαριασµού, για χρήση δικτύων άλλων τραπεζών (µέσω ΑΤΜ) και για µεταφορές κεφαλαίων εκτός δικτύου (προς και από τράπεζες του εξωτερικού και του εσωτερικού). Τα βασικότερα είδη/κατηγορίες τραπεζικών λογαριασµών/ καταθέσεων είναι τα εξής: α) Καταθέσεις όψεως. Ως κατάθεση όψεως 39 νοείται η τηρούµενη σε τράπεζα µε χρήση ατοµικού ή κοινού λογαριασµού κατάθεση χρηµάτων, µε βάση οµώνυµη σύµβαση, κατά την οποία η τράπεζα αναλαµβάνει την υποχρέωση να αποδίδει µερικά ή ολικά το κατατεθειµένο ποσό στον καταθέτη (φυσικό ή νοµικό πρόσωπο), οποτεδήποτε ζητεί τούτο ο τελευταίος, µε όρους -σχετικούς µε επιτόκια, χρεωστικά τυχόν υπόλοιπα, χρήση βιβλιαρίων επιταγών, παροχή εγγύησης επιταγών κ.λπ.-, οι οποίοι µπορούν πλέον να καθορίζονται ελεύθερα από τις τράπεζες (ΕΤΠΘ/ΤΕ 234/23/11.12.2006). Οι καταθέσεις αυτές ήταν αρχικά άτοκες. Με την Π∆/ΤΕ 1553/5.6.89, όµως, επετράπη, το πρώτον, τόσο η καταβολή τόκων επί των 37 Βλ. Σπ. Ψυχοµάνη, Τραπεζικό δίκαιο, ∆ίκαιο Τραπεζικών Συµβάσεων, Ε΄ έκδοση, σελ.
- Σηµειώνεται ότι ορισµένες χρεώσεις (π.χ. χρεώσεις για αδράνεια λογαριασµού για πάνω από ένα οριζόµενο από τις τράπεζες χρονικό διάστηµα, χρεώσεις στην περίπτωση ανάληψης µετρητών µέσω ΑΤΜ του ίδιου πιστωτικού ιδρύµατος όπου τηρείται λογαριασµός, κ.λπ.) έχουν κριθεί παράνοµες ως καταχρηστικές και έχουν καταργηθεί (βλ. ενδεικτικά ΥΑ Ζ1-21/2011 και Ζ1-798/2008). 39 Σπ. Ψυχοµάνης, Τραπεζικό ∆ίκαιο ∆ίκαιο Τραπεζικών Συµβάσεων, Τεύχος ΙΙ Στ’ έκδ., Εκδόσεις Σάκκουλα Αθήνα – Θεσσαλονίκη 2010, σ. 78 επ. 38 18 ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ πιστωτικών υπολοίπων των λογαριασµών καταθέσεων όψεως µε επιτόκιο ελεύθερα καθοριζόµενο από τις τράπεζες, όσο και η χρηµατοδότηση επιχειρήσεων και επαγγελµατιών µέσω υπεραναλήψεων από τους εν λόγω λογαριασµούς µε βάση τους ισχύοντες πιστωτικούς κανόνες και µε επιτόκιο που καθοριζόταν πλέον ελεύθερα από τις τράπεζες, χωρίς περιορισµούς. Εξάλλου, οι αναλήψεις από έναν λογαριασµό καταθέσεως όψεως έπρεπε να γίνονται µε χρησιµοποίηση βιβλιαρίου καταθέσεως ή µε επιταγές, που σύρονταν επί των οικείων λογαριασµών. Στην πράξη είχε όµως ήδη επικρατήσει η κίνηση των καταθέσεων αυτών µόνο µε επιταγές ή µε απευθείας αναλήψεις του δικαιούχου από το ταµείο της τράπεζας ή από ATM. Οι καταθέσεις στους εν λόγω λογαριασµούς όψεως και τρεχούµενους40 συµφωνούνται άµεσα αποδοτέες όταν ζητηθούν, οι δε αναλήψεις πραγµατοποιούνται µέσω βιβλιαρίου κατάθεσης, κάρτας αναλήψεων ή επιταγών, ενώ παρέχεται και δυνατότητα υπεραναλήψεων. β) Καταθέσεις απλού ταµιευτηρίου. Οι καταθέσεις απλού ταµιευτηρίου είναι άµεσα αποδοτέες και αποτελούν, επίσης, παραλλαγή των καταθέσεων όψεως, επειδή και αυτές αποδίδονται οποτεδήποτε ζητήσει µερική ή ολική ανάληψή τους ο δικαιούχος
- Οι διαφορές τους -τεχνικής, κατά βάση, φύσεως- έγκεινται στο ότι επί των καταθέσεων ταµιευτηρίου, (α) τα κατατεθειµένα ποσά είναι πάντοτε τοκοφόρα, (β) δικαιούχοι µπορούν να είναι µόνον φυσικά πρόσωπα ή νοµικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου µη κερδοσκοπικού χαρακτήρα και (γ) οι αναλήψεις γίνονται µε χρήση βιβλιαρίου καταθέσεως και κάρτας αναλήψεων, ενώ αποκλείεται η χρησιµοποίηση του σχετικού λογαριασµού για την έκδοση και πληρωµή επιταγής
- 40 Ο «τρεχούµενος λογαριασµός καταθέσεως» αποτελεί παραλλαγή της καταθέσεως όψεως, που εξ ορισµού συνδυάζεται πάντα µε σύµβαση τρέχοντος λογαριασµού, ώστε να µη χρειάζεται ιδιαίτερη γι' αυτήν συµφωνία, πλην της δηλώσεως προσχωρήσεως του πελάτη, ο οποίος µπορεί να είναι µόνον φυσικό πρόσωπο χωρίς εµπορική ιδιότητα. Η κατάθεση, δηλαδή, συµφωνείται, εν προκειµένω, µε βάση υποκείµενη σύµβαση πλαίσιο, ως ανακυκλούµενη πάντα κατάθεση όψεως, εξυπηρετούµενη από την παράλληλη τήρηση τρέχοντος λογαριασµού, στον οποίο καταχωρίζονται όλες οι διενεργούµενες καταθέσεις, ως πιστωτικά κονδύλια του λογαριασµού, και όλες οι πραγµατοποιούµενες αναλήψεις και πληρωµές, ως χρεωστικά κονδύλια του. Συχνά συνοδεύεται από συµφωνία δυνατότητας υπεραναλήψεων, που αποτελεί, κατά τα ανωτέρω, πρόσθετη σύµβαση ανοίγµατος πιστώσεως. Ο λογαριασµός αυτός, που µπορεί να είναι ατοµικός ή κοινός, ανοίγεται για τη µέσω των τραπεζών διενέργεια όλων των πληρωµών και την εξόφληση υποχρεώσεων των φυσικών προσώπων που δεν είναι έµποροι, κινείται δε µόνο µε επιταγές, που µπορούν µάλιστα να είναι εγγυηµένες, ή µε εντολές (πάγιες ή κατά περίπτωση) του καταθέτη ή µε χρεώσεις δαπανών από την χρήση τραπεζικών καρτών, κατόπιν συµφωνίας µε τον πελάτη. Ο τρεχούµενος λογαριασµός καταθέσεων έχει την ίδια νοµική φύση και λειτουργία µε τις καταθέσεις όψεως σε τρέχοντα λογαριασµό, διακρίνεται δε από τις τελευταίες µόνον ως προς τα πρόσωπα (φυσικά πρόσωπα, µη έµποροι), που δικαιούνται να τον κινούν, και τις λοιπές ειδικές χρήσεις του (Ψυχοµάνης, ό.π.). Συνεπώς, οι διαφορές µεταξύ λογαριασµών όψεως και τρεχούµενων είναι µη ουσιώδεις, ενώ είθισται ως όψεως να χαρακτηρίζονται οι λογαριασµοί επιχειρήσεων/νοµικών προσώπων και ως τρεχούµενοι οι λογαριασµοί ιδιωτών-φυσικών προσώπων, χωρίς όµως ο διαχωρισµός αυτός να ισχύει κατ’ ανάγκη σε κάθε περίπτωση. 41 Ψυχοµάνης, ό.π., σ. 83 επ. 42 Βλ. Ψυχοµάνη (ό.π.), ο οποίος σηµειώνει ότι οι δικαιούχοι των οικείων λογαριασµών µπορούν να τηρούν παράλληλα και λογαριασµό όψεως στην ίδια τράπεζα και να την εξουσιοδοτούν για τη µεταφορά ποσών από τους πρώτους λογαριασµούς στους δεύτερους, στις περιπτώσεις που συµφωνούνται. Το κόστος που ενδεχοµένως συνεπάγεται για τις τράπεζες η τήρηση λογαριασµών ταµιευτηρίου στο όνοµα νοµικών, κατά τα ανωτέρω, προσώπων, τα οποία θα τους κινούν τακτικά για 19 ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ γ) Καταθέσεις «επί προθεσµία». Οι καταθέσεις «επί προθεσµία» ή προθεσµιακές καταθέσεις δηµιουργούνται κατόπιν συµφωνίας τράπεζας και καταθέτη ότι θα είναι αποδοτέες µετά την πάροδο ορισµένου χρονικού διαστήµατος, µε συνήθως υψηλό επιτόκιο, ανάλογο προς τη χρονική τους διάρκεια. Για τις καταθέσεις αυτές η τράπεζα µπορεί να εκδίδει ονοµαστικές οµολογίες, όχι, όµως, βιβλιάρια. Η πρόωρη απόδοση µέρους ή ολόκληρης της καταθέσεως (πριν από τη λήξη του προσυµφωνηµένου χρονικού διαστήµατος) πραγµατοποιείται κατά κανόνα µε την επιβολή στον καταθέτη χρηµατικής ποινής (penalty). Ενόψει των ανωτέρω και σύµφωνα και µε τη σχετική πρακτική της Ευρωπαϊκής Επιτροπής43, καταρχάς διακρίνονται δύο διακριτές αγορές εντός της αγοράς καταθέσεων: αφενός η αγορά της λιανικής τραπεζικής, που αφορά στις καταθέσεις των ιδιωτών, και αφετέρου η αγορά της επιχειρηµατικής τραπεζικής που αφορά στις καταθέσεις των επιχειρήσεων. Οι ως άνω αγορές µπορούν να διακριθούν περαιτέρω στις καταθέσεις όψεως, ταµιευτηρίου και προθεσµίας. Και τούτο, δεδοµένου ότι εµφανίζουν ορισµένα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά (που διαφοροποιούν κυρίως τις καταθέσεις σε λογαριασµούς πρώτης ζήτησης σε σχέση µε τους προθεσµιακούς44), όπως το ύψος των καταβαλλόµενων επιτοκίων, ο χρόνος απόδοσης των καταθέσεων σε περίπτωση σχετικού αιτήµατος του δικαιούχου (οι µεν καταθέσεις όψεως και ταµιευτηρίου είναι άµεσα αποδοτέες, ενώ οι προθεσµιακές µετά την πάροδο ορισµένου χρονικού διαστήµατος), καθώς και η διαδικασία κίνησης των σχετικών λογαριασµών (π.χ. οι αναλήψεις µέσω χρήσης επιταγών και οι υπεραναλήψεις επιτρέπονται µόνο επί καταθέσεων όψεως). Εν προκειµένω, η ευρύτερη θεώρηση των προϊοντικών αγορών θα στηριζόταν και από την ιδιαιτερότητα της εδώ εξεταζόµενης περίπτωσης που έγκειται στο γεγονός ότι σύµφωνα µε την από 1/23.3.2012 απόφαση της ΕΜΕ45/ΤΕ, οι µεταβιβαζόµενες απαιτήσεις τρίτων από συµβάσεις προθεσµιακών καταθέσεων κατέστησαν, όπως προαναφέρθηκε, αµέσως απαιτητές ανεξάρτητα από τη συµφωνηµένη στις οικείες εξυπηρέτηση της ταµειακής τους διαχείρισης, αντισταθµίζεται στην τραπεζική πρακτική µε τη συµφωνία χαµηλότερων επιτοκίων. Κατά τα λοιπά, η συνήθεια να καθορίζεται µε διοικητικές πράξεις ελάχιστο επιτόκιο για τις εν λόγο καταθέσεις καταργήθηκε οριστικά µε την Π∆/ΤΕ 2180/5.3.
- Έκτοτε, ως προς τη διαµόρφωση των επιτοκίων στις καταθέσεις ταµιευτηρίου επικρατεί πλήρης ελευθερία. 43 Βλ. ενδεικτικά, απόφαση Ε.Α. 335/V/2007 – FBB/ASPIS BANK ATE και αποφάσεις Ευρωπαϊκής Επιτροπής M.4844–FORTIS/ABN AMRO, παρ. 33-41, M.5384 - BNP PARIBAS/FORTIS, παρ. 9-10, M.4844-FORTIS/ABN AMRO ASSETS, παρ. 39-40, M.3894–UNICREDITO/HBV, παρ. 16-17, M.6168–RBI/EFG EUROBANK/JV, παρ. 12 και 18, M.4155–BNP PARIBAS/BNL, παρ. 8, 9 και
- Οι καταθέσεις διακρίνονται ανάλογα µε το αν αφορούν στη λιανική ή στην επιχειρηµατική τραπεζική (M.2567–NORDBANKEN/POSTGIROT). 44 Ως προς τις καταθέσεις των ιδιωτών, οι καταθέσεις όψεως και καταθέσεις ταµιευτηρίου παρουσιάζουν κοινά χαρακτηριστικά σε τέτοιο βαθµό, ώστε θα µπορούσε να υποστηριχθεί ότι ανήκουν στην ίδια σχετική προϊοντική αγορά, στην παρούσα περίπτωση (ειδικότερα, τόσο οι καταθέσεις όψεως όσο και οι καταθέσεις ταµιευτηρίου είναι άµεσα αποδοτέες, ενώ επίσης υπάγονται στην κατηγορία των τραπεζικών προϊόντων µε αποταµιευτική λειτουργία). 45 Επιτροπή Μέτρων Εξυγίανσης Τράπεζας της Ελλάδος. 20 ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ συµβάσεις προθεσµία και έτσι τα όρια µεταξύ των υπο-αγορών (καταθέσεων λιανικής όψεως, ταµιευτηρίου και προθεσµίας ή αντιστοίχως καταθέσεων επιχειρηµατικής όψεως και προθεσµίας) στην πράξη συγχέονται. Σύµφωνα µε τα ανωτέρω, το υπόλοιπο των µεταφερόµενων προθεσµιακών λογαριασµών µεταφέρθηκε σε λογαριασµούς πρώτης ζήτησης, οπότε τόσο το επιτόκιο όσο και η προθεσµία των καταθέσεων αυτών έπαψαν να ισχύουν
- Μπορεί εξάλλου να πιθανολογηθεί µετά βεβαιότητας ότι φυσικό επακόλουθο του γεγονότος αυτού είναι ότι οι καταθέτες της ΑΧΑΪΚΗ που προσβλέπουν στα χαρακτηριστικά των προθεσµιακών καταθέσεων και οι οποίοι είχαν προθεσµιακές καταθέσεις σε αυτή, θα µεταφέρουν εκ νέου τις καταθέσεις τους είτε σε λογαριασµούς προθεσµίας της ΕΤΕ, είτε σε λογαριασµούς προθεσµίας άλλων τραπεζών. Εποµένως, το κατωτέρω υπολογιζόµενο άθροισµα του υπολοίπου των προθεσµιακών λογαριασµών µε λογαριασµούς πρώτης ζήτησης ανάλογα µε την κατηγορία του δικαιούχου, και συγκεκριµένα ταµιευτηρίου για τα φυσικά πρόσωπα, όψεως για τα νοµικά πρόσωπα, συνιστά ένα θεωρητικό µέγιστο και λαµβάνεται υπόψη ως το πιο αυστηρό ενδεχόµενο, για λόγους πληρότητας της ανάλυσης. Για τους σκοπούς της παρούσας ανάλυσης, δεν είναι αναγκαία η περαιτέρω οριοθέτηση των αγορών λιανικής τραπεζικής και επιχειρηµατικής τραπεζικής. Και τούτο, λόγω των προαναφερόµενων ιδιαίτερων χαρακτηριστικών της συγκέντρωσης, και δεδοµένου ότι δεν θα υπήρχε διαφοροποίηση στην αξιολόγησή της από την άποψη του ανταγωνισµού, ανεξαρτήτως από το ποιος από τους δύο ορισµούς υιοθετούνταν σε σχέση µε την προϊοντική αγορά (παρότι για λόγους πληρότητας, παρατίθενται και στοιχεία για τις επιµέρους κατηγορίες καταθέσεων όψεως, ταµιευτηρίου και προθεσµίας ανά αγορά). ∆.1.
- Λιανική Τραπεζική Η αγορά υπηρεσιών λιανικής τραπεζικής (τραπεζικών προϊόντων / υπηρεσιών προς ιδιώτες - retail banking)47 περιλαµβάνει εν προκειµένω τις καταθέσεις των ιδιωτών. Η 46 ∆εδοµένης της εν λόγω µετατροπής, οι προθεσµιακοί λογαριασµοί χάνουν τα βασικά εκείνα χαρακτηριστικά που τους διακρίνουν από τους λογαριασµούς πρώτης ζήτησης (ιδίως τη δέσµευση των κεφαλαίων του καταθέτη για συγκεκριµένο χρονικό διάστηµα και το υψηλό επιτόκιο -δεν ισχύει πλέον το συµφωνηθέν αναλόγως της χρονικής διάρκειας της προθεσµίας επιτόκιο-, ενώ η αποδέσµευση των εν λόγω καταθέσεων πριν από τη λήξη του προσυµφωνηµένου χρονικού διαστήµατος δεν επισύρει βεβαίως την επιβολή στον καταθέτη χρηµατικής ποινής). Συνεπώς θα ήταν αδόκιµο να αθροιστούν τα µερίδια προθεσµιακών καταθέσεων της ΑΧΑΪΚΗ στα µερίδια προθεσµιακών καταθέσεων της ΕΤΕ, προ της συγκέντρωσης, προκειµένου να υπολογιστεί η θέση της ΕΤΕ κατόπιν της ολοκλήρωσής της στην αγορά των προθεσµιακών καταθέσεων. Βλ. N. Levy, Merger Control, κεφ. 9.03[4] και εκεί νοµολογία. 47 Βλ. ενδεικτικά, απόφαση Ε.Α. 335/V/2007 – FBB/ASPIS BANK ATE και αποφάσεις Ευρωπαϊκής Επιτροπής M.4844–FORTIS/ABN AMRO, παρ. 33-41, M.5384 - BNP PARIBAS/FORTIS, παρ.9-10, M.4844-FORTIS/ABN AMRO ASSETS, παρ. 39-40, M.3894–UNICREDITO/HBV, παρ. 16-17, M.6168–RBI/EFG EUROBANK/JV, παρ. 12 και 18, M.4155–BNP PARIBAS/BNL, παρ. 8, 9 και
- Σε σχέση µε τη διάκριση βάσει του εάν οι καταθέσεις αφορούν στη λιανική ή στην επιχειρηµατική τραπεζική βλ. επίσης M.2567–NORDBANKEN/POSTGIROT. 21 ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ σχετική αξιολόγηση αφορά τόσο στο σύνολο της ευρύτερης αγοράς λιανικής, όσο και στις εξής επιµέρους διακριτές υπο-αγορές48: • καταθέσεις όψεως ιδιωτών, • καταθέσεις ταµιευτηρίου ιδιωτών, • καταθέσεις προθεσµίας ιδιωτών. ∆.1.
- Επιχειρηµατική Τραπεζική Όσον δε αφορά στην αγορά της επιχειρηµατικής τραπεζικής (καταθετικά προϊόντα προς επιχειρήσεις), θα µπορούσε κατ’ αρχήν να υποστηριχθεί η περαιτέρω διάκρισή της49 µε βάση το µέγεθος των επιχειρήσεων στις οποίες απευθύνονται οι σχετικές υπηρεσίες, στις επιµέρους υπο-αγορές α) της επιχειρηµατικής τραπεζικής για Μικρές και Μεσαίες Επιχειρήσεις50 και β) της επιχειρηµατικής τραπεζικής για Μεγάλες Επιχειρήσεις, κυρίως δεδοµένου ότι η εµπορική στρατηγική των πιστωτικών ιδρυµάτων για κάθε µία από τις ανωτέρω δύο κατηγορίες επιχειρήσεων διαφέρει
- Ωστόσο, δεδοµένου ότι τα εγχώρια πιστωτικά ιδρύµατα δεν έχουν υιοθετήσει ενιαίο αριθµητικό κριτήριο διάκρισης µεταξύ Μικροµεσαίων και Μεγάλων Επιχειρήσεων, δυσχεραίνεται η εξαγωγή ασφαλών συµπερασµάτων ως προς το µέγεθος των αντίστοιχων υπο-αγορών και τα µερίδια των δραστηριοποιούµενων σε κάθε µία από αυτές επιχειρήσεων52,
- Eν προκειµένω, σε κάθε περίπτωση, δεν απαιτείται η περαιτέρω διάκριση της σχετικής αγοράς κατά τα ανωτέρω, δεδοµένου ότι δεν προκύπτουν στοιχεία που να διαφοροποιούν ουσιαστικά την αξιολόγηση της υπό κρίση συγκέντρωσης. 48 Βλ. και αποφάσεις Ευρωπαϊκής Επιτροπής M.2400-DEXIA/ARTESIA, παρ.16, και M.0850– FORTIS/ MEESPIERSON, παρ.
- 49 Βλ. και απόφαση Ευρωπαϊκής Επιτροπής M.4844-FORTIS/ABN AMRO ASSETS, παρ. 13 επ. 50 Σύµφωνα µε τη 2003/361/ΕΚ Σύσταση της Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, επιχείρηση θεωρείται κάθε µονάδα, ανεξάρτητα από τη νοµική της µορφή, που ασκεί οικονοµική δραστηριότητα. Ως τέτοιες νοούνται ιδίως οι µονάδες που ασκούν βιοτεχνική ή άλλη δραστηριότητα, ατοµικά ή οικογενειακά, προσωπικές εταιρίες ή ενώσεις προσώπων που ασκούν τακτικά µια οικονοµική δραστηριότητα. Η κατηγορία των πολύ µικρών, µικρών και µεσαίων επιχειρήσεων (ΜΜΕ) αποτελείται από επιχειρήσεις που απασχολούν λιγότερους από 250 εργαζοµένους και των οποίων ο ετήσιος κύκλος εργασιών δεν υπερβαίνει τα 50 εκατοµµύρια ευρώ ή το σύνολο του ετήσιου ισολογισµού δεν υπερβαίνει τα 43 εκατοµµύρια ευρώ. Σύµφωνα δε µε τις Πράξεις του ∆ιοικητή ΤτΕ Π∆ 2588/20.8.2007 και Π∆ 2589/20.8.2007 και τη Σύσταση της Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 2003/361/ΕΚ, ως µικρές επιχειρήσεις ορίζονται εκείνες των οποίων ο ετήσιος κύκλος εργασιών δεν υπερβαίνει τα 2,5 εκ €. Συνεπώς, σύµφωνα µε τα παραπάνω, ορίζονται ως: • Μικρές, οι επιχειρήσεις των οποίων ο ετήσιος κύκλος εργασιών δεν υπερβαίνει τα 2,5 εκ. €, • Μεσαίες, οι επιχειρήσεις των οποίων ο ετήσιος κύκλος εργασιών δεν υπερβαίνει τα 50 εκ. € και απασχολούν λιγότερους από 250 εργαζόµενους, • Μεγάλες, οι επιχειρήσεις των οποίων ο ετήσιος κύκλος εργασιών υπερβαίνει τα 50 εκ. € και απασχολούν περισσότερους από 250 εργαζόµενους. 51 Χαρακτηριστικό είναι δε ότι οι σχετικές υπηρεσίες διατίθενται από τις περισσότερες τράπεζες µέσω χωριστών, εξειδικευµένων τµηµάτων τους, ώστε να είναι δυνατή η προσαρµογή τους στις ιδιαίτερες ανάγκες της κάθε κατηγορίας. 52 Βλ. Ανακοίνωση της Επιτροπής για τον ορισµό της σχετικής αγοράς (97/C 372/03), παρ.
- 53 Τούτο βέβαια δεν δεσµεύει την προσέγγιση στο ζήτηµα αυτό της Επιτροπής στο µέλλον. 22 ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Σύµφωνα µε τα ανωτέρω λεχθέντα επί των καταθέσεων λιανικής, και στην αγορά καταθέσεων επιχειρηµατικής τραπεζικής η σχετική αξιολόγηση αφορά συνεπώς τόσο στο σύνολο της ευρύτερης αγοράς επιχειρηµατικών καταθέσεων όσο και στις εξής επιµέρους υπο-αγορές54: • καταθέσεις όψεως επιχειρήσεων, • καταθέσεις προθεσµίας επιχειρήσεων. ∆.
- Σχετική Γεωγραφική Αγορά Η σχετική γεωγραφική αγορά περιλαµβάνει την περιοχή στην οποία οι συµµετέχουσες επιχειρήσεις προσφέρουν τα σχετικά προϊόντα ή παρέχουν τις σχετικές υπηρεσίες υπό επαρκώς οµοιογενείς συνθήκες ανταγωνισµού και η οποία µπορεί να διακριθεί από άλλες γειτονικές γεωγραφικές περιοχές, ιδίως λόγω των αισθητά διαφορετικών συνθηκών ανταγωνισµού που επικρατούν σε αυτές. Στους παράγοντες που επιτρέπουν τον προσδιορισµό της σχετικής γεωγραφικής αγοράς περιλαµβάνονται η φύση και τα χαρακτηριστικά των σχετικών προϊόντων ή υπηρεσιών, η ύπαρξη φραγµών κατά την είσοδο στην αγορά, οι προτιµήσεις των καταναλωτών, οι ουσιαστικές διαφορές στα µερίδια αγοράς των επιχειρήσεων µεταξύ γειτονικών γεωγραφικών περιοχών ή οι σηµαντικές διαφορές ως προς τις τιµές. ∆.2.
- Λιανική Τραπεζική Στην επιµέρους σχετική αγορά της λιανικής τραπεζικής (retail banking), όπως αποσαφηνίστηκε για τους σκοπούς της παρούσας, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει κρίνει επανειληµµένα µε τις αποφάσεις της επί συγκεντρώσεων επιχειρήσεων του χρηµατοπιστωτικού τοµέα ότι η σχετική γεωγραφική αγορά αναφοράς είναι κατά κανόνα εθνική. Οµοίως έχει κρίνει και η Επιτροπή Ανταγωνισµού (εφεξής Ε.Α.)
- Η οριοθέτηση αυτή σε εθνικό επίπεδο -και όχι ευρύτερα- οφείλεται ιδίως στο γεγονός ότι οι κρατούσες συνθήκες ανταγωνισµού στην εν λόγω σχετική αγορά προϊόντων διαφοροποιούνται στο εσωτερικό κάθε κράτους µέλους σε σχέση µε τα υπόλοιπα κράτη µέλη, παρά τη σηµειωθείσα πρόοδο στον τοµέα εναρµόνισης των εθνικών νοµοθεσιών. Επιπροσθέτως, παρά την αυξανόµενη διείσδυση της διαδικτυακής προώθησης προϊόντων, η εθνική εµβέλεια της εν λόγω αγοράς ενισχύεται και από σειρά παραγόντων όπως είναι οι γλωσσικές διαφορές, η προτίµηση των καταναλωτών σε τοπικούς προµηθευτές, τα έξοδα συναλλαγών56 και το γεγονός ότι τα υποκαταστήµατα εξακολουθούν να διαδραµατίζουν σηµαντικό ρόλο στην εδραίωση της πελατειακής σχέσης και στην παροχή συµβουλών στους καταναλωτές για σύνθετα και µη προϊόντα. Ενόψει των ανωτέρω και σύµφωνα και µε τη σχετική 54 Βλ. και αποφάσεις Ευρωπαϊκής Επιτροπής M.2400-DEXIA/ARTESIA, παρ. 16, και M.0850– FORTIS/ MEESPIERSON, παρ.
- 55 Βλ. ενδεικτικά αποφάσεις Ε.Α. 488/2010 και 355/
- 56 Βλ. απόφαση Ευρωπαϊκής Επιτροπής Μ.2491-SAMPO/STOREBRAND, παρ.
- 23 ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ πρακτική της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, κατ’ αρχήν, για την αξιολόγηση της προκειµένης συγκέντρωσης, εξετάζεται η εθνική αγορά. Ειδικότερα, στην υπό εξέταση περίπτωση, προκρίνεται η οριοθέτηση της σχετικής γεωγραφικής αγοράς σε εθνικό επίπεδο (και όχι στενότερα), για τους ακόλουθους ιδίως λόγους: α) ∆εν διαπιστώνεται ύπαρξη διαφορετικών συνθηκών ανταγωνισµού µεταξύ των περιοχών στις οποίες δραστηριοποιείτο η ΑΧΑΪΚΗ, σε σχέση µε αυτές που επικρατούν στην υπόλοιπη Ελλάδα, αλλά οι σχετικές υπηρεσίες παρέχονται υπό επαρκώς οµοιογενείς συνθήκες ανταγωνισµού. Οι ανταγωνιστές της ΕΤΕ στις περιοχές που δραστηριοποιείτο η ΑΧΑΪΚΗ έχουν, δε, στη συντριπτική τους πλειοψηφία, παρουσία σε όλες τις περιοχές της Ελλάδος. β) Η φύση και τα χαρακτηριστικά των σχετικών προϊόντων είναι κοινά σε όλη την επικράτεια. ∆εν υπάρχουν διαφορές στους παρεχόµενους συµβατικούς όρους (επιτόκια, όροι αναλήψεως ή προσφορές) που προσφέρει η ίδια τράπεζα σε διαφορετικές περιοχές εντός της ελληνικής επικράτειας. Αντίθετα, τα προϊόντα που προσφέρουν είναι κεντρικώς σχεδιασµένα και απευθύνονται στους καταναλωτές όλων των περιοχών της Ελλάδας
- γ) ∆εν υπάρχει οποιαδήποτε τεκµηριωµένη διαφοροποίηση των προτιµήσεων των καταναλωτών που διαµένουν σε διαφορετική περιοχή εντός της ελληνικής επικράτειας: δεν υπάρχει καµία ένδειξη ότι ο µέσος καταθέτης που διαµένει λ.χ. στο ν. Κορινθίας έχει σηµαντικά διαφορετικές προτιµήσεις από αυτόν που διαµένει στο ν. Αχαΐας. δ) ∆εν υπάρχει κανένα νοµικό ή πραγµατικό εµπόδιο εισόδου58 (πέραν του, αµελητέου για τα µεγέθη των ιδρυµάτων που ανταγωνίζονται την ΕΤΕ, κόστους ανέγερσης νέου υποκαταστήµατος) για τη δραστηριοποίηση των ανταγωνιστών της ΕΤΕ στις περιοχές που δραστηριοποιείτο η ΑΧΑΪΚΗ59, στις οποίες άλλωστε δραστηριοποιούνται όλες οι µεγάλες εµπορικές τράπεζες, δεδοµένου και του ότι η συντριπτική πλειονότητα κατέχει σχετική άδειας ίδρυσης και λειτουργίας για όλη την ελληνική επικράτεια. 57 Βλ. ενδεικτικά Μ.5960, CREDIT AGRICOLE/CASSA DI RISPARMIO DELLA SPEZIA/AGENCES INTESA SANPAOLO, σκ. 28 όπου θεωρήθηκε ότι η µη διαφοροποίηση των προσφερόµενων υπηρεσιών ανά περιοχή και το ενιαίο νοµοθετικό πλαίσιο σε ολόκληρη την επικράτεια κατέτειναν στον ορισµό της αγοράς ως εθνικής. 58 Σε ό,τι αφορά την ύπαρξη τυχόν εµποδίων εισόδου στις τοπικές αγορές η άποψη της γνωστοποιούσας είναι πως δεν νοείται η ύπαρξη εντός της ελληνικής επικράτειας για τις τράπεζες φραγµών εισόδου σε επιµέρους γεωγραφικές περιοχές ούτε και η ύπαρξη, για τον ίδιο λόγο, διαφορετικών συνθηκών ανταγωνισµού. Επίσης, ερωτήθηκαν σχετικά από την Υπηρεσία η ΤτΕ και οι υπόλοιπές εµπορικές τράπεζες που έχουν παρουσία στις περιοχές που δραστηριοποιείτο η ΑΧΑΪΚΗ. Η ΤτΕ απάντησε πως «δεν υφίστανται εµπόδια εισόδου στην τραπεζική αγορά ειδικά για την περιοχή αυτή καθώς και για οποιαδήποτε άλλη» ενώ παροµοίως απάντησαν και όλες οι εµπορικές τράπεζες στις σχετικές επιστολές τους. 59 Αλλά ούτε σε κάποια άλλη περιοχή στην Ελλάδα. 24 ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Επισηµαίνεται, τέλος, ότι µετά τη θέση της σε εκκαθάριση η ΑΧΑΪΚΗ έχει πάψει ουσιαστικά να υφίσταται, συνεπώς εν τοις πράγµασι έχουν πάψει να προσφέρονται «προϊόντα προσαρµοσµένα στις εκάστοτε τοπικές συνθήκες και ανάγκες» και έχει εκλείψει ο παράγοντας των διαπροσωπικών σχέσεων στην επιλογή της. Εξάλλου, οι τράπεζες που εκλήθησαν στην ανταγωνιστική διαδικασία της ΤτΕ να υποβάλουν προσφορά για την απόκτηση των ως άνω στοιχείων ήταν σηµαντικού µεγέθους και πανελλήνιας εµβέλειας. Συνεπώς, στην υπό εξέταση περίπτωση, µε βάση τα διαθέσιµα στοιχεία, η σχετική γεωγραφική αγορά είναι εθνική, ήτοι καλύπτει το σύνολο της ελληνικής επικράτειας. Ωστόσο, για λόγους πληρότητας της ανάλυσης, παρατίθενται τα αποτελέσµατα της συγκέντρωσης και στη γεωγραφική περιοχή δραστηριοποίησης της ΑΧΑΪΚΗ60, αλλά και σε επίπεδο περιφερειακής ενότητας
- ∆.2.
- Επιχειρηµατική Τραπεζική Οι ανωτέρω επισηµάνσεις για τη λιανική τραπεζική ισχύουν κατά βάσιν και για την επιχειρηµατική τραπεζική. Αναφορικά µε την επιµέρους υπο-αγορά των τραπεζικών προϊόντων/υπηρεσιών για επιχειρήσεις (corporate banking), όπως αποσαφηνίστηκε και ορίσθηκε για τους σκοπούς της παρούσας, η πρακτική της Ευρωπαϊκής Επιτροπής τείνει προς την οριοθέτηση της γεωγραφικής αγοράς σε εθνικό επίπεδο, καθώς οι εντασσόµενες στην οικεία αγορά υπηρεσίες, λόγω της φύσης και του σκοπού τους, ζητούνται και παρέχονται αποτελεσµατικότερα στο επίπεδο αυτό
- Ο εθνικός χαρακτήρας της δικαιολογείται από µια σειρά παραγόντων, όπως της ανάγκης για ενδελεχή γνώση του εταιρικού δικαίου της χώρας στην οποία είναι εγκατεστηµένη η επιχείρηση, της διάρθρωσης του επιχειρηµατικού περιβάλλοντος και του περιβάλλοντος αγοράς, των λογιστικών και φορολογικών κανόνων, καθώς επίσης και του θεσµικού πλαισίου και του επιπέδου τιµών της αγοράς. Σε σχέση µε µια τυχόν στενότερη οριοθέτηση, η σηµασία του παράγοντα της τοπικής εγγύτητας φθίνει για 60 Όπως προεκτέθηκε, η ΑΧΑΪΚΗ, λόγω της φύσης της ως πιστωτικού συνεταιρισµού, δραστηριοποιείτο στο νοµό καταστατικής έδρας και επίσης σε περιοχές όµορες του νοµού αυτού, σύµφωνα µε το νοµικό πλαίσιο που διέπει την λειτουργία της. 61 Η τυχόν στενότερη αυτή γεωγραφική οριοθέτηση, παρότι δεν έχει έως τώρα υιοθετηθεί σε συγκεντρώσεις τραπεζών, θα µπορούσε ενδεχοµένως να υποστηριχθεί βάσει του ότι: α) Μια συνεταιριστική τράπεζα βασίζεται στις αρχές του συνεργατισµού, άρα έχει ως χαρακτηριστικό γνώρισµα ότι απευθύνεται κυρίως σε µικροµεσαίες επιχειρήσεις και φυσικά πρόσωπα µε προϊόντα προσαρµοσµένα στις εκάστοτε τοπικές συνθήκες και ανάγκες, β) Η επιλογή τράπεζας από τους πελάτες εξακολουθεί να εξαρτάται σε κάποιο βαθµό από την ύπαρξη/ανάπτυξη διαπροσωπικών σχέσεων, γ) Παρά την εξάπλωση των διαδικτυακών τραπεζικών υπηρεσιών, η τοπική παρουσία µίας εµπορικής τράπεζας έχει ακόµα αρκετή σηµασία για τις προτιµήσεις των καταναλωτών. Η ύπαρξη τραπεζικού υποκαταστήµατος στον τόπο κατοικίας ή εγκατάστασης του καταθέτη αποτελεί κατά κανόνα σηµαντικό κριτήριο επιλογής τράπεζας για το άνοιγµα λογαριασµών καταθέσεων, καθώς δεν µπορεί να θεωρηθεί ότι ο καταθέτης εύκολα θα µετακινηθεί εκτός της περιοχής στην οποία διαµένει ή είναι εγκατεστηµένος, προκειµένου να έχει πρόσβαση σε καταθετικά προϊόντα. 62 Βλ. αποφάσεις Ευρωπαϊκής Επιτροπής στις υποθέσεις M.6168–RBI/EFG EUROBANK/JV, M.5384– BNP PARIBAS/FORTIS, M.3894 -UNICREDITO/HVB, M.4844 – FORTIS/ ABN AMRO ASSETS, Μ.873- BANK AUSTRIA/CREDITANSTALT. Οµοίως και οι αποφάσεις Ε.Α. 488/VI/2010 ΤΑΧΥ∆ΡΟΜΙΚΟ ΤΑΜΙΕΥΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑ∆ΟΣ ΑΤΕ/ASPIS BANK ATE, 335/V/2007 FBB AE/ASPIS BANK ATE, 425/V/2008 ΤΡΑΠΕΖΑ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΑΕ/PROTON BANK AE. 25 ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ τις µεγάλες επιχειρήσεις, αν και είναι µάλλον πιο σηµαντική στις υπηρεσίες πληρωµών προς µικροµεσαίες επιχειρήσεις. Σε σχέση µε το ενδεχόµενο ευρύτερης οριοθέτησης, µολονότι όντως επιµέρους στοιχεία της επιχειρηµατικής τραπεζικής µπορεί να έχουν µία πιο ευρεία ευρωπαϊκή ή και διεθνή διάσταση, κυρίως για τις µεγάλες επιχειρήσεις63, κρίνεται ότι οι συµµετέχουσες επιχειρήσεις προσφέρουν τα σχετικά προϊόντα / παρέχουν τις σχετικές υπηρεσίες υπό επαρκώς οµοιογενείς συνθήκες ανταγωνισµού σε εθνικό επίπεδο. Βάσει των ανωτέρω, η σχετική γεωγραφική αγορά της επιχειρηµατικής τραπεζικής (corporate banking) για τους σκοπούς της παρούσας εκτίµησης είναι εθνική, ήτοι καλύπτει το σύνολο της ελληνικής επικράτειας. Ωστόσο, για τους λόγους που αναφέρθηκαν και ανωτέρω κατά την οριοθέτηση της γεωγραφικής αγοράς των λιανικών τραπεζικών υπηρεσιών, θα παρατεθούν τα µερίδια αγοράς της ΕΤΕ στην αγορά της επιχειρηµατικής τραπεζικής προ και µετά την ολοκλήρωση της γνωστοποιηθείσας πράξης και στους νοµούς στους οποίους δραστηριοποιείτο η ΑΧΑΪΚΗ α) συνολικά, στο σύνολο της περιοχής δραστηριοποίησης της τελευταίας και β) ανά περιφερειακή ενότητα στην οποία δραστηριοποιείτο η ΑΧΑΪΚΗ. Ε. ΜΕΓΕΘΟΣ ΑΓΟΡΩΝ – ΜΕΡΙ∆ΙΑ ΑΓΟΡΑΣ Ε.
- Μέγεθος Αγορών Ε.1.
- Ελληνική Επικράτεια Βάσει των στοιχείων του Στατιστικού ∆ελτίου Οικονοµικής Συγκυρίας της ΤτΕ, το σύνολο της αγοράς Καταθέσεων Λιανικής και Επιχειρηµατικής Τραπεζικής κατά την περίοδο 2008 έως το τέλος του 201164 για όλη την ελληνική επικράτεια διαµορφώνεται ως εξής: ΑΓΟΡΑ ΚΑΤΑΘΕΣΕΩΝ (σε εκατ. €) 2008 2009 2010 2011 Καταθέσεις Όψεως Λιανικής 8.650 11.470 9.810 7.998 Καταθέσεις Ταµιευτηρίου Λιανικής 67.328 75.811 66.706 53.439 Καταθέσεις Προθεσµίας Λιανικής 109.409 109.569 96.989 83.929 Σύνολο Καταθέσεων Λιανικής 185.387 196.850 173.505 145.366 Καταθέσεις Όψεως Επιχειρηµατικής 13.177 14.670 13.055 11.603 63 64 Βλ. απόφαση Ευρωπαϊκής επιτροπής M.2567-NORDBANKEN/POSTGIROT. Πηγή: ∆ιεύθυνση Στατιστικής της Τράπεζας της Ελλάδος. 26 ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Καταθέσεις Προθεσµίας Επιχειρηµατικής 29.056 26.010 23.046 17.168 Καταθέσεις Γενικής Κυβέρνησης 8.258 7.940 13.269 8.564 Σύνολο Καταθέσεων Επιχειρηµατικής 50.491 48.620 49.370 37.335 ΣΥΝΟΛΟ ΚΑΤΑΘΕΣΕΩΝ 235.878 245.470 222.875 182.701 Ε.1.
- Τοπικές αγορές Με βάση τις απαντήσεις των εµπορικών τραπεζών που δραστηριοποιούνται στις περιοχές στις οποίες είχε παρουσία η υπό εκκαθάριση ΑΧΑΪΚΗ, προκύπτει ο ακόλουθος πίνακας, για το σύνολο της αγοράς των καταθέσεων ανά γεωγραφική περιοχή: Συνολικές Καταθέσεις στις 31/12/2011 (σε '000 €) Περ. Ενότ. Αιτ/νίας Περ. Ενότ. Αχαϊας Περ. Ενότ. Ηλείας Περ. Ενότ. Ζακύνθου Περ. Ενότ. Κεφ/νίας Όψεως Λιανικής [….] [….] [….] [….] [….] Ταµ.Λιανικής [….] [….] [….] [….] [….] Προθεσµίας Λιανικής [….] [….] [….] [….] [….] Σύνολο Λιανικής [….] [….] [….] [….] [….] Όψεως Επιχ/κης [….] [….] [….] [….] [….] Προθ. Επιχ/τικής [….] [….] [….] [….] [….] Σύνολο Επιχ/κής [….] [….] [….] [….] [….] ΣΥΝΟΛΟ [….] [….] [….] [….] [….] Είδος κατάθεσης 27 ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Ε.
- Μερίδια Αγοράς Ε.2.
- Ελληνική Επικράτεια Σύµφωνα µε τα διαθέσιµα στην Υπηρεσία στοιχεία και βάσει των στοιχείων του Στατιστικού ∆ελτίου Οικονοµικής Συγκυρίας της ΤτΕ και τη γνωστοποιούσα, το ύψος των καταθέσεων και τα µερίδια αγοράς της ΕΤΕ στις επιµέρους σχετικές αγορές κατά την περίοδο 2009 έως το τέλος του 201165, για το σύνολο της ελληνικής επικράτειας, είχαν ως εξής: 2009 2010 2011 ΥΨΟΣ ΚΑΤΑΘΕΣΕΩΝ και ΜΕΡΙ∆ΙΑ ΑΓΟΡΑΣ ΕΤΕ εκατ. € µερ. αγ. εκατ. € µερ. αγ. εκατ. € µερ. αγ. Καταθέσεις Όψεως Λιανικής [.…] [5-15]% [.…] [5-15]% [.…] [15-25]% Καταθέσεις Ταµιευτηρίου Λιανικής [….] [25-35]% [….] [25-35]% [….] [25-35]% Καταθέσεις Προθεσµίας Λιανικής [….] [15-25]% [….] [15-25]% [….] [15-25]% Σύνολο Καταθέσεων Λιανικής [.…] [15-25]% [.…] [25-35]% [.…] [15-25]% Καταθέσεις Όψεως Επιχειρηµατικής [….] [15-25]% [….] [5-15]% [….] [15-25]% Καταθέσεις Προθεσµίας Επιχ/τικής [….] [5-15]% [….] [15-25]% [….] [15-25]% Καταθέσεις Γενικής Κυβέρνησης [.…] [15-25]% [.…] [25-35]% [.…] [15-25]% Σύνολο Καταθέσεων Επιχειρηµατικής [….] [5-15]% [….] [15-25]% [….] [15-25]% ΣΥΝΟΛΟ ΚΑΤΑΘΕΣΕΩΝ [….] [15-25]% [….] [15-25]% [….] [15-25]% Η γνωστοποιούσα δεν προσκόµισε τα µερίδια αγοράς της ΑΧΑΪΚΗ στις επιµέρους προϊοντικές αγορές των καταθέσεων. Ωστόσο, κατά την εκτίµηση της ΕΤΕ, αυτά αναµένονται αµελητέα, δεδοµένου ότι η ΑΧΑΪΚΗ είχε συνολικές καταθέσεις, στο τέλος του 2010, ύψους […] ευρώ, ενώ, όπως προκύπτει από την προηγούµενη Ενότητα Ε.1., η συνολική εγχώρια ευρύτερη αγορά των καταθέσεων ανήλθε, κατά την ίδια περίοδο, σε 222,9 δις ευρώ. Ως εκ τούτου, κατά τη γνωστοποιούσα, το µερίδιο της ΑΧΑΪΚΗ στην ευρύτερη εγχώρια αγορά των καταθέσεων δεν ξεπερνούσε το [0-5]%. Η εκτίµηση της γνωστοποιούσας επιβεβαιώνεται από την επεξεργασία από την Υπηρεσία των σχετικών στοιχείων που ελήφθησαν από τον 65 Η γνωστοποιούσα προσκόµισε τον άνω πίνακα ο οποίος αφορούσε την περίοδο έως 30/06/2011, ενώ µετά από επεξεργασία των Οικ. Καταστάσεων του 2012 της ΕΤΕ και των στοιχείων της ΤτΕ πρόεκυψαν τα µερίδια της ΕΤΕ έως 31/12/
- 28 ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ εκκαθαριστή της ΑΧΑΪΚΗ. Το ύψος των καταθέσεων και τα µερίδια αγοράς της ΑΧΑΪΚΗ είχαν ως εξής: 2008 2009 2010 2011 ΥΨΟΣ ΚΑΤΑΘΕΣΕΩΝ και ΜΕΡΙ∆ΙΑ ΑΓΟΡΑΣ ΑΧΑΊΚΗΣ χιλ. € µερ. αγ. χιλ. € µερ. αγ. χιλ. € µερ. αγ. χιλ. € µερ. αγ. Καταθέσεις Όψεως Λιανικής [.…] [0-5]% [.…] [0-5]% [.…] [0-5]% [.…] [0-5]% Καταθέσεις Ταµιευτηρίου Λιανικής [….] [0-5]% [….] [0-5]% [….] [0-5]% [….] [0-5]% Καταθέσεις Προθεσµίας Λιανικής [….] [0-5]% [….] [0-5]% [….] [0-5]% [….] [0-5]% Σύνολο Καταθέσεων Λιανικής [.…] [0-5]% [.…] [0-5]% [.…] [0-5]% [.…] [0-5]% Καταθέσεις Όψεως Επιχ/κής [….] [0-5]% [….] [0-5]% [….] [0-5]% [….] [0-5]% Καταθέσεις Προθεσµίας Επιχ/κής [….] [0-5]% [….] [0-5]% [….] [0-5]% [….] [0-5]% Καταθέσεις Γενικής Κυβέρνησης [.…] [0-5]% [.…] [0-5]% [.…] [0-5]% [.…] [0-5]% Σύνολο Καταθέσεων Επιχ/κής [….] [0-5]% [….] [0-5]% [….] [0-5]% [….] [0-5]% [….] [0-5]% [….] [0-5]% [….] [0-5]% [….] [0-5]% ΣΥΝΟΛΟ ΚΑΤΑΘΕΣΕΩΝ Εν προκειµένω, η ΑΧΑΪΚΗ κατέχει ποσοστό πολύ µικρότερο του 1% των ως άνω ορισθεισών σχετικών αγορών, και πιο συγκεκριµένα µερίδιο που κυµαίνεται από […]. Ως εκ τούτου, µετά την ολοκλήρωση της γνωστοποιηθείσας πράξης, τα µερίδια της ΕΤΕ µεταβάλλονται κατά εντελώς επουσιώδη τρόπο
- Μια συγκέντρωση δεν συνιστά απειλή για την εύρυθµη λειτουργία του ανταγωνισµού, εφόσον δεν αλλοιώνει παρά µε αµελητέο τρόπο τη θέση των παικτών στην αγορά
- Σηµειώνεται ότι προκειµένου να υπολογιστούν τα µερίδια της ΕΤΕ µετά την ολοκλήρωση της υπό κρίση πράξης στις επιµέρους σχετικές αγορές, τα υπόλοιπα των µεταφερόµενων προθεσµιακών λογαριασµών της ΑΧΑΪΚΗ προστέθηκαν στους λογαριασµούς πρώτης ζήτησης της ΕΤΕ (ταµιευτηρίου για τη λιανική τραπεζική, όψεως για την επιχειρηµατική), ενόψει και της προαναφερθείσας, επιβαλλόµενης µε απόφαση της ΤτΕ, µετατροπής των αποκτώµενων λογαριασµών προθεσµίας σε λογαριασµούς πρώτης ζήτησης
- 66 Λόγω της κλίµακας της παρούσας συγκέντρωσης, ανάλυση της πιθανότητας συντονισµένων αποτελεσµάτων (Κατευθυντήριες γραµµές για την αξιολόγηση των οριζόντιων συγκεντρώσεων σύµφωνα µε τον κανονισµό του Συµβουλίου για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων µεταξύ επιχειρήσεων, 2004/C 31/03, παρ. 39 επ.) δεν απαιτείται. 67 Πρβλ. Levy, Merger Control, κεφ. 9.04[3] και εκεί αποφάσεις Ε.Επ., σε σχέση µε υψηλότερα µ.α. 68 Βλ. και την από 2/4/2012 Ανακοίνωση της ΕΤΕ «Εξυπηρέτηση καταθέσεων πελατών Αχαϊκής Συνεταιριστικής Τράπεζας», όπου αναφέρεται ότι: «Το υπόλοιπο των προθεσµιακών λογαριασµών 29 ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2011 ΥΨΟΣ ΚΑΤΑΘΕΣΕΩΝ και ΜΕΡΙ∆ΙΑ ΑΓΟΡΑΣ ETE µετά τη συγκέντρωση χιλ. € µερ. αγ. Καταθέσεις Όψεως Λιανικής [.…] [15-25]% Καταθέσεις Ταµιευτηρίου Λιανικής [….] [25-35]%69 Καταθέσεις Προθεσµίας Λιανικής [….] [15-25]% Σύνολο Καταθέσεων Λιανικής [.…] [15-25]% Καταθέσεις Όψεως Επιχειρηµατικής [….] [15-25]% Καταθέσεις Προθεσµίας Επιχ/τικής [….] [15-25]% Καταθέσεις Γενικής Κυβέρνησης [.…] [15-25]% Σύνολο Καταθέσεων Επιχ/µατικής [….] [15-25]% ΣΥΝΟΛΟ ΚΑΤΑΘΕΣΕΩΝ [….] [15-25]% Ε.2.
- Περιοχές δραστηριοποίησης της ΑΧΑΪΚΗ Για λόγους πληρότητας της ανάλυσης, αξιολογήθηκαν από την υπηρεσία και στοιχεία σε τοπικό/ περιφερειακό επίπεδο, ως ακολούθως: α) συνολικά, στο σύνολο της περιοχής δραστηριοποίησης της τελευταίας και β) ανά περιφερειακή ενότητα στην οποία δραστηριοποιείτο η ΑΧΑΪΚΗ
- Στον ακόλουθο πίνακα παρατίθενται τα µεγέθη της ΕΤΕ ανά είδος κατάθεσης, σε απόλυτες τιµές και σε ποσοστιαία µερίδια αγοράς, στη συνολική αγορά των πέντε υπό εξέταση περιφερειακών ενοτήτων (µετά τη συγκέντρωση). ΥΨΟΣ ΚΑΤΑΘΕΣΕΩΝ και 2011 µεταφέρεται σε λογαριασµούς πρώτης ζήτησης, ανάλογα µε την κατηγορία του δικαιούχου (ταµιευτηρίου για τα φυσικά πρόσωπα, όψεως για τα νοµικά πρόσωπα)». 69 Το µερίδιο της ΕΤΕ στην αγορά των Καταθέσεων Ταµιευτηρίου Λιανικής της Ελληνικής Επικράτειας επαυξάνεται αµελητέα, κατά [0-5]% ( από [25-35]% σε [25-35]%). 70 Για τους νοµούς Αχαΐας, Ηλείας, Αιτωλοακαρνανίας, Ζακύνθου και Κεφαλληνίας, επί του συνόλου των καταθέσεων (το οποίο ανήλθε στις 31.12.2011 σε € [….] δις), το µεταβιβαζόµενο στην ΕΤΕ ποσό, ύψους περίπου διακοσίων δώδεκα εκατοµµυρίων ευρώ (€ 212 εκ.), αντιστοιχεί σε ποσοστό [0-5]%. Εξάλλου, το ως άνω σύνολο των καταθέσεων στις πέντε αυτές περιφερειακές ενότητες καταλαµβάνει το 2011 το [0-5]% του συνόλου της Ελληνικής επικράτειας. 30 ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ΜΕΡΙ∆ΙΑ ΑΓΟΡΑΣ ETE µετά τη συγκέντρωση χιλ. € µερ. αγ. Καταθέσεις Όψεως Λιανικής [.…] [5-15]% Καταθέσεις Ταµιευτηρίου Λιανικής [….] [35-45]% Καταθέσεις Προθεσµίας Λιανικής [….] [15-25]% Σύνολο Καταθέσεων Λιανικής [.…] [25-35]% Καταθέσεις Όψεως Επιχειρηµατικής [….] [15-25]% Καταθέσεις Προθεσµίας Επιχ/τικής [….] [15-25]% Καταθέσεις Γενικής Κυβέρνησης [.…] 0,00% Σύνολο Καταθέσεων Επιχ/µατικής [….] [25-35]% ΣΥΝΟΛΟ ΚΑΤΑΘΕΣΕΩΝ [….] [25-35]% Σε επίπεδο συνόλου όλων των καταθέσεων στις πέντε υπό εξέταση περιφερειακές ενότητες, η συνολική επελθούσα µεταβολή στο µερίδιο αγοράς της ΕΤΕ, είναι µόλις [0-5]%, από [15-25]% σε [25-35]%. Στη δε κατηγορία των καταθέσεων Λιανικής Τραπεζικής η µεταβολή είναι µόλις [0-5]%, ενώ σε επίπεδο συνολικών καταθέσεων της Επιχειρηµατικής Τραπεζικής το µερίδιο αγοράς της ΕΤΕ διαµορφώνεται σε [2535]% από [5-15]%. Ακολούθως, παρατίθενται στοιχεία και ανά επιµέρους περιφερειακή ενότητα (µετά την ολοκλήρωση της συγκέντρωσης)
- 71 Όπως και στην περίπτωση της εθνικής αγοράς (βλ. ανωτέρω), προκειµένου να υπολογιστούν τα µερίδια της ΕΤΕ µετά την ολοκλήρωση της υπό κρίση πράξης στις επιµέρους σχετικές αγορές, τα υπόλοιπα των µεταφερόµενων προθεσµιακών λογαριασµών της ΑΧΑΪΚΗ προστέθηκαν στους λογαριασµούς πρώτης ζήτησης της ΕΤΕ (ταµιευτηρίου για τη λιανική τραπεζική, όψεως για την επιχειρηµατική). 31 ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ΥΨΟΣ ΚΑΤΑΘΕΣΕΩΝ και ΜΕΡΙ∆ΙΑ ΑΓΟΡΑΣ ETE µετά τη συγκέντρωση Είδος κατάθεσης Περ. Ενότ. Αιτ/νίας Περ. Ενότ. Αχαϊας Περ. Ενότ. Ηλείας χιλ. € χιλ. € χιλ. € µ.αγ. µ.αγ. µ.αγ. Περ. Ενότ. Ζακύνθου χιλ. € µ.αγ. Περ. Ενότ. Κεφ/νίας χιλ. € µ.αγ. Όψεως Λιανικής [.….] [5-15]% [.….] [5-15]% [.….] [5-15]% [.….] [5-15]% [.….] [5-15]% Ταµιευτ. Λιανικής [.….] [25-35]% [.….] [35-45]% [.….] [35-45]% [.….] [25-35]% [.….] [25-35]% Προθεσµίας Λιανικής [.….] [15-25]% [.….] [15-25]% [.….] [15-25]% [.….] [15-25]% [.….] [15-25]% Σύνολο Λιανικής [.….] [15-25]% [.….] [25-35]% [.….] [25-35]% [.….] [15-25]% [.….] [15-25]% Όψεως Επιχ/κής [.….] [15-25]% [.….] [25-35]% [.….] [15-25]% [.….] [15-25]% [.….] [25-35]% Προθεσµίας Επιχ/κής [.….] [25-35]% [.….] [15-25]% [.….] [25-35]% [.….] [0-5]% [.….] [35-45]% Σύνολο Επιχ/κής [.….] [15-25]% [.….] [25-35]% [.….] [15-25]% [.….] [5-15]% [.….] [25-35]% ΣΥΝΟΛΟ [.….] [15-25]% [.….] [25-35]% [.….] [25-35]% [.….] [15-25]% [.….] [15-25]% Με βάση τα στοιχεία στη διάθεση της υπηρεσίας, η γνωστοποιηθείσα πράξη επιφέρει ελάχιστη µόνο µεταβολή στη θέση της ΕΤΕ σε όλες τις περιφερειακές ενότητες που εξετάσθηκαν, εκτός από την Περιφερειακή Ενότητα Αχαΐας, στην οποία το µερίδιο της ΕΤΕ στην επιµέρους κατηγορία καταθέσεων ταµιευτηρίου λιανικής (µε την προσθήκη, ωστόσο, τόσο των καταθέσεων ταµιευτηρίου λιανικής όσο και των υπολοίπων των προθεσµιακών λογαριασµών λιανικής της ΑΧΑΪΚΗ) αυξάνεται από [25-35]% σε [35-45]%, ενώ το µερίδιό της ΕΤΕ στις επιχειρηµατικές καταθέσεις όψεως (µε την προσθήκη, ωστόσο, τόσο των καταθέσεων όψεως επιχειρηµατικής όσο και των υπολοίπων των προθεσµιακών λογαριασµών επιχειρηµατικής της ΑΧΑΪΚΗ) διαµορφώνεται σε [25-35]%
- Σηµειώνεται, εντούτοις, ότι – και στο επίπεδο της περιφερειακής ενότητας Αχαΐας – η γνωστοποιηθείσα συγκέντρωση δεν αναµένεται να περιορίσει σηµαντικά τη λειτουργία του ανταγωνισµού, για τους λόγους που εξετάζονται αναλυτικότερα κατωτέρω. ΣΤ. ΟΙ ΑΠΟΨΕΙΣ ΤΩΝ ΤΡΑΠΕΖΩΝ ΚΑΙ ΤΗΣ ΤτΕ 72 Σε σχέση, µεταξύ άλλων, µε τη σηµασία του µικρού ποσοστού επαύξησης µ.α. µετά τη συγκέντρωση, σε συνδυασµό µε τη διατήρηση ικανών ανταγωνιστικών πιέσεων στην αγορά, των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών της αγοράς και της σηµασίας αυτής βλ. και Levy, Merger Control, κεφ. 9.04 και εκεί παρατιθέµενες αποφάσεις Ε. Επ. Βλ. επίσης Κατευθυντήριες γραµµές για την αξιολόγηση των οριζόντιων συγκεντρώσεων σύµφωνα µε τον κανονισµό του Συµβουλίου για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων µεταξύ επιχειρήσεων (2004/C 31/03). 32 ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Προκειµένου να εκτιµηθούν οι επιπτώσεις της γνωστοποιηθείσας πράξης στον ανταγωνισµό ζητήθηκαν οι απόψεις τις ΤτΕ, της γνωστοποιούσας, καθώς και των ανταγωνιστών της τελευταίας που δραστηριοποιούνται στις περιοχές που δραστηριοποιείτο µέχρι πρότινος η ΑΧΑΪΚΗ. Η άποψη της γνωστοποιούσας (ΕΤΕ) είναι ότι η γνωστοποιηθείσα πράξη ουδεµία επίπτωση έχει στον ανταγωνισµό. Αντίστοιχη είναι και η άποψη της Τράπεζας της Ελλάδος
- Και η πλειονότητα, όµως, των τραπεζών θεωρούν ότι η υπό κρίση συγκέντρωση δεν θα έχει επίπτωση στη λειτουργία του ανταγωνισµού στις σχετικές αγορές, λόγω κυρίως του µικρού µεγέθους της ΑΧΑΪΚΗ. Συγκεκριµένα, η τράπεζα EFG EUROBANK ERGASIAS Α.Ε. απάντησε πως λόγω του µεγέθους της ΑΧΑΪΚΗ δεν υφίστανται επιπτώσεις στη λειτουργία του ανταγωνισµού, τόσο στην ευρύτερη περιοχή όσο και στην πανελλήνια αγορά. Επίσης, η τράπεζα ALPHA ΤΡΑΠΕΖΑ Α.Ε. απάντησε ότι «∆ε γνωρίζουµε να υπάρχουν επιπτώσεις στον ανταγωνισµό. Εξάλλου, επειδή η µεταβίβαση αφορά µόνο σε καταθετικά προϊόντα, οι καταθέτες µπορούν να µεταφέρουν ελεύθερα τις καταθέσεις τους σε οποιαδήποτε τράπεζα επιθυµούν». Η Τράπεζα Κύπρου ∆ηµόσια Εταιρία ΛΤ∆ απάντησε ότι, λόγω της έντονης δραστηριοποίησης του συνόλου των Πιστωτικών Ιδρυµάτων σε όλες τις γεωγραφικές περιφέρειες της χώρας και της ελευθερίας επιλογής τόσο τράπεζας όσο και επιµέρους προϊόντων από το κοινό, η ανωτέρω µεταβίβαση δεν θα επηρεάσει τη λειτουργία της αγοράς, στα πλαίσια των αρχών του ανταγωνισµού, στο σύνολο. Η τράπεζα ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑ∆ΟΣ Α.Ε. απάντησε, επίσης, ότι θεωρεί πως οι αντιανταγωνιστικές επιπτώσεις από τη γνωστοποιηθείσα πράξη είναι εξαιρετικά περιορισµένες είτε σε πανελλήνιο είτε σε τοπικό επίπεδο. Η Τράπεζα Πειραιώς εκτίµησε αναφορικά µε την επίπτωση της συγκέντρωσης στις συνθήκες και τη λειτουργία του ανταγωνισµού ότι αυτή έχει περισσότερο τοπικό χαρακτήρα και δεν αναµένεται να διαφοροποιήσει το τραπεζικό τοπίο στους εν λόγω νοµούς. Αντίστοιχες απόψεις εκφράζουν και το TΑΧΥ∆ΡΟΜΙΚΟ ΤΑΜΙΕΥΤΗΡΙΟ Α.Τ.Ε, η ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ, η Τράπεζα ΚΥΠΡΟΥ και η MARFIN-ΕΓΝΑΤΙΑ ΤΡΑΠΕΖΑ ΑΕ
- 73 Στην από 11.05.2012 απάντησή της προς τη Γ∆Α, η ΤτΕ αναφέρει τα ακόλουθα: […]: α) […]. β) […]. γ) […] 74 Την ίδια άποψη ως άνω εκφράζουν επίσης η ΤΡΑΠΕΖΑ ΑΤΤΙΚΗΣ Α.Ε, η ΝΕΑ PROTON ΤΡΑΠΕΖΑ Α.Ε και η ΤΡΑΠΕΖΑ MILLENNIUM BANK Α.Ε. Η µόνη εµπορική Τράπεζα που διαφοροποιείται είναι η CITIBANK INTERNATIONAL PLC: «Λαµβανοµένου υπόψη του µεριδίου αγοράς της Αχαϊκής στην αγορά των καταθέσεων σε πανελλαδικό επίπεδο, δεν αναµένεται να υπάρξουν ιδιαίτερες επιπτώσεις στη λειτουργία του ανταγωνισµού σε πανελλαδικό επίπεδο. Ωστόσο, εκτιµώντας το µερίδιο αγοράς της Αχαϊκής σε κάθε µία από τις επιµέρους γεωγραφικές αγορές, στις οποίες δραστηριοποιείτο, σε συνδυασµό µε τα αντίστοιχα µερίδια της Εθνικής στις ίδιες περιοχές, θα µπορούσαν ενδεχοµένως να υπάρξουν επιπτώσεις στη λειτουργία του ανταγωνισµού, υπό την προϋπόθεση βέβαια ότι η Αχαϊκή κατείχε υψηλό µερίδιο στην εκάστοτε τοπική αγορά». Τέλος η ΓΕΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑ∆ΟΣ Α.Ε., η ΤΡΑΠΕΖΑ PROBANK A.E. και η FBB-ΠΡΩΤΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ Α.Ε. στις σχετικές επιστολές παροχής στοιχείων που απέστειλαν προς την Υπηρεσία, άφησαν αναπάντητο το ως άνω ερώτηµα. 33 ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Ζ. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ Σε σχέση µε την αξιολόγηση της συγκέντρωσης σε επίπεδο εθνικής αγοράς, και συγκεκριµένα ως προς την εθνική αγορά καταθέσεων είτε λιανικής είτε επιχειρηµατικής, η αύξηση του µεριδίου αγοράς της ΕΤΕ, το οποίο ανερχόταν προ της συγκέντρωσης σε ποσοστό [15-25]%, είναι κατώτερη ποσοστού [0-5]% και ανέρχεται µετά τη συγκέντρωση σε ποσοστό [15-25]%
- Ταυτόχρονα, σε εθνικό επίπεδο, υφίστανται ανταγωνιστικές επιχειρήσεις, µε αρκετά σηµαντικό µερίδιο αγοράς (ALPHA BANK, EUROBANK, ΠΕΙΡΑΙΩΣ, ΤΡΑΠΕΖΑ ΚΥΠΡΟΥ, MARFIN, ΕΜΠΟΡΙΚΗ, ΑΓΡΟΤΙΚΗ, ΤΑΧΥ∆ΡΟΜΙΚΟ ΤΑΜΙΕΥΤΗΡΙΟ, PROBANK, κ.λπ.)
- Κατά συνέπεια, δεν τίθεται ζήτηµα περιορισµού του ανταγωνισµού. Περαιτέρω, σε κάθε περίπτωση, και υπό το πρίσµα όσων προαναφέρθηκαν, δεν προκύπτουν ενδείξεις περί πιθανού περιορισµού του ανταγωνισµού λόγω της προκείµενης συγκέντρωσης ούτε και σε τοπικό επίπεδο ή σε επίπεδο περιφερειακών ενοτήτων δραστηριοποίησης της ΑΧΑΪΚΗ, είτε συνολικά είτε εκάστης. Μεταξύ άλλων, σε όλες τις ως άνω γεωγραφικές περιοχές δραστηριοποιείται και διατηρεί ικανό αριθµό υποκαταστηµάτων το σύνολο των µεγάλων τραπεζών (διατηρείται δηλαδή παρουσία όλων των ισχυρών ανταγωνιστικών τραπεζών που διαθέτουν την κατάλληλη εµπειρία, ειδίκευση και χρηµατοοικονοµικά µέσα για την άσκηση ανταγωνιστικής πίεσης στην τράπεζα που θα προκύψει µετά την συγκέντρωση)77, καθώς και πολλές µικρότερες, ενώ δεν υφίστανται αξιόλογα εµπόδια εισόδου στην αγορά για την περαιτέρω δραστηριοποίηση των ανταγωνιστών. Συνεπώς, δεν αναµένονται εκ της συγκέντρωσης περιοριστικά του ανταγωνισµού αποτελέσµατα κατά την έννοια του άρθρου 7 ν. 3959/
- Το ανωτέρω συµπέρασµα ενισχύεται και από τις απαντήσεις των ανταγωνιστριών τραπεζών78, καθώς σχεδόν το σύνολο αυτών κατέθεσε ότι εκ της συγκεκριµένης συγκέντρωσης δεν θα προκύψει πρόβληµα στον ανταγωνισµό, ούτε σε εθνικό ούτε σε τοπικό επίπεδο. Οι πελάτες των τραπεζών διατηρούν την ευχέρεια επιλογής µεταξύ ισχυρών πιστωτικών ιδρυµάτων κατά τρόπο που να είναι δυσχερές σε µία επιχείρηση µε όχι αµελητέο µερίδιο αγοράς να αυξήσει τις τιµές. Επί πλέον, σηµειώνεται ότι βάσει των στοιχείων της προκείµενης υπόθεσης, η ΑΧΑΪΚΗ εξήλθε της αγοράς µε εφαρµογή των κανόνων εποπτείας των πιστωτικών 75 Μη επηρεαζόµενες αγορές (πρβλ. προοίµιο Καν. (ΕΚ) 139/2004, παρ. 32). Επί πλέον, βλ. ενδεικτικά αποφάσεις Ευρωπαϊκής Επιτροπής, στις οποίες αυξήσεις µεριδίων µετά τη συγκέντρωση 0-5% έχουν θεωρηθεί ανεπαίσθητες: υποθέσεις Μ.5384, ό.π, σκ. 85, 90, 95-96, Μ.4844, ό.π., σκ. 137-138, 139140,155-156, Μ.4155, BNP PARIBAS/BNL, σκ. 30-
- 76 Βλ. ενδεικτικά Μ.4844, ό.π., σκ. 138, Μ.5384, ό.π., σκ.
- 77 Πρβλ. και αποφάσεις Ευρ. Επιτροπής Μ.3894, ό.π., σκ. 45 επ., 59, 66, 75, Μ.4484, ό.π., σκ. 24-26, Μ.5960, ό.π., σκ. 29, και απόφαση Ισπανικής Αρχής - Comisión Nacional de la Competencia, resolución C-0244/10, 14-07-
- 78 Βλ. ανωτέρω κεφάλαιο Ε των πραγµατικών περιστατικών. 34 ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ιδρυµάτων79 και ετέθη, συνεπώς, εκτός πεδίου ανταγωνισµού για λόγους που δεν σχετίζονται µε τη συγκέντρωση
- […]. Συµπερασµατικά, η εν λόγω συγκέντρωση δεν µπορεί να περιορίσει σηµαντικά τον ανταγωνισµό στην εθνική αγορά ή σε ένα σηµαντικό σε συνάρτηση µε τα χαρακτηριστικά των προϊόντων / υπηρεσιών τµήµα της, λαµβανοµένων υπόψη της διάρθρωσης όλων των σχετικών αγορών, του πραγµατικού και δυνητικού ανταγωνισµού, της µη ύπαρξης σηµαντικών νοµικών ή πραγµατικών εµποδίων εισόδου ή ανάπτυξης των υφιστάµενων ανταγωνιστών σε ορισµένη γεωγραφική υποαγορά, της θέσης των συµµετεχουσών στη συγκέντρωση επιχειρήσεων στην αγορά και της χρηµατοοικονοµικής τους ισχύος, των εναλλακτικών δυνατοτήτων επιλογής, της πρόσβασης σε εναλλακτικές πηγές εφοδιασµού81, της εξέλιξης της προσφοράς και της ζήτησης των σχετικών αγαθών και υπηρεσιών, των συµφερόντων των καταναλωτών, και της συµβολής της εν λόγω πράξης στο συµφέρον των καταναλωτών χωρίς τη δηµιουργία εµποδίων για τον ανταγωνισµό. Κατά συνέπεια, µε συνεκτίµηση όλων όσων ανωτέρω εξετέθησαν, η γνωστοποιηθείσα συγκέντρωση του πιστωτικού ιδρύµατος «ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑ∆ΟΣ Α.Ε.» και του υπό εκκαθάριση πιστωτικού συνεταιρισµού «Αχαϊκή Συνεταιριστική Τράπεζα Συν.Π.Ε.», παρότι εµπίπτει στο πεδίο εφαρµογής της παραγράφου 1 του άρθρου 6 ν. 3959/2011, δεν προκαλεί σοβαρές αµφιβολίες ως προς το συµβατό αυτής µε τις απαιτήσεις λειτουργίας του ανταγωνισµού στις σχετικές αγορές στις οποίες αφορά. ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ Το Τµήµα της Επιτροπής Ανταγωνισµού, το οποίο συγκροτήθηκε µε την από 25.4.2012 κλήρωση, αποφάσισε οµόφωνα και εγκρίνει την ως άνω γνωστοποιηθείσα, κατ’ άρθρο 6 του ν. 3959/2011, συγκέντρωση µεταξύ του πιστωτικού ιδρύµατος «ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑ∆ΟΣ Α.Ε.» και του υπό εκκαθάριση πιστωτικού συνεταιρισµού «Αχαϊκή Συνεταιριστική Τράπεζα Συν.Π.Ε.», καθόσον η εν λόγω συγκέντρωση δεν προκαλεί σοβαρές αµφιβολίες ως προς το συµβατό αυτής µε τις απαιτήσεις λειτουργίας του ανταγωνισµού στις σχετικές αγορές στις οποίες αφορά. Η απόφαση εκδόθηκε την 19η Ιουνίου
- 79 Βλ. και την από 11.05.2012 απάντηση της η ΤτΕ. Πρβλ. COMP/M.5440-LUFTHANSA/AUSTRIAN AIRLINES, 28-8-2009, σκέψη
- 81 Εν προκειµένω, επίσης, στοιχειοθετείται στενή υποκατάσταση µεταξύ των προϊόντων των συµµετεχουσών επιχειρήσεων και των ανταγωνιστών τους. ∆εν υφίστανται υψηλά κόστη µεταστροφής σε άλλο προµηθευτή, κ.λπ. 80 35 ΠΡΟΣ ∆ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Η απόφαση να δηµοσιευθεί στην Εφηµερίδα της Κυβέρνησης, σύµφωνα µε το άρθρο 26 παρ. 6 του Κανονισµού Λειτουργίας και ∆ιαχείρισης της Επιτροπής Ανταγωνισµού (ΦΕΚ Β΄1890/29.12.2006). Ο Προεδρεύων ∆ηµήτριος Λουκάς Οι Συντάκτες της απόφασης Βικτωρία Μερτικοπούλου ∆ηµήτριος Λουκάς Η Γραµµατέας Παρασκευή Α. Ζαχαριά 36